14. туват̣акасуттаван̣н̣ана̄
922. пуччха̄ми танти туват̣акасуттам̣. ка̄ уппатти? идампи тасмим̣йева маха̄самайе ‘‘ка̄ ну кхо арахаттаппаттийа̄ пат̣ипаттӣ’’ти уппанначитта̄нам̣ екачча̄нам̣ девата̄нам̣ таматтхам̣ пака̄сетум̣ пуриманайенева ниммитабуддхена атта̄нам̣ пуччха̄петва̄ вуттам̣.
таттха а̄дига̄тха̄йа та̄ва пуччха̄мӣти еттха адит̣т̣хаджотана̄дивасена пуччха̄ вибхаджита̄. а̄диччабандхунти а̄диччасса готтабандхум̣. вивекам̣ сантипадан̃ча̄ти вивекан̃ча сантипадан̃ча. катхам̣ дисва̄ти кена ка̄ран̣ена дисва̄, катхам̣ паваттадассано хутва̄ти вуттам̣ хоти.
923. атха бхагава̄ йасма̄ йатха̄ пассанто килесе упарундхати, татха̄ паваттадассано хутва̄ паринибба̄ти, тасма̄ таматтхам̣ а̄викаронто на̄наппака̄рена там̣ девапарисам̣ килесаппаха̄не нийодженто ‘‘мӯлам̣ папан̃часан̇кха̄йа̄’’ти а̄рабхитва̄ пан̃ча га̄тха̄ абха̄си.
таттха а̄дига̄тха̄йа та̄ва сан̇кхепаттхо – папан̃ча̄ти сан̇кха̄татта̄ папан̃ча̄ ева папан̃часан̇кха̄. тасса̄ авиджджа̄дайо килеса̄ мӯлам̣, там̣ папан̃часан̇кха̄йа мӯлам̣ асмӣти паваттама̄нан̃ча саббам̣ манта̄йа упарундхе. йа̄ ка̄чи аджджхаттам̣ тан̣ха̄ упаджджеййум̣, та̄сам̣ винайа̄ сада̄ сато сиккхе упат̣т̣хитассати хутва̄ сиккхеййа̄ти.
924. евам̣ та̄ва пат̣хамага̄тха̄йа ева тисиккха̄йуттам̣ десанам̣ арахаттаникӯт̣ена десетва̄ пуна ма̄наппаха̄навасена десетум̣ ‘‘йам̣ кин̃чӣ’’ти га̄тхама̄ха. таттха йам̣ кин̃чи дхаммамабхиджан̃н̃а̄ аджджхаттанти йам̣ кин̃чи учча̄кулӣната̄дикам̣ аттано гун̣ам̣ джа̄неййа атха ва̄пи бахиддха̄ти атха ва̄ бахиддха̄пи а̄чарийупаджджха̄йа̄нам̣ ва̄ гун̣ам̣ джа̄неййа. на тена тха̄мам̣ куббетха̄ти тена гун̣ена тха̄мам̣ на кареййа.
925. ида̄нисса акаран̣авидхим̣ дассенто ‘‘сеййо на тена̄’’ти га̄тхама̄ха. тассаттхо – тена ча ма̄нена ‘‘сеййоха’’нти ва̄ ‘‘нӣчоха’’нти ва̄ ‘‘сариккхоха’’нти ва̄пи на ман̃н̃еййа, техи ча учча̄кулӣната̄дӣхи гун̣ехи пхут̣т̣хо анекарӯпехи ‘‘ахам̣ учча̄кула̄ паббаджито’’тиа̄дина̄ найена атта̄нам̣ викаппенто на тит̣т̣хеййа.
926. евам̣ ма̄наппаха̄навасенапи десетва̄ ида̄ни саббакилесӯпасамавасенапи десетум̣ ‘‘аджджхаттамева̄’’ти га̄тхама̄ха. таттха аджджхаттамевупасамети аттани ева ра̄га̄дисаббакилесе упасамеййа. на ан̃н̃ато бхиккху сантимесеййа̄ти т̣хапетва̄ ча сатипат̣т̣ха̄на̄дӣни ан̃н̃ена упа̄йена сантим̣ на парийесеййа. куто ниратта̄ ва̄ти ниратта̄ куто ева.
