1. сӣлаваттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
два̄дасаканипа̄те сӣламева̄тиа̄дика̄ а̄йасмато сӣлаваттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ кусалам̣ упачинитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джагахе бимбиса̄раран̃н̃о путто хутва̄ ниббатти, сӣлава̄тисса на̄мам̣ ахоси. там̣ вайаппаттам̣ ра̄джа̄ аджа̄тасатту ма̄ретука̄мо чан̣д̣ам̣ маттахаттхим̣ а̄ропетва̄ на̄на̄видхехи упа̄йехи упаккамантопи ма̄ретум̣ на̄саккхи паччхимабхавикасса арахаттам̣ аппатва̄ антара̄ джӣвитантара̄йа̄бха̄вато. тасса паваттим̣ дисва̄ бхагава̄ маха̄моггалла̄наттхерам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘сӣлавакума̄рам̣ а̄нехӣ’’ти. тхеро иддхибалена саддхим̣ хаттхина̄ там̣ а̄неси. кума̄ро хаттхито оруйха бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. бхагава̄ тасса аджджха̄сайа̄нурӯпам̣ дхаммам̣ десеси. со дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ випассана̄йа каммам̣ каронто начирассева арахаттам̣ патва̄ косаларат̣т̣хе васати. атха нам̣ аджа̄тасатту ‘‘ма̄ретха̄’’ти пурисе а̄н̣а̄песи. те тхерасса сантикам̣ гантва̄ т̣хита̄ тхерена катхитам̣ дхаммакатхам̣ сутва̄ сан̃джа̄тасам̣вега̄ пасанначитта̄ хутва̄ паббаджим̣су. тхеро тесам̣ –
608. ‘‘сӣламевидха сиккхетха, асмим̣ локе сусиккхитам̣.
сӣлан̃хи саббасампаттим̣, упана̄мети севитам̣.
609. ‘‘сӣлам̣ раккхеййа медха̄вӣ, паттхайа̄но тайо сукхе;
пасам̣сам̣ виттила̄бхан̃ча, печча сагге памоданам̣.
610. ‘‘сӣлава̄ хи бахӯ митте, сан̃н̃амена̄дхигаччхати;
дуссӣло пана миттехи, дхам̣сате па̄пама̄чарам̣.
611. ‘‘аван̣н̣ан̃ча акиттин̃ча, дуссӣло лабхате наро;
ван̣н̣ам̣ киттим̣ пасам̣сан̃ча, сада̄ лабхати сӣлава̄.
612. ‘‘а̄ди сӣлам̣ патит̣т̣ха̄ ча, калйа̄н̣а̄нан̃ча ма̄тукам̣;
памукхам̣ саббадхамма̄нам̣, тасма̄ сӣлам̣ висодхайе.
613. ‘‘вела̄ ча сам̣варам̣ сӣлам̣, читтасса абхиха̄санам̣;
титтхан̃ча саббабуддха̄нам̣, тасма̄ сӣлам̣ висодхайе.
614. ‘‘сӣлам̣ балам̣ аппат̣имам̣, сӣлам̣ а̄вудхамуттамам̣;
сӣлама̄бхаран̣ам̣ сет̣т̣хам̣, сӣлам̣ кавачамаббхутам̣.
615. ‘‘сӣлам̣ сету махесаккхо, сӣлам̣ гандхо ануттаро;
сӣлам̣ вилепанам̣ сет̣т̣хам̣, йена ва̄ти дисодисам̣.
616. ‘‘сӣлам̣ самбаламеваггам̣, сӣлам̣ па̄тхеййамуттамам̣;
сӣлам̣ сет̣т̣хо атива̄хо, йена йа̄ти дисодисам̣.
617. ‘‘идхева ниндам̣ лабхати, печча̄па̄йе ча думмано;
саббаттха думмано ба̄ло, сӣлесу асама̄хито.
618. ‘‘идхева киттим̣ лабхати, печча сагге ча суммано;
саббаттха сумано дхӣро, сӣлесу сусама̄хито.
619. ‘‘сӣламева идха аггам̣, пан̃н̃ава̄ пана уттамо;
мануссесу ча девесу, сӣлапан̃н̃а̄н̣ато джайа’’нти. –
има̄хи га̄тха̄хи дхаммам̣ десеси.
