4. чатуттхавагго

1. гахваратӣрийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

пхут̣т̣хо д̣ам̣сехӣти а̄йасмато гахваратӣрийаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро ито екатим̣се каппе сикхисса бхагавато ка̄ле мигалуддо хутва̄ аран̃н̃е вичаранто аддаса сикхим̣ бхагавантам̣ ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле девана̄гайаккха̄нам̣ дхаммам̣ десентам̣, дисва̄ пана пасаннама̄насо ‘‘дхаммо еса вуччатӣ’’ти саре нимиттам̣ аггахеси. со тена читтаппаса̄дена девалоке уппанно пуна апара̄парам̣ сугатӣсуйева сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ ‘‘аггидатто’’ти ладдхана̄мо вайаппатто бхагавато йамакапа̄т̣иха̄рийам̣ дисва̄ сан̃джа̄таппаса̄до са̄сане паббаджитва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ гахваратӣре на̄ма аран̃н̃ат̣т̣ха̄не васати. тенасса гахваратӣрайоти саман̃н̃а̄ ахоси. со випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.52.44-50) –

‘‘мигалуддо пуре а̄си, аран̃н̃е випине ахам̣;

аддасам̣ вираджам̣ буддхам̣, девасан̇гхапураккхатам̣.

‘‘чатусаччам̣ пака̄сентам̣, десентам̣, аматам̣ падам̣;

ассосим̣ мадхурам̣ дхаммам̣, сикхино локабандхуно.

‘‘гхосе читтам̣ паса̄десим̣, асамаппат̣ипуггале;

таттха читтам̣ паса̄детва̄, уттарим̣ дуттарам̣ бхавам̣.

‘‘екатим̣се ито каппе, йам̣ сан̃н̃амалабхим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, гхосасан̃н̃а̄йидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ бхагавантам̣ вандитва̄ са̄ваттхийам̣ агама̄си. тасса а̄гатабха̄вам̣ сутва̄ н̃а̄така̄ упагантва̄ маха̄да̄нам̣ паваттесум̣. со катипайадивасе васитва̄ аран̃н̃амева гантука̄мо ахоси. там̣ н̃а̄така̄, ‘‘бханте, аран̃н̃ам̣ на̄ма д̣ам̣самакаса̄дивасена бахупариссайам̣, идхева васатха̄’’ти а̄хам̣су. там̣ сутва̄ тхеро ‘‘аран̃н̃ава̄сойева майхам̣ руччатӣ’’ти вивека̄бхиратикиттанамукхена ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто ‘‘пхут̣т̣хо д̣ам̣сехӣ’’ти га̄тхам̣ абха̄си.

31. таттха пхут̣т̣хо д̣ам̣сехи макасехӣти д̣ам̣санасӣлата̄йа ‘‘д̣ам̣са̄’’ти ладдхана̄ма̄хи андхакамаккхика̄хи, макасанан̃н̃итехи ча сӯчимукхапа̄н̣ехи пхуссито дат̣т̣хоти аттхо. аран̃н̃асминти ‘‘пан̃чадханусатикам̣ паччхима’’нти (па̄ра̄. 654) вуттааран̃н̃алаккхан̣айогато аран̃н̃е. браха̄ванети маха̄руккхагаччхагаханата̄йа маха̄ване аран̃н̃а̄нийам̣. на̄го сан̇га̄масӣсева̄ти сан̇га̄ма̄вачаро хаттхина̄го вийа сан̇га̄мамуддхани парасена̄сампаха̄рам̣. ‘‘аран̃н̃ава̄со на̄ма буддха̄дӣхи ван̣н̣ито тхомито’’ти усса̄хаджа̄то сато сатима̄ хутва̄ татра тасмим̣ аран̃н̃е, тасмим̣ ва̄ д̣ам̣са̄дисампхассе упат̣т̣хите адхива̄сайе адхива̄сеййа сахеййа, ‘‘д̣ам̣са̄дайо мам̣ а̄ба̄дхентӣ’’ти аран̃н̃ава̄сам̣ на джахеййа̄ти аттхо.

гахваратӣрийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. суппийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

аджарам̣ джӣрама̄нена̄ти а̄йасмато суппийаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира падумуттарасса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббаттитва̄ та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ аран̃н̃а̄йатане васанто таттха бхагавантам̣ дисва̄ пасаннама̄насо пхала̄пхалам̣ ада̄си, татха̄ бхиккхусан̇гхасса. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто кассапасса самма̄самбуддхасса ка̄ле кхаттийакуле ниббаттитва̄ ануккамена вин̃н̃утам̣ патто калйа̄н̣амиттасанниссайена ладдхасам̣вего са̄сане паббаджитва̄ бахуссуто ахоси. джа̄тимадена сутамадена ча атта̄нам̣ уккам̣сенто паре ча вамбхенто виха̄си. со имасмим̣ буддхуппа̄де тасса каммасса ниссандена са̄ваттхийам̣ парибхӯтарӯпе суса̄нагопакакуле ниббатти. суппийотисса на̄мам̣ ахоси. атха вин̃н̃утам̣ патто аттано саха̄йабхӯтам̣ сопа̄каттхерам̣ упасан̇камитва̄ тасса сантике дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасам̣вего паббаджитва̄ самма̄пат̣ипаттим̣ пӯретва̄ ‘‘аджарам̣ джӣрама̄нена̄’’ти га̄тхам̣ абха̄си.

