12. два̄дасамавагго

1. джентаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

дуппаббаджджам̣ ве дурадхива̄са̄ геха̄ти а̄йасмато джентаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ кусалам̣ упачинанто сикхисса бхагавато ка̄ле девапутто хутва̄ ниббатти. со екадивасам̣ саттха̄рам̣ дисва̄ пасанначитто ким̣кира̄тапуппхехи пӯджам̣ ака̄си. со тена пун̃н̃акаммена девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де магадхарат̣т̣хе джентага̄ме екасса ман̣д̣аликара̄джасса путто хутва̄ ниббатти, джентотисса на̄мам̣ ахоси. со вин̃н̃утам̣ патто дахарака̄лейева хетусампаттийа̄ чодийама̄но паббаджджа̄ниннама̄насо хутва̄ пуна чинтеси – ‘‘паббаджджа̄ на̄ма дуккара̄, гхара̄пи дура̄ва̄са̄, дхаммо ча гамбхӣро, бхога̄ ча дурадхигама̄, ким̣ ну кхо каттабба’’нти евам̣ пана чинта̄бахуло хутва̄ вичаранто екадивасам̣ саттху сантикам̣ гантва̄ дхаммам̣ сун̣и. сутака̄лато пат̣т̣ха̄йа паббаджджа̄бхирато хутва̄ саттху сантике паббаджитва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ сукха̄йа пат̣ипада̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа арахаттам̣ саччха̄ка̄си. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.16.21-24) –

‘‘девапутто ахам̣ санто, пӯджайим̣ сикхина̄йакам̣;

какка̄рупуппхам̣ паггайха, буддхасса абхиропайим̣.

‘‘екатим̣се ито каппе, йам̣ пуппхамабхиропайим̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, буддхапӯджа̄йидам̣ пхалам̣.

‘‘ито ча наваме каппе, ра̄джа̄ саттуттамо ахум̣;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ аттано пат̣ипаттим̣ паччавеккханто, ‘‘асаккхим̣ вата̄хам̣ а̄дито майхам̣ уппаннавитаккам̣ чхиндиту’’нти соманассаджа̄то витаккасса уппанна̄ка̄рам̣ тасса ча саммадева чхиннатам̣ дассенто –

111. ‘‘дуппаббаджджам̣ ве дурадхива̄са̄ геха̄, дхаммо гамбхӣро дурадхигама̄ бхога̄;

киччха̄ вутти но итарӣтаренева, йуттам̣ чинтетум̣ сататаманиччата’’нти. –

га̄тхам̣ абха̄си.

