10. сириматтхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

паре ча нам̣ пасам̣сантӣти а̄йасмато сириматтхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинанто падумуттарасса бхагавато па̄рамийо пӯретва̄ туситабхаване т̣хитака̄ле бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ па̄рагӯ санигхан̣д̣укет̣убха̄нам̣ саккхараппабхеда̄нам̣ итиха̄сапан̃чама̄нам̣ падако веййа̄каран̣о лока̄йатамаха̄пурисалаккхан̣есу анавайо неккхаммаджджха̄сайата̄йа ка̄ме паха̄йа та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ чатура̄сӣтисахассапарима̄н̣ена та̄пасаган̣ена паривуто химавантаппадесе девата̄бхиниммите ассаме джха̄на̄бхин̃н̃а̄йо ниббаттетва̄ васанто пуримабуддхесу ката̄дхика̄рата̄йа лаккхан̣амантесу а̄гатанийа̄мена ча буддхагун̣е ануссаритва̄ атӣте буддхе уддисса ан̃н̃атарасмим̣ надӣниваттане пулиначетийам̣ катва̄ пӯджа̄сакка̄ра̄бхирато ахоси. там̣ дисва̄ та̄паса̄, ‘‘кам̣ уддисса айам̣ пӯджа̄сакка̄ро карӣйатӣ’’ти пуччхим̣су. со тесам̣ лаккхан̣аманте а̄харитва̄ таттха а̄гата̄ни маха̄пурисалаккхан̣а̄ни вибхаджитва̄ тадануса̄рена аттано бале т̣хатва̄ буддхагун̣е киттеси. там̣ сутва̄ тепи та̄паса̄ пасаннама̄наса̄ тато пат̣т̣ха̄йа самма̄самбуддхам̣ уддисса тхӯпапӯджам̣ каронта̄ вихаранти.

тена ча самайена падумуттарабодхисатто туситака̄йа̄ чавитва̄ ма̄тукуччхим̣ окканто хоти. чаримабхаве дваттим̣са пуббанимитта̄ни па̄турахесум̣, саббе ча аччхарийаббхӯтадхамма̄. та̄пасо та̄ни антева̄сика̄нам̣ дассетва̄ бхиййосоматта̄йа самма̄самбуддхесу тесам̣ паса̄дам̣ вад̣д̣хетва̄ ка̄лам̣ катва̄ брахмалоке ниббаттитва̄ техи аттано сарӣрасса пӯджа̄йа карӣйама̄на̄йа диссама̄нарӯпо а̄гантва̄, ‘‘ахам̣ тумха̄кам̣ а̄чарийо брахмалоке ниббатто, тумхе аппаматта̄ пулиначетийапӯджамануйун̃джатха, бха̄вана̄йа ча йуттаппайутта̄ хотха̄’’ти ватва̄ брахмалокамева гато.

евам̣ со девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ гахапатикуле ниббатти, тасса джа̄тадивасато пат̣т̣ха̄йа тасмим̣ куле сирисампаттийа̄ вад̣д̣хама̄натта̄ сирима̄твева на̄мам̣ акам̣су. тасса падаса̄ гаманака̄ле канит̣т̣хабха̄та̄ ниббатти, тасса ‘‘айам̣ сирим̣ вад̣д̣хенто джа̄то’’ти сиривад̣д̣хоти на̄мам̣ акам̣су. те убхопи джетаванаппат̣иггахан̣е буддха̄нубха̄вам̣ дисва̄ пат̣иладдхасаддха̄ паббаджим̣су. тесу сиривад̣д̣хо на та̄ва уттаримануссадхаммасса ла̄бхӣ ахоси, чатуннам̣ паччайа̄нам̣ ла̄бхӣ, гахат̣т̣хапаббаджита̄нам̣ саккато гарукато, сириматтхеро пана паббаджитака̄лато пат̣т̣ха̄йа та̄дисена каммаччхиддена аппала̄бхӣ ахоси бахуджана̄самбха̄вито, саматхавипассана̄су каммам̣ каронто начирассева чхал̣абхин̃н̃о ахоси. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.49.111-147) –

‘‘паббате химавантамхи, девало на̄ма та̄пасо;

таттха ме чан̇камо а̄си, амануссехи ма̄пито.

‘‘джат̣а̄бха̄рена бхарито, каман̣д̣алудхаро сада̄;

уттаматтхам̣ гавесанто, випина̄ никкхамим̣ тада̄.

‘‘чулла̄сӣтисахасса̄ни, сисса̄ майхам̣ упат̣т̣хахум̣;

сакакамма̄бхипасута̄, васанти випине тада̄.

‘‘ассама̄ абхиниккхамма, акам̣ пулиначетийам̣;

на̄на̄пуппхам̣ сама̄нетва̄, там̣ четийамапӯджайим̣.

‘‘таттха читтам̣ паса̄детва̄, ассамам̣ пависа̄махам̣;

саббе сисса̄ сама̄гантва̄, етаматтхам̣ пуччхим̣су мам̣.