927. ида̄ни аджджхаттам̣ упасантасса кхӣн̣а̄савасса та̄дибха̄вам̣ дассенто ‘‘маджджхе йатха̄’’ти га̄тхама̄ха. тассаттхо – йатха̄ маха̄самуддасса упаримахет̣т̣химабха̄га̄нам̣ вемаджджхасан̇кха̄те чатуйоджанасахассаппама̄н̣е маджджхе паббатантаре т̣хитасса ва̄ маджджхе самуддасса ӯми на джа̄йати, т̣хитова со хоти авикампама̄но, евам̣ анеджо кхӣн̣а̄саво ла̄бха̄дӣсу т̣хито асса авикампама̄но, со та̄дисо ра̄га̄диуссадам̣ бхиккху на кареййа кухин̃чӣти.
928. ида̄ни етам̣ арахаттаникӯт̣ена деситам̣ дхаммадесанам̣ аббханумоданто тасса ча арахаттасса а̄дипат̣ипадам̣ пуччханто ниммитабуддхо ‘‘акиттайӣ’’ти га̄тхама̄ха. таттха акиттайӣти а̄чиккхи. виват̣ачаккхӯти виват̣ехи ана̄варан̣ехи пан̃чахи чаккхӯхи саманна̄гато. саккхидхамманти сайам̣ абхин̃н̃а̄там̣ аттапаччаккхам̣ дхаммам̣. париссайавинайанти париссайавинайанам̣. пат̣ипадам̣ вадехӣти ида̄ни пат̣ипаттим̣ вадехи. бхаддантети ‘‘бхаддам̣ тава аттхӯ’’ти бхагавантам̣ а̄лапанто а̄ха. атха ва̄ бхаддам̣ сундарам̣ тава пат̣ипадам̣ вадехӣти вуттам̣ хоти. па̄тимоккхам̣ атха ва̄пи сама̄дхинти тамева пат̣ипадам̣ бхиндитва̄ пуччхати. пат̣ипаданти етена ва̄ маггам̣ пуччхати. итарехи сӣлам̣ сама̄дхин̃ча пуччхати.
929-30. атхасса бхагава̄ йасма̄ индрийасам̣варо сӣласса раккха̄, йасма̄ ва̄ имина̄ ануккамена десийама̄на̄ айам̣ десана̄ та̄сам̣ девата̄нам̣ саппа̄йа̄, тасма̄ индрийасам̣варато пабхути пат̣ипадам̣ дассенто ‘‘чаккхӯхӣ’’тиа̄дима̄раддхо. таттха чаккхӯхи нева лоласса̄ти адит̣т̣хадаккхитабба̄дивасена чаккхӯхи лоло невасса. га̄макатха̄йа а̄варайе сотанти тираччха̄накатха̄то сотам̣ а̄вареййа. пхассена̄ти рогапхассена. бхаван̃чана̄бхиджаппеййа̄ти тасса пхассасса виноданаттха̄йа ка̄мабхава̄дибхаван̃ча на паттхеййа. бхеравесу ча на сампаведхеййа̄ти тасса пхассасса паччайабхӯтесу сӣхабйаггха̄дӣсу бхеравесу ча на сампаведхеййа, авасесесу ва̄ гха̄ниндрийаманиндрийависайесу наппаведхеййа. евам̣ парипӯро индрийасам̣варо вутто хоти. пуримехи ва̄ индрийасам̣варам̣ дассетва̄ имина̄ ‘‘аран̃н̃е васата̄ бхеравам̣ дисва̄ ва̄ сутва̄ ва̄ на ведхитабба’’нти дассети.
931. ладдха̄ на саннидхим̣ кайира̄ти етесам̣ анна̄дӣнам̣ йам̣кин̃чи дхаммена лабхитва̄ ‘‘аран̃н̃е ча сена̄сане васата̄ сада̄ дуллабха’’нти чинтетва̄ саннидхим̣ на кареййа.
932. джха̄йӣ на па̄далоласса̄ти джха̄на̄бхирато ча на па̄далоло асса. вираме куккучча̄ наппамаджджеййа̄ти хаттхакуккучча̄дикуккуччам̣ винодеййа. саккаччака̄рита̄йа четтха наппамаджджеййа.
933. тандим̣ ма̄йам̣ хассам̣ кхид̣д̣анти а̄ласийан̃ча ма̄йан̃ча хассан̃ча ка̄йикачетасикакхид̣д̣ан̃ча. савибхӯсанти саддхим̣ вибхӯса̄йа.