таттха дуппаббаджджанти аппам̣ ва̄ махантам̣ ва̄ бхогаккхандхан̃чева н̃а̄типариват̣т̣ан̃ча паха̄йа имасмим̣ са̄сане урам̣ датва̄ паббаджанасса дуккаратта̄ дуккхам̣ паббаджанам̣, дуккара̄ паббаджджа̄ти дуппаббаджджам̣. вети нипа̄таматтам̣, дал̣хаттхо ва̄ ‘‘паббаджджа̄ дуккха̄’’ти. гехан̃че а̄васеййам̣, дурадхива̄са̄ геха̄, йасма̄ гехам̣ адхивасантена ран̃н̃а̄ ра̄джакиччам̣, иссарена иссаракиччам̣, гахапатина̄ гахапатикиччам̣ каттаббам̣ хоти, париджано чева саман̣абра̄хман̣а̄ ча сан̇гахетабба̄, тасмим̣ тасмин̃ча каттаббе карийама̄непи гхара̄ва̄со чхиддагхат̣о вийа маха̄самуддо вийа ча дуппӯро, тасма̄ геха̄ на̄мете адхиваситум̣ а̄васитум̣ дуккха̄ дуккара̄ти катва̄ дурадхива̄са̄ дура̄ва̄са̄ти. паббаджджан̃че анутит̣т̣хеййам̣ дхаммо гамбхӣро, йадаттха̄ паббаджджа̄, со паббаджитена адхигантаббо пат̣иведхасаддхаммо гамбхӣро, гамбхӣран̃а̄н̣агочаратта̄ дуддасо, дуппат̣ивиджджхо дхаммасса гамбхӣрабха̄вена дуппат̣ивиджджхатта̄. гехан̃че а̄васеййам̣, дурадхигама̄ бхога̄ йехи вина̄ на сакка̄ гехам̣ а̄васитум̣, те бхога̄ дуккхена касирена адхигантаббата̄йа дурадхигама̄. евам̣ санте гхара̄ва̄сам̣ паха̄йа паббаджджам̣йева анутит̣т̣хеййам̣, евампи киччха̄ вутти но итарӣтарена идха имасмим̣ буддхаса̄сане итарӣтарена йатха̄ладдхена паччайена амха̄кам̣ вутти джӣвика̄ киччха̄ дуккха̄, гхара̄ва̄са̄нам̣ дурадхива̄сата̄йа бхога̄нан̃ча дурадхигамата̄йа гехе итарӣтарена паччайена йа̄петаббата̄йа киччха̄ касира̄ вутти амха̄кам̣, таттха ким̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти? йуттам̣ чинтетум̣ сататаманиччатам̣ сакалам̣ дивасам̣ пуббаратта̄парараттан̃ча тебхӯмакадхаммаджа̄там̣ аниччатанти, тато уппа̄давайавантато а̄диантавантато та̄вака̄ликато ча на ниччанти ‘‘аничча’’нти чинтетум̣ випасситум̣ йуттам̣. аничча̄нупассана̄йа сиддха̄йа итара̄нупассана̄ сукхенева сиджджхантӣти аничча̄нупассана̄ва еттха вутта̄, аниччасса дуккха̄наттата̄нам̣ абйабхичаран̣ато са̄саникасса сукхаггахан̣ато ча. тена̄ха – ‘‘йаданиччам̣ там̣ дуккхам̣, йам̣ дуккхам̣ таданатта̄’’ти (сам̣. ни. 3.15), ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣, саббам̣ там̣ ниродхадхаммам̣’’ (маха̄ва. 16; дӣ. ни. 2.371; сам̣. ни. 5.1081), ‘‘вайадхамма̄ сан̇кха̄ра̄’’ти (дӣ. ни. 2.218) ча тадамина̄ евам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пат̣ипаккхавасена апара̄парам̣ уппанне витакке ниггахетва̄ аниччата̄мукхена випассанам̣ а̄рабхитва̄ ида̄ни катакиччо джа̄тоти дассети. тена вуттам̣ ‘‘аттано пат̣ипатти’’нтиа̄ди. идамева тхерасса ан̃н̃а̄бйа̄каран̣ам̣ ахоси.

джентаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. ваччхаготтаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

тевиджджохам̣ маха̄джха̄йӣти а̄йасмато ваччхаготтаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ кусалабӣджам̣ ропенто випассисса бхагавато ка̄ле бандхуматӣнагаре кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто екадивасам̣ ран̃н̃а̄ на̄гарехи ча саддхим̣ буддхапӯджам̣ катва̄ тато парам̣ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джагахе вибхавасампаннасса бра̄хман̣асса путто хутва̄ ниббатти, тасса ваччхаготтата̄йа ваччхаготтотвева саман̃н̃а̄ ахоси. со вин̃н̃утам̣ патва̄ бра̄хман̣авиджджа̄су ниппхаттим̣ гато вимуттим̣ гавесанто таттха са̄рам̣ адисва̄ парибба̄джакапаббаджджам̣ паббаджитва̄ вичаранто саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ пан̃хам̣ пуччхитва̄ тасмим̣ виссаджджите пасаннама̄насо саттху сантике паббаджитва̄ випассана̄йа каммам̣ каронто начирассева чхал̣абхин̃н̃о ахоси. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.16.15-20) –

‘‘удентам̣ сатарам̣сим̣ва, пӣтарам̣сим̣ва бха̄н̣умам̣;

паннарасе йатха̄ чандам̣, ниййантам̣ локана̄йакам̣.