таттха сӣламевидха сиккхетха, асмим̣ локети идха̄ти, нипа̄таматтам̣, имасмим̣ сатталоке аттхака̄мо кулапутто ча̄риттава̄ритта̄дибхедам̣ а̄дито сӣламева сиккхеййа, сиккханто ча нам̣ сусиккхитам̣ акхан̣д̣а̄дибха̄ва̄па̄данена сут̣т̣ху сиккхитам̣ супарисуддхам̣ парипун̣н̣ан̃ча катва̄ сиккхеййа. асмим̣ локети ва̄ имасмим̣ сан̇кха̄ралоке сиккхитаббадхаммесу сӣлам̣ а̄дито сиккхеййа. дит̣т̣хисампаттийа̄пи сӣласса патит̣т̣ха̄бха̄вато а̄ха ‘‘сӣлам̣ хӣ’’тиа̄ди. таттха хӣти ка̄ран̣авачанам̣. йасма̄ сӣлам̣ севитам̣ паричитам̣ раккхитам̣ мануссасампатти, диббасампатти, нибба̄насампаттӣти етам̣ саббасампаттим̣ там̣саман̇гино саттасса упана̄мети а̄вахати.
сӣлам̣ саббасампаттим̣ упана̄метӣти сан̇кхепато вуттаматтхам̣ виттха̄рато дассенто ‘‘сӣлам̣ раккхеййа̄’’тиа̄дима̄ха. таттха раккхеййа̄ти гопеййа. па̄н̣а̄типа̄та̄дито хи вираманто ваттапат̣иваттан̃ча пӯренто пат̣ипаккха̄бхибхаванато там̣ раккхати на̄ма. медха̄вӣти пан̃н̃ава̄, идам̣ тасса раккханупа̄йадассанам̣ н̃а̄н̣абалена хисса сама̄да̄нам̣ авикопанан̃ча хоти. паттхайа̄ноти иччханто. тайо сукхети тӣн̣и сукха̄ни. сукханимиттам̣ ва̄ ‘‘сукха’’нти адхиппетам̣. пасам̣санти киттим̣, вин̃н̃ӯхи ва̄ пасам̣санам̣. виттила̄бханти тут̣т̣хила̄бхам̣. ‘‘виттала̄бха’’нти ча пат̣ханти, дханала̄бханти аттхо. сӣлава̄ хи аппаматтата̄йа махантам̣ бхогаккхандхам̣ адхигаччхати. печча̄ти ка̄лан̇катва̄. сагге памодананти девалоке ит̣т̣хехи ка̄магун̣ехи, моданан̃ча паттхайама̄ноти самбандхо. идхалоке пасам̣сам̣ виттила̄бхам̣ паралоке диббасампаттийа̄ моданан̃ча иччханто сӣлам̣ раккхеййа̄ти йоджана̄.
сан̃н̃амена̄ти ка̄йа̄дӣнам̣ сам̣йамена. сам̣йато хи ка̄йадуччарита̄дӣхи кан̃чи авихет̣хенто абхайада̄нам̣ даданто пийамана̄пата̄йа митта̄ни гантхати. дхам̣сатети апети. па̄пама̄чаранти па̄н̣а̄типа̄та̄дипа̄пакаммам̣ каронто. дуссӣлан̃хи пуггалам̣ аттхака̄ма̄ сатта̄ на бхаджанти, ан̃н̃адаттху паривадждженти.
аван̣н̣анти агун̣ам̣, саммукха̄ гарахам̣ ва̄. акиттинти, айасам̣ асилокам̣. ван̣н̣анти гун̣ам̣. киттинти силокам̣ паттхат̣айасатам̣. пасам̣санти саммукха̄ тхоманам̣.
а̄дӣти мӯлам̣. сӣлан̃хи кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ а̄ди. йатха̄ха – ‘‘тасма̄тиха твам̣, бхиккху, а̄димева висодхехи кусалесу дхаммесу. ко ча̄ди кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣? сӣлан̃ча сувисуддха’’нти (сам̣. ни. 5.369). патит̣т̣ха̄ти адхит̣т̣ха̄нам̣. сӣлан̃хи саббесам̣ уттаримануссадхамма̄нам̣ патит̣т̣ха̄. тена̄ха – ‘‘сӣле патит̣т̣ха̄йа̄’’тиа̄ди (сам̣. ни. 1.23; 192; пет̣ако. 22; ми. па. 2.1.9). калйа̄н̣а̄нан̃ча ма̄туканти саматхавипассана̄дӣнам̣ калйа̄н̣адхамма̄нам̣ ма̄тубхӯтам̣, джанаканти, аттхо. памукхам̣ саббадхамма̄нанти, саббесам̣ па̄моджджа̄дӣнам̣ анаваджджадхамма̄нам̣ памукхам̣ мукхабхӯтам̣, паваттидва̄ранти аттхо. тасма̄ти а̄дибха̄ва̄дито. висодхайети аккхан̣д̣а̄дибха̄вена сампа̄деййа.
