7. (апара)-готаматтхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
виджа̄неййа сакам̣ аттхантиа̄дика̄ а̄йасмато апарасса готаматтхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ кусалам̣ упачинитва̄ амха̄кам̣ бхагавато уппаттито пуретарамева са̄ваттхийам̣ удиччабра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вайаппатто тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ па̄рагӯ хутва̄, ва̄дамаггам̣ уггахетва̄ аттано ва̄дасса упари уттарим̣ вадантам̣ алабханто техи техи вигга̄хикакатхам̣ ануйутто вичарати. атха амха̄кам̣ бхагава̄ локе уппаджджитва̄ паваттитаварадхаммачакко анупуббена йаса̄дике венеййе винетва̄ ана̄тхапин̣д̣икасса абхийа̄чана̄йа са̄ваттхим̣ упагаччхи. тада̄ саттху джетаванапат̣иггахе пат̣иладдхасаддхо саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ дхаммам̣ сутва̄ паббаджджам̣ йа̄чи. саттха̄ ан̃н̃атарам̣ пин̣д̣ача̄рикам̣ бхиккхум̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘бхиккху, имам̣ пабба̄джехӣ’’ти. со тена пабба̄джийама̄но кхураггейева арахаттам̣ па̄пун̣итва̄ косаладжанападам̣ гантва̄ таттха чирам̣ васитва̄ пуна са̄ваттхим̣ пачча̄гами. там̣ бахӯ н̃а̄така̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄ упасан̇камитва̄ пайирупа̄ситва̄ нисинна̄ ‘‘имасмим̣ локе бахӯ саман̣абра̄хман̣а̄ сам̣са̄ре суддхива̄да̄, тесу катамесам̣ ну кхо ва̄до ниййа̄нико, катхам̣ пат̣ипаджджанто сам̣са̄рато суджджхатӣ’’ти пуччхим̣су. тхеро тесам̣ таматтхам̣ пака̄сенто –
587. ‘‘виджа̄неййа сакам̣ аттхам̣, авалокеййа̄тха па̄вачанам̣;
йан̃четтха асса патирӯпам̣, са̄ман̃н̃ам̣ аджджхӯпагатасса.
588. ‘‘миттам̣ идха ча калйа̄н̣ам̣, сиккха̄ випулам̣ сама̄да̄нам̣;
суссӯса̄ ча гарӯнам̣, етам̣ саман̣асса патирӯпам̣.
589. ‘‘буддхесу сага̄равата̄, дхамме апачити йатха̄бхӯтам̣;
сан̇гхе ча читтӣка̄ро, етам̣ саман̣асса патирӯпам̣.
590. ‘‘а̄ча̄рагочаре йутто, а̄джӣво содхито ага̄райхо;
читтасса ча сан̣т̣хапанам̣, етам̣ саман̣асса патирӯпам̣.
591. ‘‘ча̄риттам̣ атха ва̄риттам̣, ирийа̄патхийам̣ паса̄данийам̣;
адхичитте ча а̄його, етам̣ саман̣асса патирӯпам̣.
592. ‘‘а̄ран̃н̃ака̄ни сена̄сана̄ни, панта̄ни аппасадда̄ни;
бхаджитабба̄ни мунина̄, етам̣ саман̣асса патирӯпам̣.
593. ‘‘сӣлан̃ча ба̄хусаччан̃ча, дхамма̄нам̣ павичайо йатха̄бхӯтам̣;
сачча̄нам̣ абхисамайо, етам̣ саман̣асса патирӯпам̣.
594. ‘‘бха̄веййа ча аниччанти, анаттасан̃н̃ам̣ асубхасан̃н̃ан̃ча;
локамхи ча анабхиратим̣, етам̣ саман̣асса патирӯпам̣.
595. ‘‘бха̄веййа ча боджджхан̇ге, иддхипа̄да̄ни индрийа̄ни бала̄ни;
ат̣т̣хан̇гамаггамарийам̣, етам̣ саман̣асса патирӯпам̣.
596. ‘‘тан̣хам̣ паджахеййа муни, самӯлаке а̄саве пада̄леййа;
вихареййа виппамутто, етам̣ саман̣асса патирӯпа’’нти. –
има̄ га̄тха̄ абха̄си.
