5. кун̣д̣адха̄наттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄
пан̃ча чхинде пан̃ча джахети а̄йасмато кун̣д̣адха̄наттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира падумуттарасса бхагавато ка̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе уппанно вайаппатто хет̣т̣ха̄ вуттанайенева бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ дхаммам̣ сун̣анто саттха̄ра̄ екам̣ бхиккхум̣ пат̣хамам̣ сала̄кам̣ ган̣ханта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапийама̄нам̣ дисва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхетва̄ таданурӯпам̣ пун̃н̃ам̣ каронто вичари. со екадивасам̣ падумуттарасса бхагавато ниродхасама̄паттито вут̣т̣ха̄йа нисиннасса маносила̄чун̣н̣апин̃джарам̣ махантам̣ кадалипхалакан̣н̣икам̣ упанеси, там̣ бхагава̄ пат̣иггахетва̄ парибхун̃джи. со тена пун̃н̃акаммена ека̄дасаккхаттум̣ девесу девараджджам̣ ка̄реси. чатувӣсатива̄ре ра̄джа̄ ахоси чаккаваттӣ. евам̣ со пунаппунам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ апара̄парам̣ девамануссесу сам̣саранто кассапабуддхака̄ле бхуммадевата̄ хутва̄ ниббатти. дӣгха̄йукабуддха̄нан̃ча на̄ма на анваддхама̄сико упосатхо хоти. татха̄ хи випассисса бхагавато чхаббассантаре чхаббассантаре упосатхо ахоси. кассападасабало пана чхат̣т̣хе чхат̣т̣хе ма̄се па̄тимоккхам̣ оса̄реси. тасса па̄тимоккхасса оса̄ран̣ака̄ле диса̄ва̄сика̄ две саха̄йака̄ бхиккхӯ ‘‘упосатхам̣ карисса̄ма̄’’ти гаччханти.
айам̣ бхуммадевата̄ чинтеси – ‘‘имесам̣ двиннам̣ бхиккхӯнам̣ метти ативийа дал̣ха̄, ким̣ ну кхо, бхедаке сати бхиджджеййа, на бхиджджеййа̄’’ти, са̄ тесам̣ ока̄сам̣ олокайама̄на̄ тесам̣ авидӯренева гаччхати. атхеко тхеро екасса хаттхе паттачӣварам̣ датва̄ сарӣравал̣ан̃джанаттхам̣ удакапха̄сукат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ дхотахаттхапа̄до хутва̄ гумбасамӣпато никкхамати бхуммадевата̄ тасса тхерасса паччхато уттамарӯпа̄ иттхӣ хутва̄ кесе видхунитва̄ сам̣видха̄йа самбандхантӣ вийа пит̣т̣хийам̣ пам̣сум̣ пун̃чхама̄на̄ вийа са̄т̣акам̣ сам̣видха̄йа нива̄сайама̄на̄ вийа ча хутва̄ тхерасса пада̄нупадика̄ хутва̄ гумбато никкханта̄. екаманте т̣хито саха̄йакаттхеро там̣ ка̄ран̣ам̣ дисва̄ва доманассаджа̄то ‘‘нат̣т̣хо да̄ни ме имина̄ бхиккхуна̄ саддхим̣ дӣгхаратта̄нугато синехо, сача̄хам̣ евам̣видхабха̄вам̣ джа̄неййам̣, еттакам̣ аддха̄нам̣ имина̄ саддхим̣ висса̄сам̣ на кареййа’’нти чинтетва̄ а̄гаччхантассевасса, ‘‘ханда̄вусо, туйхам̣ паттачӣварам̣, та̄дисена па̄пена саддхим̣ екамаггам̣ на̄гаччха̄мӣ’’ти а̄ха. там̣ катхам̣ сутва̄ тасса ладжджибхиккхуно хадайам̣ тикхин̣асаттим̣ гахетва̄ виддхам̣ вийа ахоси. тато нам̣ а̄ха – ‘‘а̄вусо, ким̣ на̄метам̣ вадаси, ахам̣ еттакам̣ ка̄лам̣ дуккат̣аматтампи а̄паттим̣ на джа̄на̄ми. твам̣ пана мам̣ аджджа ‘па̄по’ти вадаси, ким̣ те дит̣т̣ха’’нти. ‘‘ким̣ ан̃н̃ена дит̣т̣хена, ким̣ твам̣ евам̣видхена алан̇катапат̣ийаттена ма̄туга̄мена саддхим̣ екат̣т̣ха̄не хутва̄ никкханто’’ти. ‘‘наттхетам̣, а̄вусо, майхам̣, на̄хам̣ еварӯпам̣ ма̄туга̄мам̣ пасса̄мӣ’’ти. тасса йа̄вататийам̣ катхентасса̄пи итаро тхеро катхам̣ асаддахитва̄ аттана̄ дит̣т̣хака̄ран̣ам̣йева бхӯтаттам̣ катва̄ ган̣ханто тена саддхим̣ екамаггена агантва̄ ан̃н̃ена маггена саттху сантикам̣ гато. итаропи бхиккху ан̃н̃ена маггена саттху сантикам̣йева гато.
