12. два̄дасаканипа̄то
1. сӣлаваттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
два̄дасаканипа̄те сӣламева̄тиа̄дика̄ а̄йасмато сӣлаваттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ кусалам̣ упачинитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джагахе бимбиса̄раран̃н̃о путто хутва̄ ниббатти, сӣлава̄тисса на̄мам̣ ахоси. там̣ вайаппаттам̣ ра̄джа̄ аджа̄тасатту ма̄ретука̄мо чан̣д̣ам̣ маттахаттхим̣ а̄ропетва̄ на̄на̄видхехи упа̄йехи упаккамантопи ма̄ретум̣ на̄саккхи паччхимабхавикасса арахаттам̣ аппатва̄ антара̄ джӣвитантара̄йа̄бха̄вато. тасса паваттим̣ дисва̄ бхагава̄ маха̄моггалла̄наттхерам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘сӣлавакума̄рам̣ а̄нехӣ’’ти. тхеро иддхибалена саддхим̣ хаттхина̄ там̣ а̄неси. кума̄ро хаттхито оруйха бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. бхагава̄ тасса аджджха̄сайа̄нурӯпам̣ дхаммам̣ десеси. со дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ випассана̄йа каммам̣ каронто начирассева арахаттам̣ патва̄ косаларат̣т̣хе васати. атха нам̣ аджа̄тасатту ‘‘ма̄ретха̄’’ти пурисе а̄н̣а̄песи. те тхерасса сантикам̣ гантва̄ т̣хита̄ тхерена катхитам̣ дхаммакатхам̣ сутва̄ сан̃джа̄тасам̣вега̄ пасанначитта̄ хутва̄ паббаджим̣су. тхеро тесам̣ –
608. ‘‘сӣламевидха сиккхетха, асмим̣ локе сусиккхитам̣.
сӣлан̃хи саббасампаттим̣, упана̄мети севитам̣.
609. ‘‘сӣлам̣ раккхеййа медха̄вӣ, паттхайа̄но тайо сукхе;
пасам̣сам̣ виттила̄бхан̃ча, печча сагге памоданам̣.
610. ‘‘сӣлава̄ хи бахӯ митте, сан̃н̃амена̄дхигаччхати;
дуссӣло пана миттехи, дхам̣сате па̄пама̄чарам̣.
611. ‘‘аван̣н̣ан̃ча акиттин̃ча, дуссӣло лабхате наро;
ван̣н̣ам̣ киттим̣ пасам̣сан̃ча, сада̄ лабхати сӣлава̄.
612. ‘‘а̄ди сӣлам̣ патит̣т̣ха̄ ча, калйа̄н̣а̄нан̃ча ма̄тукам̣;
памукхам̣ саббадхамма̄нам̣, тасма̄ сӣлам̣ висодхайе.
613. ‘‘вела̄ ча сам̣варам̣ сӣлам̣, читтасса абхиха̄санам̣;
титтхан̃ча саббабуддха̄нам̣, тасма̄ сӣлам̣ висодхайе.
614. ‘‘сӣлам̣ балам̣ аппат̣имам̣, сӣлам̣ а̄вудхамуттамам̣;
сӣлама̄бхаран̣ам̣ сет̣т̣хам̣, сӣлам̣ кавачамаббхутам̣.
615. ‘‘сӣлам̣ сету махесаккхо, сӣлам̣ гандхо ануттаро;
сӣлам̣ вилепанам̣ сет̣т̣хам̣, йена ва̄ти дисодисам̣.
616. ‘‘сӣлам̣ самбаламеваггам̣, сӣлам̣ па̄тхеййамуттамам̣;
сӣлам̣ сет̣т̣хо атива̄хо, йена йа̄ти дисодисам̣.
617. ‘‘идхева ниндам̣ лабхати, печча̄па̄йе ча думмано;
саббаттха думмано ба̄ло, сӣлесу асама̄хито.
618. ‘‘идхева киттим̣ лабхати, печча сагге ча суммано;
саббаттха сумано дхӣро, сӣлесу сусама̄хито.
