2. гухат̣т̣хакасуттаван̣н̣ана̄

779. сатто гуха̄йанти гухат̣т̣хакасуттам̣. ка̄ уппатти? бхагавати кира са̄ваттхийам̣ вихаранте а̄йасма̄ пин̣д̣олабха̄радва̄джо косамбийам̣ гам̣н̇га̄тӣре а̄ват̣т̣акам̣ на̄ма утенасса уййа̄нам̣, таттха агама̄си сӣтале падесе дива̄виха̄рам̣ нисӣдитука̄мо. ан̃н̃ада̄пи ча̄йам̣ гаччхатева таттха пубба̄севанена йатха̄ гавампатиттхеро та̄ватим̣сабхавананти вуттанайаметам̣ ван̇гӣсасуттаван̣н̣ана̄йам̣. со таттха ган̇га̄тӣре сӣтале руккхамӯле сама̄паттим̣ аппетва̄ дива̄виха̄рам̣ нисӣди. ра̄джа̄пи кхо утено там̣ дивасам̣йева уййа̄накӣл̣икам̣ гантва̄ бахудева дивасабха̄гам̣ наччагӣта̄дӣхи уййа̄не кӣл̣итва̄ па̄намадаматто екисса̄ иттхийа̄ ан̇ке сӣсам̣ катва̄ сайи. сеситтхийо ‘‘сутто ра̄джа̄’’ти ут̣т̣хахитва̄ уййа̄не пуппхапхала̄дӣни ган̣хантийо тхерам̣ дисва̄ хироттаппам̣ упат̣т̣ха̄петва̄ ‘‘ма̄ саддам̣ акаттха̄’’ти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ нива̄ретва̄ аппасадда̄ упасан̇камитва̄ вандитва̄ тхерам̣ сампарива̄ретва̄ нисӣдим̣су. тхеро сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа та̄сам̣ дхаммам̣ десеси, та̄ тут̣т̣ха̄ ‘‘са̄дху са̄дхӯ’’ти ватва̄ сун̣анти.

ран̃н̃о сӣсам̣ ан̇кена̄да̄йа нисинниттхӣ ‘‘има̄ мам̣ оха̄йа кӣл̣антӣ’’ти та̄су исса̄паката̄ ӯрум̣ ча̄летва̄ ра̄джа̄нам̣ пабодхеси. ра̄джа̄ пат̣ибуджджхитва̄ иттха̄га̄рам̣ апассанто ‘‘кухим̣ има̄ васалийо’’ти а̄ха. са̄ а̄ха – ‘‘тумхесу абахуката̄ ‘саман̣ам̣ рамайисса̄ма̄’ти гата̄’’ти. со куддхо тхера̄бхимукхо агама̄си. та̄ иттхийо ра̄джа̄нам̣ дисва̄ екачча̄ ут̣т̣хахим̣су, екачча̄ ‘‘маха̄ра̄джа, паббаджитасса сантике дхаммам̣ сун̣а̄ма̄’’ти на ут̣т̣хахим̣су. со тена бхиййосоматта̄йа куддхо тхерам̣ авандитва̄ва ‘‘киматтхам̣ а̄гатосӣ’’ти а̄ха. ‘‘вивекаттхам̣ маха̄ра̄джа̄’’ти. со ‘‘вивекаттха̄йа а̄гата̄ евам̣ иттха̄га̄рапаривута̄ нисӣдантӣ’’ти ватва̄ ‘‘тава вивекам̣ катхехӣ’’ти а̄ха. тхеро виса̄радопи вивекакатха̄йа ‘‘на̄йам̣ ан̃н̃а̄тука̄мо пуччхатӣ’’ти тун̣хӣ ахоси. ра̄джа̄ ‘‘саче на катхеси, тамбакипилликехи там̣ кха̄да̄песса̄мӣ’’ти ан̃н̃атарасмим̣ асокаруккхе тамбакипилликапут̣ам̣ ган̣ханто аттанова упари викири. со сарӣрам̣ пун̃чхитва̄ ан̃н̃ам̣ пут̣ам̣ гахетва̄ тхера̄бхимукхо агама̄си. тхеро ‘‘сача̄йам̣ ра̄джа̄ майи апараджджхеййа, апа̄йа̄бхимукхо бхавеййа̄’’ти там̣ анукампама̄но иддхийа̄ а̄ка̄сам̣ аббхуггантва̄ гато.

