3. татийавагго

1. нигродхаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

на̄хам̣ бхайасса бха̄йа̄мӣти а̄йасмато нигродхаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айам̣ кира ито ат̣т̣ха̄расе каппасате бра̄хман̣амаха̄са̄лакуле ниббаттитва̄ вайаппатто ка̄месу а̄дӣнавам̣ неккхамме ча а̄нисам̣сам̣ дисва̄ гхарабандханам̣ паха̄йа аран̃н̃а̄йатанам̣ пависитва̄ ан̃н̃атарасмим̣ са̄лаване пан̣н̣аса̄лам̣ катва̄ та̄пасапаббаджам̣ паббаджитва̄ ванамӯлапхала̄ха̄ро васати. тена самайена пийадассӣ на̄ма самма̄самбуддхо локе уппаджджитва̄ садевакасса локасса дхамма̄матавассена килесасанта̄пам̣ нибба̄пенто екадивасам̣ та̄пасе анукампа̄йа там̣ са̄лаванам̣ пависитва̄ ниродхасама̄паттим̣ сама̄панно. та̄пасо ванамӯлапхалаттха̄йа гаччханто бхагавантам̣ дисва̄ пасаннама̄насо пуппхитаса̄ладан̣д̣аса̄кха̄йо гахетва̄ са̄ламан̣д̣апам̣ катва̄ там̣ саббаттхакамева са̄лапуппхехи сан̃чха̄детва̄ бхагавантам̣ вандитва̄ пӣтисоманассавасенева а̄ха̄раттха̄йапи агантва̄ намассама̄но ат̣т̣ха̄си. саттха̄ ниродхато вут̣т̣ха̄йа тасса анукампа̄йа ‘‘бхиккхусан̇гхо а̄гаччхатӯ’’ти чинтеси, ‘‘бхиккхусан̇гхепи читтам̣ паса̄дессатӣ’’ти. та̄вадева бхиккхусан̇гхо а̄гато. со бхиккхусан̇гхампи дисва̄ пасаннама̄насо вандитва̄ ан̃джалим̣ паггайха ат̣т̣ха̄си. саттха̄ ситасса па̄тукаран̣а̄падесена тасса бха̄виним̣ сампаттим̣ пака̄сенто дхаммам̣ катхетва̄ пакка̄ми саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесуйева сам̣саранто виват̣т̣ӯпаниссайам̣ бахум̣ кусалам̣ упачинитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣амаха̄са̄лакуле ниббатти, нигродхотисса на̄мам̣ ахоси. со джетаванапат̣иггахан̣адивасе буддха̄нубха̄вадассанена сан̃джа̄таппаса̄до паббаджитва̄ випассанам̣ а̄рабхитва̄ начирассева чхал̣абхин̃н̃о ахоси. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.49.190-220) –

‘‘аджджхога̄хетва̄ са̄лаванам̣, сукато ассамо мама;

са̄лапуппхехи сан̃чханно, васа̄ми випине тада̄.

‘‘пийадассӣ ча бхагава̄, сайамбхӯ аггапуггало;

вивекака̄мо самбуддхо, са̄лаванамупа̄гами.

‘‘ассама̄ абхиниккхамма, паванам̣ агама̄сахам̣;

мӯлапхалам̣ гавесанто, а̄хинда̄ми ване тада̄.

‘‘таттхаддаса̄сим̣ самбуддхам̣, пийадассим̣ маха̄йасам̣;

сунисиннам̣ сама̄паннам̣, вирочантам̣ маха̄ване.

‘‘чатудан̣д̣е т̣хапетва̄на, буддхасса упарӣ ахам̣;

ман̣д̣апам̣ сукатам̣ катва̄, са̄лапуппхехи чха̄дайим̣.

‘‘сатта̄хам̣ дха̄райитва̄на, ман̣д̣апам̣ са̄лачха̄дитам̣;

таттха читтам̣ паса̄детва̄, буддхасет̣т̣хамавандахам̣.

‘‘бхагава̄ тамхи самайе, вут̣т̣хахитва̄ сама̄дхито;

йугаматтам̣ пеккхама̄но, нисӣди пурисуттамо.

‘‘са̄вако варун̣о на̄ма, пийадассисса саттхуно;

васӣсатасахассехи, упагаччхи вина̄йакам̣.