934-7. а̄тхаббан̣анти а̄тхаббан̣икамантаппайогам̣. супинанти супинасаттхам̣. лаккхан̣анти ман̣илаккхан̣а̄дим̣. но видахети наппайоджеййа. вирутанти мига̄дӣнам̣ васситам̣. песун̣ийанти песун̃н̃ам̣. кайавиккайети пан̃чахи сахадхаммикехи саддхим̣ ван̃чана̄васена ва̄ удайапаттхана̄васена ва̄ на тит̣т̣хеййа. упава̄дам̣ бхиккху на кареййа̄ти упава̄дакаре килесе аниббаттенто аттани парехи саман̣абра̄хман̣ехи упава̄дам̣ на джанеййа. га̄ме ча на̄бхисаджджеййа̄ти га̄ме ча гихисам̣сагга̄дӣхи на̄бхисаджджеййа. ла̄бхакамйа̄ джанам̣ на лапайеййа̄ти ла̄бхака̄мата̄йа джанам̣ на̄лапайеййа. пайуттанти чӣвара̄дӣхи сампайуттам̣, тадаттхам̣ ва̄ пайоджитам̣.
938-9. мосавадждже на нӣйетха̄ти муса̄ва̄де на нӣйетха. джӣвитена̄ти джӣвика̄йа. сутва̄ русито бахум̣ ва̄чам̣, саман̣а̄нам̣ ва̄ путхуджана̄нанти русито гхат̣т̣ито парехи теса саман̣а̄нам̣ ва̄ кхаттийа̄дибхеда̄нам̣ ва̄ ан̃н̃есам̣ путхуджана̄нам̣ бахумпи анит̣т̣хава̄чам̣ сутва̄. на пат̣иваджджа̄ти на пат̣ивадеййа. ким̣ ка̄ран̣ам̣? на хи санто пат̣исеникаронти.
940. етан̃ча дхаммаман̃н̃а̄йа̄ти саббаметам̣ йатха̄вуттам̣ дхаммам̣ н̃атва̄. вичинанти вичинанто. сантӣти ниббутим̣ н̃атва̄ти ниббутим̣ ра̄га̄дӣнам̣ сантӣти н̃атва̄.
941. ким̣ка̄ран̣а̄ наппамаджджеити че – абхибхӯ хи соти га̄тха̄. таттха абхибхӯти рӯпа̄дӣнам̣ абхибхавита̄. анабхибхӯтоти техи анабхибхӯто. саккхидхаммаманӣтихамадассӣти паччаккхамева анӣтихам̣ дхаммамаддаккхи. сада̄ намассаманусиккхети сада̄ намассанто тиссо сиккха̄йо сиккхеййа. сесам̣ саббаттха па̄кат̣амева.
кевалам̣ пана еттха ‘‘чаккхӯхи нева лоло’’тиа̄дӣхи индрийасам̣варо, ‘‘анна̄наматхо па̄на̄на’’нтиа̄дӣхи саннидхипат̣иккхепамукхена паччайапат̣исеванасӣлам̣, метхунамосаваджджапесун̣ийа̄дӣхи па̄тимоккхасам̣варасӣлам̣, ‘‘а̄тхаббан̣ам̣ супинам̣ лаккхан̣а’’нтиа̄дӣхи а̄джӣвапа̄рисуддхисӣлам̣, ‘‘джха̄йӣ асса̄’’ти имина̄ сама̄дхи, ‘‘вичинам̣ бхиккхӯ’’ти имина̄ пан̃н̃а̄, ‘‘сада̄ сато сиккхе’’ти имина̄ пуна сан̇кхепато тиссопи сиккха̄, ‘‘атха а̄санесу сайанесу, аппасаддесу бхиккху вихареййа, ниддам̣ на бахулӣкареййа̄’’тиа̄дӣхи сӣласама̄дхипан̃н̃а̄нам̣ упака̄ра̄пака̄расан̇ган̣ханавинодана̄ни вутта̄нӣти. евам̣ бхагава̄ ниммитасса парипун̣н̣апат̣ипадам̣ ватва̄ арахаттаникӯт̣ена десанам̣ нит̣т̣ха̄песи, десана̄парийоса̄не пура̄бхедасутте вуттасадисойева̄бхисамайо ахосӣти.
параматтхаджотика̄йа кхуддака-ат̣т̣хакатха̄йа
суттанипа̄та-ат̣т̣хакатха̄йа туват̣акасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.