32. таттха аджаранти джара̄рахитам̣, нибба̄нам̣ сандха̄йа̄ха. тан̃хи аджа̄татта̄ наттхи еттха джара̄, етасмим̣ ва̄ адхигате пуггаласса са̄ наттхӣти джара̄бха̄вахетутопи аджарам̣ на̄ма. джӣрама̄нена̄ти джӣрантена, кхан̣е кхан̣е джарам̣ па̄пун̣антена. таппама̄нена̄ти сантаппама̄нена, ра̄га̄дӣхи ека̄дасахи аггӣхи дайхама̄нена. ниббутинти йатха̄вуттасанта̄па̄бха̄вато ниббутасабха̄вам̣ нибба̄нам̣. нимийанти париваттеййам̣ чета̄пеййам̣. парамам̣ сантинти анавасесакилеса̄бхисан̇кха̄рапарил̣а̄хавӯпасамадхаммата̄йа уттамам̣ сантим̣. чатӯхи йогехи ананубандхатта̄ йогаккхемам̣. аттано уттаритарасса кассачи абха̄вато ануттарам̣. айан̃хеттха сан̇кхепаттхо – кхан̣е кхан̣е джара̄йа абхибхуййама̄натта̄ джӣрама̄нена, татха̄ ра̄гаггиа̄дӣхи сантаппама̄нена гато евам̣ аниччена дуккхена аса̄рена саббатха̄пи анупасантасабха̄вена саупаддавена, таппат̣ипаккхабха̄вато аджарам̣ парамупасамабхӯтам̣ кеначи анупаддутам̣ ануттарам̣ нибба̄нам̣ нимийам̣ париваттеййам̣ ‘‘маха̄ вата ме ла̄бхо маха̄ удайо хаттхагато’’ти. йатха̄ хи манусса̄ йам̣ кин̃чи бхан̣д̣ам̣ париваттента̄ нирапеккха̄ гайхама̄нена самбахума̄на̄ хонти, евамайам̣ тхеро пахитатто вихаранто аттано ка̄йе ча джӣвите ча нирапеккхатам̣, нибба̄нам̣ пат̣ипеситаттан̃ча пака̄сенто ‘‘нимийам̣ парамам̣ сантим̣, йогаккхемам̣ ануттара’’нти ватва̄ тамева пат̣ипаттим̣ парибрӯхайанто випассанам̣ уссукка̄петва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.52.51-77) –

‘‘варун̣о на̄ма на̄мена, бра̄хман̣о мантапа̄рагӯ;

чхад̣д̣етва̄ даса путта̄ни, ванамаджджхогахим̣ тада̄.

‘‘ассамам̣ сукатам̣ катва̄, сувибхаттам̣ манорамам̣;

пан̣н̣аса̄лам̣ каритва̄на, васа̄ми випине ахам̣.

‘‘падумуттаро локавидӯ, а̄хутӣнам̣ пат̣иггахо;

мамуддхаритука̄мо со, а̄гаччхи мама ассамам̣.

‘‘йа̄вата̄ ванасан̣д̣амхи, обха̄со випуло аху;

буддхасса а̄нубха̄вена, паджджалӣ випинам̣ тада̄.

‘‘дисва̄на там̣ па̄т̣ихӣрам̣, буддхасет̣т̣хасса та̄дино;

паттапут̣ам̣ гахетва̄на, пхалена пӯджайим̣ ахам̣.

‘‘упагантва̄на самбуддхам̣, сахакха̄римада̄сахам̣;

анукампа̄йа ме буддхо, идам̣ вачанамабрави.

‘‘кха̄рибха̄рам̣ гахетва̄на, паччхато ехи ме тувам̣;

парибхутте ча сан̇гхамхи, пун̃н̃ам̣ тава бхависсати.

‘‘пут̣акам̣ там̣ гахетва̄на, бхиккхусан̇гхассада̄сахам̣;

таттха читтам̣ паса̄детва̄, туситам̣ упападжджахам̣.

‘‘таттха диббехи наччехи, гӣтехи ва̄дитехи ча;

пун̃н̃акаммена сам̣йуттам̣, анубхоми сада̄ сукхам̣.

‘‘йам̣ йам̣ йонупападжджа̄ми, деваттам̣ атха ма̄нусам̣;

бхоге ме ӯната̄ наттхи, пхалада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘йа̄вата̄ чатуро дӣпа̄, сасамудда̄ сапаббата̄;

пхалам̣ буддхасса датва̄на, иссарам̣ ка̄райа̄махам̣.

‘‘йа̄вата̄ йе паккхиган̣а̄, а̄ка̄се уппатанти че;

тепи ме васаманвенти, пхалада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘йа̄вата̄ ванасан̣д̣амхи, йаккха̄ бхӯта̄ ча раккхаса̄;

кумбхан̣д̣а̄ гарул̣а̄ ча̄пи, па̄ричарийам̣ упенти ме.

‘‘кумма̄ сон̣а̄ мадхука̄ра̄, д̣ам̣са̄ ча макаса̄ убхо;

тепи мам̣ васаманвенти, пхалада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘супан̣н̣а̄ на̄ма сакун̣а̄, паккхиджа̄та̄ махаббала̄;

тепи мам̣ саран̣ам̣ йанти, пхалада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘йепи дӣгха̄йука̄ на̄га̄, иддхиманто маха̄йаса̄;

тепи мам̣ васаманвенти, пхалада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘сӣха̄ бйаггха̄ ча дӣпӣ ча, аччхакокатараччхака̄;

тепи мам̣ васаманвенти, пхалада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘осадхӣ тин̣ава̄сӣ ча, йе ча а̄ка̄сава̄сино;

саббе мам̣ саран̣ам̣ йанти, пхалада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘судуддасам̣ сунипун̣ам̣, гамбхӣрам̣ суппака̄ситам̣;

пхассайитва̄ вихара̄ми, пхалада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘вимоккхе ат̣т̣ха пхуситва̄, вихара̄ми ана̄саво;

а̄та̄пӣ нипако ча̄хам̣, пхалада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘йе пхалат̣т̣ха̄ буддхапутта̄, кхӣн̣адоса̄ маха̄йаса̄;

ахаман̃н̃атаро тесам̣, пхалада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘абхин̃н̃а̄па̄рамим̣ гантва̄, суккамӯлена чодито;

сабба̄саве парин̃н̃а̄йа, вихара̄ми ана̄саво.