‘‘пийадассӣ ча бхагава̄, локаджет̣т̣хо нара̄сабхо;

бхиккхусан̇гхе нисӣдитва̄, ситам̣ па̄тукарӣ джино.

‘‘ануруддхо упат̣т̣ха̄ко, пийадассисса саттхуно;

екам̣сам̣ чӣварам̣ катва̄, апуччхиттха маха̄муним̣.

‘‘ко ну кхо бхагава̄ хету, ситакаммасса саттхуно;

ка̄ран̣е виджджама̄намхи, саттха̄ па̄тукаре ситам̣.

‘‘сатта̄хам̣ са̄лаччхаданам̣, йо ме дха̄реси ма̄н̣аво;

тасса каммам̣ саритва̄на, ситам̣ па̄тукарим̣ ахам̣.

‘‘анока̄сам̣ на пасса̄ми, йаттха пун̃н̃ам̣ випаччати;

девалоке мануссе ва̄, ока̄сова на саммати.

‘‘девалоке васантасса, пун̃н̃акаммасаман̇гино;

йа̄вата̄ париса̄ тасса, са̄лаччханна̄ бхависсати.

‘‘таттха диббехи наччехи, гӣтехи ва̄дитехи ча;

рамиссати сада̄ санто, пун̃н̃акаммасама̄хито.

‘‘йа̄вата̄ париса̄ тасса, гандхагандхӣ бхависсати;

са̄ласса пуппхавассо ча, павассиссати та̄ваде.

‘‘тато чутойам̣ мануджо, ма̄нусам̣ а̄гамиссати;

идха̄пи са̄лаччхаданам̣, саббака̄лам̣ дхариссати.

‘‘идха наччан̃ча гӣтан̃ча, саммата̄л̣асама̄хитам̣;

парива̄рессанти мам̣ ниччам̣, буддхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.

‘‘уггаччханте ча сӯрийе, са̄лавассам̣ павассате;

пун̃н̃акаммена сам̣йуттам̣, вассате саббака̄ликам̣.

‘‘ат̣т̣ха̄расе каппасате, окка̄какуласамбхаво;

готамо на̄ма на̄мена, саттха̄ локе бхависсати.

‘‘тасса дхамме суда̄йа̄до, орасо дхамманиммито;

сабба̄саве парин̃н̃а̄йа, нибба̄йиссатина̄саво.

‘‘дхаммам̣ абхисаментасса, са̄лаччханнам̣ бхависсати;

читаке джха̄йама̄насса, чхаданам̣ таттха хессати.

‘‘випа̄кам̣ киттайитва̄на, пийадассӣ маха̄муни;

париса̄йа дхаммам̣ десеси, таппенто дхаммавут̣т̣хийа̄.

‘‘тим̣сакаппа̄ни девесу, девараджджамака̄райим̣;

сат̣т̣хи ча саттаккхаттун̃ча, чаккаваттӣ ахосахам̣.

‘‘девалока̄ идха̄гантва̄, лабха̄ми випулам̣ сукхам̣;

идха̄пи са̄лаччхаданам̣, ман̣д̣апасса идам̣ пхалам̣.

‘‘айам̣ паччхимако майхам̣, чаримо ваттате бхаво;

идха̄пи са̄лаччхаданам̣, хессати саббака̄ликам̣.

‘‘маха̄муним̣ тосайитва̄, готамам̣ сакйапун̇гавам̣;

паттомхи ачалам̣ т̣ха̄нам̣, хитва̄ джайапара̄джайам̣.

‘‘ат̣т̣ха̄расе каппасате, йам̣ буддхамабхипӯджайим̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, буддхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣, бхава̄ саббе самӯхата̄;

на̄гова бандханам̣ чхетва̄, вихара̄ми ана̄саво.

‘‘сва̄гатам̣ вата ме а̄си, буддхасет̣т̣хасса сантике;

тиссо виджджа̄ ануппатта̄, катам̣ буддхасса са̄санам̣.

‘‘пат̣исамбхида̄ чатассо, вимоккха̄пи ча ат̣т̣химе;

чхал̣абхин̃н̃а̄ саччхиката̄, катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

евам̣ пана чхал̣абхин̃н̃о хутва̄ пхаласукхена вӣтина̄менто са̄санасса ниййа̄никабха̄вавибха̄ванаттхам̣ ан̃н̃а̄бйа̄каран̣авасена ‘‘на̄хам̣ бхайасса бха̄йа̄мӣ’’ти га̄тхам̣ абха̄си.

