5. каппаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
на̄на̄куламаласампун̣н̣отиа̄дика̄ а̄йасмато каппаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинанто сиддхаттхасса бхагавато ка̄ле вибхавасампанне куле ниббаттитва̄ питу аччайена вин̃н̃утам̣ патто на̄на̄вира̄гаван̣н̣авичиттехи ваттхехи анекавидхехи а̄бхаран̣ехи на̄на̄видхехи ман̣иратанехи бахувидхехи пуппхада̄мама̄ла̄дӣхи ча каппаруккхам̣ на̄ма алан̇каритва̄ тена саттху тхӯпам̣ пӯджеси. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де магадхарат̣т̣хе ман̣д̣аликара̄джакуле ниббаттитва̄ питу аччайена радждже патит̣т̣хито ка̄месу ативийа ратто гиддхо хутва̄ вихарати. там̣ саттха̄ маха̄карун̣а̄сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа локам̣ волокенто н̃а̄н̣аджа̄ле пан̃н̃а̄йама̄нам̣ дисва̄, ‘‘ким̣ ну кхо бхависсатӣ’’ти а̄вадждженто, ‘‘еса мама сантике асубхакатхам̣ сутва̄ ка̄месу вираттачитто хутва̄ паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣иссатӣ’’ти н̃атва̄ а̄ка̄сена таттха гантва̄ –
567. ‘‘на̄на̄куламаласампун̣н̣о, маха̄укка̄расамбхаво;
чанданикам̣ва парипаккам̣, маха̄ган̣д̣о маха̄ван̣о.
568. ‘‘пуббарухирасампун̣н̣о, гӯтхакӯпена га̄л̣хито;
а̄попаггхаран̣о ка̄йо, сада̄ сандати пӯтикам̣.
569. ‘‘сат̣т̣хикан̣д̣арасамбандхо, мам̣салепаналепито;
чаммакан̃чукасаннаддхо, пӯтика̄йо нираттхако.
570. ‘‘ат̣т̣хисан̇гха̄тагхат̣ито, нха̄русуттанибандхано;
некесам̣ сам̣гатӣбха̄ва̄, каппети ирийа̄патхам̣.
571. ‘‘дхуваппайа̄то маран̣а̄йа, маччура̄джасса сантике;
идхева чхад̣д̣айитва̄на, йенака̄ман̇гамо наро.
572. ‘‘авиджджа̄йа нивуто ка̄йо, чатугантхена гантхито;
огхасам̣сӣдано ка̄йо, анусайа̄джа̄ламоттхато.
573. ‘‘пан̃чанӣваран̣е йутто, витаккена самаппито;
тан̣ха̄мӯлена̄нугато, мохаччха̄даначха̄дито.
574. ‘‘ева̄йам̣ ваттате ка̄йо, каммайантена йантито;
сампатти ча випатйанта̄, на̄на̄бха̄во випаджджати.
575. ‘‘йемам̣ ка̄йам̣ мама̄йанти, андхаба̄ла̄ путхуджджана̄;
вад̣д̣хенти кат̣асим̣ гхорам̣, а̄дийанти пунаббхавам̣.
576. ‘‘йемам̣ ка̄йам̣ вивадждженти, гӯтхалиттам̣ва паннагам̣;
бхавамӯлам̣ вамитва̄на, париниббиссантина̄сава̄’’ти. –
има̄хи га̄тха̄хи тасса асубхакатхам̣ катхеси. со саттху саммукха̄ анека̄ка̄равока̄рам̣ йа̄тха̄вато сарӣрасабха̄вавибха̄ванам̣ асубхакатхам̣ сутва̄ сакена ка̄йена ат̣т̣ӣйама̄но хара̄йама̄но джигуччхама̄но сам̣виггахадайо саттха̄рам̣ вандитва̄, ‘‘лабхеййа̄хам̣, бханте, бхагавато сантике паббаджджа’’нти паббаджджам̣ йа̄чи. саттха̄ самӣпе т̣хитаман̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘гаччха, бхиккху, имам̣ пабба̄джетва̄ упасампа̄детва̄ а̄нехӣ’’ти. со там̣ тачапан̃чакакаммат̣т̣ха̄нам̣ датва̄ пабба̄джеси. со кхураггейева саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тера 1.4.102-107) –
‘‘сиддхаттхасса бхагавато, тхӯпасет̣т̣хасса саммукха̄;
вичиттадуссе лагетва̄, каппаруккхам̣ т̣хапесахам̣.