‘‘ат̣т̣хасат̣т̣хисахасса̄ни, саббе кхӣн̣а̄сава̄ ахум̣;

парива̄рим̣су самбуддхам̣, двипадиндам̣ нара̄сабхам̣.

‘‘саммаджджитва̄на там̣ вӣтхим̣, ниййанте локана̄йаке;

усса̄песим̣ дхаджам̣ таттха, виппасаннена четаса̄.

‘‘еканавутито каппе, йам̣ дхаджам̣ абхиропайим̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, дхаджада̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘ито чатуттхаке каппе, ра̄джа̄хосим̣ махаббало;

сабба̄ка̄рена сампанно, судхаджо ити виссуто.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

чхал̣абхин̃н̃о пана хутва̄ аттано пат̣ипаттим̣ паччавеккхитва̄ соманассаджа̄то уда̄навасена –

112. ‘‘тевиджджохам̣ маха̄джха̄йӣ, четосаматхаковидо;

садаттхо ме ануппатто, катам̣ буддхасса са̄сана’’нти. – га̄тхам̣ абха̄си;

таттха тевиджджоханти йадипи мам̣ пуббе тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ па̄рам̣ гататта̄ ‘‘бра̄хман̣о тевиджджо’’ти сан̃джа̄нанти, там̣ пана саман̃н̃а̄маттам̣ ведесу виджджа̄киччасса абха̄вато. ида̄ни пана пуббенива̄сан̃а̄н̣а̄дӣнам̣ тиссаннам̣ виджджа̄нам̣ адхигататта̄ параматтхато тевиджджо ахам̣, махантасса анавасесасса самудайапаккхийасса килесаган̣асса джха̄панато, махантена маггапхаладжха̄нена махантасса ул̣а̄расса пан̣ӣтасса нибба̄насса джха̄йанато ча маха̄джха̄йӣ. четосаматхаковидоти читтасан̇кхобхакара̄нам̣ сам̣килесадхамма̄нам̣ вӯпасаманена четасо сама̄дахане кусало. етена тевиджджабха̄васса ка̄ран̣ама̄ха. сама̄дхикосалласахитена хи а̄саваккхайена тевиджджата̄, на кевалена. садаттхоти сакаттхо ка-ка̄расса̄йам̣ да-ка̄ро като ‘‘ануппаттасадаттхо’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.9; а. ни. 3.38) вийа. ‘‘садаттхо’’ти ча арахаттам̣ ведитаббам̣. тан̃хи аттапат̣ибандхат̣т̣хена атта̄нам̣ авиджаханат̣т̣хена аттано параматтхат̣т̣хена аттано аттхатта̄ ‘‘сакаттхо’’ти вуччати. сва̄йам̣ садаттхо ме майа̄ ануппатто адхигато. етена йатха̄вуттам̣ маха̄джха̄йибха̄вам̣ сикха̄паттам̣ катва̄ дассети. сесам̣ вуттанайамева.

ваччхаготтаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. ванаваччхаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

аччходика̄ путхусила̄ти а̄йасмато ванаваччхаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве виват̣т̣ӯпаниссайам̣ кусалабӣджам̣ ропенто випассисса бхагавато ка̄ле кулагехе ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто парасса каммам̣ катва̄ джӣванто кассачи апара̄дхам̣ катва̄ маран̣абхайена таджджито пала̄йанто антара̄магге бодхируккхам̣ дисва̄ пасаннама̄насо тасса мӯлам̣ саммаджджитва̄ пин̣д̣ибандхехи асокапуппхехи пӯджам̣ катва̄ вандитва̄ бодхим̣ абхимукхо намассама̄но паллан̇кена нисинно ма̄ретум̣ а̄гате паччаттхике дисва̄ тесу читтам̣ акопетва̄ бодхим̣ ева а̄вадждженто сатапорисе папа̄те папати. со тена пун̃н̃акаммена девалоке ниббаттитва̄ апара̄парам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джагахе вибхавасампаннасса бра̄хман̣асса путто хутва̄ ниббатти, ‘‘ваччхо’’тисса на̄мам̣ ахоси. со вайаппатто бимбиса̄расама̄гаме пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.16.7-14) –

‘‘паракамма̄йане йутто, апара̄дхам̣ ака̄сахам̣;

ванантам̣ абхидха̄виссам̣, бхайаверасамаппито.