тато бхиккхусан̇гхасса упосатха̄га̄рам̣ пависанавела̄йа со бхиккху там̣ бхиккхум̣ упосатхагге сан̃джа̄нитва̄, ‘‘имасмим̣ упосатхагге еварӯпо на̄ма па̄пабхиккху аттхи, на̄хам̣ тена саддхим̣ упосатхам̣ карисса̄мӣ’’ти никкхамитва̄ бахи ат̣т̣ха̄си. атха бхуммадевата̄ ‘‘бха̄рийам̣ майа̄ каммам̣ ката’’нти махаллакаупа̄сакаван̣н̣ена тасса сантикам̣ гантва̄ ‘‘касма̄, бханте, аййо имасмим̣ т̣ха̄не т̣хито’’ти а̄ха. ‘‘упа̄сака, имам̣ упосатхаггам̣ еко па̄пабхиккху павит̣т̣хо, ‘на̄хам̣ тена саддхим̣ упосатхам̣ каромӣ’ти бахи т̣хитомхӣ’’ти. ‘‘бханте, ма̄ евам̣ ган̣хатха, парисуддхасӣло еса бхиккху. тумхехи дит̣т̣хама̄туга̄мо на̄ма ахам̣, майа̄ тумха̄кам̣ вӣмам̣санаттха̄йа ‘дал̣ха̄ ну кхо имесам̣ тхера̄нам̣ метти, но дал̣ха̄’ти бхиджджана̄бхиджджанабха̄вам̣ олокентена там̣ каммам̣ ката’’нти. ‘‘ко пана, твам̣ саппуриса̄’’ти? ‘‘ахам̣ ека̄ бхуммадевата̄, бханте’’ти девапутто катхенто дибба̄нубха̄вена т̣хатва̄ тхерасса па̄десу нипатитва̄ ‘‘майхам̣, бханте, кхаматха, етам̣ досам̣ тхеро на джа̄на̄ти, упосатхам̣ каротха̄’’ти тхерам̣ йа̄читва̄ упосатхаггам̣ павесеси. со тхеро упосатхам̣ та̄ва екат̣т̣ха̄не ака̄си, миттасантхававасена пана пуна тена саддхим̣ на екат̣т̣ха̄не ахосӣти. имасса тхерасса каммам̣ на катхӣйати, чудитакаттхеро пана апара̄парам̣ випассана̄йа каммам̣ каронто арахаттам̣ па̄пун̣и.
бхуммадевата̄ тасса каммасса ниссандена екам̣ буддхантарам̣ апа̄йабхайато на муччиттха. саче пана кисмин̃чи ка̄ле мануссаттам̣ а̄гаччхати, ан̃н̃ена йена кеначи като досо тассева упари патати. со амха̄кам̣ бхагавато ка̄ле са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣акуле ниббатти. ‘‘дха̄нама̄н̣аво’’тисса на̄мам̣ акам̣су. со вайаппатто тайо веде угган̣хитва̄ махаллакака̄ле саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджи, тасса упасампаннадивасато пат̣т̣ха̄йа ека̄ алан̇катапат̣ийатта̄ иттхӣ тасмим̣ га̄мам̣ пависанте саддхим̣йева га̄мам̣ пависати, никкхаманте никкхамати. виха̄рам̣ пависантепи саддхим̣ пависати, тит̣т̣хантепи тит̣т̣хатӣти евам̣ ничча̄нубандха̄ пан̃н̃а̄йати. тхеро там̣ на пассати. тасса пуна пуримакамманиссандена са̄ ан̃н̃есам̣ упат̣т̣ха̄ти. га̄ме йа̄гум̣ бхиккхан̃ча дадама̄на̄ иттхийо ‘‘бханте, айам̣ еко йа̄гуул̣ун̇ко тумха̄кам̣, еко имисса̄ амха̄кам̣ саха̄йика̄йа̄’’ти париха̄сам̣ каронти. тхерасса махатӣ вихеса̄ хоти. виха̄рагатампи нам̣ са̄ман̣ера̄ чева дахара̄ бхиккхӯ ча парива̄ретва̄ ‘‘дха̄но кон̣д̣о джа̄то’’ти париха̄сам̣ каронти. атхасса