2. бхаддаджиттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
пана̄до на̄ма со ра̄джа̄ти а̄йасмато бхаддаджиттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айам̣ кира падумуттарасса бхагавато ка̄ле бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто бра̄хман̣а̄нам̣ виджджа̄сиппесу па̄рам̣ гантва̄ ка̄ме паха̄йа та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ аран̃н̃а̄йатане ассамам̣ ка̄ретва̄ васанто екадивасам̣ саттха̄рам̣ а̄ка̄сена гаччхантам̣ дисва̄ пасаннама̄насо ан̃джалим̣ паггайха ат̣т̣ха̄си. саттха̄ тасса аджджха̄сайам̣ н̃атва̄ а̄ка̄сато отари. отин̣н̣асса пана бхагавато мадхун̃ча бхисамул̣а̄лан̃ча саппин̃ча кхӣран̃ча упана̄меси, тасса там̣ бхагава̄ анукампам̣ упа̄да̄йа пат̣иггахетва̄ анумоданам̣ ватва̄ пакка̄ми. со тена пун̃н̃акаммена тусите ниббатто таттха йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ тато апара̄парам̣ сугатӣсуйева сам̣саранто випассисса бхагавато ка̄ле махаддхано сет̣т̣хи хутва̄ ат̣т̣хасат̣т̣хибхиккхусахассам̣ бходжетва̄ тичӣварена аччха̄деси.
евам̣ бахум̣ кусалам̣ катва̄ девалоке ниббаттитва̄ таттха йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ тато чавитва̄ мануссесу уппанно буддхасун̃н̃е локе пан̃ча паччекабуддхасата̄ни чатӯхи паччайехи упат̣т̣хахитва̄ тато чуто ра̄джакуле ниббаттитва̄ раджджам̣ ануса̄санто путтам̣ паччекабодхим̣ адхигантва̄ т̣хитам̣ упат̣т̣хахитва̄ тасса париниббутасса дха̄туйо гахетва̄ четийам̣ катва̄ пӯджеси. евам̣ таттха таттха та̄ни пун̃н̃а̄ни катва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де бхаддийанагаре асӣтикот̣ивибхавасса бхаддийасет̣т̣хисса екапуттако хутва̄ ниббатти, бхаддаджӣтисса на̄мам̣ ахоси. тасса кира иссарийабхогапарива̄ра̄дисампатти чаримабхаве бодхисаттасса вийа ахоси.
тада̄ саттха̄ са̄ваттхийам̣ вассам̣ васитва̄ бхаддаджикума̄рам̣ сан̇ган̣хитум̣ махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ бхаддийанагарам̣ гантва̄ джа̄тийа̄ване васи тасса н̃а̄н̣апарипа̄кам̣ а̄гамайама̄но. сопи упари па̄са̄де нисинно сӣхапан̃джарам̣ виваритва̄ олокенто бхагавато сантике дхаммам̣ сотум̣ гаччхантам̣ маха̄джанам̣ дисва̄ ‘‘каттха̄йам̣ маха̄джано гаччхатӣ’’ти пуччхитва̄ там̣ ка̄ран̣ам̣ сутва̄ сайампи махата̄ парива̄рена саттху сантикам̣ гантва̄ дхаммам̣ сун̣анто сабба̄бхаран̣апат̣иман̣д̣итова саббакилесе кхепетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.56.98-116) –
‘‘оггайха йам̣ поккхаран̣им̣, на̄на̄кун̃джарасевитам̣;
уддхара̄ми бхисам̣ таттха, гха̄сахету ахам̣ тада̄.
‘‘бхагава̄ тамхи самайе, падумуттарасавхайо;
раттамбарадхаро буддхо, гаччхате анилан̃джасе.
‘‘дхунанто пам̣сукӯла̄ни, саддам̣ ассосахам̣ тада̄;
уддхам̣ ниджджха̄йама̄нохам̣, аддасам̣ локана̄йакам̣.
‘‘таттхева т̣хитако санто, а̄йа̄чим̣ локана̄йакам̣;
мадхум̣ бхисехи сахитам̣, кхӣрам̣ саппим̣ мул̣а̄ликам̣.
‘‘пат̣игган̣ха̄ту ме буддхо, анукампа̄йа чаккхума̄;
тато ка̄рун̣ико саттха̄, орохитва̄ маха̄йасо.
‘‘пат̣игган̣хи мамам̣ бхиккхам̣, анукампа̄йа чаккхума̄;
пат̣иггахетва̄ самбуддхо, ака̄ ме анумоданам̣.