‘‘пуппхитам̣ па̄дапам̣ дисва̄, пин̣д̣ибандхам̣ суниммитам̣;

тамбапуппхам̣ гахетва̄на, бодхийам̣ окирим̣ ахам̣.

‘‘саммаджджитва̄на там̣ бодхим̣, па̄т̣алим̣ па̄дапуттамам̣;

паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄на, бодхимӯле упа̄висим̣.

‘‘гатамаггам̣ гавесанта̄, а̄гаччхум̣ мама сантикам̣;

те ча дисва̄нахам̣ таттха, а̄ваджджим̣ бодхимуттамам̣.

‘‘вандитва̄на ахам̣ бодхим̣, виппасаннена четаса̄;

анеката̄ле папатим̣, гиридугге бхайа̄наке.

‘‘еканавутито каппе, йам̣ пуппхамабхиропайим̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, бодхипӯджа̄йидам̣ пхалам̣.

‘‘ито ча татийе каппе, ра̄джа̄ сусан̃н̃ато ахам̣;

саттаратанасампанно, чаккаваттӣ махаббало.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ вивека̄бхиратийа̄ ванейева васи, тена ванаваччхоти саман̃н̃а̄ удапа̄ди. атха када̄чи тхеро н̃а̄тиджана̄нуггахаттхам̣ ра̄джагахам̣ гато таттха н̃а̄такехи упат̣т̣хийама̄но катипа̄хам̣ васитва̄ гамана̄ка̄рам̣ сандассети. там̣ н̃а̄така̄, ‘‘бханте, амха̄кам̣ ануггахаттхам̣ дхуравиха̄ре васатха, майам̣ упат̣т̣хахисса̄ма̄’’ти йа̄чим̣су. тхеро тесам̣ паббатара̄ман̣еййакиттана̄падесена вивека̄бхиратим̣ ниведенто –

113. ‘‘аччходика̄ путхусила̄, гонан̇гуламига̄йута̄;

амбусева̄ласан̃чханна̄, те села̄ рамайанти ма’’нти. – га̄тхам̣ абха̄си;

таттха аччходика̄ти аччхам̣ абахалам̣ сукхумам̣ удакам̣ етесӯти ‘‘аччходака̄’’ти ваттаббе лин̇гавипалла̄сена аччходика̄’’ти вуттам̣. етена тесам̣ удакасампаттим̣ дассети. путхусила̄ти путхула̄ виттхата̄ мудусукхасампхасса̄ сила̄ етесӯти путхусила̄. етена нисаджджанат̣т̣ха̄насампаттим̣ дассети. гуннам̣ вийа нан̇гулам̣ нан̇гут̣т̣хам̣ етесанти гонан̇гула̄, ка̄л̣амаккат̣а̄, ‘‘пакатимаккат̣а̄’’типи вадантийева. гонан̇гулехи ча пасада̄дикехи мигехи ча тахам̣ тахам̣ вичарантехи а̄йута̄ миссита̄ти гонан̇гуламига̄йута̄. етена тесам̣ амануссӯпача̄рита̄йа аран̃н̃алаккхан̣ӯпетатам̣ дассети. амбусева̄ласан̃чханна̄ти пасаванато сататам̣ паггхарама̄насалилата̄йа тахам̣ тахам̣ удакасева̄ласан̃чха̄дита̄. те села̄ рамайанти манти йаттха̄хам̣ васа̄ми; те едиса̄ села̄ паббата̄ вивека̄бхиратийа̄ мам̣ рамайанти, тасма̄ таттхева̄хам̣ гаччха̄мӣти адхиппа̄йо. идамева ча тхерасса ан̃н̃а̄бйа̄каран̣ам̣ ахоси.

ванаваччхаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. адхимуттаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

ка̄йадут̣т̣хуллагаруноти а̄йасмато адхимуттаттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? со кира падумуттарасса бхагавато ка̄ле бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ вин̃н̃утам̣ патто бра̄хман̣авиджджа̄су ниппхаттим̣ гато ка̄месу а̄дӣнавам̣ дисва̄ гхара̄ва̄сам̣ паха̄йа та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ аран̃н̃е вихаранто буддхуппа̄дам̣ сутва̄ мануссӯпача̄рам̣ упагантва̄ саттха̄рам̣ бхиккхусан̇гхапаривутам̣ гаччхантам̣ дисва̄ пасаннама̄насо аттано ва̄качӣрам̣ саттху па̄дамӯле паттхари. саттха̄ тасса аджджха̄сайам̣ н̃атва̄ тасмим̣ ат̣т̣ха̄си. таттха т̣хитам̣ бхагавантам̣ ка̄л̣а̄нуса̄рена гандхена пӯджетва̄ ‘‘самуддхарасимам̣ лока’’нтиа̄дика̄хи дасахи га̄тха̄хи абхиттхави. там̣ саттха̄ ‘‘ана̄гате ито сатасахассакаппаматтхаке готамасса на̄ма самма̄самбуддхасса са̄сане паббаджитва̄ чхал̣абхин̃н̃о бхависсатӣ’’ти бйа̄каритва̄ пакка̄ми. со тена пун̃н̃акаммена девалоке ниббаттитва̄ тато йа̄ва̄йам̣ буддхуппа̄до, та̄ва девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ адхимуттоти ладдхана̄мо вин̃н̃утам̣ патто бра̄хман̣авиджджа̄су ниппхаттим̣ гантва̄ таттха са̄рам̣ апассанто паччхимабхавикатта̄ ниссаран̣ам̣ гавесанто джетаванапат̣иггахан̣е буддха̄нубха̄вам̣ дисва̄ пат̣иладдхасаддхо саттху сантике паббаджитва̄ випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.40.304-332) –

‘‘кан̣ика̄рам̣ва джалитам̣, дӣпаруккхам̣ва уджджалам̣;

осадхим̣ва вирочантам̣, виджджутам̣ гагане йатха̄.

‘‘асамбхӣтам̣ анутта̄сим̣, мигара̄джам̣ва кесарим̣;

н̃а̄н̣а̄локам̣ пака̄сентам̣, маддантам̣ титтхийе ган̣е.

‘‘уддхарантам̣ имам̣ локам̣, чхиндантам̣ саббасам̣сайам̣;

гаджджантам̣ мигара̄джам̣ва, аддасам̣ локана̄йакам̣.

‘‘джат̣а̄джинадхаро а̄сим̣, браха̄ уджу пата̄пава̄;

ва̄качӣрам̣ гахетва̄на, па̄дамӯле апаттхарим̣.

‘‘ка̄л̣а̄нуса̄рийам̣ гайхам̣, анулимпим̣ татха̄гатам̣;

самбуддхаманулимпетва̄, сантхавим̣ локана̄йакам̣.

‘‘самуддхарасимам̣ локам̣, огхатин̣н̣а маха̄муни;

н̃а̄н̣а̄локена джотеси, на̄ват̣ам̣ н̃а̄н̣амуттамам̣.

‘‘дхаммачаккам̣ паваттеси, маддасе паратиттхийе;

усабхо джитасан̇га̄мо, сампакампеси меданим̣.

‘‘маха̄самудде ӯмийо, велантамхи пабхиджджаре;

татхева тава н̃а̄н̣амхи, саббадит̣т̣хӣ пабхиджджаре.

‘‘сукхумаччхикаджа̄лена, сарамхи сампата̄ните;

антоджа̄лӣката̄ па̄н̣а̄, пӣл̣ита̄ хонти та̄ваде.

