6. чхат̣т̣хавагго

1. годхика̄дичатуттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

вассати девотиа̄дика̄ чатассо – годхико, суба̄ху, валлийо, уттийоти имесам̣ чатуннам̣ тхера̄нам̣ га̄тха̄. ка̄ уппатти? имепи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ра̄ таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинанта̄ ито чатунавуте каппе сиддхаттхасса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ саха̄йа̄ хутва̄ вичарим̣су. тесу еко сиддхаттхам̣ бхагавантам̣ пин̣д̣а̄йа чарантам̣ дисва̄ кат̣аччхубхиккхам̣ ада̄си. дутийо пасанначитто хутва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ ан̃джалим̣ пагган̣хи. татийо пасанначитто екена пуппхахаттхена бхагавантам̣ пӯджеси. чатуттхо суманапуппхехи пӯджамака̄си. евам̣ те саттхари читтам̣ паса̄детва̄ пасутена тена пун̃н̃акаммена девалоке ниббаттитва̄ пуна апара̄парам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ девамануссесу сам̣саранто кассапасса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббаттитва̄ саха̄йака̄ хутва̄ са̄сане паббаджитва̄ саман̣адхаммам̣ катва̄ амха̄кам̣ бхагавато ка̄ле па̄ва̄йам̣ чатуннам̣ маллара̄джа̄нам̣ путта̄ хутва̄ ниббаттим̣су. тесам̣ годхико, суба̄ху, валлийо, уттийоти на̄ма̄ни акам̣су. ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пийасаха̄йа̄ ахесум̣. те кеначидева каран̣ӣйена капилаваттхум̣ агамам̣су. тасмин̃ча самайе саттха̄ капилаваттхум̣ гантва̄ нигродха̄ра̄ме васанто йамакапа̄т̣иха̄рийам̣ дассетва̄ суддходанаппамукхе сакйара̄джа̄но дамеси. тада̄ тепи чатта̄ро маллара̄джапутта̄ па̄т̣иха̄рийам̣ дисва̄ ладдхаппаса̄да̄ паббаджитва̄ випассана̄каммам̣ каронта̄ начирассева саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.11.1-23) –

‘‘суван̣н̣аван̣н̣ам̣ самбуддхам̣, а̄хутӣнам̣ пат̣иггахам̣;

павара̄ абхиниккхантам̣, вана̄ ниббанама̄гатам̣.

‘‘кат̣аччхубхиккхам̣ па̄да̄сим̣, сиддхаттхасса махесино;

пан̃н̃а̄йа упасантасса, маха̄вӣрасса та̄дино.

‘‘падена̄нупада̄йантам̣, нибба̄пенте маха̄джанам̣;

ул̣а̄ра̄ витти ме джа̄та̄, буддхе а̄диччабандхуне.

‘‘чатуннавутито каппе, йам̣ да̄намададим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, бхиккха̄да̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘сатта̄сӣтимхито каппе, маха̄рен̣усана̄мака̄;

саттаратанасампанна̄, саттете чаккаваттино.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

годхико тхеро.

‘‘суван̣н̣аван̣н̣ам̣ самбуддхам̣, нисабха̄джа̄нийам̣ йатха̄;

тидха̄пабхиннам̣ ма̄тан̇гам̣, кун̃джарам̣ва махесинам̣.

‘‘обха̄сентам̣ диса̄ сабба̄, ул̣ура̄джам̣ва пӯритам̣;

ратхийам̣ пат̣ипаджджантам̣, локаджет̣т̣хам̣ апассахам̣.

‘‘н̃а̄н̣е читтам̣ паса̄детва̄, паггахетва̄на ан̃джалим̣;

пасанначитто сумано, сиддхаттхамабхива̄дайим̣.

‘‘чатуннавутито каппе, йам̣ каммамакарим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, н̃а̄н̣асан̃н̃а̄йидам̣ пхалам̣.

‘‘тесаттатимхито каппе, сол̣аса̄сум̣ наруттама̄;

саттаратанасампанна̄, чаккаваттӣ махаббала̄.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

суба̄хуттхеро.