‘‘тевиджджа̄ иддхипатта̄ ча, буддхапутта̄ маха̄йаса̄;

диббасотам̣ сама̄панна̄, тесам̣ ан̃н̃атаро ахам̣.

‘‘сатасахассито каппе, йам̣ пхалам̣ ададим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, пхалада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄пи тамева га̄тхам̣ ан̃н̃а̄бйа̄каран̣авасена абха̄си.

суппийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. сопа̄каттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

йатха̄пи екапуттасминти а̄йасмато сопа̄каттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро хутва̄ таттха таттха виват̣т̣ӯпаниссайам̣ кусалам̣ упачинанто какусандхасса бхагавато ка̄ле ан̃н̃атарасса кут̣умбикасса путто хутва̄ ниббатто екадивасам̣ саттха̄рам̣ дисва̄ пасанначитто бӣджапӯрапхала̄ни саттху упанеси. пат̣иггахеси бхагава̄ анукампам̣ упа̄да̄йа. со бхиккхусан̇гхе ча абхиппасанно сала̄кабхаттам̣ пат̣т̣хапетва̄ сан̇гхуддесавасена тин̣н̣ам̣ бхиккхӯнам̣ йа̄вата̄йукам̣ кхӣрабхаттам̣ ада̄си. со техи пун̃н̃акаммехи апара̄парам̣ девамануссесу сампаттим̣ анубхаванто екада̄ мануссайонийам̣ ниббатто екасса паччекабуддхасса кхӣрабхаттам̣ ада̄си. евам̣ таттха таттха пун̃н̃а̄ни катва̄ сугатӣсу ева париббхаманто имасмим̣ буддхуппа̄де пуримакамманиссандена са̄ваттхийам̣ ан̃н̃атара̄йа дуггатиттхийа̄ куччхимхи пат̣исандхим̣ ган̣хи. тасса ма̄та̄ даса ма̄се куччхина̄ парихаритва̄ парипакке габбхе виджа̄йанака̄ле виджа̄йитум̣ асакконтӣ муччхам̣ а̄паджджитва̄ бахувелам̣ мата̄ вийа нипаджджи. там̣ н̃а̄така̄ ‘‘мата̄’’ти сан̃н̃а̄йа суса̄нам̣ нетва̄ читакам̣ а̄ропетва̄ девата̄нубха̄вена ва̄тавут̣т̣хийа̄ ут̣т̣хита̄йа аггим̣ адатва̄ паккамим̣су. да̄рако паччхимабха̄викатта̄ девата̄нубха̄вена ма̄тукуччхито арого никкхами. ма̄та̄ пана ка̄ламака̄си. девата̄ там̣ гахетва̄ мануссарӯпена суса̄нагопакасса гехе т̣хапетва̄ катипайака̄лам̣ патирӯпена а̄ха̄рена посеси. тато парам̣ суса̄нагопако ча нам̣ аттано путтам̣ катва̄ вад̣д̣хети. со татха̄ вад̣д̣хенто тасса путтена супийена на̄ма да̄ракена саддхим̣ кӣл̣анто вичарати. тасса суса̄не джа̄тасам̣вад̣д̣хабха̄вато сопа̄коти саман̃н̃а̄ ахоси.

атхекадивасам̣ саттавассикам̣ там̣ бхагава̄ паччӯсавела̄йа н̃а̄н̣аджа̄лам̣ паттхаритва̄ венеййабандхаве олокетва̄ н̃а̄н̣аджалантогадхам̣ дисва̄ суса̄нат̣т̣ха̄нам̣ агама̄си. да̄рако пуббахетуна̄ чодийама̄но пасаннама̄насо саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ ат̣т̣ха̄си. саттха̄ тасса дхаммам̣ катхеси. со дхаммам̣ сутва̄ паббаджджам̣ йа̄читва̄ ‘‘питара̄ анун̃н̃а̄тосӣ’’ти вутто питарам̣ саттху сантикам̣ неси. тасса пита̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ ‘‘бханте, имам̣ да̄ракам̣ пабба̄джетха̄’’ти ануджа̄ни. саттха̄ там̣ пабба̄джетва̄ метта̄бха̄вана̄йа нийоджеси. со метта̄каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ суса̄не вихаранто ча чирассева метта̄джха̄нам̣ ниббаттетва̄ джха̄нам̣ па̄дакам̣ катва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ саччха̄ка̄си. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.45.1-7) –

‘‘какусандхо маха̄вӣро, саббадхамма̄на па̄рагӯ;

ган̣амха̄ вӯпакат̣т̣хо со, агама̄си ванантарам̣.

‘‘бӣджамин̃джам̣ гахетва̄на, лата̄йа а̄вун̣им̣ ахам̣;

бхагава̄ тамхи самайе, джха̄йате паббатантаре.

‘‘дисва̄нахам̣ девадевам̣, виппасаннена четаса̄;

даккхин̣еййасса вӣрасса, бӣджамин̃джамада̄сахам̣.

‘‘имасмим̣йева каппамхи, йам̣ мин̃джамададим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, бӣджамин̃джассидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

араха̄ хутва̄ пана ан̃н̃есам̣ соса̄никабхиккхӯнам̣ метта̄бха̄вана̄видхим̣ дассенто ‘‘йатха̄пи екапуттасми’’нти га̄тхам̣ абха̄си.