‘‘татхева титтхийа̄ локе, путхупа̄сан̣д̣аниссита̄;

антон̃а̄н̣аваре туйхам̣, париваттанти ма̄риса.

‘‘патит̣т̣ха̄ вуйхатам̣ огхе, тван̃хи на̄тхо абандхунам̣;

бхайат̣т̣ита̄нам̣ саран̣ам̣, муттиттхӣнам̣ пара̄йан̣ам̣.

‘‘екавӣро асадисо, метта̄карун̣асан̃чайо;

асамо сусамо санто, васӣ та̄дӣ джитан̃джайо.

‘‘дхӣро вигатасаммохо, анеджо акатхам̣катхӣ;

тусито вантадососи, ниммало сам̣йато сучи.

‘‘сан̇га̄тиго хатамадо, тевиджджо тибхавантаго;

сӣма̄тиго дхаммагару, гататтхо хитаваббхуто.

‘‘та̄рако твам̣ йатха̄ на̄ва̄, нидхӣвасса̄сака̄рако;

асамбхӣто йатха̄ сӣхо, гаджара̄джа̄ва даппито.

‘‘тхометва̄ дасага̄тха̄хи, падумуттарам̣ маха̄йасам̣;

вандитва̄ саттхуно па̄де, тун̣хӣ ат̣т̣ха̄сахам̣ тада̄.

‘‘падумуттаро локавидӯ, а̄хутӣнам̣ пат̣иггахо;

бхиккхусан̇гхе т̣хито саттха̄, има̄ га̄тха̄ абха̄сатха.

‘‘йо ме сӣлан̃ча н̃а̄н̣ан̃ча, саддхамман̃ча̄пи ван̣н̣айи;

тамахам̣ киттайисса̄ми, сун̣а̄тха мама бха̄сато.

‘‘сат̣т̣хи каппасахасса̄ни, девалоке рамиссати;

ан̃н̃е девебхибхавитва̄, иссарам̣ ка̄райиссати.

‘‘со паччха̄ паббаджитва̄на, суккамӯлена чодито;

готамасса бхагавато, са̄сане паббаджиссати.

‘‘паббаджитва̄на ка̄йена, па̄пакаммам̣ виваджджийа;

сабба̄саве парин̃н̃а̄йа, нибба̄йиссатина̄саво.

‘‘йатха̄пи мегхо тханайам̣, таппети меданим̣ имам̣;

татхева твам̣ маха̄вӣра, дхаммена таппайӣ мамам̣.

‘‘сӣлам̣ пан̃н̃ан̃ча дхамман̃ча, тхавитва̄ локана̄йакам̣;

паттомхи парамам̣ сантим̣, нибба̄нам̣ падамаччутам̣.

‘‘ахо нӯна са бхагава̄, чирам̣ тит̣т̣хеййа чаккхума̄;

ан̃н̃а̄тан̃ча виджа̄неййум̣, пхусеййум̣ аматам̣ падам̣.

‘‘айам̣ ме паччхима̄ джа̄ти, бхава̄ саббе самӯхата̄;

сабба̄саве парин̃н̃а̄йа, вихара̄ми ана̄саво.

‘‘сатасахассито каппе, йам̣ буддхамабхитхомайим̣;

дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, киттана̄йа идам̣ пхалам̣.

‘‘килеса̄ джха̄пита̄ майхам̣…пе… катам̣ буддхасса са̄сана’’нти.