‘‘тивара̄йам̣ нива̄сӣхам̣, ахосим̣ ма̄лико тада̄;

аддасам̣ вираджам̣ буддхам̣, сиддхаттхам̣ локапӯджитам̣.

‘‘пасанначитто сумано, пуппхахаттхамада̄сахам̣;

йаттха йаттхупападжджа̄ми, тасса каммасса ва̄хаса̄.

‘‘анубхоми пхалам̣ ит̣т̣хам̣, пуббе сукатаматтано;

париккхитто сумаллехи, пуппхада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘чатуннавутито каппе, йам̣ пуппхамабхиропайим̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, пуппхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.

‘‘чатуннавутупа̄да̄йа, т̣хапетва̄ ваттама̄накам̣;

пан̃чара̄джасата̄ таттха, наджджасамасана̄мака̄.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

валлийо тхеро.

‘‘сиддхаттхасса бхагавато, джа̄типуппхамада̄сахам̣;

па̄десу сатта пуппха̄ни, ха̄сенокирита̄ни ме.

‘‘тена камменахам̣ аджджа, абхибхоми нара̄маре;

дха̄реми антимам̣ дехам̣, самма̄самбуддхаса̄сане.

‘‘чатуннавутито каппе, йам̣ пуппхамабхиропайим̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, пуппхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.

‘‘самантагандхана̄ма̄сум̣, тераса чаккаваттино;

ито пан̃чамаке каппе, ча̄туранта̄ джана̄дхипа̄.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти. (апа. тхера 1.11.1-23);

уттийо тхеро.

арахаттам̣ пана патва̄ име чатта̄ропи тхера̄ локе па̄кат̣а̄ пан̃н̃а̄та̄ ра̄джара̄джамаха̄маттехи сакката̄ гаруката̄ хутва̄ аран̃н̃е сахева вихаранти. атхекада̄ ра̄джа̄ бимбиса̄ро те чатта̄ро тхере ра̄джагахам̣ упагате упасан̇камитва̄ вандитва̄ тема̄сам̣ васса̄ва̄саттха̄йа нимантетва̄ тесам̣ па̄т̣ийеккам̣ кут̣ика̄йо ка̄ретва̄ сатисаммосена на чха̄деси. тхера̄ аччханна̄су кут̣ика̄су вихаранти. вассака̄ле дево на вассати. ра̄джа̄ ‘‘ким̣ ну кхо ка̄ран̣ам̣ дево на вассатӣ’’ти чинтенто, там̣ ка̄ран̣ам̣ н̃атва̄, та̄ кут̣ика̄йо чха̄да̄петва̄, маттика̄каммам̣ читтакамман̃ча ка̄ра̄петва̄, кут̣ика̄махам̣ каронто махато бхиккхусан̇гхасса да̄нам̣ ада̄си. тхера̄ ран̃н̃о анукампа̄йа кут̣ика̄йо пависитва̄ метта̄сама̄паттийо сама̄паджджим̣су. атхуттарапа̄чӣнадисато маха̄мегхо ут̣т̣хахитва̄ тхера̄нам̣ сама̄паттито вут̣т̣ха̄наккхан̣ейева васситум̣ а̄рабхи. тесу годхикаттхеро сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа саха мегхагаджджитена –

51. ‘‘вассати дево йатха̄ сугӣтам̣, чханна̄ ме кут̣ика̄ сукха̄ нива̄та̄;

читтам̣ сусама̄хитан̃ча майхам̣, атха че паттхайаси павасса дева̄’’ти. –

имам̣ га̄тхам̣ абха̄си.