вела̄ти дуччаритехи анатиккаманӣйат̣т̣хена вела̄, сӣма̄ти аттхо. вела̄йати ва̄ дуссилйам̣ чалайати виддхам̣сетӣти вела̄. сам̣варам̣ сӣлам̣ ка̄йадуччарита̄дӣнам̣ уппаттидва̄расса пидаханато. абхиха̄сананти тосанам̣ авиппат̣иса̄рахетута̄йа читтасса̄бхиппамоданато. титтхан̃ча саббабуддха̄нанти са̄вакабуддха̄, паччекабуддха̄, самма̄самбуддха̄ти саббесам̣ буддха̄нам̣ килесамалаппава̄хане нибба̄намаха̄самудда̄вага̄хан̣е ча титтхабхӯтан̃ча.
сӣлам̣ балам̣ аппат̣иманти ма̄расенаппамаддане асадисам̣ балам̣ сена̄тха̄мо ча. а̄вудхамуттаманти сам̣килесадхамма̄нам̣ чхедане уттамам̣ пахаран̣ам̣. гун̣асарӣропасобханат̣т̣хена а̄бхаран̣ам̣. сет̣т̣ханти саббака̄лам̣ уттамам̣ даббан̃ча. сапа̄н̣апаритта̄нато кавачамаббхутам̣. ‘‘аббхида’’нти ча пат̣ханти, абхеджджанти аттхо.
апа̄йамахогха̄тиккамане сам̣са̄рамахогха̄тиккамане ча килесехи асам̣сӣданат̣т̣хена сету. махесаккхоти махаббало. гандхо ануттароти пат̣ива̄там̣ саббадиса̄су ва̄йанато ануттаро гандхо саббаджанаманохаратта̄. тена̄ха ‘‘йена ва̄ти дисодиса’’нти йена сӣлагандхена там̣саман̇гӣ дисодисам̣ сабба̄ диса̄ ва̄йати. ‘‘дисодиса̄’’типи па̄л̣и, даса диса̄ти аттхо.
самбаламевагганти самбалам̣ на̄ма пут̣абхаттам̣. йатха̄ пут̣абхаттам̣ гахетва̄ маггам̣ гаччханто пурисо антара̄магге джигхаччха̄дуккхена на киламати, евам̣ сӣласампаннопи суддхам̣ сӣласамбалам̣ гахетва̄ сам̣са̄раканта̄рам̣ пат̣ипанно гатагатат̣т̣ха̄не на киламатӣти сӣлам̣ аггам̣ самбалам̣ на̄ма. татха̄ сӣлам̣ па̄тхеййамуттамам̣ чора̄дӣхи аса̄дха̄ран̣атта̄ таттха таттха иччхитаббасампаттиниппха̄данато ча. атикка̄менто там̣ там̣ т̣ха̄нам̣ йатхиччхитат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ ва̄хети сампа̄петӣти атива̄хо, йа̄нам̣. кеначи анупаддутам̣ хутва̄ иччхитат̣т̣ха̄наппаттихетута̄йа сӣлам̣ сет̣т̣хам̣ атива̄хо. йена̄ти йена атива̄хена йа̄ти дисодисанти агатим̣ гатин̃ча̄пи там̣ там̣ дисам̣ сукхенева гаччхати.
идхева ниндам̣ лабхатӣти идхалокепи думмано ра̄га̄дӣхи дӯситачитто ‘‘дуссӣло па̄падхаммо’’ти ниндам̣ гарахам̣ лабхати. печча паралокепи апа̄йе ‘‘пурисаттакали аваджа̄та̄’’тиа̄дина̄ йамапуриса̄дӣхи ча ниндам̣ лабхати. на кевалам̣ ниндамева лабхати, атха кхо саббаттха думмано ба̄ло идхалоке дуччаритачаран̣ена дӯситачитто паралоке каммака̄ран̣а̄дивасена дуккхуппаттийа̄ти саббаттха ба̄ло думмано хоти. катхам̣? сӣлесу асама̄хито самма̄ сӣлесу на т̣хапитачитто аппатит̣т̣хитачитто.
