10. васабхаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
пуббе ханати атта̄нанти а̄йасмато васабхаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинанто буддхасун̃н̃е локе бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вайаппатто бра̄хман̣а̄нам̣ виджджа̄сиппесу ниппхаттим̣ гантва̄ неккхаммаджджха̄сайата̄йа гхара̄ва̄сам̣ паха̄йа та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ чуддасасахассата̄пасапарива̄ро химавантасса авидӯре самагге на̄ма паббате ассамам̣ ка̄ретва̄ васанто джха̄на̄бхин̃н̃а̄йо ниббаттетва̄ та̄паса̄нам̣ ова̄да̄нуса̄санийо денто екадивасам̣ евам̣ чинтеси – ‘‘ахам̣ кхо да̄ни имехи та̄пасехи саккато гарукато пӯджито вихара̄ми, майа̄ пана пӯджетаббо на упалаббхати, дуккхо кхо пана̄йам̣ локе йадидам̣ агарува̄со’’ти. евам̣ пана чинтетва̄ пуримабуддхесу ката̄дхика̄рата̄йа пуримабуддха̄нам̣ четийе аттана̄ катам̣ пӯджа̄сакка̄рам̣ ануссаритва̄ ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ пуримабуддхе уддисса пулиначетийам̣ катва̄ пӯджам̣ кареййа’’нти хат̣т̣хатут̣т̣хо иддхийа̄ пулинатхӯпам̣ суван̣н̣амайам̣ ма̄петва̄ суван̣н̣амайа̄дӣхи тисахассаматтехи пуппхехи девасикам̣ пӯджам̣ каронто йа̄вата̄йукам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ апарихӣнаджджха̄но ка̄лам̣ катва̄ брахмалоке ниббатто. таттхапи йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ тато чуто та̄ватим̣се ниббаттитва̄ апара̄парам̣ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де веса̄лийам̣ личчхавира̄джакуле ниббаттитва̄ васабхоти ладдхана̄мо вайаппатто бхагавато веса̄лигамане буддха̄нубха̄вам̣ дисва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.50.57-92) –
‘‘химавантасса̄видӯре, самагго на̄ма паббато;
ассамо сукато майхам̣, пан̣н̣аса̄ла̄ сума̄пита̄.
‘‘на̄радо на̄ма на̄мена, джат̣ило уггата̄пано;
чатуддасасахасса̄ни, сисса̄ паричаранти мам̣.
‘‘пат̣исаллӣнако санто, евам̣ чинтесахам̣ тада̄;
саббо джано мам̣ пӯджети, на̄хам̣ пӯджеми кин̃чанам̣.
‘‘на ме ова̄дако аттхи, ватта̄ кочи на виджджати;
ана̄чарийупаджджха̄йо, ване ва̄сам̣ упемахам̣.
‘‘упа̄сама̄но йамахам̣, гаручиттам̣ упат̣т̣хахе;
со ме а̄чарийо наттхи, ванава̄со нираттхако.
‘‘а̄йа̄гам̣ ме гавесиссам̣, гарум̣ бха̄ванийам̣ татха̄;
са̄вассайо васисса̄ми, на кочи гарахиссати.
‘‘утта̄накӯла̄ надика̄, супатиттха̄ манорама̄;
сам̣суддхапулина̄кин̣н̣а̄, авидӯре мамассамам̣.
‘‘надим̣ амарикам̣ на̄ма, упагантва̄нахам̣ тада̄;
сам̣вад̣д̣хайитва̄ пулинам̣, акам̣ пулиначетийам̣.
‘‘йе те ахесум̣ самбуддха̄, бхавантакаран̣а̄ мунӣ;
тесам̣ ета̄дисо тхӯпо, там̣ нимиттам̣ каромахам̣.
‘‘каритва̄ пулинам̣ тхӯпам̣, сован̣н̣ам̣ ма̄пайим̣ ахам̣;
сон̣н̣акин̇кан̣ипуппха̄ни, сахассе тӣн̣и пӯджайим̣.
‘‘са̄йапа̄там̣ намасса̄ми, ведаджа̄то катан̃джалӣ;
саммукха̄ вийа самбуддхам̣, вандим̣ пулиначетийам̣.
‘‘йада̄ килеса̄ джа̄йанти, витакка̄ геханиссита̄;
сара̄ми сукатам̣ тхӯпам̣, паччавеккха̄ми та̄ваде.
‘‘упанисса̄йа вихарам̣, саттхава̄хам̣ вина̄йакам̣;
килесе сам̣васеййа̄си, на йуттам̣ тава ма̄риса.