619. ‘‘сӣламева идха аггам̣, пан̃н̃ава̄ пана уттамо;
мануссесу ча девесу, сӣлапан̃н̃а̄н̣ато джайа’’нти. –
има̄хи га̄тха̄хи дхаммам̣ десеси.
таттха сӣламевидха сиккхетха, асмим̣ локети идха̄ти, нипа̄таматтам̣, имасмим̣ сатталоке аттхака̄мо кулапутто ча̄риттава̄ритта̄дибхедам̣ а̄дито сӣламева сиккхеййа, сиккханто ча нам̣ сусиккхитам̣ акхан̣д̣а̄дибха̄ва̄па̄данена сут̣т̣ху сиккхитам̣ супарисуддхам̣ парипун̣н̣ан̃ча катва̄ сиккхеййа. асмим̣ локети ва̄ имасмим̣ сан̇кха̄ралоке сиккхитаббадхаммесу сӣлам̣ а̄дито сиккхеййа. дит̣т̣хисампаттийа̄пи сӣласса патит̣т̣ха̄бха̄вато а̄ха ‘‘сӣлам̣ хӣ’’тиа̄ди. таттха хӣти ка̄ран̣авачанам̣. йасма̄ сӣлам̣ севитам̣ паричитам̣ раккхитам̣ мануссасампатти, диббасампатти, нибба̄насампаттӣти етам̣ саббасампаттим̣ там̣саман̇гино саттасса упана̄мети а̄вахати.
сӣлам̣ саббасампаттим̣ упана̄метӣти сан̇кхепато вуттаматтхам̣ виттха̄рато дассенто ‘‘сӣлам̣ раккхеййа̄’’тиа̄дима̄ха. таттха раккхеййа̄ти гопеййа. па̄н̣а̄типа̄та̄дито хи вираманто ваттапат̣иваттан̃ча пӯренто пат̣ипаккха̄бхибхаванато там̣ раккхати на̄ма. медха̄вӣти пан̃н̃ава̄, идам̣ тасса раккханупа̄йадассанам̣ н̃а̄н̣абалена хисса сама̄да̄нам̣ авикопанан̃ча хоти. паттхайа̄ноти иччханто. тайо сукхети тӣн̣и сукха̄ни. сукханимиттам̣ ва̄ ‘‘сукха’’нти адхиппетам̣. пасам̣санти киттим̣, вин̃н̃ӯхи ва̄ пасам̣санам̣. виттила̄бханти тут̣т̣хила̄бхам̣. ‘‘виттала̄бха’’нти ча пат̣ханти, дханала̄бханти аттхо. сӣлава̄ хи аппаматтата̄йа махантам̣ бхогаккхандхам̣ адхигаччхати. печча̄ти ка̄лан̇катва̄. сагге памодананти девалоке ит̣т̣хехи ка̄магун̣ехи, моданан̃ча паттхайама̄ноти самбандхо. идхалоке пасам̣сам̣ виттила̄бхам̣ паралоке диббасампаттийа̄ моданан̃ча иччханто сӣлам̣ раккхеййа̄ти йоджана̄.
сан̃н̃амена̄ти ка̄йа̄дӣнам̣ сам̣йамена. сам̣йато хи ка̄йадуччарита̄дӣхи кан̃чи авихет̣хенто абхайада̄нам̣ даданто пийамана̄пата̄йа митта̄ни гантхати. дхам̣сатети апети. па̄пама̄чаранти па̄н̣а̄типа̄та̄дипа̄пакаммам̣ каронто. дуссӣлан̃хи пуггалам̣ аттхака̄ма̄ сатта̄ на бхаджанти, ан̃н̃адаттху паривадждженти.
аван̣н̣анти агун̣ам̣, саммукха̄ гарахам̣ ва̄. акиттинти, айасам̣ асилокам̣. ван̣н̣анти гун̣ам̣. киттинти силокам̣ паттхат̣айасатам̣. пасам̣санти саммукха̄ тхоманам̣.