21. таттха бха̄йанти етасма̄ти бхайам̣, джа̄тиджара̄ди. бхайасса̄ти ниссакке са̄мивачанам̣, бхайато бха̄йитаббанимиттам̣ джа̄тиджара̄маран̣а̄дина̄ хетуна̄ на̄хам̣ бха̄йа̄мӣти аттхо. таттха ка̄ран̣ама̄ха ‘‘саттха̄ но аматасса ковидо’’ти. амха̄кам̣ саттха̄ амате кусало венеййа̄нам̣ аматада̄не чхеко. йаттха бхайам̣ на̄ватит̣т̣хатӣти йасмим̣ нибба̄не йатха̄вуттам̣ бхайам̣ на тит̣т̣хати ока̄сам̣ на лабхати. тена̄ти тато нибба̄нато. ваджантӣти абхайат̣т̣ха̄намева гаччханти. нибба̄нан̃хи абхайат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма. кена пана ваджантӣти а̄ха ‘‘маггена ваджанти бхиккхаво’’ти, ат̣т̣хан̇гикена арийамаггена саттху ова̄дакаран̣а̄ бхиккхӯ сам̣са̄ре бхайасса иккханака̄ти аттхо. йаттха̄ти ва̄ йам̣ нимиттам̣ йасса арийамаггасса адхигамахету атта̄нува̄да̄дикам̣ пан̃чавӣсативидхампи бхайам̣ на̄ватит̣т̣хати патит̣т̣хам̣ на лабхати, тена арийена маггена ваджанти абхайат̣т̣ха̄нам̣ саттху са̄сане бхиккхӯ, тена маггена ахампи гато, тасма̄ на̄хам̣ бхайасса бха̄йа̄мӣти тхеро ан̃н̃ам̣ бйа̄ка̄си.

нигродхаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. читтакаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

нӣла̄сугӣва̄ти а̄йасмато читтакаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира падумуттарабуддхака̄лато пат̣т̣ха̄йа виват̣т̣ӯпаниссайам̣ кусалам̣ а̄чинанто ито еканавуте каппе мануссайонийам̣ ниббаттитва̄ вин̃н̃уттам̣ патто випассим̣ бхагавантам̣ пасситва̄ пасаннама̄насо пуппхехи пӯджам̣ катва̄ вандитва̄ ‘‘сантадхаммена на̄ма еттха бхавитабба’’нти саттхари нибба̄не ча адхимуччи. со тена пун̃н̃акаммена тато чуто та̄ватим̣сабхаване ниббатто апара̄парам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джагахе вибхавасампаннасса бра̄хман̣асса путто хутва̄ ниббатти читтако на̄ма на̄мена. со бхагавати ра̄джагахам̣ гантва̄ вел̣уване вихаранте саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ чарийа̄нукӯлам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ аран̃н̃а̄йатанам̣ пависитва̄ бха̄вана̄нуйутто джха̄нам̣ ниббаттетва̄ джха̄напа̄дакам̣ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ начиренева арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.50.1-7) –

‘‘кан̣ика̄рам̣ва джотантам̣, нисиннам̣ паббатантаре;

аддасам̣ вираджам̣ буддхам̣, випассим̣ локана̄йакам̣.

‘‘тӣн̣и кин̇кан̣ипуппха̄ни, паггайха абхиропайим̣;

самбуддхам̣ абхипӯджетва̄, гаччха̄ми даккхин̣а̄мукхо.

‘‘тена каммена сукатена, четана̄пан̣идхӣхи ча;

джахитва̄ ма̄нусам̣ дехам̣, та̄ватим̣сам̣ агаччхахам̣.

‘‘еканавуте ито каппе, йам̣ буддхамабхипӯджайим̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, буддхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ саттха̄рам̣ вандитум̣ ра̄джагахам̣ упагато таттха бхиккхӯхи ‘‘ким̣, а̄вусо, аран̃н̃е аппаматто виха̄сӣ’’ти пут̣т̣хо аттано аппама̄давиха̄раниведанена ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто ‘‘нӣла̄сугӣва̄’’ти га̄тхам̣ абха̄си.