33. таттха йатха̄ти опамматтхе нипа̄то. екапуттасминти пуна̄ти ча кулавам̣сам̣ та̄йати ча̄ти путто, атраджа̄дибхедо путто. еко путто екапутто, тасмим̣ екапуттасмим̣. висайе четам̣ бхуммавачанам̣. пийасминти пийа̄йитаббата̄йа чева екапуттата̄йа ча рӯпасӣла̄ча̄ра̄дӣхи ча пемакаран̣ат̣т̣ха̄набхӯте. кусалӣти кусалам̣ вуччати кхемам̣ соттхибха̄во, там̣ лабхитаббам̣ етасса аттхӣти кусалӣ, сатта̄нам̣ хитесӣ меттаджджха̄сайо. саббесу па̄н̣есӯти саббесу саттесу. саббаттха̄ти сабба̄су диса̄су саббесу ва̄ бхава̄дӣсу, сабба̄су ва̄ аваттха̄су. идам̣ вуттам̣ хоти – йатха̄ екапуттаке пийе мана̄пе ма̄та̄пита̄ кусалӣ екантахитесӣ бхавеййа, евам̣ пураттхима̄дибхеда̄су сабба̄су диса̄су, ка̄мабхава̄дибхедесу саббесу бхавесу дахара̄дибхеда̄су сабба̄су аваттха̄су ча т̣хитесу саббесу саттесу екантахитесита̄йа кусалӣ бхавеййа, ‘‘митто уда̄сӣно пан̃чаттхико’’ти сӣмам̣ акатва̄ сӣма̄самбхедавасена саббаттха екарасам̣ меттам̣ бха̄веййа̄ти. имам̣ пана га̄тхам̣ ватва̄ ‘‘саче тумхе а̄йасманто евам̣ метта̄бха̄ванам̣ ануйун̃джеййа̄тха, йе те бхагавата̄ ‘сукхам̣ супатӣ’тиа̄дина̄ (а. ни. 11.15) ека̄даса метта̄нисам̣са̄ вутта̄, екам̣сена тесам̣ бха̄гино бхаватха̄’’ти ова̄дамада̄си.

сопа̄каттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. посийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

ана̄саннавара̄ти а̄йасмато посийаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха виват̣т̣ӯпаниссайам̣ бахум̣ кусалам̣ упачинитва̄ сугатӣсу ева сам̣саранто ито двенавуте каппе тиссасса бхагавато ка̄ле мигалуддо хутва̄ аран̃н̃е вичарати. атха бхагава̄ тасса ануггахам̣ ка̄тум̣ аран̃н̃ам̣ гантва̄ тасса чаккхупатхе атта̄нам̣ дассеси. со бхагавантам̣ дисва̄ пасанначитто а̄вудхам̣ никкхипитва̄ упасан̇камитва̄ ан̃джалим̣ паггайха ат̣т̣ха̄си. бхагава̄ нисӣдитука̄матам̣ дассеси. со та̄вадева тин̣амут̣т̣хийо гахетва̄ саме бхӯмибха̄ге саккаччам̣ сантхаритва̄ ада̄си. нисӣди таттха бхагава̄ анукампам̣ упа̄да̄йа. нисинне пана бхагавати анаппакам̣ пӣтисоманассам̣ пат̣исам̣веденто бхагавантам̣ вандитва̄ сайампи екамантам̣ нисӣди. атха бхагава̄ ‘‘еттакам̣ ват̣т̣ати имасса кусалабӣджа’’нти ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми. ачирапакканте бхагавати там̣ сӣхо мигара̄джа̄ гха̄теси. со ка̄лан̇като девалоке ниббатти. ‘‘со кира бхагавати анупагаччханте сӣхена гха̄тито нирайе ниббаттиссатӣ’’ти там̣ дисва̄ бхагава̄ сугатийам̣ ниббаттанаттхам̣ кусалабӣджаропанаттхан̃ча упасан̇ками.

со таттха йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ тато девалокато чавитва̄ сугатӣсуйева париваттенто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ ан̃н̃атарасса маха̄вибхавасса сет̣т̣хино путто сан̇га̄маджитаттхерасса канит̣т̣хабха̄та̄ хутва̄ ниббатти. посийотисса на̄мам̣ ахоси. со вайаппатто да̄рапариггахам̣ катва̄ екам̣ путтам̣ лабхитва̄ антимабхавиката̄йа дхаммата̄йа чодийама̄но джа̄тиа̄дим̣ пат̣ичча уппаннасам̣вего паббаджитва̄ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ вӯпакат̣т̣хо хутва̄ чатусаччакаммат̣т̣ха̄набха̄ванам̣ ануйун̃джанто начирассева випассанам̣ уссукка̄петва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.53.1-12) –

‘‘химавантасса̄видӯре, ламбако на̄ма паббато;

таттхева тиссо самбуддхо, аббхока̄самхи чан̇ками.

‘‘мигалуддо тада̄ а̄сим̣, аран̃н̃е ка̄нане ахам̣;

дисва̄на там̣ девадевам̣, тин̣амут̣т̣химада̄сахам̣.

‘‘нисӣданаттхам̣ буддхасса, датва̄ читтам̣ паса̄дайим̣;

самбуддхам̣ абхива̄детва̄, пакка̄мим̣ уттара̄мукхо.

‘‘ачирам̣ гатаматтасса, мигара̄джа̄ апотхайи;

сохена потхито, санто таттха ка̄лан̇като ахам̣.

‘‘а̄санне ме катам̣ каммам̣, буддхасет̣т̣хе ана̄саве;

сумутто саравегова, девалокамагаччхахам̣.

‘‘йӯпо таттха субхо а̄си, пун̃н̃акамма̄бхиниммито;

сахассакан̣д̣о сатабхен̣д̣у, дхаджа̄лу харита̄майо.

‘‘пабха̄ ниддха̄вате тасса, сатарам̣сӣва уггато;

а̄кин̣н̣о девакан̃н̃а̄хи, а̄модим̣ ка̄мака̄михам̣.

‘‘девалока̄ чавитва̄на, суккамӯлена чодито;

а̄гантва̄на мануссаттам̣, паттомхи а̄саваккхайам̣.