тато иттхийо а̄хам̣су – ‘‘маха̄ра̄джа, ан̃н̃е ра̄джа̄но ӣдисам̣ паббаджитам̣ дисва̄ пуппхагандха̄дӣхи пӯдженти, твам̣ тамбакипилликапут̣ена а̄са̄детум̣ а̄раддхо ахоси, кулавам̣сам̣ на̄сетум̣ ут̣т̣хито’’ти. со аттано досам̣ н̃атва̄ тун̣хӣ хутва̄ уййа̄напа̄лам̣ пуччхи – ‘‘ан̃н̃ампи дивасам̣ тхеро идха̄гаччхатӣ’’ти? ‘‘а̄ма, маха̄ра̄джа̄’’ти. тена хи йада̄ а̄гаччхати, тада̄ ме а̄рочеййа̄сӣти. со екадивасам̣ тхере а̄гате а̄рочеси. ра̄джа̄пи тхерам̣ упасан̇камитва̄ пан̃хам̣ пуччхитва̄ па̄н̣ехи саран̣ам̣ гато ахоси. тамбакипилликапут̣ена а̄са̄дитадивасе пана тхеро а̄ка̄сена̄гантва̄ пуна патхавийам̣ нимуджджитва̄ бхагавато гандхакут̣ийам̣ уммуджджи. бхагава̄пи кхо даккхин̣ена пассена сато сампаджа̄но сӣхасеййам̣ каппайама̄но тхерам̣ дисва̄ ‘‘ким̣, бха̄радва̄джа, ака̄ле а̄гатосӣ’’ти а̄ха. тхеро ‘‘а̄ма бхагава̄’’ти ватва̄ саббам̣ там̣ паваттим̣ а̄рочеси. там̣ сутва̄ бхагава̄ ‘‘ким̣ кариссати тасса вивекакатха̄ ка̄магун̣агиддхасса̄’’ти ватва̄ даккхин̣ена пассена нипанно ева тхерасса дхаммадесанаттхам̣ имам̣ суттамабха̄си.

таттха саттоти лагго. гуха̄йанти ка̄йе. ка̄йо хи ра̄га̄дӣнам̣ ва̄л̣а̄нам̣ васанока̄сато ‘‘гуха̄’’ти вуччати. бахуна̄бхичханноти бахуна̄ ра̄га̄дикилесаджа̄лена абхиччханно. етена аджджхаттабандханам̣ вуттам̣. тит̣т̣ханти ра̄га̄дивасена тит̣т̣ханто. нароти сатто. моханасмим̣ пага̄л̣хоти моханам̣ вуччати ка̄магун̣а̄. еттха хи деваманусса̄ муйханти, тесу аджджхога̄л̣хо хутва̄. етена бахиддха̄бандханам̣ вуттам̣. дӯре вивека̄ хи татха̄видхо соти со татха̄рӯпо наро тивидха̄пи ка̄йавивека̄дика̄ вивека̄ дӯре ана̄санне. ким̣ка̄ран̣а̄? ка̄ма̄ хи локе на хи суппаха̄йа̄, йасма̄ локе ка̄ма̄ суппаха̄йа̄ на хонтӣти вуттам̣ хоти.

