2. сунӣтаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

нӣче куламхӣтиа̄дика̄ а̄йасмато сунӣтаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинитва̄ девамануссесу сам̣саранто буддхасса сун̃н̃ака̄ле кулагехе ниббаттитва̄ вайаппатто ба̄ладжанехи саддхим̣ кӣл̣а̄пасуто хутва̄ вичаранто екам̣ паччекабуддхам̣ га̄ме пин̣д̣а̄йа чарантам̣ дисва̄, ‘‘ким̣ туйхам̣ саббасо ван̣итасарӣрасса вийа сакалам̣ ка̄йам̣ пат̣иччха̄детва̄ бхиккха̄чаран̣ена, нану на̄ма касива̄н̣иджджа̄дӣхи джӣвика̄ каппетабба̄? та̄ни че ка̄тум̣ на саккоси, гхаре гхаре муттакарӣса̄дӣни нӣхаранто паччха̄ ваттхусодханена джӣва̄хӣ’’ти аккоси. со тена каммена нирайе паччитва̄ тассева каммасса випа̄ка̄васесена мануссалокепи бахӯни джа̄тисата̄ни пуппхачхад̣д̣акакуле ниббаттитва̄ татха̄ джӣвикам̣ каппеси. имасмин̃ча буддхуппа̄де пуппхачхад̣д̣акакуле ева ниббатто укка̄расодханакаммена джӣвикам̣ каппети гха̄саччха̄данаматтампи алабханто.

атха бхагава̄ паччхимайа̄ме буддха̄чин̣н̣ам̣ маха̄карун̣а̄сама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ тато вут̣т̣ха̄йа буддхачаккхуна̄ локам̣ волокенто сунӣтасса хадайаббхантаре гхат̣е падӣпам̣ вийа паджджалантам̣ арахаттӯпаниссайам̣ дисва̄ вибха̄та̄йа раттийа̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа бхиккхусан̇гхапаривуто ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хо. йассам̣ вӣтхийам̣ сунӣто укка̄расодханакаммам̣ кароти, там̣ вӣтхим̣ пат̣ипаджджи. сунӣтопи таттха таттха вигха̄сучча̄расан̇ка̄ра̄дикам̣ ра̄сим̣ катва̄ пит̣акесу паккхипитва̄ ка̄джена̄да̄йа парихаранто бхиккхусан̇гхапаривутам̣ саттха̄рам̣ а̄гаччхантам̣ дисва̄ са̄раджджама̄но самбхама̄кулахадайо гаманамаггам̣ нилӣйанока̄сан̃ча алабханто ка̄джам̣ бхиттипассе т̣хапетва̄ екена пассена анупависанто вийа бхиттим̣ аллӣно пан̃джалико ат̣т̣ха̄си. ‘‘бхиттичхиддена апаккамитука̄мо ахосӣ’’типи ваданти.

саттха̄ тасса самӣпам̣ патва̄ ‘‘айам̣ аттано кусаламӯласан̃чодитам̣ упагатам̣ мам̣ са̄раджджама̄но джа̄тийа̄ каммасса ча нихӣната̄йа саммукхӣбха̄вампи ладжджати, хандасса веса̄раджджам̣ уппа̄десса̄мӣ’’ти каравӣкарутаман̃джуна̄ сакаланагаранинна̄давара-гамбхӣрена брахмассарена ‘‘сунӣта̄’’ти а̄лапитва̄ ‘‘ким̣ има̄йа дуккхаджӣвика̄йа паббаджитум̣ саккхиссатӣ’’ти а̄ха. сунӣто тена саттху вачанена аматена вийа абхиситто ул̣а̄рам̣ пӣтисоманассам̣ пат̣исам̣веденто ‘‘бхагава̄, саче ма̄диса̄пи идха паббаджджам̣ лабханти, касма̄хам̣ на паббаджисса̄ми, пабба̄джетха мам̣ бхагава̄’’ти а̄ха. саттха̄ ‘‘ехи, бхиккхӯ’’ти а̄ха. со та̄вадева ехибхиккхубха̄вена паббаджджам̣ упасампадан̃ча лабхитва̄ иддхимайапаттачӣварадхаро вассасат̣т̣хикаттхеро вийа хутва̄ саттху сантике ат̣т̣ха̄си. бхагава̄ там̣ виха̄рам̣ нетва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккхи. со пат̣хамам̣ ат̣т̣ха сама̄паттийо, пан̃ча ча абхин̃н̃а̄йо ниббаттетва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ чхал̣абхин̃н̃о ахоси. там̣ сакка̄дайо дева̄ брахма̄но ча упасан̇камитва̄ намассим̣су. тена вуттам̣ –