‘‘чатуннавутито каппе, нисӣданамада̄сахам̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, тин̣амут̣т̣хе идам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ бхагавантам̣ вандитум̣ са̄ваттхим̣ а̄гато н̃а̄тим̣ анукампа̄йа н̃а̄тигехам̣ агама̄си. таттха нам̣ пура̄н̣адутийика̄ вандитва̄ а̄санада̄на̄дина̄ пат̣хамам̣ упа̄сика̄ вийа ваттам̣ дассетва̄ тхерасса аджджха̄сайам̣ аджа̄нантӣ паччха̄ иттхикутта̄дӣхи палобхетука̄ма̄ ахоси. тхеро ‘‘ахо андхаба̄ла̄ ма̄дисепи на̄ма евам̣ пат̣ипаджджатӣ’’ти чинтетва̄ кин̃чи аватва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ аран̃н̃амева гато. там̣ а̄ран̃н̃ака̄ бхиккхӯ ‘‘ким̣, а̄вусо, атилахум̣, ниваттоси, н̃а̄такехи на дит̣т̣хосӣ’’ти пуччхим̣су. тхеро таттха паваттим̣ а̄чиккханто ‘‘ана̄саннавара̄ ета̄’’ти га̄тхам̣ абха̄си.

34. таттха ана̄саннавара̄ти ета̄ иттхийо на а̄санна̄ анупагата̄, дӯре ева ва̄ т̣хита̄ хутва̄ вара̄ пурисасса сет̣т̣ха̄ хита̄ваха̄, тан̃ча кхо ниччамева саббака̄ламева, на раттимева, на дива̄пи, на раховела̄йапи. виджа̄ната̄ти виджа̄нантена. ‘‘ана̄саннапара̄’’типи па̄л̣и, со еваттхо. айан̃хеттха адхиппа̄йо – чан̣д̣ахаттхиассамахим̣сасӣхабйаггхайаккхараккхасаписа̄ча̄пи манусса̄нам̣ анупасан̇каманто вара̄ сет̣т̣ха̄, на анаттха̄ваха̄, те пана упасан̇каманта̄ дит̣т̣хадхаммикам̣йева анаттхам̣ кареййум̣. иттхийо пана упасан̇камитва̄ дит̣т̣хадхаммикам̣ сампара̄йикам̣ вимоккханисситампи аттхам̣ вина̄сетва̄ махантам̣ анаттхам̣ а̄па̄денти, тасма̄ ана̄саннавара̄ ета̄ ниччамева виджа̄ната̄ти. ида̄ни таматтхам̣ аттӯпана̄йикам̣ катва̄ дассенто ‘‘га̄ма̄’’тиа̄дима̄ха. таттха га̄ма̄ти га̄мам̣. упайогаттхе хи етам̣ ниссаккавачанам̣. аран̃н̃ама̄гамма̄ти аран̃н̃ато а̄гантва̄. ма-ка̄ро падасандхикаро, ниссакке четам̣ упайогавачанам̣. татоти ман̃чакато. ана̄мантетва̄ти ана̄лапитва̄ пура̄н̣адутийикам̣ ‘‘аппаматта̄ хохӣ’’ти еттакампи аватва̄. посийоти атта̄намева парам̣ вийа вадати. йе пана ‘‘пакка̄ми’’нти пат̣ханти, тесам̣ ахам̣ посийо пакка̄минти йоджана̄. йе пана ‘‘са̄ иттхӣ тхерам̣ гхарам̣ упагатам̣ бходжетва̄ палобхетука̄ма̄ джа̄та̄, там̣ дисва̄ тхеро та̄вадева гехато никкхамитва̄ виха̄рам̣ гантва̄ аттано васанат̣т̣ха̄не ман̃чаке нисӣди. са̄пи кхо иттхӣ паччха̄бхаттам̣ алан̇катапат̣ийатта̄ виха̄ре тхерасса васанат̣т̣ха̄нам̣ упасан̇ками. там̣ дисва̄ тхеро кин̃чи аватва̄ ут̣т̣ха̄йа дива̄т̣т̣ха̄намева гато’’ти ваданти, тесам̣ ‘‘га̄ма̄ аран̃н̃ама̄гамма̄’’ти га̄тха̄падасса аттхо йатха̄рутавасенева ниййати. виха̄ро хи идха ‘‘аран̃н̃а’’нти адхиппето.

посийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. са̄ман̃н̃ака̄ниттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

сукхам̣ сукхаттхоти а̄йасмато са̄ман̃н̃ака̄ниттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро хутва̄ таттха таттха бхаве кусалам̣ упачинанто ито еканавуте каппе випассисса бхагавато ка̄ле мануссайонийам̣ ниббатто випассим̣ бхагавантам̣ дисва̄ пасаннама̄насо екам̣ ман̃чам̣ ада̄си. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де ан̃н̃атарасса парибба̄джакасса путто хутва̄ ниббатти. са̄ман̃н̃ака̄нӣтисса на̄мам̣ ахоси. со вин̃н̃утам̣ патто саттху йамакапа̄т̣иха̄рийам̣ дисва̄ пасаннама̄насо са̄сане паббаджитва̄ чарийа̄нукӯлам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ джха̄нам̣ ниббаттетва̄ джха̄нам̣ па̄дакам̣ катва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.36.30-33) –

‘‘випассино бхагавато, локаджет̣т̣хасса та̄дино;

екам̣ ман̃чам̣ майа̄ диннам̣, пасаннена сапа̄н̣ина̄.

‘‘хаттхийа̄нам̣ ассайа̄нам̣, диббайа̄нам̣ самаджджхагам̣;

тена ман̃чака да̄нена, паттомхи а̄саваккхайам̣.

‘‘еканавутито каппе, йам̣ ман̃чамададим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, ман̃чада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

тхерасса пана гихисаха̄йако ка̄тийа̄но на̄ма парибба̄джако буддхуппа̄дато пат̣т̣ха̄йа титтхийа̄нам̣ хатала̄бхасакка̄рата̄йа гха̄саччха̄данаматтампи алабханто а̄джӣвака̄пакато тхерам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘тумхе са̄кийапуттийа̄ на̄ма маха̄ла̄бхаггайасаггаппатта̄ сукхена джӣватха, майам̣ пана дуккхита̄ киччхаджӣвика̄, катхам̣ ну кхо пат̣ипаджджама̄насса дит̣т̣хадхаммикан̃чева сампара̄йикан̃ча сукхам̣ сампаджджатӣ’’ти пуччхи. атхасса тхеро ‘‘ниппарийа̄йато сукхам̣ на̄ма локуттарасукхамева, тан̃ча таданурӯпам̣ пат̣ипаттим̣ пат̣ипаджджантассева̄’’ти аттана̄ тасса адхигатабха̄вам̣ парийа̄йена вибха̄венто ‘‘сукхам̣ сукхаттхо лабхате тада̄чара’’нти га̄тхам̣ абха̄си.