таттха вассатӣти син̃чати вут̣т̣хидха̄рам̣ павеччхати. девоти мегхо. йатха̄ сугӣтанти сундарагӣтам̣ вийа гаджджантоти адхиппа̄йо. мегхо хи вассанака̄ле сатапат̣аласахассапат̣ало ут̣т̣хахитва̄ тханайанто виджджута̄ ниччха̄рентова собхати, на кевало. тасма̄ синиддхамадхурагамбхӣраниггхосо вассати девоти дассети. тена саддато анупапӣл̣итам̣ а̄ха ‘‘чханна̄ ме кут̣ика̄ сукха̄ нива̄та̄’’ти. йатха̄ на дево вассати, евам̣ тин̣а̄дӣхи чха̄дита̄ айам̣ ме кут̣ика̄, тена вут̣т̣хивассена анупапӣл̣итам̣ а̄ха. парибхогасукхасса утусаппа̄йаутусукхасса ча саббха̄вато сукха̄. пхуситаггал̣апихитава̄тапа̄ната̄хи ва̄тапариссайарахита̄. убхайенапи а̄ва̄сасаппа̄йавасена анупапӣл̣итам̣ а̄ха. читтам̣ сусама̄хитан̃ча майханти читтан̃ча мама сут̣т̣ху сама̄хитам̣ ануттарасама̄дхина̄ нибба̄на̄рамман̣е сут̣т̣ху аппитам̣, етена аббхантарапариссайа̄бха̄вато аппоссуккатам̣ дассети. атха че паттхайасӣти атха ида̄ни паттхайаси че, йади иччхаси. павасса̄ти син̃ча удакам̣ паггхара вут̣т̣хидха̄рам̣ павеччха. дева̄ти мегхам̣ а̄лапати.

годхикаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. суба̄хуттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

52. итарехи вуттага̄тха̄су татийападе ева висесо. таттха суба̄хуна̄ вуттага̄тха̄йам̣ читтам̣ сусама̄хитан̃ча ка̄йети мама читтам̣ караджака̄йе ка̄йагата̄сатибха̄вана̄васена сут̣т̣ху сама̄хитам̣ саммадева аппитам̣. айан̃хи тхеро ка̄йагата̄сатибха̄вана̄васена пат̣иладдхаджха̄нам̣ па̄дакам̣ катва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. там̣ сандха̄йа̄ха ‘‘читтам̣ сусама̄хитан̃ча ка̄йе’’ти.

суба̄хуттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. валлийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

53. валлийаттхерага̄тха̄йам̣ тассам̣ вихара̄ми аппаматтоти тассам̣ кут̣ика̄йам̣ аппама̄дапат̣ипаттийа̄ маттхакам̣ па̄питатта̄ аппаматто арийавиха̄рӯпасам̣хитена диббавиха̄ра̄дисам̣хитена ча ирийа̄патхавиха̄рена вихара̄ми, аттабха̄вам̣ паваттемӣти вуттам̣ хоти.

валлийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄

4. уттийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

54. уттийаттхерена вуттага̄тха̄йам̣ адутийоти асаха̄йо, килесасан̇ган̣ика̄йа ган̣асан̇ган̣ика̄йа ча вирахитоти аттхо.

уттийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чатуннам̣ тхера̄нам̣ га̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. ан̃джанаванийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

а̄сандим̣ кут̣икам̣ катва̄ти а̄йасмато ан̃джанаванийаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира падумуттарасса бхагавато ка̄ле судассано на̄ма ма̄ла̄ка̄ро хутва̄ суманапуппхехи бхагавантам̣ пӯджетва̄ ан̃н̃ампи таттха таттха бахум̣ пун̃н̃ам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто кассапасса бхагавато са̄сане паббаджитва̄ саман̣адхаммам̣ ака̄си. атха имасмим̣ буддхуппа̄де веса̄лийам̣ ваджджира̄джакуле ниббаттитва̄ тасса вайаппаттака̄ле ваджджират̣т̣хе авут̣т̣хибхайам̣ бйа̄дхибхайам̣ амануссабхайанти тӣн̣и бхайа̄ни уппаджджим̣су. там̣ саббам̣ ратанасуттаван̣н̣ана̄йам̣ (кху. па̄. ат̣т̣ха. ратанасуттаван̣н̣ана̄; су. ни. ат̣т̣ха. 1.ратанасуттаван̣н̣ана̄) вуттанайена ведитаббам̣. бхагавати пана веса̄лим̣ павит̣т̣хе бхайесу ча вӯпасантесу саттху дхаммадесана̄йа самбахула̄нам̣ деваманусса̄нам̣ дхамма̄бхисамайе ча джа̄те айам̣ ра̄джакума̄ро буддха̄нубха̄вам̣ дисва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджи. йатха̄ ча̄йам̣ евам̣ анантарам̣ вуччама̄на̄ чатта̄ропи джана̄. тепи хи имасса саха̄йабхӯта̄ личчхавира̄джакума̄ра̄ евам̣ имина̄ва нӣха̄рена паббаджим̣су. кассапасамбуддхака̄лепи саха̄йа̄ хутва̄ имина̄ сахева паббаджитва̄ саман̣адхаммам̣ акам̣су, падумуттарассапи бхагавато па̄дамӯле кусалабӣджаропана̄дим̣ акам̣сӯти. таттха̄йам̣ катапуббакиччо са̄кете ан̃джанаване суса̄нат̣т̣ха̄не васанто упакат̣т̣ха̄йа вассӯпана̄йика̄йа мануссехи чхад̣д̣итам̣ джин̣н̣акам̣ а̄сандим̣ лабхитва̄ там̣ чатӯсу па̄са̄н̣есу т̣хапетва̄ упари тирийан̃ча тин̣а̄дӣхи чха̄детва̄ два̄рам̣ йоджетва̄ вассам̣ упагато. пат̣хамама̄сейева гхат̣енто ва̄йаманто арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.11.24-28) –