‘‘та̄ девата̄ саттасата̄ ул̣а̄ра̄, брахма̄ ча индо упасан̇камитва̄;

а̄джа̄нӣйам̣ джа̄тиджара̄бхибхӯтам̣, сунӣтам̣ намассанти пасанначитта̄’’тиа̄ди.

бхагава̄ там̣йева девасан̇гхапураккхатам̣ дисва̄ ситам̣ катва̄ пасам̣санто ‘‘тапена брахмачарийена̄’’ти га̄тха̄йа дхаммам̣ десеси. атха нам̣ самбахула̄ бхиккхӯ сӣхана̄дам̣ нада̄петука̄ма̄, ‘‘а̄вусо сунӣта, касма̄ кула̄ твам̣ паббаджито, катхам̣ ва̄ паббаджито, катхан̃ча сачча̄ни пат̣ивиджджхӣ’’ти пуччхим̣су. со там̣ саббам̣ пака̄сенто –

620. ‘‘нӣче куламхи джа̄тохам̣, далиддо аппабходжано;

хӣнакаммам̣ мамам̣ а̄си, ахосим̣ пуппхачхад̣д̣ако.

621. ‘‘джигуччхито манусса̄нам̣, парибхӯто ча вамбхито;

нӣчам̣ манам̣ каритва̄на, вандиссам̣ бахукам̣ джанам̣.

622. ‘‘атхаддаса̄сим̣ самбуддхам̣, бхиккхусан̇гхапураккхатам̣;

пависантам̣ маха̄вӣрам̣, магадха̄нам̣ пуруттамам̣.

623. ‘‘никкхипитва̄на бйа̄бхан̇гим̣, вандитум̣ упасан̇камим̣;

мамева анукампа̄йа, ат̣т̣ха̄си пурисуттамо.

624. ‘‘вандитва̄ саттхуно па̄де, екамантам̣ т̣хито тада̄;

паббаджджам̣ ахама̄йа̄чим̣, саббасатта̄намуттамам̣.

625. ‘‘тато ка̄рун̣ико саттха̄, саббалока̄нукампако;

‘ехи бхиккхӯ’ти мам̣ а̄ха, са̄ ме а̄сӯпасампада̄.

626. ‘‘сохам̣ еко аран̃н̃асмим̣, вихаранто атандито.

ака̄сим̣ саттху вачанам̣, йатха̄ мам̣ овадӣ джино.

627. ‘‘раттийа̄ пат̣хамам̣ йа̄мам̣, пуббаджа̄тимануссарим̣;

раттийа̄ маджджхимам̣ йа̄мам̣, диббачаккхум̣ висодхайим̣;

раттийа̄ паччхиме йа̄ме, тамокхандхам̣ пада̄лайим̣.

628. ‘‘тато ратйа̄виваса̄не, сӯрийуггаманам̣ пати; (джа̄. 1.11.79);

индо брахма̄ ча а̄гантва̄, мам̣ намассим̣су пан̃джалӣ.

629. ‘‘намо те пуриса̄джан̃н̃а, намо те пурисуттама;

йасса те а̄сава̄ кхӣн̣а̄, даккхин̣еййоси ма̄риса.

630. ‘‘тато дисва̄на мам̣ саттха̄, девасан̇гхапураккхатам̣;

ситам̣ па̄тукаритва̄на, имаматтхам̣ абха̄сатха.