22. таттха нӣла̄сугӣва̄ти нӣласугӣва̄, га̄тха̄сукхаттхан̃хеттха дӣгхо като, ра̄дживантата̄йа сундара̄йа гӣва̄йа саманна̄гатоти аттхо. те йебхуййена ча нӣлаван̣н̣ата̄йа нӣла̄. собханакан̣т̣хата̄йа сугӣва̄. сикхиноти маттхаке джа̄та̄йа сикха̄йа сассирикабха̄вена сикхино. мора̄ти майӯра̄. ка̄рамбхийанти ка̄рамбаруккхе. ка̄рамбхийанти ва̄ тасса ванасса на̄мам̣. тасма̄ ка̄рамбхийанти ка̄рамбхана̄маке ванети аттхо. абхинадантӣти па̄вуссака̄ле мегхагаджджитам̣ сутва̄ кека̄саддам̣ каронта̄ утусампада̄сиддхена сарена хам̣са̄дике абхибхаванта̄ вийа наданти. тети те мора̄. сӣтава̄такӣл̣ита̄ти сӣтена мегхава̄тена сан̃джа̄такӣл̣ита̄ мадхуравасситам̣ вассанта̄. суттанти бхаттасаммадавиноданаттхам̣ сайитам̣, ка̄йакиламатхапат̣ипассамбхана̄йа ва̄ анун̃н̃а̄тавела̄йам̣ супантам̣. джха̄йанти саматхавипассана̄джха̄нехи джха̄йанасӣлам̣ бха̄вана̄нуйуттам̣. нибодхентӣти пабодхенти. ‘‘имепи на̄ма ниддам̣ анупагантва̄ джа̄гаранта̄ аттана̄ каттаббам̣ каронти, киман̇гам̣ пана̄ха’’нти евам̣ сампаджан̃н̃уппа̄данена сайанато вут̣т̣ха̄пентӣти адхиппа̄йо.

читтакаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. госа̄латтхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

ахам̣ кхо вел̣угумбасминти а̄йасмато госа̄латтхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? сопи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха виват̣т̣ӯпаниссайам̣ кусалам̣ а̄чинанто ито еканавуте каппе ан̃н̃атарасмим̣ паббате руккхаса̄кха̄йам̣ оламбама̄нам̣ паччекабуддхасса пам̣сукӯлачӣварам̣ дисва̄ ‘‘арахаддхаджо вата̄йа’’нти пасанначитто пуппхехи пӯджехи. со тена пун̃н̃акаммена та̄ватим̣сабхаване ниббатто. тато пат̣т̣ха̄йа девамануссесуйева сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де магадхарат̣т̣хе иббхакуле ниббатто госа̄ло на̄ма на̄мена. сон̣ена пана кот̣икан̣н̣ена катапаричайатта̄ тасса паббаджитабха̄вам̣ сутва̄ ‘‘сопи на̄ма маха̄вибхаво паббаджиссати, киман̇гам̣ пана̄ха’’нти сан̃джа̄тасам̣вего бхагавато сантике паббаджитва̄ чарийа̄нукӯлам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ саппа̄йам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ гавесанто аттано джа̄тага̄масса авидӯре екасмим̣ са̄нупаббате виха̄си. тасса ма̄та̄ дивасе дивасе бхиккхам̣ дети. атхекадивасам̣ га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хасса ма̄та̄ мадхусаккхара̄бхисан̇кхатам̣ па̄йа̄сам̣ ада̄си. со там̣ гахетва̄ тасса паббатасса чха̄йа̄йам̣ ан̃н̃атарасса вел̣угумбасса мӯле нисӣдитва̄ парибхун̃джитва̄ дховитапаттапа̄н̣ӣ випассанам̣ а̄рабхи. бходжанасаппа̄йала̄бхена ка̄йачитта̄нам̣ каллата̄йа сама̄хито удайаббайан̃а̄н̣а̄дике тиккхе сӯре ваханте аппакасиренева випассанам̣ уссукка̄петва̄ маггапат̣ипа̄т̣ийа̄ бха̄ванам̣ маттхакам̣ па̄пенто саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ саччха̄ка̄си. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.50.8-14) –

‘‘химавантасса авидӯре, удан̇ган̣о на̄ма паббато;

таттхаддасам̣ пам̣сукӯлам̣, думаггамхи виламбитам̣.