‘‘судассаноти на̄мена, ма̄ла̄ка̄ро ахам̣ тада̄;

аддасам̣ вираджам̣ буддхам̣, локаджет̣т̣хам̣ нара̄сабхам̣.

‘‘джа̄типуппхам̣ гахетва̄на, пӯджайим̣ падумуттарам̣;

висуддхачаккху сумано, диббачаккхум̣ самаджджхагам̣.

‘‘етисса̄ пуппхапӯджа̄йа, читтасса пан̣идхӣхи ча;

каппа̄нам̣ сатасахассам̣, дуггатим̣ нупападжджахам̣.

‘‘сол̣аса̄сим̣су ра̄джа̄но, девуттарасана̄мака̄;

чхаттим̣самхи ито каппе, чаккаваттӣ махаббала̄.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ вимуттисукхам̣ пат̣исам̣веденто сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа йатха̄ладдхам̣ сампаттим̣ паччавеккхитва̄ пӣтивегена уда̄ненто ‘‘а̄сандим̣ кут̣икам̣ катва̄’’ти га̄тхам̣ абха̄си.

55. таттха а̄сандим̣ кут̣икам̣ катва̄ти а̄сандӣ на̄ма дӣгхапа̄дакам̣ чатурассапӣт̣хам̣, а̄йатам̣ чатурассампи аттхийева, йаттха нисӣдитумева сакка̄, на нипаджджитум̣ там̣ а̄сандим̣ кут̣икам̣ катва̄ ва̄саттха̄йа хет̣т̣ха̄ вуттанайена кут̣икам̣ катва̄ йатха̄ таттха нисиннасса утупариссайа̄бха̄вена сукхена саман̣адхаммам̣ ка̄тум̣ сакка̄, евам̣ кут̣икам̣ катва̄. етена парамуккам̣сагатам̣ сена̄сане аттано аппиччхатам̣ сантут̣т̣хин̃ча дассети. вуттампи четам̣ дхаммасена̄патина̄ –

‘‘паллан̇кена нисиннасса, джан̣н̣укена̄бхивассати;

алам̣ пха̄сувиха̄ра̄йа, пахитаттасса бхиккхуно’’ти. (тхерага̄. 985; ми. па. 6.1.1);