35. таттха сукханти нира̄мисам̣ сукхам̣ идха̄дхиппетам̣. тан̃ча пхаласама̄патти чева нибба̄нан̃ча. татха̄ хи ‘‘айам̣ сама̄дхи паччуппаннасукхо чева а̄йатин̃ча сукхавипа̄ко’’ (дӣ. ни. 3.355; а. ни. 5.27; вибха. 804) ‘‘нибба̄нам̣ парамам̣ сукха’’нти (дха. па. 203-204) ча вуттам̣. сукхаттхоти сукхаппайоджано, йатха̄вуттена сукхена аттхико. лабхатети па̄пун̣а̄ти, аттхикассеведам̣ сукхам̣, на итарасса. ко пана аттхикоти а̄ха ‘‘тада̄чара’’нти тадаттхам̣ а̄чаранто, йа̄йа пат̣ипаттийа̄ там̣ пат̣ипаттим̣ пат̣ипаджджантоти аттхо. на кевалам̣ тада̄чарам̣ сукхамева лабхате, атха кхо киттин̃ча паппоти ‘‘итипи сӣлава̄ супарисуддхака̄йавачӣкамманто супарисуддха̄джӣво джха̄йӣ джха̄найутто’’тиа̄дина̄ киттим̣ параммукха̄ паттхат̣айасатам̣ па̄пун̣а̄ти. йасасса вад̣д̣хатӣти саммукхе гун̣а̄бхиттхавасан̇кха̄то парива̄расампада̄сан̇кха̄то ча йасо асса парибрӯхати. ида̄ни ‘‘тада̄чара’’нти са̄ман̃н̃ато вуттаматтхам̣ сарӯпато дассенто – ‘‘йо арийамат̣т̣хан̇гикаман̃джасам̣ уджум̣, бха̄вети маггам̣ аматасса паттийа̄’’ти а̄ха. тассаттхо йо пуггало килесехи а̄ракатта̄ парисуддхат̣т̣хена пат̣ипаджджанта̄нам̣ арийабха̄вакаран̣ат̣т̣хена арийам̣, самма̄дит̣т̣хиа̄диат̣т̣хан̇гасамуда̄йата̄йа ат̣т̣хан̇гикам̣, антадвайарахитамаджджхимапат̣ипаттибха̄вато акут̣илат̣т̣хена ан̃джасам̣, ка̄йаван̇ка̄диппаха̄нато уджум̣, нибба̄наттхикехи магганийат̣т̣хена килесе ма̄ренто гаманат̣т̣хена ча ‘‘магга’’нти ладдхана̄мам̣ дуккханиродхага̄минипат̣ипадам̣ аматасса асан̇кхата̄йа дха̄туйа̄ паттийа̄ адхигама̄йа бха̄вети аттано санта̄не уппа̄дети вад̣д̣хети ча, со ниппарийа̄йена ‘‘сукхаттхо тада̄чара’’нти вуччати, тасма̄ йатха̄вуттам̣ сукхам̣ лабхати. там̣ сутва̄ парибба̄джако пасаннама̄насо паббаджитва̄ самма̄ пат̣ипаджджанто начирассева випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. идамева тхерасса ан̃н̃а̄бйа̄каран̣ам̣ ахоси.

са̄ман̃н̃ака̄ниттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. кума̄путтаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

са̄дху сутанти а̄йасмато кума̄путтаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппати? со кира пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро ито еканавуте каппе аджиначаммавасано та̄пасо хутва̄ бандхуматӣнагаре ра̄джуййа̄не васанто випассим̣ бхагавантам̣ пасситва̄ пасаннама̄насо па̄даббхан̃джанателам̣ ада̄си. со тена пун̃н̃акаммена девалоке ниббатто. тато пат̣т̣ха̄йа сугатӣсуйева сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де авантират̣т̣хе вел̣укан̣т̣аканагаре гахапатикуле ниббатто. ‘‘нандо’’тисса на̄мам̣ акам̣су. ма̄та̄ панасса кума̄ на̄ма, тена кума̄путтоти пан̃н̃а̄йиттха. со а̄йасмато са̄рипуттасса сантике дхаммам̣ сутва̄ ладдхаппаса̄до паббаджитва̄ катапуббакиччо парийантапаббатапассе саман̣адхаммам̣ каронто висесам̣ ниббаттетум̣ асакконто бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ дхаммам̣ сутва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ содхетва̄ саппа̄йат̣т̣ха̄не васанто випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ саччха̄ка̄си. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.53.24-30) –

‘‘нагаре бандхуматийа̄, ра̄джуййа̄не васа̄махам̣;

чаммава̄сӣ тада̄ а̄сим̣, каман̣д̣алудхаро ахам̣.

‘‘аддасам̣ вималам̣ буддхам̣, сайамбхум̣ апара̄джитам̣;

падха̄нам̣ пахитаттам̣ там̣, джха̄йим̣ джха̄наратам̣ васим̣.

‘‘саббака̄масамиддхан̃ча, огхатин̣н̣амана̄савам̣;

дисва̄ пасаннасумано, аббхан̃джанамада̄сахам̣.

‘‘еканавутито каппе, аббхан̃джанамада̄сахам̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, аббхан̃джанассидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ аран̃н̃е ка̄йадал̣хибахуле бхиккхӯ, дисва̄ те оваданто са̄санасса ниййа̄никабха̄вам̣ пака̄сенто ‘‘са̄дху сутам̣ са̄дху чаритака’’нти га̄тхам̣ абха̄си.