‘‘тӣн̣и кин̇кан̣ипуппха̄ни, очинитва̄нахам̣ тада̄;

хет̣т̣ха̄ пахат̣т̣хена читтена, пам̣сукӯлам̣ апӯджайим̣.

‘‘тена каммена сукатена, четана̄пан̣идхӣхи ча;

джахитва̄ ма̄нусам̣ дехам̣, та̄ватим̣сам̣ агаччхахам̣.

‘‘еканавуте ито каппе, йам̣ каммамакарим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, пӯджитва̄ арахаддхаджам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана адхигантва̄ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄раттхам̣ паббатаса̄нумева гантука̄мо аттано пат̣ипаттим̣ паведенто ‘‘ахам̣ кхо вел̣угумбасми’’нти га̄тхам̣ абха̄си.

23. таттха вел̣угумбасминти вел̣угаччхасса самӣпе, тасса чха̄йа̄йам̣. бхутва̄на мадхупа̄йасанти мадхупаситтапа̄йа̄сам̣ бхун̃джитва̄. падаккхин̣анти падаккхин̣агга̄хена, саттху ова̄дасса самма̄ сампат̣иччханена̄ти аттхо. саммасанто кхандха̄нам̣ удайаббайанти пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ удайаббайан̃ча випассанто, йадипи ида̄ни катакиччо, пхаласама̄паттим̣ пана сама̄паджджитум̣ випассанам̣ пат̣т̣хапентоти адхиппа̄йо. са̄нум̣ пат̣игамисса̄мӣти пуббе майа̄ вуттхапаббатаса̄нумева уддисса гаччхисса̄ми. вивекаманубрӯхайанти пат̣ипассаддхививекам̣ пхаласама̄паттика̄йавивекан̃ча парибрӯхайанто, тасса ва̄ парибрӯханахету гамисса̄мӣти. евам̣ пана ватва̄ тхеро таттхева гато, айамева ча имасса тхерасса ан̃н̃а̄бйа̄каран̣ага̄тха̄ ахоси.

госа̄латтхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. сугандхаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

анувассико паббаджитоти а̄йасмато сугандхаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира ито два̄навуте каппе тиссасса на̄ма самма̄самбуддхасса ка̄ле мануссайонийам̣ ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто мигабйадханена аран̃н̃е вичарати. саттха̄ тасса анукампа̄йа падавал̣ан̃джам̣ дассетва̄ гато. со саттху падачетийа̄ни дисва̄ пуримабуддхесу ката̄дхика̄рата̄йа ‘‘садеваке локе аггапуггаласса има̄ни пада̄нӣ’’ти пӣтисоманассаджа̄то коран̣д̣акапуппха̄ни гахетва̄ пӯджам̣ катва̄ читтам̣ паса̄деси. со тена пун̃н̃акаммена девалоке ниббаттитва̄ тато чуто апара̄парам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ девамануссесу сам̣саранто кассапасса бхагавато ка̄ле кут̣умбико хутва̄ саттху бхиккхусан̇гхасса ча маха̄да̄нам̣ паваттетва̄ гандхакут̣им̣ махаггхагоситачанданам̣ писитва̄ тена парибхан̣д̣ам̣ катва̄ паттханам̣ пат̣т̣хапеси – ‘‘ниббаттаниббаттат̣т̣ха̄не майхам̣ сарӣрам̣ евам̣сугандхам̣ хотӯ’’ти. евам̣ ан̃н̃а̄нипи таттха таттха бхаве бахӯни пун̃н̃акамма̄ни катва̄ сугатӣсу ева париваттама̄но имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ вибхавасампаннасса бра̄хман̣асса гехе ниббатти. ниббаттасса ча тасса ма̄тукуччхигатака̄лато пат̣т̣ха̄йа ма̄ту сарӣрам̣ сакалампи гехам̣ сурабхигандхам̣ ва̄йати. джа̄тадивасе пана висесато парамасугандхам̣ са̄мантагехесупи ва̄йатева. тасса ма̄та̄питаро ‘‘амха̄кам̣ путто аттана̄ва аттано на̄мам̣ гахетва̄ а̄гато’’ти сугандхотвева на̄мам̣ акам̣су. со анупуббена вайаппатто маха̄селаттхерам̣ дисва̄ тасса сантике дхаммам̣ сутва̄ паббаджитва̄ випассана̄йа каммам̣ каронто сатта̄хаббхантаре ева арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.50.15-24) –

‘‘ванакаммико пуре а̄сим̣, питума̄туматенахам̣;

пасума̄рена джӣва̄ми, кусалам̣ ме на виджджати.