а̄дӣти мӯлам̣. сӣлан̃хи кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ а̄ди. йатха̄ха – ‘‘тасма̄тиха твам̣, бхиккху, а̄димева висодхехи кусалесу дхаммесу. ко ча̄ди кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣? сӣлан̃ча сувисуддха’’нти (сам̣. ни. 5.369). патит̣т̣ха̄ти адхит̣т̣ха̄нам̣. сӣлан̃хи саббесам̣ уттаримануссадхамма̄нам̣ патит̣т̣ха̄. тена̄ха – ‘‘сӣле патит̣т̣ха̄йа̄’’тиа̄ди (сам̣. ни. 1.23; 192; пет̣ако. 22; ми. па. 2.1.9). калйа̄н̣а̄нан̃ча ма̄туканти саматхавипассана̄дӣнам̣ калйа̄н̣адхамма̄нам̣ ма̄тубхӯтам̣, джанаканти, аттхо. памукхам̣ саббадхамма̄нанти, саббесам̣ па̄моджджа̄дӣнам̣ анаваджджадхамма̄нам̣ памукхам̣ мукхабхӯтам̣, паваттидва̄ранти аттхо. тасма̄ти а̄дибха̄ва̄дито. висодхайети аккхан̣д̣а̄дибха̄вена сампа̄деййа.
вела̄ти дуччаритехи анатиккаманӣйат̣т̣хена вела̄, сӣма̄ти аттхо. вела̄йати ва̄ дуссилйам̣ чалайати виддхам̣сетӣти вела̄. сам̣варам̣ сӣлам̣ ка̄йадуччарита̄дӣнам̣ уппаттидва̄расса пидаханато. абхиха̄сананти тосанам̣ авиппат̣иса̄рахетута̄йа читтасса̄бхиппамоданато. титтхан̃ча саббабуддха̄нанти са̄вакабуддха̄, паччекабуддха̄, самма̄самбуддха̄ти саббесам̣ буддха̄нам̣ килесамалаппава̄хане нибба̄намаха̄самудда̄вага̄хан̣е ча титтхабхӯтан̃ча.
сӣлам̣ балам̣ аппат̣иманти ма̄расенаппамаддане асадисам̣ балам̣ сена̄тха̄мо ча. а̄вудхамуттаманти сам̣килесадхамма̄нам̣ чхедане уттамам̣ пахаран̣ам̣. гун̣асарӣропасобханат̣т̣хена а̄бхаран̣ам̣. сет̣т̣ханти саббака̄лам̣ уттамам̣ даббан̃ча. сапа̄н̣апаритта̄нато кавачамаббхутам̣. ‘‘аббхида’’нти ча пат̣ханти, абхеджджанти аттхо.
апа̄йамахогха̄тиккамане сам̣са̄рамахогха̄тиккамане ча килесехи асам̣сӣданат̣т̣хена сету. махесаккхоти махаббало. гандхо ануттароти пат̣ива̄там̣ саббадиса̄су ва̄йанато ануттаро гандхо саббаджанаманохаратта̄. тена̄ха ‘‘йена ва̄ти дисодиса’’нти йена сӣлагандхена там̣саман̇гӣ дисодисам̣ сабба̄ диса̄ ва̄йати. ‘‘дисодиса̄’’типи па̄л̣и, даса диса̄ти аттхо.
самбаламевагганти самбалам̣ на̄ма пут̣абхаттам̣. йатха̄ пут̣абхаттам̣ гахетва̄ маггам̣ гаччханто пурисо антара̄магге джигхаччха̄дуккхена на киламати, евам̣ сӣласампаннопи суддхам̣ сӣласамбалам̣ гахетва̄ сам̣са̄раканта̄рам̣ пат̣ипанно гатагатат̣т̣ха̄не на киламатӣти сӣлам̣ аггам̣ самбалам̣ на̄ма. татха̄ сӣлам̣ па̄тхеййамуттамам̣ чора̄дӣхи аса̄дха̄ран̣атта̄ таттха таттха иччхитаббасампаттиниппха̄данато ча. атикка̄менто там̣ там̣ т̣ха̄нам̣ йатхиччхитат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ ва̄хети сампа̄петӣти атива̄хо, йа̄нам̣. кеначи анупаддутам̣ хутва̄ иччхитат̣т̣ха̄наппаттихетута̄йа сӣлам̣ сет̣т̣хам̣ атива̄хо. йена̄ти йена атива̄хена йа̄ти дисодисанти агатим̣ гатин̃ча̄пи там̣ там̣ дисам̣ сукхенева гаччхати.