тенева ка̄ран̣ена кун̣д̣адха̄наттхероти на̄мам̣ джа̄там̣. со ут̣т̣ха̄йа самут̣т̣ха̄йа техи карийама̄нам̣ кел̣им̣ сахитум̣ асакконто умма̄дам̣ гахетва̄ ‘‘тумхе кон̣д̣а̄, тумха̄кам̣ упаджджха̄йо кон̣д̣о, а̄чарийо кон̣д̣о’’ти вадати. атха нам̣ саттху а̄рочесум̣ ‘‘кун̣д̣адха̄но, бханте, дахараса̄ман̣ерехи саддхим̣ евам̣ пхарусава̄чам̣ вадатӣ’’ти. саттха̄ там̣ паккоса̄петва̄ ‘‘саччам̣ кира твам̣, дха̄на, са̄ман̣ерехи саддхим̣ пхарусава̄чам̣ вадасӣ’’ти ватва̄ тена ‘‘саччам̣ бхагава̄’’ти вутте ‘‘касма̄ евам̣ вадесӣ’’ти а̄ха. ‘‘бханте, нибаддхам̣ вихесам̣ асаханто евам̣ катхемӣ’’ти. ‘‘твам̣ пуббе катакаммам̣ йа̄ваджджадиваса̄ джӣра̄петум̣ на саккоси, пуна еварӯпам̣ пхарусам̣ ма̄вадӣ бхиккхӯ’’ти ватва̄ а̄ха –
‘‘ма̄воча пхарусам̣ кан̃чи, вутта̄ пат̣ивадеййу там̣;
дуккха̄ хи са̄рамбхакатха̄, пат̣идан̣д̣а̄ пхусеййу там̣.
‘‘саче нереси атта̄нам̣, кам̣со упахато йатха̄;
еса паттоси нибба̄нам̣, са̄рамбхо те на виджджатӣ’’ти. (дха. па. 133-134);
иман̃ча пана тасса тхерасса ма̄туга̄мена саддхим̣ вичаран̣абха̄вам̣ косаларан̃н̃опи катхайим̣су. ра̄джа̄ ‘‘гаччхатха, бхан̣е, вӣмам̣сатха̄’’ти песетва̄ сайампи манденева парива̄рена тхерасса васанат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ екаманте олокенто ат̣т̣ха̄си. тасмим̣ кхан̣е тхеро сӯчикаммам̣ каронто нисинно хоти, са̄пи иттхӣ авидӯре т̣ха̄не т̣хита̄ вийа пан̃н̃а̄йати. ра̄джа̄ дисва̄ ‘‘аттхидам̣ ка̄ран̣а’’нти тасса̄ т̣хитат̣т̣ха̄нам̣ агама̄си. са̄ тасмим̣ а̄гаччханте тхерасса васанапан̣н̣аса̄лам̣ павит̣т̣ха̄ вийа ахоси. ра̄джа̄пи та̄йа саддхим̣ тамева пан̣н̣аса̄лам̣ пависитва̄ саббаттха олокенто адисва̄ ‘‘на̄йам̣ ма̄туга̄мо, тхерасса еко каммавипа̄ко’’ти сан̃н̃ам̣ катва̄ пат̣хамам̣ тхерасса самӣпена гаччхантопи тхерам̣ авандитва̄ тасса ка̄ран̣асса абхӯтабха̄вам̣ н̃атва̄ а̄гамма тхерам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисинно ‘‘каччи, бханте, пин̣д̣акена на киламатха̄’’ти пуччхи. тхеро ‘‘ват̣т̣ати, маха̄ра̄джа̄’’ти а̄ха. ‘‘джа̄на̄махам̣, бханте, аййасса катхам̣, еварӯпена париккилесена саддхим̣ чаранта̄нам̣ тумха̄кам̣ ке на̄ма пасӣдиссанти, ито пат̣т̣ха̄йа во каттхачи гаманакиччам̣ наттхи, ахам̣ чатӯхи паччайехи тумхе упат̣т̣хахисса̄ми, тумхе йонисо манасика̄ре ма̄ памаджджиттха̄’’ти нибаддхабхиккхам̣ пат̣т̣хапеси. тхеро ра̄джа̄нам̣ упаттхамбхакам̣ лабхитва̄ бходжанасаппа̄йена екаггачитто хутва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тато пат̣т̣ха̄йа са̄ иттхӣ антарадха̄йи.