таттха виджа̄неййа сакам̣ аттханти, вин̃н̃ӯджа̄тико пурисо аттано аттхам̣ йа̄тха̄вато вича̄ретва̄ джа̄неййа. вича̄ренто ча авалокеййа̄тха па̄вачанам̣ идха локе путхусаман̣абра̄хман̣ехи самма̄самбуддхена ча павуттам̣ па̄вачанам̣, самайо. таттха йам̣ ниййа̄никам̣, там̣ олокеййа пан̃н̃а̄чаккхуна̄ пассеййа. име хи на̄на̄титтхийа̄ саман̣абра̄хман̣а̄ аничче ‘‘ничча’’нти, анаттани ‘‘атта̄’’ти, асуддхимагган̃ча ‘‘суддхимагго’’ти миччха̄бхинивесино ан̃н̃аман̃н̃ан̃ча вируддхава̄да̄, тасма̄ несам̣ ва̄до аниййа̄нико. самма̄самбуддхо пана ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄, саббе дхамма̄ анатта̄, сантам̣ нибба̄на’’нти сайамбхӯн̃а̄н̣ена йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄йа паведети, тасма̄ ‘‘тасса ва̄до ниййа̄нико’’ти саттху са̄санамахантатам̣ олокеййа̄ти аттхо. йан̃четтха асса патирӯпам̣, са̄ман̃н̃ам̣ аджджхӯпагатасса̄ти, са̄ман̃н̃ам̣ саман̣абха̄вам̣ паббаджджам̣ упагатасса кулапуттасса йам̣ еттха са̄сане паббаджитабха̄ве ва̄ патирӯпам̣ йуттарӯпам̣ са̄руппам̣ асса сийа̄, тампи апалокеййа.
ким̣ пана танти а̄ха ‘‘миттам̣ идха ча калйа̄н̣а’’нтиа̄ди. имасмим̣ са̄сане калйа̄н̣амиттам̣ севийама̄нам̣ саман̣асса патирӯпанти йоджана̄. еса найо итаресупи. калйа̄н̣амиттан̃хи нисса̄йа акусалам̣ паджахати, кусалам̣ бха̄вети, суддхаматта̄нам̣ парихарати. сиккха̄ випулам̣ сама̄да̄нанти випулам̣ сиккха̄сама̄да̄нам̣, махатийа̄ нибба̄на̄ваха̄йа адхисӣла̄дисиккха̄йа анут̣т̣ха̄нанти аттхо. суссӯса̄ ча гарӯнанти гарӯнам̣ а̄чарийупаджджха̄йа̄дӣнам̣ калйа̄н̣амитта̄нам̣ ова̄дасса сотукамйата̄ па̄ричарийа̄ ча. етанти калйа̄н̣амиттасевана̄ди.
буддхесу сага̄равата̄ти саббан̃н̃убуддхесу ‘‘самма̄самбуддхо бхагава̄’’ти га̄равайого гаручиттӣка̄ро. дхамме апачити йатха̄бхӯтанти арийадхамме йа̄тха̄вато апача̄йанам̣ а̄дарена абхипӯджанам̣. сан̇гхети арийасан̇гхе. читтӣка̄роти сакка̄ро самма̄нанам̣. етанти ратанаттайагарукаран̣ам̣.
а̄ча̄рагочаре йуттоти ка̄йикава̄часикавӣтиккаманасан̇кха̄там̣ ана̄ча̄рам̣, пин̣д̣апа̄та̄дӣнам̣ аттха̄йа упасан̇камитум̣ айуттат̣т̣ха̄набхӯтам̣ весийа̄диагочаран̃ча паха̄йа ка̄йикава̄часикаавӣтиккаманасан̇кха̄тена а̄ча̄рена пин̣д̣апа̄та̄дӣнам̣ аттха̄йа упасан̇камитум̣ йуттат̣т̣ха̄набхӯтена гочарена ча йутто сампанно, сампаннаа̄ча̄рагочароти аттхо. а̄джӣво содхитоти вел̣уда̄на̄дим̣ буддхапат̣икут̣т̣хам̣ анесанам̣ паха̄йа анаваджджуппа̄де паччайе севантасса а̄джӣво содхито хоти сувисуддхо, содхитатта̄ ева ага̄райхо вин̃н̃ӯхи. читтасса ча сан̣т̣хапананти йатха̄ чаккха̄дидва̄рехи рӯпа̄диа̄рамман̣есу абхиджджха̄дайо наппаваттанти, евам̣ дит̣т̣хе дит̣т̣хаматта̄дивасена читтасса самма̄ т̣хапанам̣. етанти а̄ча̄рагочарасампатти а̄джӣвапа̄рисуддхи индрийесу гуттадва̄рата̄ти етам̣ тайам̣.
ча̄риттанти чаритва̄ парипӯретаббасӣлам̣. ва̄риттанти виратийа̄ акаран̣ена парипӯретаббасӣлам̣. ирийа̄патхийам̣ паса̄данийанти паресам̣ паса̄да̄вахам̣ а̄каппасампаттинимиттам̣ ирийа̄патханисситам̣ сампаджан̃н̃ам̣. адхичитте ча а̄йоготи саматхавипассана̄су ануйого бха̄вана̄.
а̄ран̃н̃ака̄нӣти аран̃н̃е парийа̄панна̄ни. панта̄нӣти вивитта̄ни.
сӣланти чатупа̄рисуддхисӣлам̣. хет̣т̣ха̄ хи бхиндитва̄ вуттам̣, идха абхиндитва̄ вадати. ба̄хусаччанти бахуссутабха̄во. со хи бха̄вана̄нуйогасса бахука̄ро, боджджхан̇гакосаллаануттарасӣтибха̄ваадхичиттайуттата̄дӣсу самма̄ павичайабахуласса саматхавипассана̄нуйого сампаджджати. дхамма̄нам̣ павичайо йатха̄бхӯтанти рӯпа̄рӯпадхамма̄нам̣ авипарӣтасалаккхан̣ато са̄ман̃н̃алаккхан̣ато ча паривӣмам̣са̄. имина̄ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассанама̄ха. сачча̄нам̣ абхисамайоти дуккха̄дӣнам̣ арийасачча̄нам̣ парин̃н̃а̄бхисамайа̄дивасена пат̣иведхо.