36. таттха са̄дхӯти сундарам̣. сутанти саванам̣. тан̃ча кхо виват̣т̣ӯпанисситам̣ висесато аппиччхата̄дипат̣исам̣йуттам̣ дасакатха̄ваттхусаванам̣ идха̄дхиппетам̣. са̄дху чаритаканти тадева аппиччхата̄дичаритам̣ чин̣н̣ам̣, са̄дхучаритамева хи ‘‘чаритака’’нти вуттам̣. пададвайена̄пи ба̄хусаччам̣ таданурӯпам̣ пат̣ипаттин̃ча ‘‘сундара’’нти дассети. сада̄ти саббака̄ле навакамаджджхиматхерака̄ле, саббесу ва̄ ирийа̄патхаккхан̣есу. аникетавиха̄роти килеса̄нам̣ нива̄санат̣т̣ха̄нат̣т̣хена пан̃чака̄магун̣а̄ никета̄ на̄ма, локийа̄ ва̄ чхал̣а̄рамман̣адхамма̄. йатха̄ха – ‘‘рӯпанимиттаникетависа̄равинибандха̄ кхо, гахапати, ‘никетаса̄рӣ’ти вуччатӣ’’тиа̄ди (сам̣. ни. 3.3). тесам̣ никета̄нам̣ паха̄наттха̄йа пат̣ипада̄ аникетавиха̄ро. аттхапуччхананти там̣ а̄джа̄нитука̄масса калйа̄н̣амиттам̣ упасан̇камитва̄ дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикапараматтхапабхедасса пуччханам̣, кусала̄дибхедасса ва̄ аттхасса сабха̄вадхаммасса ‘‘ким̣, бханте, кусалам̣, ким̣ акусалам̣, ким̣ са̄ваджджам̣, ким̣ анаваджджа’’нтиа̄дина̄ (ма. ни. 3.296) пуччханам̣ аттхапуччханам̣. падаккхин̣акамманти там̣ пана пуччхитва̄ падаккхин̣агга̄хибха̄вена тасса ова̄де адхит̣т̣ха̄нам̣ самма̄пат̣ипатти. идха̄пи ‘‘са̄дхӯ’’ти падам̣ а̄нетва̄ йоджетаббам̣. етам̣ са̄ман̃н̃анти ‘‘са̄дху сута’’нтиа̄дина̄ вуттам̣ йам̣ сутам̣, йан̃ча чаритам̣, йо ча аникетавиха̄ро, йан̃ча аттхапуччханам̣, йан̃ча падаккхин̣акаммам̣, етам̣ са̄ман̃н̃ам̣ есо саман̣абха̄во. йасма̄ има̄йа ева пат̣ипада̄йа саман̣абха̄во, на ан̃н̃атха̄, тасма̄ ‘‘са̄ман̃н̃а’’нти ниппарийа̄йато маггапхаласса адхивачанам̣. тасса ва̄ пана айам̣ апан̣н̣акапат̣ипада̄, там̣ панетам̣ са̄ман̃н̃ам̣ йа̄дисасса самбхава̄ти, там̣ дассетум̣ ‘‘акин̃чанасса̄’’ти вуттам̣. апаригга̄хакасса, кхеттаваттхухиран̃н̃асуван̣н̣ада̄сида̄са̄дипариггахапат̣иггахан̣арахитасса̄ти аттхо.

кума̄путтаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. кума̄путтасаха̄йаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

на̄на̄джанападам̣ йантӣти а̄йасмато кума̄путтасаха̄йаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха виват̣т̣ӯпаниссайам̣ кусалам̣ упачинанто ито чатунавуте каппе сиддхаттхасса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто аран̃н̃ам̣ пависитва̄ бахум̣ руккхадан̣д̣ам̣ чхиндитва̄ каттарайат̣т̣хим̣ катва̄ сан̇гхасса ада̄си. ан̃н̃ан̃ча йатха̄вибхавам̣ пун̃н̃ам̣ катва̄ девесу ниббаттитва̄ тато пат̣т̣ха̄йа сугатӣсуйева париваттенто имасмим̣ буддхуппа̄де вел̣укан̣т̣аканагаре иддхе куле ниббатти. судантотисса на̄мам̣ ахоси. ‘‘ва̄суло’’ти кечи ваданти. со кума̄путтасса пийасаха̄йо хутва̄ вичаранто ‘‘кума̄путто паббаджито’’ти сутва̄ ‘‘на хи нӯна со орако дхаммавинайо, йаттха кума̄путто паббаджито’’ти таданубандхена сайампи паббаджитука̄мо хутва̄ саттху сантикам̣ упасан̇ками. тасса саттха̄ дхаммам̣ десеси. со бхиййосоматта̄йа паббаджджа̄йа сан̃джа̄тачхандо паббаджитва̄ кума̄путтенева саддхим̣ парийантапаббате бха̄вана̄нуйутто вихарати. тена ча самайена самбахула̄ бхиккхӯ на̄на̄джанападесу джанападача̄рикам̣ чаранта̄пи гаччханта̄пи а̄гаччханта̄пи там̣ т̣ха̄нам̣ упагаччханти. тена таттха кола̄халам̣ хоти. там̣ дисва̄ судантаттхеро ‘‘име бхиккхӯ ниййа̄никаса̄сане паббаджитва̄ джанападавитаккам̣ ануваттента̄ читтасама̄дхим̣ вира̄дхентӣ’’ти сам̣вегаджа̄то тамева сам̣вегам̣ аттано читтадаманасса ан̇кусам̣ каронто ‘‘на̄на̄джанападам̣ йантӣ’’ти га̄тхам̣ абха̄си.