апаре ‘‘а̄сандикут̣ика’’нти па̄т̣хам̣ ватва̄ ‘‘а̄сандиппама̄н̣ам̣ кут̣икам̣ катва̄’’ти аттхам̣ ваданти. ан̃н̃е пана ‘‘а̄сананисаджджа̄дигате мануссе уддисса ман̃чакасса упари катакут̣ика̄ а̄сандӣ на̄ма, там̣ а̄сандим̣ кут̣икам̣ катва̄’’ти аттхам̣ ваданти. оггайха̄ти ога̄хетва̄ анупависитва̄. ан̃джанам̣ вананти евам̣на̄макам̣ ванам̣, ан̃джанаван̣н̣апуппхабха̄вато хи ан̃джана̄ вуччанти валлийо, таббахулата̄йа там̣ ванам̣ ‘‘ан̃джанавана’’нти на̄мам̣ лабхи. апаре пана ‘‘ан̃джана̄ на̄ма маха̄гаччха̄’’ти ваданти, там̣ ан̃джанаванам̣ оггайха а̄сандикам̣ кут̣икам̣ катва̄ тиссо виджджа̄ ануппатта̄, катам̣ буддхасса са̄сананти вихарата̄ майа̄ти вачанасесенева йоджана̄. идамева ча тхерасса ан̃н̃а̄бйа̄каран̣ам̣ ахосӣти.

ан̃джанаванийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. кут̣ивиха̄риттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

ко кут̣ика̄йанти а̄йасмато кут̣ивиха̄риттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира падумуттарасса бхагавато а̄ка̄сена гаччхантасса ‘‘удакада̄нам̣ дасса̄мӣ’’ти сӣталам̣ удакам̣ гахетва̄ пӣтисоманассаджа̄то уддхаммукхо хутва̄ уккхипи. саттха̄ тасса аджджха̄сайам̣ н̃атва̄ паса̄дасам̣вад̣д̣ханаттхам̣ а̄ка̄се т̣хитова сампат̣иччхи. со тена анаппакам̣ пӣтисоманассам̣ пат̣исам̣ведеси. сесам̣ ан̃джанаванийаттхерасса ваттхумхи вуттасадисамева. айам̣ пана висесо – айам̣ кира вуттанайена паббаджитва̄ катапуббакиччо випассанам̣ ануйун̃джанто са̄йам̣ кхеттасамӣпена гаччханто деве пхуса̄йанте кхеттапа̄лакасса пун̃н̃ам̣ тин̣акут̣им̣ дисва̄ пависитва̄ таттха тин̣асантха̄раке нисӣди. нисиннаматтова утусаппа̄йам̣ лабхитва̄ випассанам̣ уссукка̄петва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.11.29-35) –

‘‘суван̣н̣аван̣н̣ам̣ самбуддхам̣, гаччхантам̣ анилан̃джасе;

гхата̄санам̣ва джалитам̣, а̄диттам̣ва хута̄санам̣.

‘‘па̄н̣ина̄ удакам̣ гайха, а̄ка̄се уккхипим̣ ахам̣;

сампат̣иччхи маха̄вӣро, буддхо ка̄рун̣ико иси.

‘‘анталиккхе т̣хито саттха̄, падумуттарана̄мако;

мама сан̇каппаман̃н̃а̄йа, има̄ га̄тха̄ абха̄сатха.

‘‘имина̄ дакада̄нена, пӣтиуппа̄данена ча;

каппасатасахассампи, дуггатим̣ нупападжджати.

‘‘тена каммена двипадинда, локаджет̣т̣ха нара̄сабха;

паттомхи ачалам̣ т̣ха̄нам̣, хитва̄ джайапара̄джайам̣.

‘‘сахассара̄джана̄мена, тайо те чаккаваттино;

пан̃часат̣т̣хикаппасате, ча̄туранта̄ джана̄дхипа̄.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ тхере таттха нисинне кхеттапа̄лако а̄гантва̄ ‘‘ко кут̣ика̄йа’’нти а̄ха. там̣ сутва̄ тхеро ‘‘бхиккху кут̣ика̄йа’’нтиа̄дима̄ха. тайидам̣ кхеттапа̄ласса тхерасса ча вачанам̣ екаджджхам̣ катва̄ –

56. ‘‘ко кут̣ика̄йам̣ бхиккху кут̣ика̄йам̣, вӣтара̄го сусама̄хитачитто;

евам̣ джа̄на̄хи а̄вусо, амогха̄ те кут̣ика̄ ката̄’’ти. –

татха̄рӯпена сан̇гӣтим̣ а̄ропитам̣.