‘‘мама а̄сайаса̄манта̄, тиссо локаггана̄йако;

пада̄ни тӣн̣и дассеси, анукампа̄йа чаккхума̄.

‘‘акканте ча паде дисва̄, тиссана̄масса саттхуно;

хат̣т̣хо хат̣т̣хена читтена, паде читтам̣ паса̄дайим̣.

‘‘коран̣д̣ам̣ пуппхитам̣ дисва̄, па̄дапам̣ дхаран̣ӣрухам̣;

сакосакам̣ гахетва̄на, падасет̣т̣хам̣ апӯджайим̣.

‘‘тена каммена сукатена, четана̄пан̣идхӣхи ча;

джахитва̄ ма̄нусам̣ дехам̣, та̄ватим̣самагаччхахам̣.

‘‘йам̣ йам̣ йонупападжджа̄ми, деваттам̣ атха ма̄нусам̣;

коран̣д̣акачхавӣ хоми, суппабха̄со бхава̄махам̣.

‘‘двенавуте ито каппе, йам̣ каммамакарим̣ тада̄;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, падапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто ‘‘анувассико паббаджито’’ти имам̣ га̄тхам̣ абха̄си.

24. таттха анувассикоти анугато упагато вассам̣ анувассо, анувассова анувассико. паббаджитоти паббаджджам̣ упагато, паббаджито хутва̄ упагатавассаматто екавассикоти аттхо. атха ва̄ анугатам̣ паччха̄гатам̣ апагатам̣ вассам̣ анувассам̣, там̣ асса аттхӣти анувассико. йасса паббаджитасса вассам̣ апарипун̣н̣ата̄йа на ган̣анӯпагатам̣, со евам̣ вутто, тасма̄ авассикоти вуттам̣ хоти. пасса дхаммасудхамматанти тава саттху дхаммасса судхаммабха̄вам̣ сва̄ккха̄татам̣ екантаниййа̄никатам̣ пасса, йаттха анувассико тувам̣ паббаджито. пуббенива̄сан̃а̄н̣ам̣ диббачаккхун̃а̄н̣ам̣ а̄саваккхайан̃а̄н̣анти тиссо виджджа̄ тайа̄ ануппатта̄ саччхиката̄, тато ева катам̣ буддхасса са̄санам̣ самма̄самбуддхасса са̄санам̣ анусит̣т̣хи ова̄до анусиккхитоти катакиччатам̣ нисса̄йа пӣтисоманассаджа̄то тхеро атта̄нам̣ парам̣ вийа катва̄ вадатӣти.

сугандхаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. нандийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

обха̄саджа̄танти а̄йасмато нандийаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира падумуттарасса бхагавато ка̄ле саттхари париниббуте четийе чанданаса̄рена ведикам̣ ка̄ретва̄ ул̣а̄рам̣ пӯджа̄сакка̄рам̣ паваттеси. тато пат̣т̣ха̄йа аджджха̄сайасампанно хутва̄ таттха таттха виват̣т̣ӯпаниссайам̣ бахум̣ пун̃н̃акаммам̣ а̄чинитва̄ девесу ча мануссесу ча сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де капилаваттхусмим̣ сакйара̄джакуле ниббатти. тасса ма̄та̄питаро нандим̣ джаненто джа̄тоти нандийоти на̄мам̣ акам̣су. со вайаппатто ануруддха̄дӣсу саттху сантике паббаджантесу сайампи паббаджитва̄ випассана̄йа каммам̣ каронто ката̄дхика̄рата̄йа начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.15.15-20) –

‘‘падумуттаро на̄ма джино, локаджет̣т̣хо нара̄сабхо;

джалитва̄ аггикхандхова, самбуддхо париниббуто.

‘‘ниббуте ча маха̄вӣре, тхӯпо виттха̄рико аху;

дӯратова упат̣т̣хенти, дха̄тугехаваруттаме.

‘‘пасанначитто сумано, акам̣ чанданаведикам̣;

диссати тхӯпакхандхо ча, тхӯпа̄нуччхавико тада̄.