‘‘йам̣ йам̣ йонупападжджа̄ми, деваттам̣ атха ма̄нусам̣;
собхайанто мама два̄рам̣, каппаруккхо патит̣т̣хати.
‘‘ахан̃ча париса̄ чева, йе кечи мамавассита̄;
тамха̄ дуссам̣ гахетва̄на, нива̄сема майам̣ сада̄.
‘‘чатуннавутито каппе, йам̣ руккхам̣ т̣хапайим̣ ахам̣;
дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, каппаруккхассидам̣ пхалам̣.
‘‘ито ча саттаме каппе, сучел̣а̄ ат̣т̣ха кхаттийа̄;
саттаратанасампанна̄, чаккаваттӣ махаббала̄.
‘‘пат̣исамбхида̄ чатассо…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
арахаттам̣ пана патва̄ ладдхӯпасампадо саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисинно ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто та̄ ева га̄тха̄ абха̄си. тенева та̄ тхерага̄тха̄ на̄ма джа̄та̄.
таттха на̄на̄куламаласампун̣н̣оти, на̄на̄кулехи на̄на̄бха̄гехи малехи сампун̣н̣о, кесалома̄дина̄на̄видхаасучикот̣т̣ха̄сабхаритоти аттхо. маха̄укка̄расамбхавоти, укка̄ро вуччати ваччакӯпам̣. йаттакавайа̄ ма̄та̄, таттакам̣ ка̄лам̣ ка̄рапариседитаваччакӯпасадисата̄йа ма̄ту куччхи идха ‘‘маха̄укка̄ро’’ти адхиппето. со куччхи самбхаво уппаттит̣т̣ха̄нам̣ етасса̄ти маха̄укка̄расамбхаво. чанданикам̣ва̄ти чанданикам̣ на̄ма уччхит̣т̣ходакагаббхамала̄дӣнам̣ чхад̣д̣анат̣т̣ха̄нам̣, йам̣ джан̣н̣уматтам̣ асучибхаритампи хоти, та̄дисанти аттхо. парипакканти, парин̣атам̣ пура̄н̣ам̣. тена йатха̄ чан̣д̣а̄лага̄мадва̄ре нида̄гхасамайе тхуллапхуситаке деве вассанте удакена самупабйӯл̣хамуттакарӣсаат̣т̣хичамманха̄рукхан̣д̣акхел̣асин̇гха̄н̣ика̄дина̄на̄кун̣апабхаритам̣ каддамодака̄лул̣итам̣ катипайадиваса̄тиккамена сам̣джа̄та кимикула̄кулам̣ сӯрийа̄тапасанта̄пакутхитам̣ упари пхен̣апуббул̣ака̄ни мун̃чантам̣ абхинӣлаван̣н̣ам̣ парамадуггандхам̣ джегуччхам̣ чанданика̄ва̄т̣ам̣ нева упагантум̣, на дат̣т̣хум̣ арахарӯпам̣ хутва̄ тит̣т̣хати, татха̄рӯпойам̣ ка̄йоти дассети. сада̄ дуккхата̄мӯлайогато асучипаггхаран̣ато уппа̄даджара̄маран̣ехи уддхума̄йанапарипаччанабхиджджанасабха̄ватта̄ ча маханто ган̣д̣о вийа̄ти маха̄ган̣д̣о. саббаттхакамева дуккхаведана̄нубаддхатта̄ ган̣д̣а̄нам̣ саханато асучивиссанданато ча маханто ван̣о вийа̄ти маха̄ван̣о гӯтхакӯпена га̄л̣итоти, ваччакӯпена вачченева ва̄ бхарито. ‘‘гӯтхакӯпанига̄л̣хито’’типи па̄л̣и, ваччакӯпато никкхантоти аттхо. а̄попаггхаран̣о ка̄йо, сада̄ сандати пӯтиканти, айам̣ ка̄йо а̄подха̄туйа̄ сада̄ паггхаран̣асӣло, тан̃ча кхо питтасемхаседамутта̄дикам̣ пӯтикам̣ асучим̣йева сандати, на када̄чи сучинти аттхо.