631. ‘‘тапена брахмачарийена, сам̣йамена дамена ча;

етена бра̄хман̣о хоти, етам̣ бра̄хман̣амуттама’’нти. –

има̄хи га̄тха̄хи сӣхана̄дам̣ нади.

таттха нӣчети ла̄маке саббанихӣне. уччанӣчабха̄во хи на̄ма сатта̄нам̣ упа̄да̄йупа̄да̄йа, айам̣ пана саббанихӣне пуккусакуле уппаннатам̣ дассенто ‘‘нӣче куламхи джа̄то’’ти а̄ха. тена вуттам̣ – ‘‘нӣчети ла̄маке саббанихӣне’’ти. далиддоти дуггато, далидда̄пи кечи када̄чи гха̄саччха̄данасса ла̄бхино, акасиравуттино хонти, ахам̣ пана саббака̄лам̣ касиравуттита̄йа хӣно уддханам̣ упат̣т̣хапитауккхалико дассанайуттам̣ тхевакампи апассим̣ йева̄ти дассенто ‘‘аппабходжано’’ти а̄ха. нӣчакулика̄ далидда̄пи кечи анӣчакамма̄джӣва̄ хонти, майхам̣ пана на татха̄ти дассенто а̄ха ‘‘хӣнакаммам̣ мамам̣ а̄сӣ’’ти. кӣдисанти че? ахосим̣ пуппхачхад̣д̣ако, хаттхавикаласса хаттхава̄ти вийа упача̄равасена̄йам̣ имасса саман̃н̃а̄ ахоси йадидам̣ ‘‘пуппхачхад̣д̣ако’’ти. мила̄тапуппхасантхараван̣н̣ата̄йа ва̄ укка̄рабхӯмийа̄ евам̣ вутто.

джигуччхитоти джа̄тийа̄ чева каммуна̄ ча хӣл̣ито. манусса̄нанти мануссехи. парибхӯтоти аван̃н̃а̄то. вамбхитоти кхум̣сито. нӣчам̣ манам̣ каритва̄на̄ти ан̃н̃е мануссе синерум̣ вийа уккхипитва̄ тесам̣ па̄дапам̣сутопи атта̄нам̣ нихӣнам̣ катва̄ паваттийа̄ нӣчам̣ нихӣнам̣ манам̣ катва̄. вандиссам̣ бахукам̣ джананти путхумаха̄джанам̣ дит̣т̣хадит̣т̣хака̄ле вандим̣ сираси ан̃джалим̣ каронто пан̣а̄мим̣.

атха̄ти адхика̄рантарадӣпане нипа̄то. аддаса̄синти аддаккхим̣. магадха̄нанти магадха̄ на̄ма джа̄нападино ра̄джакума̄ра̄, тесам̣ нива̄со екопи джанападо рул̣хийа̄ ‘‘магадха̄на’’нти вутто, магадхаджанападасса̄ти аттхо. пуруттаманти уттамам̣ нагарам̣.