‘‘саха а̄ваджджите тхӯпе, га̄равам̣ хоти ме тада̄;
кувитакке винодесим̣, на̄го туттат̣т̣ито йатха̄.
‘‘евам̣ вихарама̄нам̣ мам̣, маччура̄джа̄бхимаддатха;
таттха ка̄лан̇като санто, брахмалокамагаччхахам̣.
‘‘йа̄вата̄йум̣ васитва̄на, тидиве упападжджахам̣;
асӣтиккхаттум̣ девиндо, девараджджамака̄райим̣.
‘‘сата̄нам̣ тӣн̣иккхаттун̃ча, чаккаваттӣ ахосахам̣;
падесараджджам̣ випулам̣, ган̣ана̄то асан̇кхийам̣.
‘‘сон̣н̣акин̇кан̣ипуппха̄нам̣, випа̄кам̣ анубхомахам̣;
дха̄тӣсатасахасса̄ни, парива̄ренти мам̣ бхаве.
‘‘тхӯпасса паричин̣н̣атта̄, раджоджаллам̣ на лимпати;
гатте седа̄ на муччанти, суппабха̄со бхава̄махам̣.
‘‘ахо ме сукато тхӯпо, судит̣т̣ха̄марика̄ надӣ;
тхӯпам̣ катва̄на пулинам̣, паттомхи ачалам̣ падам̣.
‘‘кусалам̣ каттука̄мена, джантуна̄ са̄рага̄хина̄;
наттхи кхеттам̣ акхеттам̣ ва̄, пат̣ипаттӣва са̄дхака̄.
‘‘йатха̄пи балава̄ посо, ан̣н̣авам̣таритуссахе;
париттам̣ кат̣т̣хама̄да̄йа, паккхандеййа маха̄сарам̣.
‘‘има̄хам̣ кат̣т̣хам̣ нисса̄йа, тарисса̄ми маходадхим̣;
усса̄хена вӣрийена, тареййа удадхим̣ наро.
‘‘татхева ме катам̣ каммам̣, париттам̣ тхокакан̃ча йам̣;
там̣ каммам̣ упанисса̄йа, сам̣са̄рам̣ саматиккамим̣.
‘‘паччхиме бхаве сампатте, суккамӯлена чодито;
са̄ваттхийам̣ пуре джа̄то, маха̄са̄ле суад̣д̣хаке.
‘‘саддха̄ ма̄та̄ пита̄ майхам̣, буддхасса саран̣ам̣ гата̄;
убхо дит̣т̣хапада̄ ете, ануваттанти са̄санам̣.
‘‘бодхипапат̣икам̣ гайха, сон̣н̣атхӯпамака̄райум̣;
са̄йапа̄там̣ намассанти, сакйапуттасса саммукха̄.
‘‘упосатхамхи дивасе, сон̣н̣атхӯпам̣ винӣхарум̣;
буддхасса ван̣н̣ам̣ киттента̄, тийа̄мам̣ вӣтина̄майум̣.
‘‘саха дисва̄нахам̣ тхӯпам̣, сарим̣ пулиначетийам̣;
ека̄сане нисӣдитва̄, арахаттамапа̄пун̣им̣.
‘‘гавесама̄но там̣ вӣрам̣, дхаммасена̄патиддасам̣;
ага̄ра̄ никкхамитва̄на, паббаджим̣ тасса сантике.
‘‘джа̄тийа̄ саттавассена, арахаттамапа̄пун̣им̣;
упасампа̄дайӣ буддхо, гун̣аман̃н̃а̄йа чаккхума̄.
‘‘да̄ракенева сантена, кирийам̣ нит̣т̣хитам̣ майа̄;
катам̣ ме каран̣ӣйаджджа, сакйапуттасса са̄сане.
‘‘саббаверабхайа̄тӣто, саббасан̇га̄тиго иси;
са̄вако те маха̄вӣра, сон̣н̣атхӯпассидам̣ пхалам̣.
‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
арахаттам̣ пана патва̄ да̄йака̄нуггахам̣ каронто техи упанӣте паччайе на пат̣иккхипати, йатха̄ладдхейева парибхун̃джати. там̣ путхуджджана̄ ‘‘айам̣ ка̄йадал̣хибахуло араккхитачитто’’ти ман̃н̃ама̄на̄ аваман̃н̃анти. тхеро там̣ аган̣ентова вихарати. тасса пана авидӯре ан̃н̃атаро кухакабхиккху па̄пиччхо сама̄но аппиччхо вийа сантут̣т̣хо вийа атта̄нам̣ дассенто локам̣ ван̃ченто вихарати. маха̄джано там̣ арахантам̣ вийа самбха̄вети. атхасса сакко дева̄наминдо там̣ паваттим̣ н̃атва̄ тхерам̣ упасан̇камитва̄, ‘‘бханте, ким̣ на̄ма кухако каротӣ’’ти пуччхи. тхеро па̄пиччхам̣ гараханто –
139. ‘‘пуббе ханати атта̄нам̣, паччха̄ ханати со паре;
сухатам̣ ханти атта̄нам̣, вӣтам̣сенева паккхима̄.
140. ‘‘на бра̄хман̣о бахиван̣н̣о, антован̣н̣о хи бра̄хман̣о;
йасмим̣ па̄па̄ни камма̄ни, са ве кан̣хо суджампатӣ’’ти. – га̄тха̄двайама̄ха;
таттха пуббе ханати атта̄нанти кухакапуггало аттано кухакавуттийа̄ локам̣ ван̃ченто па̄пиччхата̄дӣхи па̄падхаммехи пат̣хамамева атта̄нам̣ ханати, аттано кусалакот̣т̣ха̄сам̣ вина̄сети. паччха̄ ханати со парети со кухако пат̣хамам̣ та̄ва вуттанайена атта̄нам̣ хантва̄ паччха̄ паре йехи ‘‘айам̣ бхиккху песало арийо’’ти ва̄ самбха̄вентехи ка̄ра̄ ката̄, те ханати тесам̣ ка̄ра̄ни аттани ката̄ни амахаппхала̄ни катва̄ паччайавина̄санена вина̄сети. сатипи кухакасса убхайаханане аттаханане пана айам̣ висесоти дассенто а̄ха сухатам̣ ханти атта̄нанти. со кухако атта̄нам̣ хананто сухатам̣ катва̄ ханти вина̄сети, йатха̄ ким̣? вӣтам̣сенева паккхима̄ти, вӣтам̣соти дӣпакасакун̣о, тена. паккхима̄ти са̄кун̣ико. йатха̄ тена вӣтам̣сасакун̣ена ан̃н̃е сакун̣е ван̃четва̄ хананто атта̄нам̣ идха локепи ханати вин̃н̃угарахаса̄ваджджасабха̄ва̄дина̄, сампара̄йам̣ пана дуггатипариккилесена ханатийева, на пана те сакун̣е паччха̄ хантум̣ саккоти, евам̣ кухакопи кохан̃н̃ена локам̣ ван̃четва̄ идха локепи атта̄нам̣ ханати виппат̣иса̄равин̃н̃угараха̄дӣхи, паралокепи дуггатипариккилесехи, на пана те паччайада̄йаке апа̄йадуккхам̣ па̄пети. апича кухако даккхин̣а̄йа амахаппхалабха̄вакаран̣енева да̄йакам̣ ханатӣти вутто, на ниппхалабха̄вакаран̣ена. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ – ‘‘дуссӣласса мануссабхӯтасса да̄нам̣ датва̄ сахассагун̣а̄ даккхин̣а̄ па̄т̣икан̇кхитабба̄’’ти (ма. ни. 3.379). тена̄ха ‘‘сухатам̣ ханти атта̄на’’нти.
евам̣ ба̄хирапаримаджджанаматте т̣хита̄ пуггала̄ суддха̄ на̄ма на хонти, аббхантарасуддхийа̄ ева пана суддха̄ хонтӣти дассенто ‘‘на бра̄хман̣о’’ти дутийам̣ га̄тхама̄ха. тассаттхо – ирийа̄патхасан̣т̣хапана̄дибахисампаттиматтена бра̄хман̣о на хоти. сампаттиаттхо хи идха ван̣н̣а-саддо. аббхантаре пана сӣла̄дисампаттийа̄ бра̄хман̣о хоти, ‘‘ба̄хитапа̄по бра̄хман̣о’’ти катва̄. тасма̄ ‘‘йасмим̣ па̄па̄ни ла̄мака̄ни камма̄ни сам̣виджджанти, екам̣сена со кан̣хо нихӣнапуггало’’ти суджампати, дева̄наминда, джа̄на̄хи. там̣ сутва̄ сакко кухакабхиккхум̣ таджджетва̄ ‘‘дхамме ватта̄хӣ’’ти овадитва̄ сакат̣т̣ха̄намева гато.
васабхаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
дуканипа̄те пат̣хамаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.