6. на̄гитаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
ито бахиддха̄ путхуан̃н̃ава̄динанти а̄йасмато на̄гитаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айам̣ кира падумуттарасса бхагавато ка̄ле на̄радо на̄ма бра̄хман̣о хутва̄ екадивасам̣ ма̄л̣аке нисинно бхагавантам̣ бхиккхусан̇гхена пураккхатам̣ гаччхантам̣ дисва̄ пасаннама̄насо тӣхи га̄тха̄хи абхиттхави. со тена пун̃н̃акаммена девалоке ниббаттитва̄ апара̄парам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де капилаваттхунагаре сакйара̄джакуле ниббатти, на̄гитотисса на̄мам̣ ахоси. со бхагавати капилаваттхусмим̣ вихаранте мадхупин̣д̣икасуттам̣ (ма. ни. 1.199 а̄дайо) сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.14.47-54) –
‘‘виса̄лама̄л̣е а̄сӣно, аддасам̣ локана̄йакам̣;
кхӣн̣а̄савам̣ балаппаттам̣, бхиккхусан̇гхапураккхатам̣.
‘‘сатасахасса̄ тевиджджа̄, чхал̣абхин̃н̃а̄ махиддхика̄;
парива̄ренти самбуддхам̣, ко дисва̄ наппасӣдати.
‘‘н̃а̄н̣е упанидха̄ йасса, на виджджати садеваке;
анантан̃а̄н̣ам̣ самбуддхам̣, ко дисва̄ наппасӣдати.
‘‘дхаммака̄йан̃ча дӣпентам̣, кевалам̣ ратана̄карам̣;
викаппетум̣ на сакконти, ко дисва̄ наппасӣдати.
‘‘има̄хи тӣхи га̄тха̄хи, на̄радовхайаваччхало;
падумуттарам̣ тхавитва̄на, самбуддхам̣ апара̄джитам̣.
‘‘тена читтаппаса̄дена, буддхасантхаванена ча;
каппа̄нам̣ сатасахассам̣, дуггатим̣ нупападжджахам̣.
‘‘ито тим̣сакаппасате, сумитто на̄ма кхаттийо;
саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.
‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
арахаттам̣ пана патва̄ саттху авитатхадесанатам̣ дхаммасса ча ниййа̄никатам̣ нисса̄йа сан̃джа̄тапӣтисоманассо пӣтивегаппависсат̣т̣хам̣ уда̄нам̣ уда̄ненто –
86. ‘‘ито бахиддха̄ путхуан̃н̃ава̄динам̣, магго на нибба̄нагамо йатха̄ айам̣;
итиссу сан̇гхам̣ бхагава̄нуса̄сати, саттха̄ сайам̣ па̄н̣италева дассайа’’нти. –
га̄тхам̣ абха̄си.
таттха ито бахиддха̄ти имасма̄ буддхаса̄сана̄ ба̄хираке самайе, тена̄ха ‘‘путхуан̃н̃ава̄дина’’нти, на̄на̄титтхийа̄нанти аттхо. магго на нибба̄нагамо йатха̄ айанти йатха̄ айам̣ арийо ат̣т̣хан̇гико магго екам̣сена нибба̄нам̣ гаччхатӣти нибба̄нагамо, нибба̄нага̄мӣ, евам̣ нибба̄нагамо магго титтхийасамайе наттхи асамма̄самбуддхаппаведитатта̄ ан̃н̃атиттхийава̄дасса. тена̄ха бхагава̄ –
‘‘идхева, бхиккхаве, саман̣о, идха дутийо саман̣о, идха татийо саман̣о, идха чатуттхо саман̣о, сун̃н̃а̄ параппава̄да̄ саман̣ебхи ан̃н̃ехӣ’’ти (дӣ. ни. 2.214; ма. ни. 1.139; а. ни. 4.241).
итӣти евам̣. ассӯти нипа̄таматтам̣. сан̇гханти бхиккхусан̇гхам̣, уккат̣т̣ханиддесойам̣ йатха̄ ‘‘саттха̄ деваманусса̄на’’нти. сан̇гханти ва̄ самӯхам̣, венеййаджананти адхиппа̄йо. бхагава̄ти бха̄гйавантата̄дӣхи ка̄ран̣ехи бхагава̄, айаметтха сан̇кхепо. виттха̄ро пана параматтхадӣпанийам̣ итивуттакаван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайена ведитаббо. саттха̄ти дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикапараматтхехи йатха̄рахам̣ ануса̄сатӣти саттха̄. сайанти сайамева. айан̃хеттха аттхо – ‘‘сӣла̄диккхандхаттайасан̇гахо самма̄дит̣т̣хиа̄дӣнам̣ ат̣т̣ханнам̣ ан̇га̄нам̣ васена ат̣т̣хан̇гико нибба̄нага̄мӣ арийамагго йатха̄ мама са̄сане аттхи, евам̣ ба̄хиракасамайе магго на̄ма наттхӣ’’ти сӣхана̄дам̣ наданто амха̄кам̣ саттха̄ бхагава̄ сайамева сайамбхӯн̃а̄н̣ена н̃а̄там̣, сайамева ва̄ маха̄карун̣а̄сан̃чодито хутва̄ аттано десана̄вила̄сасампаттийа̄ хаттхатале а̄малакам̣ вийа дассенто бхиккхусан̇гхам̣ венеййаджанатам̣ ануса̄сати овадатӣти.
на̄гитаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.