идхева ниндам̣ лабхатӣти идхалокепи думмано ра̄га̄дӣхи дӯситачитто ‘‘дуссӣло па̄падхаммо’’ти ниндам̣ гарахам̣ лабхати. печча паралокепи апа̄йе ‘‘пурисаттакали аваджа̄та̄’’тиа̄дина̄ йамапуриса̄дӣхи ча ниндам̣ лабхати. на кевалам̣ ниндамева лабхати, атха кхо саббаттха думмано ба̄ло идхалоке дуччаритачаран̣ена дӯситачитто паралоке каммака̄ран̣а̄дивасена дуккхуппаттийа̄ти саббаттха ба̄ло думмано хоти. катхам̣? сӣлесу асама̄хито самма̄ сӣлесу на т̣хапитачитто аппатит̣т̣хитачитто.
идхева киттим̣ лабхатӣти идхалокепи сумано ‘‘саппурисо сӣлава̄ калйа̄н̣адхаммо’’ти киттим̣ лабхати. печча паралокепи сагге ‘‘айам̣ саппурисо сӣлава̄ калйа̄н̣адхаммо. татха̄ хи дева̄нам̣ сахабйатам̣ упапанно’’тиа̄дина̄ киттим̣ лабхати. на кевалам̣ киттимева лабхати, атха кхо дхӣро дхитисампанно сӣлесу сут̣т̣ху сама̄хито аппитачитто супатит̣т̣хитачитто саббаттха идхалоке сучаритачаран̣ена, паралоке сампаттипат̣ила̄бхена сумано соманассаппатто хоти. сӣламева идха агганти дувидхам̣ сӣлам̣ локийам̣ локуттаранти. таттха локийам̣ та̄ва ка̄малоке кхаттийамаха̄са̄ла̄дӣсу, девалоке брахмалоке ча упапаттивисесам̣ а̄вахати, ла̄бхӣбха̄ва̄дикасса ча ка̄ран̣ам̣ хоти. локуттарам̣ пана сакалампи ват̣т̣адуккхам̣ атикка̄метӣти сӣлам̣ аггамева. татха̄ хи вуттам̣ –
‘‘хӣнена брахмачарийена, кхаттийе упападжджати;
маджджхимена ча деваттам̣, уттамена висуджджхатӣ’’ти. (джа̄. 1.8.75);
а̄кан̇кхеййа че, бхиккхаве, бхиккху – ‘‘ла̄бхӣ ассам̣ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄на’’нти (ма. ни. 1.65), ‘‘сӣлесвевасса парипӯрака̄рӣ’’ти (ма. ни. 1.65), ‘‘иджджхати, бхиккхаве, сӣлавато четопан̣идхи висуддхатта̄’’ти (а. ни. 8.35; дӣ. ни. 3.337) ча.
локуттарасӣласса пана саббасо пахӣнапат̣ипаккхасса саттамабхавато пат̣т̣ха̄йа сам̣са̄радуккхам̣ виниваттентасса аггабха̄ве ваттаббамева наттхи. пан̃н̃ава̄ пана уттамоти ‘‘пан̃н̃ава̄ пана пуггало уттамо парамо сет̣т̣хойева̄’’ти пуггала̄дхит̣т̣ха̄нена пан̃н̃а̄йа ева сет̣т̣хабха̄вам̣ вадати. ида̄ни сӣлапан̃н̃а̄нам̣ сет̣т̣хабха̄вам̣ киччато дассенто ‘‘сӣлапан̃н̃а̄н̣ато джайа’’нти а̄ха. джайанти ча лин̇гавипалла̄со дат̣т̣хаббо, ахӯти ва̄ вачанасесо. таттха паджа̄нанат̣т̣хена пан̃н̃а̄н̣ам̣, сӣлато пан̃н̃а̄н̣ато ча пат̣ипаккхаджайо. на хи сӣлена вина̄ пан̃н̃а̄ самбхавати, пан̃н̃а̄йа ча вина̄ сӣлам̣ киччакарам̣, ан̃н̃аман̃н̃опака̄ракан̃четам̣. вуттан̃хи ‘‘сӣлапаридхота̄ пан̃н̃а̄, пан̃н̃а̄паридхотам̣ сӣла’’нти (дӣ. ни. 1.317) мануссесу ча девесӯти идам̣ несам̣ т̣ха̄нависесадассанам̣. таттха хи та̄ни сависеса̄ни ваттанти, сама̄дхи панеттха сӣлапаккхико пан̃н̃а̄йа адхит̣т̣ха̄набха̄вато, пан̃н̃а̄паккхико ва̄ бха̄ветаббато сӣла̄дхит̣т̣ха̄нато ча.