арахаттам̣ пана патва̄ аттана̄ саха васанте ка̄йадал̣хибахуле бхиккхӯ оваданто –

114. ‘‘ка̄йадут̣т̣хуллагаруно, хиййама̄намхи джӣвите;

сарӣрасукхагиддхасса, куто саман̣аса̄дхута̄’’ти. – га̄тхам̣ абха̄си;

таттха ка̄йадут̣т̣хуллагаруноти дут̣т̣хуллам̣ асубхайогйата̄, ка̄йасса дут̣т̣хуллам̣ ка̄йадут̣т̣хуллам̣, ка̄йадут̣т̣хуллам̣ гару самбха̄витам̣ йасса со ка̄йадут̣т̣хуллагару, аниссаран̣аппан̃н̃о хутва̄ ка̄йапосанаппасуто ка̄йадал̣хибахулоти аттхо, тасса ка̄йадут̣т̣хуллагаруно. хиййама̄намхи джӣвитети куннадӣнам̣ удакам̣ вийа джӣвитасан̇кха̄ре лахусо кхӣйама̄не. сарӣрасукхагиддхасса̄ти пан̣ӣта̄ха̄ра̄дӣхи аттано ка̄йасса сукхена гедхам̣ а̄паннасса. куто саман̣аса̄дхута̄ти еварӯпасса пуггаласса саман̣абха̄вена са̄дхута̄ сусаман̣ата̄ куто кена ка̄ран̣ена сийа̄, екам̣сато пана ка̄йе джӣвите ча нирапеккхасса итарӣтарасантосена сантут̣т̣хасса а̄раддхавӣрийассева саман̣аса̄дхута̄ти адхиппа̄йо.

адхимуттаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. маха̄на̄маттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄

еса̄вахиййасе паббатена̄ти а̄йасмато маха̄на̄маттхерасса га̄тха̄. ка̄ уппатти? айампи пуримабуддхесу ката̄дхика̄ро таттха таттха бхаве пун̃н̃а̄ни упачинанто сумедхасса бхагавато ка̄ле бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ бра̄хман̣авиджджа̄су ниппхаттим̣ гато гхара̄ва̄сам̣ паха̄йа ан̃н̃атара̄йа надийа̄ тӣре ассамам̣ ка̄ретва̄ самбахуле бра̄хман̣е манте ва̄ченто вихарати. атхекадивасам̣ бхагава̄ там̣ анугган̣хитум̣ тасса асамападам̣ упагаччхи. со бхагавантам̣ дисва̄ пасанначитто а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ ада̄си. нисинне бхагавати сумадхурам̣ мадхум̣ упана̄меси. там̣ бхагава̄ парибхун̃джитва̄ хет̣т̣ха̄ адхимуттаттхераваттхумхи вуттанайена ана̄гатам̣ бйа̄каритва̄ пакка̄ми. со тена пун̃н̃акаммена девалоке ниббаттитва̄ апара̄парам̣ сугатӣсуйева париваттенто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣акуле ниббаттитва̄ маха̄на̄моти ладдхана̄мо вин̃н̃утам̣ патто бхагавато сантикам̣ упасан̇камитва̄ дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ неса̄даке на̄ма паббате вихаранто килесапарийут̣т̣ха̄нам̣ виккхамбхетум̣ асакконто ‘‘ким̣ ме имина̄ сам̣килит̣т̣хачиттасса джӣвитена̄’’ти аттабха̄вам̣ ниббинданто уччам̣ паббатасикхарам̣ абхирухитва̄ ‘‘ито па̄тетва̄ там̣ ма̄ресса̄мӣ’’ти атта̄нам̣ парам̣ вийа ниддисанто –

115. ‘‘еса̄вахиййасе паббатена, бахукут̣аджасаллакикена;

неса̄дакена гирина̄, йасассина̄ париччхадена̄’’ти. – га̄тхам̣ абха̄си;