‘‘бхаве ниббаттама̄намхи, деватте атха ма̄нусе.

оматтам̣ ме на пасса̄ми, пуббакаммассидам̣ пхалам̣.

‘‘пан̃чадасакаппасате, ито ат̣т̣ха джана̄ ахум̣;

саббе саматтана̄ма̄ те чаккаваттӣ махаббала̄.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ ануруддхаттхера̄дӣхи саддхим̣ па̄чӣнавам̣самигада̄йе вихаранте имасмим̣ тхере екадивасам̣ ма̄ро па̄пима̄ бхим̣са̄петука̄мо тасса бхераварӯпам̣ дассети. тхеро там̣ ‘‘ма̄ро айа’’нти н̃атва̄ ‘‘па̄пима, йе ма̄радхеййам̣ вӣтиватта̄, тесам̣ тава кирийа̄ ким̣ кариссати, татонида̄нам̣ пана твам̣ ева вигха̄там̣ анаттхам̣ па̄пун̣иссасӣ’’ти дассенто ‘‘обха̄саджа̄там̣ пхалага’’нти га̄тхам̣ абха̄си.

25. таттха обха̄саджа̄танти н̃а̄н̣обха̄сена джа̄тобха̄сам̣ аггамагган̃а̄н̣асса адхигататта̄. тена анавасесато килесандхака̄расса вихатавиддхам̣ситабха̄вато ативийа пабхассаранти аттхо. пхалаганти пхалам̣ гатам̣ упагатам̣, аггапхалан̃а̄н̣асахитанти адхиппа̄йо. читтанти кхӣн̣а̄савасса читтам̣ са̄ман̃н̃ена вадати. тена̄ха ‘‘абхин̣хасо’’ти. тан̃хи ниродханинната̄йа кхӣн̣а̄сава̄нам̣ ниччакаппам̣ арахаттапхаласама̄паттисама̄паджджанато ‘‘пхалена сахита’’нти ваттаббатам̣ арахати. та̄дисанти татха̄рӯпам̣, арахантанти аттхо. а̄саджджа̄ти висодхетва̄ парибхуййа. кан̣ха̄ти ма̄рам̣ а̄лапати, со хи кан̣хакамматта̄ кан̣ха̄бхиджа̄тита̄йа ча ‘‘кан̣хо’’ти вуччати. дуккхам̣ нигаччхасӣти идха куччхиануппавеса̄дина̄ нираттхакам̣ ка̄йапариссамам̣ дуккхам̣, сампара̄йе ча аппатика̄рам̣ апа̄йадуккхам̣ упагамиссаси па̄пун̣иссаси. там̣ сутва̄ ма̄ро ‘‘джа̄на̄ти мам̣ саман̣о’’ти таттхевантарадха̄йӣти.

нандийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. абхайаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

сутва̄ субха̄ситам̣ ва̄чанти а̄йасмато абхайаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира падумуттарасса бхагавато са̄сане паббаджитва̄ дхаммакатхико хутва̄ дхаммакатханака̄ле пат̣хамам̣ чатӯхи га̄тха̄хи бхагавантам̣ абхиттхавитва̄ паччха̄ дхаммам̣ катхеси. тенасса пун̃н̃акаммабалена каппа̄нам̣ сатасахассам̣ апа̄йапат̣исандхи на̄ма на̄хоси. татха̄ хи вуттам̣ –

‘‘абхиттхавитва̄ падумуттарам̣ джинам̣, пасанначитто абхайо сайамбхум̣;

на гаччхи каппа̄ни апа̄йабхӯмим̣, сатасахасса̄ни ул̣а̄расаддхо’’ти. (апа. тхера 2.55.221)