‘‘пулинена като тхӯпо, йам̣ твам̣ дева намассаси;

майампи н̃а̄тумиччха̄ма, пут̣т̣хо а̄чиккха но тувам̣.

‘‘ниддит̣т̣ха̄ ну мантападе, чаккхуманто маха̄йаса̄;

те кхо ахам̣ намасса̄ми, буддхасет̣т̣хе маха̄йасе.

‘‘кӣдиса̄ те маха̄вӣра̄, саббан̃н̃ӯ локана̄йака̄;

катхам̣ван̣н̣а̄ катхам̣сӣла̄, кӣдиса̄ те маха̄йаса̄.

‘‘ба̄ттим̣салаккхан̣а̄ буддха̄, чатта̄лӣсадиджа̄пи ча;

нетта̄ гопакхума̄ тесам̣, джин̃джука̄ пхаласаннибха̄.

‘‘гаччхама̄на̄ ча те буддха̄, йугаматтан̃ча пеккхаре;

на тесам̣ джа̄н̣у надати, сандхисаддо на суййати.

‘‘гаччхама̄на̄ ча сугата̄, уддхаранта̄ва гаччхаре;

пат̣хамам̣ даккхин̣ам̣ па̄дам̣, буддха̄нам̣ еса дхаммата̄.

‘‘асамбхӣта̄ ча те буддха̄, мигара̄джа̄ва кесарӣ;

невуккам̣сенти атта̄нам̣, но ча вамбхенти па̄н̣инам̣.

‘‘ма̄на̄вама̄нато мутта̄, сама̄ саббесу па̄н̣ису;

анаттуккам̣сака̄ буддха̄, буддха̄нам̣ еса дхаммата̄.

‘‘уппаджджанта̄ ча самбуддха̄, а̄локам̣ дассайанти те;

чхаппака̄рам̣ пакампенти, кевалам̣ васудхам̣ имам̣.

‘‘пассанти нирайан̃чете, нибба̄ти нирайо тада̄;

павассати маха̄мегхо, буддха̄нам̣ еса дхаммата̄.

‘‘ӣдиса̄ те маха̄на̄га̄, атула̄ ча маха̄йаса̄;

ван̣н̣ато анатикканта̄, аппамеййа̄ татха̄гата̄.

‘‘анумодим̣су ме ва̄кйам̣, саббе сисса̄ сага̄рава̄;

татха̄ ча пат̣ипаджджим̣су, йатха̄сатти йатха̄балам̣.

‘‘пат̣ипӯдженти пулинам̣, сакакамма̄бхила̄сино;

саддаханта̄ мама ва̄кйам̣, буддхасаккатама̄наса̄.

‘‘тада̄ чавитва̄ тусита̄, девапутто маха̄йасо;

уппаджджи ма̄тукуччхимхи, дасасахасси кампатха.

‘‘ассамасса̄видӯрамхи, чан̇камамхи т̣хито ахам̣;

саббе сисса̄ сама̄гантва̄, а̄гаччхум̣ мама сантике.

‘‘усабхова махӣ надати, мигара̄джа̄ва кӯджати;

сусума̄рова сал̣ати, ким̣ випа̄ко бхависсати.

‘‘йам̣ пакиттеми самбуддхам̣, сиката̄тхӯпасантике;

со да̄ни бхагава̄ саттха̄, ма̄тукуччхимупа̄гами.

‘‘тесам̣ дхаммакатхам̣ ватва̄, киттайитва̄ маха̄муним̣;

уййоджетва̄ саке сиссе, паллан̇кама̄бхуджим̣ ахам̣.

‘‘балан̃ча вата ме кхӣн̣ам̣, бйа̄дхина̄ парамена там̣;

буддхасет̣т̣хам̣ саритва̄на, таттха ка̄лан̇като ахам̣.

‘‘саббе сисса̄ сама̄гантва̄, акам̣су читакам̣ тада̄;

кал̣еваран̃ча ме гайха, читакам̣ абхиропайум̣.

‘‘читакам̣ парива̄ретва̄, сӣсе катва̄на ан̃джалим̣;

сокасаллапарета̄ те, виккандим̣су сама̄гата̄.

‘‘тесам̣ ла̄лаппама̄на̄нам̣, агамам̣ читакам̣ тада̄;

ахам̣ а̄чарийо тумхам̣, ма̄ сочиттха сумедхаса̄.

‘‘садаттхе ва̄йамеййа̄тха, раттиндиваматандита̄;

ма̄ во паматта̄ ахуттха, кхан̣о во пат̣ипа̄дито.

‘‘саке сиссенуса̄ситва̄, девалокам̣ пуна̄гамим̣;

ат̣т̣ха̄раса ча каппа̄ни, девалоке рама̄махам̣.

‘‘сата̄нам̣ пан̃чаккхаттун̃ча, чаккаваттӣ ахосахам̣;

анекасатаккхаттун̃ча, девараджджамака̄райим̣.

‘‘авасесесу каппесу, вокин̣н̣о сам̣сарим̣ ахам̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, уппа̄дасса идам̣ пхалам̣.