евам̣ тхеро тесам̣ бхиккхӯнам̣ сӣламукхена дхаммам̣ десенто аттано сувисуддхасӣла̄дигун̣ата̄дӣпанена ан̃н̃ам̣ бйа̄ка̄си.
сӣлаваттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. сунӣтаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
нӣче куламхӣтиа̄дика̄ а̄йасмато сунӣтаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинитва̄ девамануссесу сам̣саранто буддхасса сун̃н̃ака̄ле кулагехе ниббаттитва̄ вайаппатто ба̄ладжанехи саддхим̣ кӣл̣а̄пасуто хутва̄ вичаранто екам̣ паччекабуддхам̣ га̄ме пин̣д̣а̄йа чарантам̣ дисва̄, ‘‘ким̣ туйхам̣ саббасо ван̣итасарӣрасса вийа сакалам̣ ка̄йам̣ пат̣иччха̄детва̄ бхиккха̄чаран̣ена, нану на̄ма касива̄н̣иджджа̄дӣхи джӣвика̄ каппетабба̄? та̄ни че ка̄тум̣ на саккоси, гхаре гхаре муттакарӣса̄дӣни нӣхаранто паччха̄ ваттхусодханена джӣва̄хӣ’’ти аккоси. со тена каммена нирайе паччитва̄ тассева каммасса випа̄ка̄васесена мануссалокепи бахӯни джа̄тисата̄ни пуппхачхад̣д̣акакуле ниббаттитва̄ татха̄ джӣвикам̣ каппеси. имасмин̃ча буддхуппа̄де пуппхачхад̣д̣акакуле ева ниббатто укка̄расодханакаммена джӣвикам̣ каппети гха̄саччха̄данаматтампи алабханто.
атха бхагава̄ паччхимайа̄ме буддха̄чин̣н̣ам̣ маха̄карун̣а̄сама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ тато вут̣т̣ха̄йа буддхачаккхуна̄ локам̣ волокенто сунӣтасса хадайаббхантаре гхат̣е падӣпам̣ вийа паджджалантам̣ арахаттӯпаниссайам̣ дисва̄ вибха̄та̄йа раттийа̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа бхиккхусан̇гхапаривуто ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хо. йассам̣ вӣтхийам̣ сунӣто укка̄расодханакаммам̣ кароти, там̣ вӣтхим̣ пат̣ипаджджи. сунӣтопи таттха таттха вигха̄сучча̄расан̇ка̄ра̄дикам̣ ра̄сим̣ катва̄ пит̣акесу паккхипитва̄ ка̄джена̄да̄йа парихаранто бхиккхусан̇гхапаривутам̣ саттха̄рам̣ а̄гаччхантам̣ дисва̄ са̄раджджама̄но самбхама̄кулахадайо гаманамаггам̣ нилӣйанока̄сан̃ча алабханто ка̄джам̣ бхиттипассе т̣хапетва̄ екена пассена анупависанто вийа бхиттим̣ аллӣно пан̃джалико ат̣т̣ха̄си. ‘‘бхиттичхиддена апаккамитука̄мо ахосӣ’’типи ваданти.