таттха ко кут̣ика̄йанти, ‘‘имиссам̣ кут̣ика̄йам̣ ко нисинно’’ти кхеттапа̄ласса пуччха̄вачанам̣. тасса бхиккху кут̣ика̄йанти тхерасса пат̣ивачанада̄нам̣. атха нам̣ аттано ануттарадаккхин̣еййабха̄вато там̣ кут̣ипарибхогам̣ анумода̄петва̄ ул̣а̄рам̣ тамева пун̃н̃ам̣ патит̣т̣ха̄петум̣ ‘‘вӣтара̄го’’тиа̄ди вуттам̣. тассаттхо – еко бхиннакилесо бхиккху те кут̣ика̄йам̣ нисинно, тато ева со аггамаггена саббасо самуччхиннара̄гата̄йа вӣтара̄го ануттарасама̄дхина̄ нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ сут̣т̣ху сама̄хитачиттата̄йа сусама̄хитачитто, иман̃ча аттхам̣, а̄вусо кхеттапа̄ла, йатха̄хам̣ вада̄ми, евам̣ джа̄на̄хи саддаха адхимуччассу. амогха̄ те кут̣ика̄ ката̄ тайа̄ ката̄ кут̣ика̄ амогха̄ аван̃джха̄ сапхала̄ саудрайа̄, йасма̄ арахата̄ кхӣн̣а̄савена парибхутта̄. саче твам̣ анумодаси, там̣ те бхависсати дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄ти.

там̣ сутва̄ кхеттапа̄ло ‘‘ла̄бха̄ вата ме, суладдхам̣ вата ме, йасса ме кут̣ика̄йам̣ едисо аййо пависитва̄ нисӣдатӣ’’ти пасанначитто анумоданто ат̣т̣ха̄си. имам̣ пана тесам̣ катха̄салла̄пам̣ бхагава̄ дибба̄йа сотадха̄туйа̄ сутва̄ анумоданан̃часса н̃атва̄ тамбха̄виним̣ сампаттим̣ вибха̄венто кхеттапа̄лам̣ има̄хи га̄тха̄хи аджджхабха̄си –

‘‘виха̄си кут̣ийам̣ бхиккху, сантачитто ана̄саво;

тена каммавипа̄кена, девиндо твам̣ бхависсаси.

‘‘чхаттим̣саккхаттум̣ девиндо, девараджджам̣ кариссаси;

чатуттим̣саккхаттум̣ чаккаваттӣ, ра̄джа̄ рат̣т̣хе бхависсаси;

ратанакут̣и на̄ма паччекабуддхо, вӣтара̄го бхависсасӣ’’ти.

кут̣ика̄йам̣ ладдхависесатта̄ пана тхерасса тато пабхути кут̣ивиха̄рӣтвева саман̃н̃а̄ удапа̄ди. айамева ча тхерасса ан̃н̃а̄бйа̄каран̣ага̄тха̄пи ахосӣти.

кут̣ивиха̄риттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. дутийакут̣ивиха̄риттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

айама̄ху пура̄н̣ийа̄ти а̄йасмато кут̣ивиха̄риттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира падумуттарасса бхагавато пасаннама̄насо парил̣а̄хака̄ле нал̣авилӣвехи вирачитам̣ бӣджаним̣ ада̄си. там̣ саттха̄ анумоданага̄тха̄йа сампахам̣сеси. сесам̣ йадеттха ваттаббам̣, там̣ ан̃джанаванийаттхераваттхумхи вуттасадисамева. айам̣ пана висесо – айам̣ кира вуттанайена паббаджитва̄ ан̃н̃атара̄йа пура̄н̣акут̣ика̄йа вихаранто саман̣адхаммам̣ ачинтетва̄, ‘‘айам̣ кут̣ика̄ джин̣н̣а̄, ан̃н̃ам̣ кут̣икам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти навакаммавасена читтам̣ уппа̄деси. тасса аттхака̄ма̄ девата̄ сам̣вегаджананаттхам̣ имам̣ утта̄нобха̄сам̣ гамбхӣраттхам̣ ‘‘айама̄ху’’ти га̄тхама̄ха.

