9. нандаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

айонисо манасика̄ра̄ти а̄йасмато нандаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айам̣ кира падумуттарасса бхагавато ка̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто бхагавато сантике дхаммам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ индрийесу гуттадва̄ра̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ сайампи там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхенто бхагавато бхиккхусан̇гхасса ча пӯджа̄сакка̄рабахулам̣ маха̄да̄нам̣ паваттетва̄, ‘‘ахампи ана̄гате тумха̄дисасса буддхасса еварӯпо са̄вако бхавеййа’’нти пан̣идха̄нам̣ катва̄ тато пат̣т̣ха̄йа девамануссесу сам̣саранто аттхадассисса бхагавато ка̄ле вината̄йа на̄ма надийа̄ маханто каччхапо хутва̄ ниббатто екадивасам̣ саттха̄рам̣ надийа̄ па̄рам̣ гантум̣ тӣре т̣хитам̣ дисва̄ сайам̣ бхагавантам̣ та̄ретука̄мо саттху па̄дамӯле нипаджджи. саттха̄ тасса аджджха̄сайам̣ олокетва̄ пит̣т̣хим̣ абхирухи. со хат̣т̣хатут̣т̣хо вегена сотам̣ чхинданто сӣгхатарам̣ паратӣрамева па̄песи. бхагава̄ тасса анумоданам̣ ваданто бха̄виним̣ сампаттим̣ катхетва̄ пакка̄ми.

со тена пун̃н̃акаммена сугатӣсуйева сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де капилаваттхусмим̣ суддходанамаха̄ра̄джасса путто хутва̄ маха̄паджа̄патийа̄ готамийа̄ куччхимхи ниббатти. тасса на̄маггахан̣адивасе н̃а̄тисан̇гхам̣ нанденто джа̄тоти нандотвева на̄мам̣ акам̣су. тасса вайаппаттака̄ле саттха̄ паваттаварадхаммачакко лока̄нуггахам̣ каронто капилаваттхум̣ гантва̄ н̃а̄тисама̄гаме поккхаравассам̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ вессантараджа̄такам̣ (джа̄. 2.22.1655 а̄дайо) катхетва̄ дутийадивасе пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хо ‘‘уттит̣т̣хе наппамаджджеййа̄’’ти (дха. па. 168) га̄тха̄йа питарам̣ сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄петва̄ нивесанам̣ гантва̄ ‘‘дхаммам̣ чаре сучарита’’нти (дха. па. 169) га̄тха̄йа маха̄паджа̄патим̣ сота̄паттипхале ра̄джа̄нам̣ сакада̄га̄мипхале патит̣т̣ха̄петва̄ татийе дивасе нандакума̄расса абхисеканивесанаппавесанавива̄хаман̇галесу ваттама̄несу пин̣д̣а̄йа пависитва̄ нандакума̄расса хаттхе паттам̣ датва̄ ман̇галам̣ ватва̄ тасса хаттхато паттам̣ агахетва̄ва виха̄рам̣ гато там̣ паттахаттхам̣ виха̄рам̣ а̄гатам̣ аниччхама̄нам̣йева пабба̄джетва̄ татха̄ паббаджитатта̄йева анабхиратийа̄ пӣл̣итам̣ н̃атва̄ упа̄йена тасса там̣ анабхиратим̣ винодеси. со йонисо пат̣исан̇кха̄йа випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.49.148-163) –

‘‘аттхадассӣ ту бхагава̄, сайамбхӯ локана̄йако;

вината̄надийа̄ тӣрам̣, упа̄гаччхи татха̄гато.

‘‘удака̄ абхиниккхамма, каччхапо ва̄ригочаро;

буддхам̣ та̄ретука̄мохам̣, упесим̣ локана̄йакам̣.

‘‘абхирӯхату мам̣ буддхо, аттхадассӣ маха̄муни;

ахам̣ там̣ та̄райисса̄ми, дуккхассантакаро тувам̣.

‘‘мама сан̇каппаман̃н̃а̄йа, аттхадассӣ маха̄йасо;

абхирӯхитва̄ ме пит̣т̣хим̣, ат̣т̣ха̄си локана̄йако.

‘‘йато сара̄ми атта̄нам̣, йато паттосми вин̃н̃утам̣;

сукхам̣ ме та̄дисам̣ наттхи, пхут̣т̣хе па̄датале йатха̄.

‘‘уттаритва̄на самбуддхо, аттхадассӣ маха̄йасо;

надитӣрамхи т̣хатва̄на, има̄ га̄тха̄ абха̄сатха.

‘‘йа̄вата̄ ваттате читтам̣, ган̇га̄сотам̣ тара̄махам̣;

айан̃ча каччхапо ра̄джа̄, та̄реси мама пан̃н̃ава̄.

‘‘имина̄ буддхатаран̣ена, меттачиттавата̄йа ча;

ат̣т̣ха̄расе каппасате, девалоке рамиссати.

‘‘девалока̄ идха̄гантва̄, суккамӯлена чодито;

ека̄сане нисӣдитва̄, кан̇кха̄сотам̣ тариссати.

‘‘йатха̄пи бхаддаке кхетте, бӣджам̣ аппампи ропитам̣;

самма̄дха̄рам̣ павеччханте, пхалам̣ тосети кассакам̣.

‘‘татхевидам̣ буддхакхеттам̣, самма̄самбуддхадеситам̣;

самма̄дха̄рам̣ павеччханте, пхалам̣ мам̣ тосайиссати.

‘‘падха̄напахитаттомхи, упасанто нирӯпадхи;

сабба̄саве парин̃н̃а̄йа, вихара̄ми ана̄саво.