саттха̄ тасса самӣпам̣ патва̄ ‘‘айам̣ аттано кусаламӯласан̃чодитам̣ упагатам̣ мам̣ са̄раджджама̄но джа̄тийа̄ каммасса ча нихӣната̄йа саммукхӣбха̄вампи ладжджати, хандасса веса̄раджджам̣ уппа̄десса̄мӣ’’ти каравӣкарутаман̃джуна̄ сакаланагаранинна̄давара-гамбхӣрена брахмассарена ‘‘сунӣта̄’’ти а̄лапитва̄ ‘‘ким̣ има̄йа дуккхаджӣвика̄йа паббаджитум̣ саккхиссатӣ’’ти а̄ха. сунӣто тена саттху вачанена аматена вийа абхиситто ул̣а̄рам̣ пӣтисоманассам̣ пат̣исам̣веденто ‘‘бхагава̄, саче ма̄диса̄пи идха паббаджджам̣ лабханти, касма̄хам̣ на паббаджисса̄ми, пабба̄джетха мам̣ бхагава̄’’ти а̄ха. саттха̄ ‘‘ехи, бхиккхӯ’’ти а̄ха. со та̄вадева ехибхиккхубха̄вена паббаджджам̣ упасампадан̃ча лабхитва̄ иддхимайапаттачӣварадхаро вассасат̣т̣хикаттхеро вийа хутва̄ саттху сантике ат̣т̣ха̄си. бхагава̄ там̣ виха̄рам̣ нетва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккхи. со пат̣хамам̣ ат̣т̣ха сама̄паттийо, пан̃ча ча абхин̃н̃а̄йо ниббаттетва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ чхал̣абхин̃н̃о ахоси. там̣ сакка̄дайо дева̄ брахма̄но ча упасан̇камитва̄ намассим̣су. тена вуттам̣ –
‘‘та̄ девата̄ саттасата̄ ул̣а̄ра̄, брахма̄ ча индо упасан̇камитва̄;
а̄джа̄нӣйам̣ джа̄тиджара̄бхибхӯтам̣, сунӣтам̣ намассанти пасанначитта̄’’тиа̄ди.
бхагава̄ там̣йева девасан̇гхапураккхатам̣ дисва̄ ситам̣ катва̄ пасам̣санто ‘‘тапена брахмачарийена̄’’ти га̄тха̄йа дхаммам̣ десеси. атха нам̣ самбахула̄ бхиккхӯ сӣхана̄дам̣ нада̄петука̄ма̄, ‘‘а̄вусо сунӣта, касма̄ кула̄ твам̣ паббаджито, катхам̣ ва̄ паббаджито, катхан̃ча сачча̄ни пат̣ивиджджхӣ’’ти пуччхим̣су. со там̣ саббам̣ пака̄сенто –
620. ‘‘нӣче куламхи джа̄тохам̣, далиддо аппабходжано;
хӣнакаммам̣ мамам̣ а̄си, ахосим̣ пуппхачхад̣д̣ако.
621. ‘‘джигуччхито манусса̄нам̣, парибхӯто ча вамбхито;
нӣчам̣ манам̣ каритва̄на, вандиссам̣ бахукам̣ джанам̣.
622. ‘‘атхаддаса̄сим̣ самбуддхам̣, бхиккхусан̇гхапураккхатам̣;
пависантам̣ маха̄вӣрам̣, магадха̄нам̣ пуруттамам̣.
623. ‘‘никкхипитва̄на бйа̄бхан̇гим̣, вандитум̣ упасан̇камим̣;
мамева анукампа̄йа, ат̣т̣ха̄си пурисуттамо.
624. ‘‘вандитва̄ саттхуно па̄де, екамантам̣ т̣хито тада̄;
паббаджджам̣ ахама̄йа̄чим̣, саббасатта̄намуттамам̣.
625. ‘‘тато ка̄рун̣ико саттха̄, саббалока̄нукампако;
‘ехи бхиккхӯ’ти мам̣ а̄ха, са̄ ме а̄сӯпасампада̄.
626. ‘‘сохам̣ еко аран̃н̃асмим̣, вихаранто атандито.
ака̄сим̣ саттху вачанам̣, йатха̄ мам̣ овадӣ джино.
627. ‘‘раттийа̄ пат̣хамам̣ йа̄мам̣, пуббаджа̄тимануссарим̣;
раттийа̄ маджджхимам̣ йа̄мам̣, диббачаккхум̣ висодхайим̣;
раттийа̄ паччхиме йа̄ме, тамокхандхам̣ пада̄лайим̣.
628. ‘‘тато ратйа̄виваса̄не, сӯрийуггаманам̣ пати; (джа̄. 1.11.79);
индо брахма̄ ча а̄гантва̄, мам̣ намассим̣су пан̃джалӣ.
