6. па̄ра̄парийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

чхапхасса̄йатане хитва̄ти а̄йасмато па̄ра̄парийаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинанто пийадассисса бхагавато ка̄ле неса̄дайонийам̣ ниббаттитва̄ тасса вин̃н̃утам̣ паттасса вичаран̣ат̣т̣ха̄не ан̃н̃атарасмим̣ ванасан̣д̣е пийадассӣ бхагава̄ там̣ анугган̣хитум̣ ниродхасама̄паттим̣ сама̄паджджитва̄ нисӣди. со ча миге парийесанто там̣ т̣ха̄нам̣ гато саттха̄рам̣ дисва̄ пасаннама̄насо бхагавантам̣ анто катва̄ катам̣ са̄кха̄ман̣д̣апам̣ падумапуппхехи кӯт̣а̄га̄ра̄ка̄рена сан̃чха̄детва̄ ул̣а̄рам̣ пӣтисоманассам̣ пат̣исам̣веденто сатта̄хам̣ намассама̄но ат̣т̣ха̄си. дивасе дивасе ча мила̄тамила̄та̄ни апанетва̄ абхинавехи чха̄деси. саттха̄ сатта̄хасса аччайена ниродхато вут̣т̣хахитва̄ бхиккхусан̇гхам̣ ануссари. та̄вадева асӣтисахассаматта̄ бхиккхӯ саттха̄рам̣ парива̄ресум̣. ‘‘мадхурадхаммакатхам̣ сун̣исса̄ма̄’’ти девата̄ саннипатим̣су, маха̄ сама̄гамо ахоси. саттха̄ анумоданам̣ каронто тасса девамануссесу бха̄виним̣ сампаттим̣ имасмим̣ буддхуппа̄де са̄вакабодхин̃ча бйа̄каритва̄ пакка̄ми. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джагахе бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ па̄рагӯ хутва̄ пара̄параготтата̄йа па̄ра̄парийоти ладдхасаман̃н̃о бахӯ бра̄хман̣е манте ва̄ченто саттху ра̄джагахагамане буддха̄нубха̄вам̣ дисва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ випассана̄йа каммам̣ каронто начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.40.353-385) –

‘‘пийадассӣ на̄ма бхагава̄, сайамбхӯ локана̄йако;

вивекака̄мо самбуддхо, сама̄дхикусало муни.

‘‘ванасан̣д̣ам̣ самоггайха, пийадассӣ маха̄муни;

пам̣сукӯлам̣ паттхаритва̄, нисӣди пурисуттамо.

‘‘мигалуддо пуре а̄сим̣, аран̃н̃е ка̄нане ахам̣;

пасадам̣ мигамесанто, а̄хин̣д̣а̄ми ахам̣ тада̄.

‘‘таттхаддаса̄сим̣ самбуддхам̣, огхатин̣н̣амана̄савам̣;

пуппхитам̣ са̄лара̄джам̣ва, сатарам̣сим̣ва уггатам̣.

‘‘дисва̄нахам̣ девадевам̣, пийадассим̣ маха̄йасам̣;

джа̄тассарам̣ самоггайха, падумам̣ а̄харим̣ тада̄.

‘‘а̄харитва̄на падумам̣, сатапаттам̣ манорамам̣;

кӯт̣а̄га̄рам̣ каритва̄на, чха̄дайим̣ падуменахам̣.

‘‘анукампако ка̄рун̣ико, пийадассӣ маха̄муни;

саттараттиндивам̣ буддхо, кӯт̣а̄га̄ре васӣ джино.

‘‘пура̄н̣ам̣ чхад̣д̣айитва̄на, навена чха̄дайим̣ ахам̣;

ан̃джалим̣ паггахетва̄на, ат̣т̣ха̄сим̣ та̄ваде ахам̣.

‘‘вут̣т̣хахитва̄ сама̄дхимха̄, пийадассӣ маха̄муни;

дисам̣ анувилокенто, нисӣди локана̄йако.

‘‘тада̄ судассано на̄ма, упат̣т̣ха̄ко махиддхико;

читтаман̃н̃а̄йа буддхасса, пийадассисса саттхуно.

‘‘асӣтийа̄ сахассехи, бхиккхӯхи парива̄рито;

вананте сукхама̄сӣнам̣, упеси локана̄йакам̣.

‘‘йа̄вата̄ ванасан̣д̣амхи, адхиваттха̄ ча девата̄;

буддхасса читтаман̃н̃а̄йа, саббе саннипатум̣ тада̄.

‘‘сама̄гатесу йаккхесу, кумбхан̣д̣е сахараккхасе;

бхиккхусан̇гхе ча сампатте, га̄тха̄ пабйа̄харӣ джино.

‘‘тхомам̣ сатта̄хам̣ пӯджеси, а̄ва̄сан̃ча ака̄си ме;

тамахам̣ киттайисса̄ми, сун̣а̄тха мама бха̄сато.

‘‘судуддасам̣ сунипун̣ам̣, гамбхӣрам̣ суппака̄ситам̣;

н̃а̄н̣ена киттайисса̄ми, сун̣а̄тха мама бха̄сато.