таттха еса̄вахиййасети есо твам̣ маха̄на̄ма авахиййасе париха̄йаси. паббатена̄ти нива̄сат̣т̣ха̄набхӯтена имина̄ паббатена. бахукут̣аджасаллакикена̄ти бахӯхи кут̣аджехи индаса̄ларуккхехи саллакӣхи индаса̄ларуккхехи ва̄ саманна̄гатена. неса̄дакена̄ти евам̣на̄макена. гирина̄ти селена. село хи сандхисан̇кха̄техи паббехи т̣хитатта̄ ‘‘паббато’’ти, пасавана̄дивасена джаласса, са̄рабхӯта̄нам̣ бхесаджджа̄диваттхӯнан̃ча гиран̣ато ‘‘гирӣ’’ти вуччати. тадубхайаттхасамбхавато панеттха ‘‘паббатена̄’’ти ватва̄ ‘‘гирина̄’’ти ча вуттам̣. йасассина̄ти саббагун̣ехи виссутена пака̄сена. париччхадена̄ти на̄на̄видхаруккхагаччхалата̄хи самантато чханнена, васанат̣т̣ха̄ната̄йа ва̄ туйхам̣ париччхадабхӯтена. айан̃хеттха адхиппа̄йо – маха̄на̄ма, йади каммат̣т̣ха̄нам̣ виссаджджетва̄ витаккабахуло хоси, евам̣ твам̣ имина̄ чха̄йӯдакасампаннена саппа̄йена нива̄санат̣т̣ха̄набхӯтена неса̄дакагирина̄ париха̄йаси, ида̄нихам̣ там̣ ито па̄тетва̄ ма̄ресса̄ми, тасма̄ на лаббха̄ витаккавасикена бхавитунти. евам̣ тхеро атта̄нам̣ сантаджджентойева випассанам̣ уссукка̄петва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тена вуттам̣ апада̄не (апа. тхера 1.40.333-352) –

‘‘синдхуйа̄ надийа̄ тӣре, сукато ассамо мама;

таттха ва̄чемахам̣ сиссе, итиха̄сам̣ салаккхан̣ам̣.

‘‘дхаммака̄ма̄ винӣта̄ те, сотука̄ма̄ суса̄санам̣;

чхал̣ан̇ге па̄рамиппатта̄, синдхукӯле васанти те.

‘‘уппа̄тагамане чева, лаккхан̣есу ча ковида̄;

уттаматтхам̣ гавесанта̄, васанти випине тада̄.

‘‘сумедхо на̄ма самбуддхо, локе уппаджджи та̄ваде;

амха̄кам̣ анукампанто, упа̄гаччхи вина̄йако.

‘‘упа̄гатам̣ маха̄вӣрам̣, сумедхам̣ локана̄йакам̣;

тин̣асантха̄ракам̣ катва̄, локаджет̣т̣хассада̄сахам̣.

‘‘випина̄то мадхум̣ гайха, буддхасет̣т̣хассада̄сахам̣;

самбуддхо парибхун̃джитва̄, идам̣ вачанамабрави.

‘‘йо там̣ ада̄си мадхум̣ ме, пасанно сехи па̄н̣ибхи;

тамахам̣ киттайисса̄ми, сун̣а̄тха мама бха̄сато.

‘‘имина̄ мадхуда̄нена, тин̣асантха̄ракена ча;

тим̣са каппасахасса̄ни, девалоке рамиссати.

‘‘тим̣сакаппасахассамхи, окка̄какуласамбхаво;

готамо на̄ма готтена, саттха̄ локе бхависсати.

‘‘тасса дхаммесу да̄йа̄до, орасо дхамманиммито;

сабба̄саве парин̃н̃а̄йа, нибба̄йиссатина̄саво.

‘‘девалока̄ идха̄гантва̄, ма̄тукуччхим̣ упа̄гате;

мадхувассам̣ павасситтха, чха̄дайам̣ мадхуна̄ махим̣.

‘‘майи никкхантаматтамхи, куччхийа̄ ча судуттара̄;

татра̄пи мадхувассам̣ ме, вассате ниччака̄ликам̣.

‘‘ага̄ра̄ абхиниккхамма, паббаджим̣ анага̄рийам̣;

ла̄бхӣ аннасса па̄насса, мадхуда̄нассидам̣ пхалам̣.

‘‘саббака̄масамиддхохам̣, бхавитва̄ девама̄нусе;

тенева мадхуда̄нена, паттомхи а̄саваккхайам̣.

‘‘вут̣т̣хамхи деве чатуран̇гуле тин̣е, сампуппхите дхаран̣ӣрухе сан̃чханне;