629. ‘‘намо те пуриса̄джан̃н̃а, намо те пурисуттама;
йасса те а̄сава̄ кхӣн̣а̄, даккхин̣еййоси ма̄риса.
630. ‘‘тато дисва̄на мам̣ саттха̄, девасан̇гхапураккхатам̣;
ситам̣ па̄тукаритва̄на, имаматтхам̣ абха̄сатха.
631. ‘‘тапена брахмачарийена, сам̣йамена дамена ча;
етена бра̄хман̣о хоти, етам̣ бра̄хман̣амуттама’’нти. –
има̄хи га̄тха̄хи сӣхана̄дам̣ нади.
таттха нӣчети ла̄маке саббанихӣне. уччанӣчабха̄во хи на̄ма сатта̄нам̣ упа̄да̄йупа̄да̄йа, айам̣ пана саббанихӣне пуккусакуле уппаннатам̣ дассенто ‘‘нӣче куламхи джа̄то’’ти а̄ха. тена вуттам̣ – ‘‘нӣчети ла̄маке саббанихӣне’’ти. далиддоти дуггато, далидда̄пи кечи када̄чи гха̄саччха̄данасса ла̄бхино, акасиравуттино хонти, ахам̣ пана саббака̄лам̣ касиравуттита̄йа хӣно уддханам̣ упат̣т̣хапитауккхалико дассанайуттам̣ тхевакампи апассим̣ йева̄ти дассенто ‘‘аппабходжано’’ти а̄ха. нӣчакулика̄ далидда̄пи кечи анӣчакамма̄джӣва̄ хонти, майхам̣ пана на татха̄ти дассенто а̄ха ‘‘хӣнакаммам̣ мамам̣ а̄сӣ’’ти. кӣдисанти че? ахосим̣ пуппхачхад̣д̣ако, хаттхавикаласса хаттхава̄ти вийа упача̄равасена̄йам̣ имасса саман̃н̃а̄ ахоси йадидам̣ ‘‘пуппхачхад̣д̣ако’’ти. мила̄тапуппхасантхараван̣н̣ата̄йа ва̄ укка̄рабхӯмийа̄ евам̣ вутто.
джигуччхитоти джа̄тийа̄ чева каммуна̄ ча хӣл̣ито. манусса̄нанти мануссехи. парибхӯтоти аван̃н̃а̄то. вамбхитоти кхум̣сито. нӣчам̣ манам̣ каритва̄на̄ти ан̃н̃е мануссе синерум̣ вийа уккхипитва̄ тесам̣ па̄дапам̣сутопи атта̄нам̣ нихӣнам̣ катва̄ паваттийа̄ нӣчам̣ нихӣнам̣ манам̣ катва̄. вандиссам̣ бахукам̣ джананти путхумаха̄джанам̣ дит̣т̣хадит̣т̣хака̄ле вандим̣ сираси ан̃джалим̣ каронто пан̣а̄мим̣.
атха̄ти адхика̄рантарадӣпане нипа̄то. аддаса̄синти аддаккхим̣. магадха̄нанти магадха̄ на̄ма джа̄нападино ра̄джакума̄ра̄, тесам̣ нива̄со екопи джанападо рул̣хийа̄ ‘‘магадха̄на’’нти вутто, магадхаджанападасса̄ти аттхо. пуруттаманти уттамам̣ нагарам̣.