‘‘чатуддаса̄ни каппа̄ни, девараджджам̣ кариссати;

кӯт̣а̄га̄рам̣ махантасса, падмапуппхехи чха̄дитам̣.

‘‘а̄ка̄се дха̄райиссати, пуппхакаммассидам̣ пхалам̣;

чатуббӣсе каппасате, вокин̣н̣ам̣ сам̣сариссати.

‘‘таттха пуппхамайам̣ бйамхам̣, а̄ка̄се дха̄райиссати;

йатха̄ падумапаттамхи, тойам̣ на упалимпати.

‘‘татхевӣмасса н̃а̄н̣амхи, килеса̄ нопалимпаре;

манаса̄ виниват̣т̣етва̄, пан̃ча нӣваран̣е айам̣.

‘‘читтам̣ джанетва̄ неккхамме, ага̄ра̄ паббаджиссати;

тато пуппхамайе бйамхе, дха̄ренте никкхамиссати.

‘‘руккхамӯле васантасса, нипакасса сатӣмато;

таттха пуппхамайам̣ бйамхам̣, маттхаке дха̄райиссати.

‘‘чӣварам̣ пин̣д̣апа̄тан̃ча, паччайам̣ сайана̄санам̣;

датва̄на бхиккхусан̇гхасса, нибба̄йиссатина̄саво.

‘‘кӯт̣а̄га̄рена чарата̄, паббаджджам̣ абхиниккхамим̣;

руккхамӯле васантампи, кӯт̣а̄га̄рам̣ дхарӣйати.

‘‘чӣваре пин̣д̣апа̄те ча, четана̄ ме на виджджати;

пун̃н̃акаммена сам̣йутто, лабха̄ми паринит̣т̣хитам̣.

‘‘ган̣ана̄то асан̇кхеййа̄, каппакот̣ӣ бахӯ мама;

риттака̄ те атикканта̄, памутта̄ локана̄йака̄.

‘‘ат̣т̣ха̄расе каппасате, пийадассӣ вина̄йако;

тамахам̣ пайирупа̄ситва̄, имам̣ йоним̣ упа̄гато.

‘‘идха пасса̄ми самбуддхам̣, аномам̣ на̄ма чаккхумам̣;

тамахам̣ упагантва̄на, паббаджим̣ анага̄рийам̣.

‘‘дуккхассантакаро буддхо, маггам̣ ме десайӣ джино;

тасса дхаммам̣ сун̣итва̄на, паттомхи ачалам̣ падам̣.

‘‘тосайитва̄на самбуддхам̣, готамам̣ сакйапун̇гавам̣;

сабба̄саве парин̃н̃а̄йа, вихара̄ми ана̄саво.

‘‘ат̣т̣ха̄расе каппасате, йам̣ буддхамабхипӯджайим̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, буддхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ аттано пат̣ипаттим̣ паччавеккхитва̄ сан̃джа̄тасоманассо уда̄навасена –

116. ‘‘чхапхасса̄йатане хитва̄, гуттадва̄ро сусам̣вуто;

агхамӯлам̣ вамитва̄на, патто ме а̄саваккхайо’’ти. – га̄тхам̣ абха̄си;

таттха чхапхасса̄йатане хитва̄ти чаккхусампхасса̄дӣнам̣ чханнам̣ сампхасса̄нам̣ уппаттит̣т̣ха̄ната̄йа ‘‘пхасса̄йатана̄нӣ’’ти ладдхана̄ма̄ни чаккха̄дӣни чха аджджхаттика̄йатана̄ни таппат̣ибаддхасам̣килесаппаха̄навасена паха̄йа. гуттадва̄ро сусам̣вутоти тато ева чаккхудва̄ра̄дӣнам̣ гуттатта̄, таттха паваттанака̄нам̣ абхиджджха̄дӣнам̣ па̄падхамма̄нам̣ павесананива̄ран̣ена сатикава̄т̣ена сут̣т̣у пихитатта̄ гуттадва̄ро сусам̣вуто. атха ва̄ маначчхат̣т̣ха̄нам̣ чханнам̣ два̄ра̄нам̣ вуттанайена раккхитатта̄ гуттадва̄ро, ка̄йа̄дӣхи сут̣т̣ху сан̃н̃ататта̄ сусам̣вутоти еваметтха аттхо ведитаббо. агхамӯлам̣ вамитва̄на̄ти агхасса ват̣т̣адуккхасса мӯлабхӯтам̣ авиджджа̄бхаватан̣ха̄сан̇кха̄там̣ досам̣, саббам̣ ва̄ килесадосам̣ арийамаггасан̇кха̄таваманайогапа̄нена уггиритва̄ санта̄нато бахи катва̄, бахикаран̣ахету ва̄. патто ме а̄саваккхайоти ка̄ма̄сава̄дайо а̄сава̄ еттха кхӣйанти, тесам̣ ва̄ кхайена паттабботи а̄саваккхайо, нибба̄нам̣ арахаттан̃ча. со а̄саваккхайо патто адхигатоти уда̄навасена ан̃н̃ам̣ бйа̄ка̄си.

па̄ра̄парийаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.