тада̄ маха̄субхадда̄ угганагаре миччха̄дит̣т̣хикакуле васама̄на̄ ‘‘саттха̄ мам̣ анукампатӯ’’ти упосатхам̣ адхит̣т̣ха̄йа нира̄магандха̄ хутва̄ упарипа̄са̄датале т̣хита̄ ‘‘има̄ни пуппха̄ни антаре ат̣т̣хатва̄ дасабаласса маттхаке вита̄нам̣ хутва̄ тит̣т̣ханту, дасабало има̄йа сан̃н̃а̄йа све пан̃чахи бхиккхусатехи саддхим̣ майхам̣ бхиккхам̣ ган̣хатӯ’’ти саччакирийам̣ катва̄ ат̣т̣ха суманапуппхамут̣т̣хийо виссаджджеси. пуппха̄ни гантва̄ дхаммадесана̄вела̄йа саттху маттхаке вита̄нам̣ хутва̄ ат̣т̣хам̣су. саттха̄ там̣ суманапуппхавита̄нам̣ дисва̄ читтенева субхадда̄йа бхиккхам̣ адхива̄сетва̄ пунадивасе арун̣е ут̣т̣хите а̄нандаттхерам̣ а̄ха – ‘‘а̄нанда, майам̣ аджджа дӯрам̣ бхиккха̄ча̄рам̣ гамисса̄ма, путхуджджана̄нам̣ адатва̄ арийа̄нам̣йева сала̄кам̣ дехӣ’’ти. тхеро бхиккхӯнам̣ а̄рочеси – ‘‘а̄вусо, саттха̄ аджджа дӯрам̣ бхиккха̄ча̄рам̣ гамиссати, путхуджджана̄ ма̄ ган̣ханту, арийа̄ва сала̄кам̣ ган̣хантӯ’’ти. кун̣д̣адха̄наттхеро ‘‘а̄хара, а̄вусо сала̄ка’’нти пат̣хамам̣йева хаттхам̣ паса̄реси. а̄нандо ‘‘саттха̄ та̄диса̄нам̣ бхиккхӯнам̣ сала̄кам̣ на да̄пети, арийа̄нам̣йева да̄петӣ’’ти витаккам̣ уппа̄детва̄ гантва̄ саттху а̄рочеси. саттха̄ ‘‘а̄хара̄пентасса сала̄кам̣ дехӣ’’ти а̄ха. тхеро чинтеси – ‘‘саче кун̣д̣адха̄насса сала̄ка̄ да̄тум̣ на йутта̄, атха саттха̄ пат̣иба̄хеййа, бхависсати еттха ка̄ран̣а’’нти ‘‘кун̣д̣адха̄насса сала̄кам̣ дасса̄мӣ’’ти гаманам̣ абхинӣхари. кун̣д̣адха̄но тасса пуре а̄гамана̄ ева абхин̃н̃а̄па̄дакам̣ чатуттхаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ иддхийа̄ а̄ка̄се т̣хатва̄ ‘‘а̄хара̄вусо, а̄нанда, саттха̄ мам̣ джа̄на̄ти, ма̄дисам̣ бхиккхум̣ пат̣хамам̣ сала̄кам̣ ган̣хантам̣ на саттха̄ нива̄ретӣ’’ти хаттхам̣ паса̄ретва̄ сала̄кам̣ ган̣хи. саттха̄ там̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ тхерам̣ имасмим̣ са̄сане пат̣хамам̣ сала̄кам̣ ган̣ханта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапеси. йасма̄ айам̣ тхеро ра̄джа̄нам̣ упаттхамбхакам̣ лабхитва̄ саппа̄йа̄ха̄рала̄бхена сама̄хитачитто випассана̄йа каммам̣ каронто упаниссайасампанната̄йа чхал̣абхин̃н̃о ахоси. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.4.1-16) –
‘‘сатта̄хам̣ пат̣исаллӣнам̣, сайамбхум̣ аггапуггалам̣;
пасанначитто сумано, буддхасет̣т̣хам̣ упат̣т̣хахим̣.
‘‘вут̣т̣хитам̣ ка̄ламан̃н̃а̄йа, падумуттарам̣ маха̄муним̣;
махантим̣ кадалӣкан̣н̣им̣, гахетва̄ упагаччхахам̣.