‘‘сукхӣ хоту маха̄пун̃н̃а, гати туйхам̣ самиджджхату;
имина̄ бхисада̄нена, лабхассу випулам̣ сукхам̣.
‘‘идам̣ ватва̄на самбуддхо, джаладжуттамана̄мако;
бхиккхама̄да̄йа самбуддхо, а̄ка̄сена̄гама̄ джино.
‘‘тато бхисам̣ гахетва̄на, а̄гаччхим̣ мама ассамам̣;
бхисам̣ руккхе лаггетва̄на, мама да̄нам̣ ануссарим̣.
‘‘маха̄ва̄то ут̣т̣хахитва̄, сан̃ча̄леси ванам̣ тада̄;
а̄ка̄со абхина̄диттха, асанӣ ча пхалӣ тада̄.
‘‘тато ме асанӣпа̄то, маттхаке нипатӣ тада̄;
сохам̣ нисиннако санто, таттха ка̄лан̇като ахам̣.
‘‘пун̃н̃акаммена сан̃н̃утто, туситам̣ упападжджахам̣;
кал̣еварам̣ ме патитам̣, девалоке рама̄махам̣.
‘‘чхал̣асӣтисахасса̄ни, на̄рийо самалан̇ката̄;
са̄йам̣ па̄там̣ упат̣т̣ханти, бхисада̄нассидам̣ пхалам̣.
‘‘мануссайонима̄гантва̄, сукхито хомахам̣ тада̄;
бхоге ме ӯната̄ наттхи, бхисада̄нассидам̣ пхалам̣.
‘‘анукампитако тена, девадевена та̄дина̄;
сабба̄сава̄ париккхӣн̣а̄, наттхи да̄ни пунаббхаво.
‘‘сатасахассито каппе, йам̣ бхисам̣ ададим̣ тада̄;
дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, бхисада̄нассидам̣ пхалам̣.
‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
арахатте пана тена адхигате саттха̄ бхаддийасет̣т̣хим̣ а̄мантеси – ‘‘тава путто алан̇катапат̣ийатто дхаммам̣ сун̣анто арахатте патит̣т̣ха̄си, тенасса ида̄нева паббаджитум̣ йуттам̣, но че паббаджати, паринибба̄йиссатӣ’’ти. сет̣т̣хи ‘‘на майхам̣ путтасса дахарассева сато паринибба̄нена киччам̣ аттхи, пабба̄джетха на’’нти а̄ха. там̣ саттха̄ пабба̄джетва̄ упасампа̄детва̄ таттха сатта̄хам̣ васитва̄ кот̣ига̄мам̣ па̄пун̣и, со ча га̄мо ган̇га̄тӣре. кот̣ига̄мава̄сино буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса маха̄да̄нам̣ паваттесум̣. бхаддаджиттхеро саттха̄ра̄ анумодана̄йа а̄раддхаматта̄йа бахига̄мам̣ гантва̄ ‘‘ган̇га̄тӣре маггасамӣпе саттху а̄гатака̄ле вут̣т̣хахисса̄мӣ’’ти сама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ нисӣди. маха̄тхересу а̄гаччхантесупи авут̣т̣хахитва̄ саттху а̄гатака̄лейева вут̣т̣хахи. путхуджджанабхиккхӯ, ‘‘айам̣ адхуна̄ паббаджито маха̄тхересу а̄гаччхантесу ма̄наттхаддхо хутва̄ на вут̣т̣ха̄сӣ’’ти уджджха̄йим̣су. кот̣ига̄мава̄сино саттху бхиккхусан̇гхасса ча бахӯ на̄ва̄сан̇гха̄т̣е бандхим̣су, саттха̄ ‘‘хандасса а̄нубха̄вам̣ пака̄семӣ’’ти на̄ва̄сан̇гха̄т̣е т̣хатва̄, ‘‘кахам̣, бхаддаджӣ’’ти пуччхи. бхаддаджиттхеро ‘‘есохам̣, бханте’’ти саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ ан̃джалим̣ катва̄ ат̣т̣ха̄си. саттха̄, ‘‘ехи, бхаддаджи, амхехи саддхим̣ екана̄вам̣ абхируха̄’’ти. со уппатитва̄ саттху т̣хитана̄ва̄йам̣ ат̣т̣ха̄си. саттха̄ ган̇га̄маджджхам̣ гатака̄ле, ‘‘бхаддаджи, тайа̄ маха̄пана̄дара̄джака̄ле аджджха̄вут̣т̣харатанапа̄са̄до