сат̣т̣хикан̣д̣арасамбандхоти, гӣва̄йа упаримабха̄гато пат̣т̣ха̄йа сарӣрам̣ винаддхама̄на̄ сарӣрасса пуримапаччхимадаккхин̣ава̄мапассесу паччекам̣ пан̃ча пан̃ча катва̄ вӣсати, хаттхапа̄де винаддхама̄на̄ тесам̣ пуримапаччхимапассесу пан̃ча пан̃ча катва̄ чатта̄лӣса̄ти сат̣т̣хийа̄ кан̣д̣арехи маха̄нха̄рӯхи саббасо баддхо винаддхоти сат̣т̣хикан̣д̣арасамбандхо. мам̣салепаналепитоти, мам̣сасан̇кха̄тена лепанена литто, навамам̣сапесисата̄нулиттоти аттхо. чаммакан̃чукасаннаддхоти, чаммасан̇кха̄тена кан̃чукена саббасо онаддхо парийонаддхо париччхинно. пӯтика̄йоти, саббасо пӯтигандхико ка̄йо. нираттхакоти, ниппайоджано. ан̃н̃есан̃хи па̄н̣ӣнам̣ ка̄йо чамма̄дивинийогена сийа̄ саппайоджано, на татха̄ мануссака̄йоти. ат̣т̣хисан̇гха̄тагхат̣итоти, атирекатисата̄нам̣ ат̣т̣хӣнам̣ сан̇гха̄тена гхат̣ито самбандхо. нха̄русуттанибандханоти, суттасадисехи навахи нха̄русатехи нибандхито. некесам̣ сам̣гатӣбха̄ва̄ти, чатумаха̄бхӯтаджӣвитиндрийаасса̄сапасса̄савин̃н̃а̄н̣а̄дӣнам̣ самава̄йасамбандхена суттамеракасамава̄йена йантам̣ вийа т̣ха̄на̄диирийа̄патхам̣ каппети.
дхуваппайа̄то маран̣а̄йа̄ти, маран̣асса аттха̄йа екантагамано, ниббаттито пат̣т̣ха̄йа маран̣ам̣ пати паватто. тато ева маччура̄джасса маран̣асса сантике т̣хито. идхева чхад̣д̣айитва̄на̄ти, имасмим̣йева локе ка̄йам̣ чхад̣д̣етва̄, йатха̄ручитат̣т̣ха̄нага̄мӣ айам̣ сатто, тасма̄ ‘‘паха̄йа гаманӣйо айам̣ ка̄йо’’ти евампи сан̇го на ка̄табботи дассети.
авиджджа̄йа нивутоти, авиджджа̄нӣваран̣ена нивуто пат̣иччха̄дита̄дӣнаво, ан̃н̃атха̄ ко еттха сан̇гам̣ джанеййа̄ти адхиппа̄йо. чатугантхена̄ти, абхиджджха̄ка̄йагантха̄дина̄ чатуббидхена гантхена гантхито, гантханийабха̄вена винаддхито. огхасам̣сӣданоти, огханийабха̄вена ка̄могха̄дӣсу чатӯсу огхесу сам̣сӣданако. аппахӣнабха̄вена санта̄не ану ану сентӣти анусайа̄, ка̄мара̄га̄дайо анусайа̄. тесам̣ джа̄лена оттхато абхибхӯтоти анусайа̄джа̄ламоттхато. мака̄ро падасандхикаро, га̄тха̄сукхаттхам̣ дӣгхам̣ катва̄ вуттам̣. ка̄маччханда̄дина̄ пан̃чавидхена нӣваран̣ена йутто адхимуттоти пан̃чанӣваран̣е йутто, каран̣аттхе бхуммавачанам̣.