‘‘ат̣т̣ха̄расе каппасате, йам̣ каммамакарим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, таран̣а̄йа идам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ вимуттисукхам̣ анубхаванто ‘‘ахо саттху упа̄йакосаллам̣, йена̄хам̣ бхавапан̇като уддхаритва̄ нибба̄натхале патит̣т̣ха̄пито’’ти аттано пахӣнасам̣килесам̣ пат̣иладдхан̃ча сукхам̣ паччавеккхитва̄ сан̃джа̄тасоманассо уда̄навасена –

157. ‘‘айонисо манасика̄ра̄, ман̣д̣анам̣ ануйун̃джисам̣;

уддхато чапало ча̄сим̣, ка̄мара̄гена ат̣т̣ито.

158. ‘‘упа̄йакусалена̄хам̣, буддхена̄диччабандхуна̄;

йонисо пат̣ипаджджитва̄, бхаве читтам̣ удаббахи’’нти. – га̄тха̄двайам̣ абха̄си;

таттха айонисо манасика̄ра̄ти анупа̄йаманасика̄рато асубхам̣ ка̄йам̣ субхато манаси каритва̄ субхато манасика̄рахету, асубхам̣ ка̄йам̣ субхасан̃н̃а̄йа̄ти аттхо. ман̣д̣ананти хаттхӯпага̄диа̄бхаран̣ехи чева ма̄ла̄гандха̄дӣхи ча аттабха̄васса алан̇каран̣ам̣. ануйун̃джисанти ануйун̃джим̣, сарӣрасса вибхӯсанаппасуто ахосинти аттхо. уддхатоти джа̄тиготтарӯпайоббанамада̄дӣхи уддхато авӯпасантачитто. чапалоти ванамаккат̣о вийа анават̣т̣хитачиттата̄йа лоло, ка̄йаман̣д̣анаваттхаман̣д̣ана̄дича̄палйе йуттата̄йа ва̄ чапало ча. а̄синти ахосим̣. ка̄мара̄гена̄ти ваттхука̄месу чхандара̄гена ат̣т̣ито пӣл̣ито виба̄дхито а̄синти йоджана̄.

упа̄йакусалена̄ти винеййа̄нам̣ даманӯпа̄йаччхекена ковидена буддхена бхагавата̄ хетубхӯтена. хетуаттхе хи етам̣ каран̣авачанам̣. палут̣т̣хамаккат̣ӣдеваччхара̄дассанена хи упаккитава̄дачодана̄йа аттано ка̄мара̄га̄панайанам̣ сандха̄йа вадати. бхагава̄ хи а̄йасмантам̣ нандаттхерам̣ пат̣хамам̣ джанападакалйа̄н̣им̣ упа̄да̄йа ‘‘йатха̄йам̣ маккат̣ӣ, евам̣ какут̣апа̄динийо упа̄да̄йа джанападакалйа̄н̣ӣ’’ти махатийа̄ а̄н̣ийа̄ кхуддакам̣ а̄н̣им̣ нӣхаранто чхад̣д̣ако вийа, синехапа̄нена сарӣрам̣ киледетва̄ ваманавиречанехи досам̣ нӣхаранто бхисакко вийа ча какут̣апа̄динидассанена джанападакалйа̄н̣ийам̣ вираттачиттам̣ ка̄ретва̄ пуна упаккитава̄дена какут̣апа̄динӣсупи читтам̣ вира̄джетва̄ саммадева саматхавипассана̄нуйогена арийамагге патит̣т̣ха̄песи. тена вуттам̣ ‘‘йонисо пат̣ипаджджитва̄, бхаве читтам̣ удаббахи’’нти. упа̄йена н̃а̄йена саммадева саматхавипассана̄йа висуддхипат̣ипадам̣ пат̣ипаджджитва̄ бхаве сам̣са̄рапан̇ке нимугган̃ча ме читтам̣ арийамаггена хаттхена утта̄рим̣, нибба̄натхале патит̣т̣ха̄песинти аттхо.

имам̣ уда̄нам̣ уда̄нетва̄ тхеро пунадивасе бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ евама̄ха – ‘‘йам̣ ме, бханте, бхагава̄ па̄т̣ибхого пан̃чаннам̣ аччхара̄сата̄нам̣ пат̣ила̄бха̄йа какут̣апа̄да̄нам̣, мун̃ча̄махам̣, бханте, бхагавантам̣ етасма̄ пат̣иссава̄’’ти (уда̄. 22). бхагава̄пи, ‘‘йадева кхо те, нанда, анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуттам̣, атха̄хам̣ мутто етасма̄ пат̣иссава̄’’ти (уда̄. 22) а̄ха. атхасса бхагава̄ сависесам̣ индрийесу гуттадва̄ратам̣ н̃атва̄ там̣ гун̣ам̣ вибха̄венто, ‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ индрийесу гуттадва̄ра̄нам̣ йадидам̣ нандо’’ти (а. ни. 1.219, 230) индрийесу гуттадва̄рабха̄вена аггат̣т̣ха̄не т̣хапеси. тхеро хи ‘‘йамева̄хам̣ индрийа̄нам̣ асам̣варам̣ нисса̄йа имам̣ виппака̄рам̣ патто, тамева̄хам̣ сут̣т̣ху ниггахесса̄мӣ’’ти усса̄хаджа̄то балавахироттаппо таттха ча ката̄дхика̄ратта̄ индрийасам̣варе уккам̣сапа̄рамим̣ агама̄сӣти.

нандаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.