780. евам̣ пат̣хамага̄тха̄йа ‘‘дӯре вивека̄ татха̄видхо’’ти са̄дхетва̄ пуна татха̄видха̄нам̣ сатта̄нам̣ дхамматам̣ а̄викаронто ‘‘иччха̄нида̄на̄’’ти га̄тхама̄ха. таттха иччха̄нида̄на̄ти тан̣ха̄хетука̄. бхаваса̄табаддха̄ти сукхаведана̄димхи бхаваса̄те баддха̄. те дуппамун̃ча̄ти те бхаваса̄таваттхубхӯта̄ дхамма̄, те ва̄ таттха баддха̄ иччха̄нида̄на̄ сатта̄ дуппамочайа̄. на хи ан̃н̃амоккха̄ти ан̃н̃ена ча мочетум̣ на сакконти. ка̄ран̣авачанам̣ ва̄ етам̣, те сатта̄ дуппамун̃ча̄. касма̄? йасма̄ ан̃н̃ена мочетабба̄ на хонти. йади пана мун̃чеййум̣, сакена тха̄мена мун̃чеййунти айамасса аттхо. паччха̄ пуре ва̄пи апеккхама̄на̄ти ана̄гате атӣте ва̄ ка̄ме апеккхама̄на̄. имева ка̄ме пуримева джаппанти име ва̄ паччуппанне ка̄ме пуриме ва̄ дувидхепи атӣта̄на̄гате балаватан̣ха̄йа паттхайама̄на̄. имесан̃ча двиннам̣ пада̄нам̣ ‘‘те дуппамун̃ча̄ на хи ан̃н̃амоккха̄’’ти имина̄ саха самбандхо ведитаббо, итаратха̄ ‘‘апеккхама̄на̄ джаппам̣ ким̣ каронти ким̣ ва̄ ката̄’’ти на пан̃н̃а̄йеййум̣.

781-2. евам̣ пат̣хамага̄тха̄йа ‘‘дӯре вивека̄ татха̄видхо’’ти са̄дхетва̄ дутийага̄тха̄йа ча татха̄видха̄нам̣ сатта̄нам̣ дхамматам̣ а̄викатва̄ ида̄ни несам̣ па̄пакаммакаран̣ам̣ а̄викаронто ‘‘ка̄месу гиддха̄’’ти га̄тхама̄ха. тассаттхо – те сатта̄ ка̄месу парибхогатан̣ха̄йа гиддха̄ парийесана̄димануйуттатта̄ пасута̄ саммохама̄паннатта̄ памӯл̣ха̄ авагаманата̄йа маччхарита̄йа буддха̄дӣнам̣ вачанам̣ ана̄дийаната̄йа ча авада̄нийа̄. ка̄йависама̄димхи висаме нивит̣т̣ха̄ антака̄ле маран̣адуккхӯпанӣта̄ ‘‘ким̣сӯ бхависса̄ма ито чута̄се’’ти паридевайантӣти. йасма̄ етадева, тасма̄ хи сиккхетха…пе… ма̄ху дхӣра̄ти. таттха сиккхетха̄ти тиссо сиккха̄ а̄паджджеййа. идхева̄ти имасмим̣йева са̄сане. сесамутта̄намева.

783. ида̄ни йе татха̄ на каронти, тесам̣ бйасанаппаттим̣ дассенто ‘‘пасса̄мӣ’’ти га̄тхама̄ха. таттха пасса̄мӣти мам̣сачаккхуа̄дӣхи пеккха̄ми. локети апа̄йа̄димхи. парипхандама̄нанти ито чито ча пхандама̄нам̣. паджам̣ иманти имам̣ саттака̄йам̣. тан̣хагатанти тан̣ха̄йа гатам̣ абхибхӯтам̣, нипа̄титанти адхиппа̄йо. бхавесӯти ка̄мабхава̄дӣсу. хӣна̄ нара̄ти хӣнакамманта̄ нара̄. маччумукхе лапантӣти антака̄ле сампатте маран̣амукхе паридеванти. авӣтатан̣ха̄сети авигататан̣ха̄. бхава̄бхавесӯти ка̄мабхава̄дӣсу. атха ва̄ бхава̄бхавесӯти бхавабхавесу, пунаппунабхавесӯти вуттам̣ хоти.