бйа̄бхан̇гинти ка̄джам̣. паббаджджам̣ ахама̄йа̄чинти, ‘‘сунӣта, паббаджитум̣ саккхиссасӣ’’ти саттха̄ра̄ ока̄се кате ахам̣ паббаджджам̣ айа̄чим̣. а̄сӯпасампада̄ти ‘‘ехи, бхиккхӯ’’ти саттху вачанаматтена а̄си упасампада̄. йатха̄ мам̣ овадӣти ‘‘евам̣ саматхапуббан̇гамам̣ випассанам̣ бха̄вехӣ’’ти йатха̄ мам̣ овади, татха̄ саттхуно вачанам̣ ака̄сим̣ пат̣ипаджджим̣. раттийа̄тиа̄ди тасса̄ пат̣ипаттийа̄ расадассанам̣. таттха пуббенива̄сан̃а̄н̣ам̣ ана̄гатам̣сан̃а̄н̣ан̃ча бахукиччанти ‘‘пат̣хамам̣ йа̄мам̣ маджджхимам̣ йа̄ма’’нти аччантасам̣йогавасена упайогавачанам̣ вуттам̣. на татха̄ а̄саваккхайан̃а̄н̣ам̣ ека̄бхисамайавасена паваттанатоти ‘‘паччхиме йа̄ме’’ти бхуммавасена вуттанти дат̣т̣хаббам̣. индоти сакко девара̄джа̄. брахма̄ти маха̄брахма̄. индабрахмаггахан̣ена ан̃н̃есам̣ ка̄мадева̄нам̣ брахмӯнан̃ча а̄гаманам̣ вуттамева̄ти дат̣т̣хаббам̣. уккат̣т̣ханиддесо хеса йатха̄ ‘‘ра̄джа̄ а̄гато’’ти. намассим̣сӯти ка̄йена ва̄ча̄йа ча намакка̄рам̣ акам̣су.
таттха ка̄йена катам̣ намакка̄рам̣ дассенто ‘‘пан̃джалӣ’’ти ватва̄ ва̄ча̄йа катам̣ дассетум̣ ‘‘намо те’’тиа̄ди вуттам̣. девасан̇гхапураккхатанти деваггахан̣ена упапаттидевабха̄вато брахма̄нопи гахита̄. ситам̣ па̄тукаритва̄на̄ти аттано ова̄дасса махаппхалатам̣ девабрахмӯнан̃ча гун̣асампаттим̣ нисса̄йа саттха̄ ситам̣ па̄тва̄ка̄си. па̄тукаронто ча на ан̃н̃е вийа данте видам̣сети, мукха̄дха̄нам̣ пана тхокам̣ виварати, таттакена ча абхибхӯтадиббапхаликамуттарасмийо авахаситата̄рака̄сасимарӣчийо сусуккада̄т̣хасамбхава̄ гханарасмийо никкхамитва̄ тиккхаттум̣ саттху мукхам̣ падаккхин̣ам̣ каронти, там̣ дисва̄ паччхато гаччханта̄пи саттха̄ ситам̣ па̄тва̄ка̄сӣти сан̃джа̄нанти.
тапена̄ти индрийасам̣варена, ‘‘дхутадхаммасама̄да̄нена̄’’ти кечи. сам̣йамена̄ти сӣлена. дамена̄ти пан̃н̃а̄йа. брахмачарийена̄ти авасит̣т̣хасет̣т̣хачарийа̄йа. етена̄ти йатха̄вуттена тапа̄дина̄. бра̄хман̣о хоти ба̄хитапа̄пабха̄вато. етанти тапа̄ди йатха̄вуттам̣. бра̄хман̣амуттаманти уттамам̣ бра̄хман̣ам̣, бра̄хман̣есу ва̄ уттамам̣ саббасет̣т̣хам̣, ахӯти вачанасесо. бра̄хман̣анти ва̄ брахман̃н̃ама̄ха, евам̣ уттамам̣ брахман̃н̃ам̣, на джачча̄дӣти адхиппа̄йо. на хи джа̄тикулападесаготтасампаттиа̄дайо арийабха̄васса ка̄ран̣ам̣, адхисӣласиккха̄дайо ева пана ка̄ран̣ам̣. тена̄ха –
‘‘йатха̄ сан̇ка̄рат̣ха̄насмим̣, уджджхитасмим̣ маха̄патхе;
падумам̣ таттха джа̄йетха, сучигандхам̣ манорамам̣.
‘‘евам̣ сан̇ка̄рабхӯтесу, андхабхӯте путхуджджане;
атирочати пан̃н̃а̄йа, самма̄самбуддхаса̄вако’’ти. (дха. па. 58-59);
евам̣ тхеро техи бхиккхӯхи пуччхитаматтхам̣ има̄хи га̄тха̄хи виссадждженто сӣхана̄дам̣ надӣти.
сунӣтаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
два̄дасаканипа̄таван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.