‘‘пат̣иггахетва̄ бхагава̄, саббан̃н̃ӯ локана̄йако;
мама читтам̣ паса̄денто, парибхун̃джи маха̄муни.
‘‘парибхун̃джитва̄ самбуддхо, саттхава̄хо ануттаро;
сака̄сане нисӣдитва̄, има̄ га̄тха̄ абха̄сатха.
‘‘йе ча санти самита̄ро, йаккха̄ имамхи паббате;
аран̃н̃е бхӯтабхабйа̄ни, сун̣анту вачанам̣ мама.
‘‘йо со буддхам̣ упат̣т̣ха̄си, мигара̄джам̣ва кесарим̣;
тамахам̣ киттайисса̄ми, сун̣а̄тха мама бха̄сато.
‘‘ека̄дасан̃чаккхаттум̣ со, девара̄джа̄ бхависсати;
чатувӣсатиккхаттун̃ча, чаккаваттӣ бхависсати.
‘‘каппасатасахассамхи, окка̄какуласамбхаво;
готамо на̄ма готтена, саттха̄ локе бхависсати.
‘‘аккоситва̄на саман̣е, сӣлаванте ана̄саве;
па̄пакаммавипа̄кена, на̄мадхеййам̣ лабхиссати.
‘‘тасса дхамме суда̄йа̄до, орасо дхамманиммито;
кун̣д̣адха̄ноти на̄мена, са̄вако со бхависсати.
‘‘павивекамануйутто, джха̄йӣ джха̄нарато ахам̣;
тосайитва̄на саттха̄рам̣, вихара̄ми ана̄саво.
‘‘са̄вакехи паривуто, бхиккхусан̇гхапураккхато;
бхиккхусан̇гхе нисӣдитва̄, сала̄кам̣ га̄хайӣ джино.
‘‘екам̣сам̣ чӣварам̣ катва̄, вандитва̄ локана̄йакам̣;
вадатам̣ варасса пурато, пат̣хамам̣ аггахесахам̣.
‘‘тена каммена бхагава̄, дасасахассикампако;
бхиккхусан̇гхе нисӣдитва̄, аггат̣т̣ха̄не т̣хапеси мам̣.
‘‘вӣрийам̣ ме дхурадхорайхам̣, йогаккхема̄дхива̄ханам̣;
дха̄реми антимам̣ дехам̣, самма̄самбуддхаса̄сане.
‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.
евам̣бхӯтассапи имасса тхерасса гун̣е аджа̄нанта̄ йе путхуджджана̄ бхиккхӯ тада̄ пат̣хамам̣ сала̄каггахан̣е ‘‘ким̣ ну кхо ета’’нти самачинтесум̣. тесам̣ вимативидхаманаттхам̣ тхеро а̄ка̄сам̣ аббхуггантва̄ иддхипа̄т̣иха̄рийам̣ дассетва̄ ан̃н̃а̄падесена ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто ‘‘пан̃ча чхинде’’ти га̄тхам̣ абха̄си.
15. таттха пан̃ча чхиндети апа̄йӯпапаттиниббаттанака̄ни пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни па̄де бандханараджджукам̣ вийа пурисо саттхена хет̣т̣химамаггаттайена чхиндеййа паджахеййа. пан̃ча джахети упаридевалокӯпапаттихетубхӯта̄ни пан̃чуддхамбха̄гийасам̣йоджана̄ни пурисо гӣва̄йа бандханараджджукам̣ вийа арахаттамаггена джахеййа, чхиндеййа ва̄ти аттхо. пан̃ча чуттари бха̄вайети тесам̣йева уддхамбха̄гийасам̣йоджана̄нам̣ паха̄на̄йа саддха̄дӣни пан̃чиндрийа̄ни уттари ана̄га̄мимагга̄дхигамато упари бха̄веййа аггамагга̄дхигамавасена вад̣д̣хеййа. пан̃часан̇га̄тиготи евам̣бхӯто пана пан̃чаннам̣ ра̄гадосамохама̄надит̣т̣хисан̇га̄нам̣ атиккаманена паха̄нена пан̃часан̇га̄тиго хутва̄. бхиккху огхатин̣н̣оти вуччатӣти саббатха̄ бхиннакилесата̄йа бхиккхӯти, ка̄мабхавадит̣т̣хиавиджджогхе таритва̄ тесам̣ па̄рабхӯте нибба̄не т̣хитоти ча вуччатӣти аттхо.
кун̣д̣адха̄наттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.