кхеттасампаттийа̄дӣхи тасса ча пуббапаччхимасаннит̣т̣ха̄начетана̄нам̣ ативийа ул̣а̄рабха̄вена со апаримеййо пун̃н̃а̄бхисандо кусала̄бхисандо та̄дисо ахоси. ‘‘ачинтийе пасанна̄нам̣, випа̄ко хоти ачинтийо’’ти (апа. тхера 1.1.82) хи вуттам̣. таттха таттха хи бхаве упачитам̣ пун̃н̃ам̣ тасса упаттхамбхакамахоси. татха̄ хи со випассисса бхагавато кетакапуппхехи пӯджамака̄си. евам̣ ул̣а̄рехи пун̃н̃ависесехи сугатӣсу ева сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де ран̃н̃о бимбиса̄расса путто хутва̄ ниббатти. абхайотисса на̄мам̣ ахоси. тасса уппатти парато а̄ви бхависсати. со ниган̣т̣хена на̄т̣апуттена убхатокот̣икам̣ пан̃хам̣ сиккха̄петва̄ ‘‘имам̣ пан̃хам̣ пуччхитва̄ саман̣асса готамасса ва̄дам̣ а̄ропехӣ’’ти виссаджджито бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ там̣ пан̃хам̣ пуччхитва̄ тасса пан̃хасса анекам̣сабйа̄каран̣абха̄ве бхагавата̄ катхите ниган̣т̣ха̄нам̣ пара̄джайам̣, саттху ча самма̄самбуддхабха̄вам̣ видитва̄ упа̄сакаттам̣ пат̣иведеси. тато ран̃н̃е бимбиса̄ре ка̄лан̇кате сан̃джа̄тасам̣вего са̄сане паббаджитва̄ та̄лаччхиггал̣ӯпамасуттадесана̄йа сота̄панно хутва̄ пуна випассанам̣ а̄рабхитва̄ арахаттам̣ саччха̄ка̄си. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 2.52.17-22) –

‘‘вината̄надийа̄ тӣре, виха̄си пурисуттамо;

аддасам̣ вираджам̣ буддхам̣, екаггам̣ сусама̄хитам̣.

‘‘мадхугандхасса пуппхена, кетакасса ахам̣ тада̄;

пасанначитто сумано, буддхасет̣т̣хамапӯджайим̣.

‘‘еканавуте ито каппе, йам̣ пуппхамабхипӯджайим̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, буддхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ аттано пат̣ипаттикиттанена ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто ‘‘сутва̄ субха̄ситам̣ ва̄ча’’нти га̄тхам̣ абха̄си.

26. таттха сутва̄ти сотам̣ одахитва̄, сотадва̄ра̄нуса̄рена упадха̄ретва̄. субха̄ситанти сут̣т̣ху бха̄ситам̣, саммадева бха̄ситам̣, самма̄самбуддхабха̄вато маха̄ка̄рун̣иката̄йа ча кин̃чи ависам̣ва̄детва̄ йатха̄дхиппетасса аттхасса екантато са̄дханавасена бха̄ситам̣ чатусаччавибха̄ванӣйадхаммакатхам̣. на хи саччавинимутта̄ бхагавато дхаммадесана̄ аттхи. буддхасса̄ти саббан̃н̃убуддхасса. а̄диччабандхуноти а̄диччавам̣се самбхӯтатта̄ а̄диччо бандху етасса̄ти а̄диччабандху, бхагава̄. тасса а̄диччабандхуно. а̄диччасса ва̄ бандхӯти а̄диччабандху, бхагава̄. тасса бхагавато орасапуттабха̄вато. тена̄ха бхагава̄ –

‘‘йо андхака̄ре тамасӣ пабхан̇каро, верочано ман̣д̣алӣ уггатеджо;

ма̄ ра̄ху гилӣ чараманталиккхе, паджам̣ мамам̣ ра̄ху памун̃ча сӯрийа’’нти. (сам̣. ни. 1.91);

паччабйадхинти пат̣ивиджджхим̣. хӣ-ти нипа̄таматтам̣. нипун̣анти сан̣хам̣ парамасукхумам̣, ниродхасаччам̣, чатусаччамева ва̄. хӣ-ти ва̄ хетуаттхе нипа̄то. йасма̄ паччабйадхим̣ нипун̣ам̣ чатусаччам̣, тасма̄ на да̄ни кин̃чи пат̣ивиджджхитаббам̣ аттхӣти аттхо. йатха̄ ким̣ пат̣ивиджджхӣти а̄ха ‘‘ва̄лаггам̣ усуна̄ йатха̄’’ти. йатха̄ саттадха̄ бхиннасса ва̄ласса кот̣им̣ сусиккхито кусало исса̄со усуна̄ кан̣д̣ена авираджджханто виджджхеййа, евам̣ паччабйадхим̣ нипун̣ам̣ арийасаччанти йоджана̄.

абхайаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.