37. таттха на̄на̄джанападанти висум̣ висум̣ на̄на̄видхам̣ джанападам̣, ка̄сикосала̄дианекарат̣т̣ханти аттхо. йантӣти гаччханти. вичаранта̄ти ‘‘асуко джанападо субхиккхо сулабхапин̣д̣о, асуко кхемо арого’’тиа̄дивитаккавасена джанападача̄рикам̣ чаранта̄. асан̃н̃ата̄ти тассева джанападавитаккасса аппахӣната̄йа читтена асам̣йата̄. сама̄дхин̃ча вира̄дхентӣти саббассапи уттаримануссадхаммасса мӯлабхӯтам̣ упача̄раппана̄бхедам̣ сама̄дхин̃ча на̄ма вира̄дхенти. ча-саддо самбха̄ване. десантарачаран̣ена джха̄йитум̣ ока̄са̄бха̄вена анадхигатам̣ сама̄дхим̣ на̄дхигаччханта̄, адхигатан̃ча васӣбха̄ва̄на̄па̄данена джӣранта̄ вӣра̄дхенти на̄ма. ким̣су рат̣т̣хачарийа̄ кариссатӣти сӯти нипа̄таматтам̣. ‘‘евам̣бхӯта̄нам̣ рат̣т̣хачарийа̄ джанападача̄рика̄ ким̣ кариссати, ким̣ на̄ма аттхам̣ са̄дхессати, нираттхака̄ва̄’’ти гараханто вадати. тасма̄ти йасма̄ ӣдисӣ десантарачарийа̄ бхиккхусса на аттха̄ваха̄, апи ча кхо анаттха̄ваха̄ сампаттӣнам̣ вира̄дханато, тасма̄. винеййа са̄рамбханти васанападесе аративасена уппаннам̣ са̄рамбхам̣ читтасам̣килесам̣ таданурӯпена пат̣исан̇кха̄нена винетва̄ вӯпасаметва̄. джха̄йеййа̄ти а̄рамман̣ӯпаниджджха̄нена лаккхан̣ӯпаниджджха̄нена ча̄ти дувидхенапи джха̄нена джха̄йеййа. апураккхатоти миччха̄витаккехи тан̣ха̄дӣхи ва̄ на пураккхатоти тесам̣ васам̣ анупагаччханто каммат̣т̣ха̄намева манаси кареййа̄ти аттхо. евам̣ пана ватва̄ тхеро тамева сам̣вегам̣ ан̇кусам̣ катва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.53.36-41) –

‘‘ка̄нанам̣ ванамоггайха, вел̣ум̣ чхетва̄нахам̣ тада̄;

а̄ламбанам̣ каритва̄на, сан̇гхасса ададим̣ бахум̣.

‘‘тена читтаппаса̄дена, суббате абхива̄дийа;

а̄ламбадан̣д̣ам̣ датва̄на, пакка̄мим̣ уттара̄мукхо.

‘‘чатуннавутито каппе, йам̣ дан̣д̣амададим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, дан̣д̣ада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

йам̣ панаттхам̣ ан̇кусам̣ катва̄ айам̣ тхеро арахаттам̣ патто, тамеваттхам̣ хадайе т̣хапетва̄ арахаттам̣ паттопи ‘‘на̄на̄джанападам̣ йанти’’ти идамева га̄тхам̣ абха̄си. тасма̄ тадевасса ан̃н̃а̄бйа̄каран̣ам̣ ахосӣти.

кума̄путтасаха̄йаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. гавампатиттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

йо иддхийа̄ сарабхунти а̄йасмато гавампатиттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро ито екатим̣се каппе сикхим̣ бхагавантам̣ пасситва̄ пасаннама̄насо пуппхехи пӯджам̣ ака̄си. со тена пун̃н̃акаммена девалоке уппанно апара̄парам̣ пун̃н̃а̄ни каронто кон̣а̄гаманасса бхагавато четийе чхаттан̃ча ведикан̃ча ка̄реси. кассапасса пана бхагавато ка̄ле ан̃н̃атарасмим̣ кулагехе ниббатто. тасмин̃ча куле бахум̣ гоман̣д̣алам̣ ахоси. там̣ гопа̄лака̄ раккханти. айам̣ таттха антарантара̄ йуттаппайуттам̣ вича̄ренто вичарати. со екам̣ кхӣн̣а̄саваттхерам̣ га̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ бахига̄ме девасикам̣ екасмим̣ падесе бхаттакиччам̣ каронтам̣ дисва̄ ‘‘аййо сӯрийа̄тапена киламиссатӣ’’ти чинтетва̄ чатта̄ро сирӣсадан̣д̣е усса̄петва̄ тесам̣ упари сирӣсаса̄кха̄йо т̣хапетва̄ са̄кха̄ман̣д̣апам̣ катва̄ ада̄си. ‘‘ман̣д̣апасса самӣпе сирӣсаруккхам̣ ропесӣ’’ти ча ваданти. тасса анукампа̄йа девасикам̣ тхеро таттха нисӣди. со тена пун̃н̃акаммена тато чавитва̄ ча̄тумаха̄ра̄джикесу ниббатти. тасса пуримакаммасам̣сӯчакам̣ вима̄надва̄ре махантам̣ сирӣсаванам̣ ниббатти ван̣н̣агандхасампаннехи ан̃н̃ехи пуппхехи саббака̄ле упасобхайама̄нам̣, тена там̣ вима̄нам̣ ‘‘серӣсака’’нти пан̃н̃а̄йиттха. со девапутто екам̣ буддхантарам̣ девесу ча мануссесу ча сам̣саритва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де йасаттхерасса чатӯсу гихисаха̄йесу гавампати на̄ма хутва̄ а̄йасмато йасасса паббаджитабха̄вам̣ сутва̄ аттано саха̄йехи саддхим̣ бхагавато сантикам̣ агама̄си. саттха̄ тасса дхаммам̣ десеси. со десана̄васа̄не саха̄йехи саддхим̣ арахатте патит̣т̣ха̄си. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.53.42-47) –

‘‘мигалуддо пуре а̄сим̣, випине вичарам̣ ахам̣;