идхева киттим̣ лабхатӣти идхалокепи сумано ‘‘саппурисо сӣлава̄ калйа̄н̣адхаммо’’ти киттим̣ лабхати. печча паралокепи сагге ‘‘айам̣ саппурисо сӣлава̄ калйа̄н̣адхаммо. татха̄ хи дева̄нам̣ сахабйатам̣ упапанно’’тиа̄дина̄ киттим̣ лабхати. на кевалам̣ киттимева лабхати, атха кхо дхӣро дхитисампанно сӣлесу сут̣т̣ху сама̄хито аппитачитто супатит̣т̣хитачитто саббаттха идхалоке сучаритачаран̣ена, паралоке сампаттипат̣ила̄бхена сумано соманассаппатто хоти. сӣламева идха агганти дувидхам̣ сӣлам̣ локийам̣ локуттаранти. таттха локийам̣ та̄ва ка̄малоке кхаттийамаха̄са̄ла̄дӣсу, девалоке брахмалоке ча упапаттивисесам̣ а̄вахати, ла̄бхӣбха̄ва̄дикасса ча ка̄ран̣ам̣ хоти. локуттарам̣ пана сакалампи ват̣т̣адуккхам̣ атикка̄метӣти сӣлам̣ аггамева. татха̄ хи вуттам̣ –
‘‘хӣнена брахмачарийена, кхаттийе упападжджати;
маджджхимена ча деваттам̣, уттамена висуджджхатӣ’’ти. (джа̄. 1.8.75);
а̄кан̇кхеййа че, бхиккхаве, бхиккху – ‘‘ла̄бхӣ ассам̣ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄на’’нти (ма. ни. 1.65), ‘‘сӣлесвевасса парипӯрака̄рӣ’’ти (ма. ни. 1.65), ‘‘иджджхати, бхиккхаве, сӣлавато четопан̣идхи висуддхатта̄’’ти (а. ни. 8.35; дӣ. ни. 3.337) ча.
локуттарасӣласса пана саббасо пахӣнапат̣ипаккхасса саттамабхавато пат̣т̣ха̄йа сам̣са̄радуккхам̣ виниваттентасса аггабха̄ве ваттаббамева наттхи. пан̃н̃ава̄ пана уттамоти ‘‘пан̃н̃ава̄ пана пуггало уттамо парамо сет̣т̣хойева̄’’ти пуггала̄дхит̣т̣ха̄нена пан̃н̃а̄йа ева сет̣т̣хабха̄вам̣ вадати. ида̄ни сӣлапан̃н̃а̄нам̣ сет̣т̣хабха̄вам̣ киччато дассенто ‘‘сӣлапан̃н̃а̄н̣ато джайа’’нти а̄ха. джайанти ча лин̇гавипалла̄со дат̣т̣хаббо, ахӯти ва̄ вачанасесо. таттха паджа̄нанат̣т̣хена пан̃н̃а̄н̣ам̣, сӣлато пан̃н̃а̄н̣ато ча пат̣ипаккхаджайо. на хи сӣлена вина̄ пан̃н̃а̄ самбхавати, пан̃н̃а̄йа ча вина̄ сӣлам̣ киччакарам̣, ан̃н̃аман̃н̃опака̄ракан̃четам̣. вуттан̃хи ‘‘сӣлапаридхота̄ пан̃н̃а̄, пан̃н̃а̄паридхотам̣ сӣла’’нти (дӣ. ни. 1.317) мануссесу ча девесӯти идам̣ несам̣ т̣ха̄нависесадассанам̣. таттха хи та̄ни сависеса̄ни ваттанти, сама̄дхи панеттха сӣлапаккхико пан̃н̃а̄йа адхит̣т̣ха̄набха̄вато, пан̃н̃а̄паккхико ва̄ бха̄ветаббато сӣла̄дхит̣т̣ха̄нато ча.
евам̣ тхеро тесам̣ бхиккхӯнам̣ сӣламукхена дхаммам̣ десенто аттано сувисуддхасӣла̄дигун̣ата̄дӣпанена ан̃н̃ам̣ бйа̄ка̄си.
сӣлаваттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.