бйа̄бхан̇гинти ка̄джам̣. паббаджджам̣ ахама̄йа̄чинти, ‘‘сунӣта, паббаджитум̣ саккхиссасӣ’’ти саттха̄ра̄ ока̄се кате ахам̣ паббаджджам̣ айа̄чим̣. а̄сӯпасампада̄ти ‘‘ехи, бхиккхӯ’’ти саттху вачанаматтена а̄си упасампада̄. йатха̄ мам̣ овадӣти ‘‘евам̣ саматхапуббан̇гамам̣ випассанам̣ бха̄вехӣ’’ти йатха̄ мам̣ овади, татха̄ саттхуно вачанам̣ ака̄сим̣ пат̣ипаджджим̣. раттийа̄тиа̄ди тасса̄ пат̣ипаттийа̄ расадассанам̣. таттха пуббенива̄сан̃а̄н̣ам̣ ана̄гатам̣сан̃а̄н̣ан̃ча бахукиччанти ‘‘пат̣хамам̣ йа̄мам̣ маджджхимам̣ йа̄ма’’нти аччантасам̣йогавасена упайогавачанам̣ вуттам̣. на татха̄ а̄саваккхайан̃а̄н̣ам̣ ека̄бхисамайавасена паваттанатоти ‘‘паччхиме йа̄ме’’ти бхуммавасена вуттанти дат̣т̣хаббам̣. индоти сакко девара̄джа̄. брахма̄ти маха̄брахма̄. индабрахмаггахан̣ена ан̃н̃есам̣ ка̄мадева̄нам̣ брахмӯнан̃ча а̄гаманам̣ вуттамева̄ти дат̣т̣хаббам̣. уккат̣т̣ханиддесо хеса йатха̄ ‘‘ра̄джа̄ а̄гато’’ти. намассим̣сӯти ка̄йена ва̄ча̄йа ча намакка̄рам̣ акам̣су.

таттха ка̄йена катам̣ намакка̄рам̣ дассенто ‘‘пан̃джалӣ’’ти ватва̄ ва̄ча̄йа катам̣ дассетум̣ ‘‘намо те’’тиа̄ди вуттам̣. девасан̇гхапураккхатанти деваггахан̣ена упапаттидевабха̄вато брахма̄нопи гахита̄. ситам̣ па̄тукаритва̄на̄ти аттано ова̄дасса махаппхалатам̣ девабрахмӯнан̃ча гун̣асампаттим̣ нисса̄йа саттха̄ ситам̣ па̄тва̄ка̄си. па̄тукаронто ча на ан̃н̃е вийа данте видам̣сети, мукха̄дха̄нам̣ пана тхокам̣ виварати, таттакена ча абхибхӯтадиббапхаликамуттарасмийо авахаситата̄рака̄сасимарӣчийо сусуккада̄т̣хасамбхава̄ гханарасмийо никкхамитва̄ тиккхаттум̣ саттху мукхам̣ падаккхин̣ам̣ каронти, там̣ дисва̄ паччхато гаччханта̄пи саттха̄ ситам̣ па̄тва̄ка̄сӣти сан̃джа̄нанти.

тапена̄ти индрийасам̣варена, ‘‘дхутадхаммасама̄да̄нена̄’’ти кечи. сам̣йамена̄ти сӣлена. дамена̄ти пан̃н̃а̄йа. брахмачарийена̄ти авасит̣т̣хасет̣т̣хачарийа̄йа. етена̄ти йатха̄вуттена тапа̄дина̄. бра̄хман̣о хоти ба̄хитапа̄пабха̄вато. етанти тапа̄ди йатха̄вуттам̣. бра̄хман̣амуттаманти уттамам̣ бра̄хман̣ам̣, бра̄хман̣есу ва̄ уттамам̣ саббасет̣т̣хам̣, ахӯти вачанасесо. бра̄хман̣анти ва̄ брахман̃н̃ама̄ха, евам̣ уттамам̣ брахман̃н̃ам̣, на джачча̄дӣти адхиппа̄йо. на хи джа̄тикулападесаготтасампаттиа̄дайо арийабха̄васса ка̄ран̣ам̣, адхисӣласиккха̄дайо ева пана ка̄ран̣ам̣. тена̄ха –

‘‘йатха̄ сан̇ка̄рат̣ха̄насмим̣, уджджхитасмим̣ маха̄патхе;

падумам̣ таттха джа̄йетха, сучигандхам̣ манорамам̣.

‘‘евам̣ сан̇ка̄рабхӯтесу, андхабхӯте путхуджджане;

атирочати пан̃н̃а̄йа, самма̄самбуддхаса̄вако’’ти. (дха. па. 58-59);

евам̣ тхеро техи бхиккхӯхи пуччхитаматтхам̣ има̄хи га̄тха̄хи виссадждженто сӣхана̄дам̣ надӣти.

сунӣтаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

два̄дасаканипа̄таван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.