57. таттха айанти а̄саннапаччаккхавачанам̣. а̄хӯти ахосӣти аттхо. га̄тха̄сукхаттхан̃хи дӣгхам̣ катва̄ вуттам̣. пура̄н̣ийа̄ти пура̄танӣ аддхагата̄. ан̃н̃ам̣ паттхайасе навам̣ кут̣инти имисса̄ кут̣ийа̄ пура̄н̣абха̄вена джин̣н̣ата̄йа ито ан̃н̃ам̣ ида̄ни ниббаттанӣйата̄йа навам̣ кут̣им̣ паттхайасе паттхеси а̄сӣсаси. саббена саббам̣ пана а̄сам̣ кут̣ийа̄ вира̄джайа пура̄н̣ийам̣ вийа нава̄йампи кут̣ийам̣ а̄сам̣ тан̣хам̣ апеккхам̣ вира̄джехи, саббасо таттха вираттачитто хохи. касма̄? йасма̄ дуккха̄ бхиккху пуна нава̄ на̄ма кут̣и бхиккху пуна ида̄ни ниббаттийама̄на̄ дуккха̄вахатта̄ дуккха̄, тасма̄ ан̃н̃ам̣ навам̣ дуккхам̣ ануппа̄денто йатха̄ниббатта̄йам̣ пура̄н̣ийам̣йева кут̣ийам̣ т̣хатва̄ аттана̄ катаббам̣ карохӣти. айан̃хеттха адхиппа̄йо – твам̣, бхиккху, ‘‘айам̣ пура̄н̣ӣ тин̣акут̣ика̄ джин̣н̣а̄’’ти ан̃н̃ам̣ навам̣ тин̣акут̣икам̣ ка̄тум̣ иччхаси, на саман̣адхаммам̣, евам̣ иччханто пана бха̄вана̄йа анануйун̃джанена пунаббхава̄бхиниббаттийа̄ анативаттанато а̄йатим̣ аттабха̄вакут̣импи паттхенто ка̄тум̣ иччхантойева на̄ма хоти. са̄ пана нава̄ тин̣акут̣и вийа каран̣адуккхена тато бхиййопи джара̄маран̣асокапаридева̄дидуккхасам̣сат̣т̣хата̄йа дуккха̄, тасма̄ тин̣акут̣ийам̣ вийа аттабха̄вакут̣ийам̣ а̄сам̣ апеккхам̣ вира̄джайа саббасо таттха вираттачитто хохи, евам̣ те ват̣т̣адуккхам̣ на бхависсатӣти. девата̄йа ча вачанам̣ сутва̄ тхеро сам̣вегаджа̄то випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ гхат̣енто ва̄йаманто начирассева арахатте патит̣т̣ха̄си. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.11.36-46) –

‘‘падумуттарабуддхасса, локаджет̣т̣хасса та̄дино;

тин̣аттхаре нисиннасса, упасантасса та̄дино.

‘‘нал̣ама̄лам̣ гахетва̄на, бандхитва̄ бӣджаним̣ ахам̣;

буддхасса упана̄месим̣, двипадиндасса та̄дино.

‘‘пат̣иггахетва̄ саббан̃н̃ӯ, бӣджаним̣ локана̄йако;

мама сан̇каппаман̃н̃а̄йа, имам̣ га̄тхам̣ абха̄сатха.

‘‘йатха̄ ме ка̄йо нибба̄ти, парил̣а̄хо на виджджати;

татхева тивидхаггӣхи, читтам̣ тава вимуччату.

‘‘саббе дева̄ сама̄гаччхум̣, йе кечи вананиссита̄;

сосса̄ма буддхавачанам̣, ха̄сайантан̃ча да̄йакам̣.

‘‘нисинно бхагава̄ таттха, девасан̇гхапураккхато;

да̄йакам̣ сампахам̣сенто, има̄ га̄тха̄ абха̄сатха.

‘‘имина̄ бӣджанида̄нена, читтасса пан̣идхӣхи ча;

суббато на̄ма на̄мена, чаккаваттӣ бхависсати.

‘‘тена камма̄васесена, суккамӯлена чодито;

ма̄луто на̄ма на̄мена, чаккаваттӣ бхависсати.

‘‘имина̄ бӣджанида̄нена, самма̄навипулена ча;

каппасатасахассампи, дуггатим̣ нупападжджати.