784. ида̄ни йасма̄ авӣтатан̣ха̄ евам̣ пханданти ча лапанти ча, тасма̄ тан̣ха̄винайе сама̄дапенто ‘‘мама̄йите’’ти га̄тхама̄ха. таттха мама̄йитети тан̣ха̄дит̣т̣химаматтехи ‘‘мама’’нти париггахите ваттхусмим̣. пассатха̄ти сота̄ре а̄лапанто а̄ха. етампӣти етампи а̄дӣнавам̣. сесам̣ па̄кат̣амева.

785. еваметтха пат̣хамага̄тха̄йа асса̄дам̣, тато пара̄хи чатӯхи а̄дӣнаван̃ча дассетва̄ ида̄ни саупа̄йам̣ ниссаран̣ам̣ ниссаран̣а̄нисам̣сан̃ча дассетум̣ сабба̄хи ва̄ ета̄хи ка̄ма̄нам̣ а̄дӣнавам̣ ока̄рам̣ сам̣килесан̃ча дассетва̄ ида̄ни неккхамме а̄нисам̣сам̣ дассетум̣ ‘‘убхосу антесӯ’’ти га̄тха̄двайама̄ха. таттха убхосу антесӯти пхассапхассасамудайа̄дӣсу двӣсу париччхедесу. винеййа чханданти чхандара̄гам̣ винетва̄. пхассам̣ парин̃н̃а̄йа̄ти чаккхусампхасса̄дипхассам̣, пхасса̄нуса̄рена ва̄ там̣сампайутте саббепи арӯпадхамме, тесам̣ ваттхудва̄ра̄рамман̣авасена рӯпадхамме ча̄ти сакалампи на̄марӯпам̣ тӣхи парин̃н̃а̄хи париджа̄нитва̄. ана̄нугиддхоти рӯпа̄дӣсу саббадхаммесу агиддхо. йадаттагарахӣ тадакуббама̄ноти йам̣ аттана̄ гарахати, там̣ акурума̄но. налиппатӣ дит̣т̣хасутесу дхӣроти со еварӯпо дхитисампанно дхӣро дит̣т̣хесу ча сутесу ча дхаммесу двиннам̣ лепа̄нам̣ екенапи лепена на липпати. а̄ка̄самива нирупалитто аччантавода̄наппатто хоти.

786. сан̃н̃ам̣ парин̃н̃а̄ти га̄тха̄йа пана айам̣ сан̇кхепаттхо – на кевалан̃ча пхассамева, апича кхо пана ка̄масан̃н̃а̄дибхедам̣ сан̃н̃ампи, сан̃н̃а̄нуса̄рена ва̄ пуббе вуттанайенева на̄марӯпам̣ тӣхи парин̃н̃а̄хи париджа̄нитва̄ има̄йа пат̣ипада̄йа чатуббидхампи витареййа огхам̣, тато со тин̣н̣огхо тан̣ха̄дит̣т̣хипариггахесу тан̣ха̄дит̣т̣хилепаппаха̄нена нопалитто кхӣн̣а̄савамуни ра̄га̄дисалла̄нам̣ аббӯл̣хатта̄ аббӯл̣хасалло сативепуллаппаттийа̄ аппаматто чарам̣, пуббабха̄ге ва̄ аппаматто чарам̣ тена аппама̄дача̄рена аббӯл̣хасалло хутва̄ сакапараттабха̄ва̄дибхедам̣ на̄сӣсатӣ локамимам̣ паран̃ча, ан̃н̃адаттху чаримачиттаниродха̄ нирупа̄да̄но джа̄таведова паринибба̄тӣти арахаттаникӯт̣ена десанам̣ нит̣т̣ха̄песи дхамманеттит̣т̣хапанамева каронто, на уттарим̣ има̄йа десана̄йа маггам̣ ва̄ пхалам̣ ва̄ уппа̄деси кхӣн̣а̄савасса деситатта̄ти.

параматтхаджотика̄йа кхуддака-ат̣т̣хакатха̄йа

суттанипа̄та-ат̣т̣хакатха̄йа гухат̣т̣хакасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.