‘‘йатха̄ комудике ма̄се, бахӯ пуппханти па̄дапа̄;

татхева̄хампи самайе, пуппхитомхи махесина̄.

‘‘вӣрийам̣ ме дхурадхорайхам̣, йогаккхема̄дхива̄ханам̣;

на̄гова бандханам̣ чхетва̄, вихара̄ми ана̄саво.

‘‘сатасахассито каппе, йам̣ буддхамабхикиттайим̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, киттана̄йа идам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

чхал̣абхин̃н̃ан̃хи сама̄нам̣ а̄йасмантам̣ сириматтхерам̣ ‘‘арийо’’ти аджа̄нанта̄ путхуджджана̄ бхиккхӯ са̄ман̣ера̄ ча аппала̄бхита̄йа локасса анабхигатабха̄вена асамбха̄вента̄ йам̣кин̃чи катхетва̄ гараханти. сиривад̣д̣хаттхерам̣ пана паччайа̄нам̣ ла̄бхибха̄вена локасса саккатагарукатабха̄вато самбха̄вента̄ пасам̣санти. тхеро ‘‘аван̣н̣а̄рахасса на̄ма ван̣н̣абхан̣анам̣, ван̣н̣а̄рахасса ча аван̣н̣абхан̣анам̣ асса путхуджджанабха̄васса досо’’ти путхуджджанабха̄ван̃ча гараханто –

159. ‘‘паре ча нам̣ пасам̣санти, атта̄ че асама̄хито;

могхам̣ паре пасам̣санти, атта̄ хи асама̄хито.

160. ‘‘паре ча нам̣ гараханти, атта̄ че сусама̄хито;

могхам̣ паре гараханти, атта̄ хи сусама̄хито’’ти.

– га̄тха̄двайамабха̄си.

таттха парети аттато ан̃н̃е паре на̄ма, идха пана пан̣д̣итехи ан̃н̃е ба̄ла̄ парети адхиппета̄. тесан̃хи аджа̄нитва̄ апарийога̄хетва̄ бха̄санато гараха̄ вийа пасам̣са̄пи аппама̄н̣абхӯта̄. нанти нам̣ пуггалам̣. пасам̣сантӣти авиддасубха̄вена тан̣ха̄випанната̄йа ва̄, атха ва̄ абхӯтам̣йева пуггалам̣ ‘‘асуко бхиккху джха̄нала̄бхӣ, арийо’’ти ва̄ абхӯтагун̣аропанена киттенти абхиттхаванти. йо панеттха ча-саддо, со аттӯпанайаттхо. тена паре нам̣ пуггалам̣ пасам̣санти ча, тан̃ча кхо тесам̣ пасам̣санаматтам̣, на пана тасмим̣ пасам̣са̄йа ваттху аттхӣти имаматтхам̣ дассети. атта̄ че асама̄хитоти йам̣ пуггалам̣ паре пасам̣санти, со че сайам̣ асама̄хито маггасама̄дхина̄ пхаласама̄дхина̄ упача̄раппана̄сама̄дхиматтенева ва̄ на сама̄хито, сама̄дха̄насса пат̣ипаккхабхӯта̄нам̣ килеса̄нам̣ аппахӣнатта̄ виккхитто виббхантачитто хоти чети аттхо. ‘‘асама̄хито’’ти ча етена сама̄дхинимитта̄нам̣ гун̣а̄нам̣ абха̄вам̣ дассети. могханти бха̄ванапум̣саканиддесо ‘‘висамам̣ чандимасӯрийа̄ париваттантӣ’’тиа̄дӣсу вийа. паре пасам̣сантӣти йе там̣ асама̄хитам̣ пуггалам̣ пасам̣санти, те могхам̣ мудха̄ амӯлакам̣ пасам̣санти. касма̄? атта̄ хи асама̄хито йасма̄ тасса пуггаласса читтам̣ асама̄хитам̣, тасма̄ти аттхо.

дутийага̄тха̄йам̣ гарахантӣти аттано авиддасубха̄вена досантара̄йа ва̄ арийам̣ джха̄нала̄бхин̃ча сама̄нам̣ ‘‘асуко бхиккху джа̄гарийам̣ на̄нуйун̃джати антамасо годуханаматтампи ка̄лам̣ кевалам̣ ка̄йадал̣хибахуло нидда̄ра̄мо бхасса̄ра̄мо сан̇ган̣ика̄ра̄мо вихаратӣ’’тиа̄дина̄ аппат̣ипаджджама̄ната̄вибха̄ванена ва̄ гун̣апаридхам̣санена ва̄ гараханти нинданти, упаккосанти ва̄ти аттхо. сесам̣ пат̣хамага̄тха̄йа вуттапарийа̄йена ведитаббам̣. евам̣ тхерена има̄хи га̄тха̄хи аттано никкилесабха̄ве сиривад̣д̣хасса ча сакилесабха̄ве пака̄сите там̣ сутва̄ сиривад̣д̣хо сам̣вегаджа̄то випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ начирассева садаттхам̣ парипӯреси, гарахакапуггала̄ ча тхерам̣ кхама̄песум̣.

сириматтхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

дутийаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.