‘‘тим̣сакаппасахассамхи, суббата̄ ат̣т̣хатим̣са те;

екӯнатим̣сасахассе, ат̣т̣ха ма̄лутана̄мака̄.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахатте пана патит̣т̣хито ‘‘айам̣ ме арахаттаппаттийа̄ ан̇кусабхӯта̄’’ти тамева га̄тхам̣ паччуда̄ха̄си. са̄йева ча тхерасса ан̃н̃а̄бйа̄каран̣ага̄тха̄ ахоси. кут̣иова̄дена ладдхависесатта̄ часса кут̣ивиха̄рӣтвева саман̃н̃а̄ ахосӣти.

дутийакут̣ивиха̄риттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. раман̣ӣйакут̣икаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

раман̣ӣйа̄ ме кут̣ика̄ти а̄йасмато раман̣ӣйакут̣икаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? сопи кира падумуттарасса бхагавато ка̄ле кусалабӣджаропанам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто ито ат̣т̣ха̄расакаппасатаматтхаке аттхадассисса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто буддха̄рахам̣ а̄санам̣ бхагавато ада̄си. пуппхехи ча бхагавантам̣ пӯджетва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. сесам̣ ан̃джанаванийаттхерасса ваттхумхи вуттасадисамева. айам̣ пана висесо – айам̣ кира вуттанайена паббаджитва̄ катапуббакиччо ваджджират̣т̣хе ан̃н̃атарасмим̣ га̄мака̄ва̄се кут̣ика̄йам̣ вихарати, са̄ хоти кут̣ика̄ абхирӯпа̄ дассанӣйа̄ па̄са̄дика̄ супарикаммакатабхиттибхӯмика̄ а̄ра̄мапоккхаран̣ира̄ман̣еййа̄дисампанна̄ мутта̄джа̄ласадисава̄лика̄кин̣н̣абхӯмибха̄га̄ тхерасса ча ваттасампанната̄йа сусаммат̣т̣хан̇ган̣ата̄дина̄ бхиййосоматта̄йа раман̣ӣйатара̄ хутва̄ тит̣т̣хати. со таттха вихаранто випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ начирассева арахатте патит̣т̣ха̄си. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.11.47-52) –

‘‘ка̄нанам̣ ванамоггайха, аппасаддам̣ нира̄кулам̣;

сӣха̄санам̣ майа̄ диннам̣, аттхадассисса та̄дино.

‘‘ма̄ла̄хаттхам̣ гахетва̄на, катва̄ ча нам̣ падаккхин̣ам̣;

саттха̄рам̣ пайирупа̄ситва̄, пакка̄мим̣ уттара̄мукхо.

‘‘тена каммена двипадинда, локаджет̣т̣ха нара̄сабха;

саннибба̄пеми атта̄нам̣, бхава̄ саббе самӯхата̄.

‘‘ат̣т̣ха̄расакаппасате, йам̣ да̄намададим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, сӣха̄санассидам̣ пхалам̣.

‘‘ито саттакаппасате, саннибба̄пакакхаттийо;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ тхере таттха вихаранте кут̣ика̄йа раман̣ӣйабха̄вато виха̄рапеккхака̄ манусса̄ тато тато а̄гантва̄ кут̣им̣ пассанти. атхекадивасам̣ катипайа̄ дхуттаджа̄тика̄ иттхийо таттха гата̄ кут̣ика̄йа раман̣ӣйабха̄вам̣ дисва̄, ‘‘еттха васанто айам̣ саман̣о сийа̄ амхехи а̄кад̣д̣ханӣйахадайо’’ти адхиппа̄йена – ‘‘раман̣ӣйам̣ во, бханте, васанат̣т̣ха̄нам̣. майампи раман̣ӣйарӯпа̄ пат̣хамайоббане т̣хита̄’’ти ватва̄ иттхикутта̄дӣни дассетум̣ а̄рабхим̣су. тхеро аттано вӣтара̄габха̄вам̣ пака̄сенто ‘‘раман̣ӣйа̄ ме кут̣ика̄, саддха̄деййа̄ манорама̄’’ти га̄тхам̣ абха̄си.