каха’’нти а̄ха. ‘‘имасмим̣ т̣ха̄не нимугго’’ти. ‘‘тена хи, бхаддаджи, сабрахмача̄рӣнам̣ кан̇кхам̣ чхинда̄’’ти. тасмим̣ кхан̣е тхеро саттха̄рам̣ вандитва̄ иддхибалена гантва̄ па̄са̄датхӯпикам̣ па̄дан̇гулантарена саннирумбхитва̄ пан̃чавӣсатийоджанам̣ па̄са̄дам̣ гахетва̄ а̄ка̄се уппати, уппатанто ча пан̃н̃а̄са йоджана̄ни па̄са̄дам̣ удакато уккхипи. атхасса пуримабхаве н̃а̄така̄ па̄са̄дагатена лобхена маччхакаччхапаман̣д̣ӯка̄ хутва̄ тасмим̣ па̄са̄де ут̣т̣хаханте париваттитва̄ удаке патим̣су. саттха̄ те патанте дисва̄ ‘‘н̃а̄така̄ те, бхаддаджи, киламантӣ’’ти а̄ха. тхеро саттху вачанена па̄са̄дам̣ виссаджджеси. па̄са̄до йатха̄т̣ха̄не ева патит̣т̣хахи. саттха̄ па̄ран̇гато бхиккхӯхи ‘‘када̄, бханте, бхаддаджиттхерена айам̣ па̄са̄до аджджха̄вут̣т̣хо’’ти пут̣т̣хо маха̄пана̄даджа̄такам̣ (джа̄. 1.3.40-41) катхетва̄ маха̄джанам̣ дхамма̄матам̣ па̄йеси. тхеро пана аттано аджджха̄вут̣т̣хапуббам̣ суван̣н̣апа̄са̄дам̣ дассетва̄ –
163. ‘‘пана̄до на̄ма со ра̄джа̄, йасса йӯпо суван̣н̣айо;
тирийам̣ сол̣асуббедхо, уббхама̄ху сахассадха̄.
164. ‘‘сахассакан̣д̣о сатаген̣д̣у, дхаджа̄лу харита̄майо;
аначчум̣ таттха гандхабба̄, чха сахасса̄ни саттадха̄’’ти. –
двӣхи га̄тха̄хи ван̣н̣енто ан̃н̃ам̣ бйа̄ка̄си.
таттха пана̄до на̄ма со ра̄джа̄ти атӣте пана̄до на̄ма со ра̄джа̄ ахосӣти аттабха̄ваантарахитата̄йа атта̄нам̣ парам̣ вийа ниддисати. со ева хи радждже т̣хитака̄лато пат̣т̣ха̄йа сада̄ усса̄хасампаттиа̄дина̄ махата̄ ра̄джа̄нубха̄вена махата̄ ча киттисаддена саманна̄гататта̄ ‘‘ра̄джа̄ маха̄пана̄до’’ти пан̃н̃а̄йиттха. йасса йӯпо суван̣н̣айоти йасса ран̃н̃о айам̣ йӯпо па̄са̄до суван̣н̣амайо. тирийам̣ сол̣асуббедхоти виттха̄рато сол̣асакан̣д̣апа̄таппама̄н̣о. со пана ад̣д̣хайоджанаматто хоти. уббха̄ма̄ху сахассадха̄ти уббхам̣ уччам̣ евамасса па̄са̄дасса сахассадха̄ сахассакан̣д̣аппама̄н̣ама̄ху. со пана йоджанато пан̃чавӣсатийоджанаппама̄н̣о хоти. кечи панеттха га̄тха̄сукхаттхам̣ ‘‘а̄хӯ’’ти дӣгхам̣ катам̣. а̄ху ахосӣти аттхам̣ ваданти.
сахассакан̣д̣оти сахассабхӯмико. сатаген̣д̣ӯти анекасатаниййӯхако. дхаджа̄лӯти таттха таттха ниййӯхасикхара̄дӣсу патит̣т̣ха̄питехи йат̣т̣хидхаджапат̣а̄кадхаджа̄дидхаджехи сампанно. харита̄майоти ча̄мӣкарасуван̣н̣амайо. кечи пана ‘‘харитаджа̄тиман̣исариккхако’’ти ваданти. гандхабба̄ти нат̣а̄. чха сахасса̄ни саттадха̄ти чхаматта̄ни гандхаббасахасса̄ни саттадха̄ тасса па̄са̄дасса саттасу т̣ха̄несу ран̃н̃о абхирама̄панаттхам̣ наччим̣сӯти аттхо. те евам̣ наччанта̄пи ра̄джа̄нам̣ ха̄сетум̣ на̄саккхим̣су. атха сакко девара̄джа̄ деванат̣е песетва̄ самаджджам̣ ка̄реси, тада̄ ра̄джа̄ хасӣти.
бхаддаджиттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.