4. дханийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
сукхан̃че джӣвитум̣ иччхети а̄йасмато дханийаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинанто сикхисса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто екадивасам̣ саттха̄рам̣ дисва̄ пасаннама̄насо нал̣ама̄ла̄йа пӯджам̣ ака̄си. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джагахе кумбхака̄ракуле ниббаттитва̄ дханийоти ладдхана̄мо вайаппатто кумбхака̄ракаммена джӣвати. тена ча самайена саттха̄ дханийасса кумбхака̄расса са̄ла̄йам̣ нисӣдитва̄ пуккуса̄тисса кулапуттасса чхадха̄тувибхан̇гасуттам̣ (ма. ни. 3.342 а̄дайо) десеси. со там̣ сутва̄ катакиччо ахоси. дханийо тасса париниббутабха̄вам̣ сутва̄ ‘‘ниййа̄никам̣ вата буддхаса̄санам̣, йаттха екараттипаричайена̄пи ват̣т̣адуккхато мун̃читум̣ сакка̄’’ти пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ кут̣иман̣д̣ана̄нуйутто вихаранто кут̣икаран̣ам̣ пат̣ичча бхагавата̄ гарахито сан̇гхике сена̄сане васанто випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.48.1-7) –
‘‘суван̣н̣аван̣н̣ам̣ самбуддхам̣, а̄хутӣнам̣ пат̣иггахам̣;
випинаггена гаччхантам̣, аддасам̣ локана̄йакам̣.
‘‘нал̣ама̄лам̣ гахетва̄на, никкхаманто ча та̄ваде;
таттхаддаса̄сим̣ самбуддхам̣, огхатин̣н̣амана̄савам̣.
‘‘пасанначитто сумано, нал̣ама̄ламапӯджайим̣;
даккхин̣еййам̣ маха̄вӣрам̣, саббалока̄нукампакам̣.
‘‘екатим̣се ито каппе, йам̣ ма̄ламабхиропайим̣;
дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, буддхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.
‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
арахаттам̣ пана патва̄ йе бхиккхӯ дхутан̇гасама̄дха̄нена атта̄нам̣ уккам̣сетва̄ сан̇гхабхатта̄дим̣ са̄дийанте ан̃н̃е бхиккхӯ аваджа̄нанти, тесам̣ ова̄дада̄намукхена ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто –
228. ‘‘сукхан̃че джӣвитум̣ иччхе, са̄ман̃н̃асмим̣ апеккхава̄;
сан̇гхикам̣ на̄тиман̃н̃еййа, чӣварам̣ па̄набходжанам̣.
229. сукхан̃че джӣвитум̣ иччхе, са̄ман̃н̃асмим̣ апеккхава̄;
ахи мӯсикасоббхам̣ва, севетха сайана̄санам̣.
230. сукхан̃че джӣвитум̣ иччхе, са̄ман̃н̃асмим̣ апеккхава̄;
итарӣтарена туссеййа, екадхамман̃ча бха̄вайе’’ти. – тиссо га̄тха̄ абха̄си;
таттха сукхан̃че джӣвитум̣ иччхе, са̄ман̃н̃асмим̣ апеккхава̄ти са̄ман̃н̃асмим̣ саман̣абха̄ве апеккхава̄ сиккха̄йа тиббага̄раво хутва̄ сукхам̣ джӣвитум̣ иччхеййа че, анесанам̣ паха̄йа са̄ман̃н̃асукхена саче джӣвитука̄моти аттхо. сан̇гхикам̣ на̄тиман̃н̃еййа, чӣварам̣ па̄набходжананти сан̇гхато а̄бхатам̣ чӣварам̣ а̄ха̄рам̣ на аваман̃н̃еййа, сан̇гхасса уппаджджанакала̄бхо на̄ма парисуддхуппа̄до хотӣти там̣ парибхун̃джантасса а̄джӣвапа̄рисуддхисамбхавена са̄ман̃н̃асукхам̣ хаттхагатамева̄ти адхиппа̄йо. ахи мӯсикасоббхам̣ва̄ти ахи вийа мӯсика̄йа кхатабилам̣ севетха севеййа сена̄санам̣. йатха̄ на̄ма саппо сайаматтано а̄сайам̣ акатва̄ мӯсика̄йа ан̃н̃ена ва̄ кате а̄сайе васитва̄ йена ка̄мам̣ паккамати, евамевам̣ бхиккху сайам̣ сена̄санакаран̣а̄ сам̣килесам̣ ана̄паджджитва̄ йаттха каттхачи васитва̄ паккамеййа̄ти аттхо.
ида̄ни вутте авутте ча паччайе йатха̄ла̄бхасантосенева са̄ман̃н̃асукхам̣ хоти, на ан̃н̃атха̄ти дассенто а̄ха ‘‘итарӣтарена туссеййа̄’’ти, йена кеначи хӣнена ва̄ пан̣ӣтена ва̄ йатха̄ладдхена паччайена сантосам̣ а̄паджджеййа̄ти аттхо. екадхамманти аппама̄дабха̄вам̣, тан̃хи ануйун̃джантасса анаваджджам̣ саббам̣ локийасукхам̣ локуттарасукхан̃ча хаттхагатамева хоти. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘аппаматто хи джха̄йанто, паппоти випулам̣ сукха’’нти (ма. ни. 2.352; дха. па. 27).
дханийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.