сва̄йам̣ сачча̄бхисамайо йатха̄ хоти, там̣ дассетум̣ ‘‘бха̄веййа̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха бха̄веййа ча аниччанти ‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄’’тиа̄дина̄ (дха. па. 277) авибха̄гато ‘‘йам̣ кин̃чи рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппанна’’нтиа̄дина̄ (вибха. 2; сам̣. ни. 3.49) вибха̄гато ва̄ саббасан̇кха̄ресу аниччасан̃н̃ам̣ бха̄веййа уппа̄деййа чева вад̣д̣хеййа ча̄ти аттхо. анаттасан̃н̃анти, ‘‘саббе дхамма̄ анатта̄’’ти паваттам̣ анаттасан̃н̃ан̃ча бха̄веййа̄ти йоджана̄. евам̣ сесесупи. асубхасан̃н̃анти, караджака̄йе саббасмимпи ва̄ тебхӯмакасан̇кха̄ре килеса̄сучипаггхаран̣ато ‘‘асубха̄’’ти паваттасан̃н̃ам̣. дуккхасан̃н̃а̄парива̄ра̄ хи айам̣, етенева четтха дуккхасан̃н̃а̄пи гахита̄ти ведитаббам̣. локамхи ча анабхиратинти саббалоке тебхӯмакесу сан̇кха̄ресу ана̄бхиратисан̃н̃ам̣. етена а̄дӣнава̄нупассанам̣ ниббида̄нупассанан̃ча вадати.
евам̣ пана випассана̄бха̄ванам̣ ануйутто там̣ уссукка̄пенто име дхамме вад̣д̣хеййа̄ти дассенто ‘‘бха̄веййа ча боджджхан̇ге’’ти га̄тхама̄ха. тассаттхо – бодхийа̄ сатиа̄дисаттавидхадхаммаса̄маггийа̄, бодхисса ва̄ там̣саман̇гино пуггаласса ан̇га̄ти боджджхан̇га̄, сатиа̄дайо дхамма̄. те сатиа̄дике саттабоджджхан̇ге, чхандаа̄дӣни чатта̄ри иддхипа̄да̄ни, саддха̄дӣни пан̃чиндрийа̄ни, саддха̄дӣнийева пан̃ча бала̄ни, самма̄дит̣т̣хиа̄дӣнам̣ васена ат̣т̣хан̇гаарийамагган̃ча. ча-саддена сатипат̣т̣ха̄на̄ни саммаппадха̄на̄ни ча гахита̄нӣти саббепи саттатим̣саппабхеде бодхипаккхийадхамме бха̄веййа уппа̄деййа чева вад̣д̣хеййа ча. таттха йадетесам̣ пат̣хамамаггаккхан̣е уппа̄данам̣, упаримаггаккхан̣е ча вад̣д̣ханам̣, етам̣ саман̣асса бхиккхуно са̄руппанти.
евам̣ бодхипаккхийасаттатим̣садхамме бха̄венто йатха̄ маггасаччам̣ бха̄вана̄бхисамайавасена абхисамети, евам̣ самудайасаччам̣ паха̄на̄бхисамайавасена, ниродхасаччам̣ саччхикирийа̄бхисамайавасена абхисаметӣти дассенто ‘‘тан̣хам̣ паджахеййа̄’’ти оса̄нага̄тхама̄ха. таттха тан̣хам̣ паджахеййа̄ти, ка̄матан̣ха̄дипабхедам̣ саббам̣ тан̣хам̣ арийамаггена анавасесато самуччхиндеййа, монам̣ вуччати н̃а̄н̣ам̣, тена саманна̄гататта̄ муни. самӯлаке а̄саве пада̄леййа̄ти ка̄мара̄га̄нусайа̄дисамӯлаке ка̄ма̄сава̄дике саббепи а̄саве бхиндеййа самуччхиндеййа. вихареййа виппамуттоти евам̣ саббасо килеса̄нам̣ пахӣнатта̄ саббадхи вимутто саббӯпадхипат̣иниссаггам̣ ниродхам̣ нибба̄нам̣ саччхикатва̄ вихареййа. етанти йадетам̣ вихаран̣ам̣, етам̣ саман̣асса самитапа̄пасса бхиккхуно патирӯпам̣ са̄руппанти аттхо.
евам̣ тхеро саман̣аса̄руппапат̣ипаттикиттанамукхена са̄санасса ниййа̄никабха̄вам̣ таббиломато ба̄хиракасамайасса аниййа̄никатан̃ча вибха̄веси. там̣ сутва̄ те бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄ са̄сане абхиппасанна̄ саран̣а̄дӣсу патит̣т̣хахим̣су.
(апара)-готаматтхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
дасаканипа̄таван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.