ка̄мавитакка̄дина̄ миччха̄витаккена самаппито самасситоти витаккена самаппито. тан̣ха̄мӯлена̄нугатоти, тан̣ха̄сан̇кха̄тена бхавамӯлена анубаддхо. мохаччха̄даначха̄дитоти, саммохасан̇кха̄тена а̄варан̣ена палигун̣т̣хито. саббаметам̣ савин̃н̃а̄н̣акам̣ караджака̄йам̣ сандха̄йа вадати. савин̃н̃а̄н̣ако хи аттабха̄во ‘‘уччхиннабхаванеттико, бхиккхаве, татха̄гатасса ка̄йо тит̣т̣хати, айан̃чева ка̄йо бахиддха̄ ча на̄марӯпа’’нтиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.1.147) ка̄йоти вуччати, ева̄йам̣ ваттате ка̄йоти евам̣ ‘‘на̄на̄куламаласампун̣н̣о’’тиа̄дина̄ ‘‘авиджджа̄йа нивуто’’тиа̄дина̄ ча вуттаппака̄рена айам̣ ка̄йо ваттати, ваттанто ча каммайантена сукатадуккат̣ена каммасан̇кха̄тена йантена йантито сан̇гхат̣ито. йатха̄ ва̄ кхемантам̣ гантум̣ на саккоти, татха̄ сан̇кхобхито сугатидуггатӣсу ваттати париббхамати. сампатти ча випатйанта̄ти йа̄ еттха сампатти, са̄ випаттипарийоса̄на̄. саббан̃хи йоббанам̣ джара̄парийоса̄нам̣, саббам̣ а̄рогйам̣ бйа̄дхипарийоса̄нам̣, саббам̣ джӣвитам̣ маран̣апарийоса̄нам̣, саббо сама̄гамо вийогапарийоса̄но. тена̄ха ‘‘на̄на̄бха̄во випаджджатӣ’’ти. на̄на̄бха̄воти, вина̄бха̄во виппайого, со када̄чи виппайун̃джакасса васена, када̄чи виппайун̃джитаббасса васена̄ти вивидхам̣ паджджати па̄пун̣ӣйати.
йемам̣ ка̄йам̣ мама̄йантӣти йе андхаба̄ла̄ путхуджджана̄ евам̣ асубхам̣ аниччам̣ адхувам̣ дуккхам̣ аса̄рам̣ имам̣ ка̄йам̣ ‘‘мама ида’’нти ган̣ханта̄ мама̄йанти чхандара̄гам̣ уппа̄денти, те джа̄тиа̄дӣхи нирайа̄дӣхи ча гхорам̣ бхайа̄накам̣ апан̣д̣итехи абхирамитаббато кат̣асисан̇кха̄там̣ сам̣са̄рам̣ пунаппунам̣ джананамаран̣а̄дӣхи вад̣д̣хенти, тена̄ха ‘‘а̄дийанти пунаббхава’’нти.
йемам̣ ка̄йам̣ вивадждженти, гӯтхалиттам̣ва паннаганти йатха̄ на̄ма пурисо сукхака̄мо джӣвитука̄мо гӯтхагатам̣ а̄сӣвисам̣ дисва̄ джигуччханийата̄йа ва̄ саппат̣ибхайата̄йа ва̄ виваджджети на аллӣйати, евамевам̣ йе пан̣д̣ита̄ кулапутта̄ асучибха̄вена джегуччхам̣ аничча̄дибха̄вена саппат̣ибхайам̣ имам̣ ка̄йам̣ вивадждженти чхандара̄гаппаха̄нена паджаханти. те бхавамӯлам̣ авиджджам̣ бхаватан̣хан̃ча вамитва̄ чхад̣д̣етва̄ аччантамева паха̄йа тато ева саббасо ана̄сава̄ саупа̄дисеса̄йа анупа̄дисеса̄йа ча нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йиссантӣти.
каппаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.