9. ва̄сет̣т̣хасуттаван̣н̣ана̄

евам̣ ме сутанти ва̄сет̣т̣хасуттам̣. ка̄ уппатти? айамева йа̄сса нида̄не вутта̄ аттхаван̣н̣анам̣ панасса вуттанайа̄ни утта̄наттха̄ни ча пада̄ни парихаранта̄ карисса̄ма. иччха̄нан̇галоти га̄масса на̄мам̣. бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄нам̣ чан̇кӣ та̄руккхо тодеййоти воха̄рана̄маметам̣. поккхараса̄ти джа̄н̣уссон̣ӣти немиттикам̣. тесу кира еко химавантапассе поккхаран̣ийа̄ падуме ниббатто, ан̃н̃атаро та̄пасо там̣ падумам̣ гахетва̄ таттха сайитам̣ да̄ракам̣ дисва̄ сам̣вад̣д̣хетва̄ ран̃н̃о дассеси. поккхаре сайитатта̄ ‘‘поккхараса̄тӣ’’ти часса на̄мамака̄си. екасса т̣ха̄нантаре немиттикам̣. тена кира джа̄н̣уссон̣ина̄макам̣ пурохитат̣т̣ха̄нам̣ ладдхам̣, со тенева пан̃н̃а̄йи.

те саббепи ан̃н̃е ча абхин̃н̃а̄та̄ абхин̃н̃а̄та̄ бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄ касма̄ иччха̄нан̇гале пат̣ивасантӣти? ведасаджджха̄йанапаривӣмам̣санаттхам̣. тена кира самайена косаладжанападе ведака̄ бра̄хман̣а̄ веда̄нам̣ саджджха̄йакаран̣аттхан̃ча аттхӯпапариккхан̣аттхан̃ча тасмим̣йева га̄ме саннипатанти. тена тепи антарантара̄ аттано бхогага̄мато а̄гамма таттха пат̣ивасанти.

ва̄сет̣т̣хабха̄радва̄джа̄нанти ва̄сет̣т̣хасса ча бха̄радва̄джасса ча. айамантара̄катха̄ти йам̣ аттано саха̄йакабха̄ва̄нурӯпам̣ катхам̣ катхента̄ анувичарим̣су, тасса̄ катха̄йа антара̄ вемаджджхейева айам̣ ан̃н̃а̄ катха̄ удапа̄дӣти вуттам̣ хоти. сам̣суддхагахан̣икоти сам̣суддхакуччхико, сам̣суддха̄йа бра̄хман̣ийа̄ ева куччхисмим̣ ниббаттоти адхиппа̄йо. ‘‘самавепа̄кинийа̄ гахан̣ийа̄’’тиа̄дӣсу хи ударагги ‘‘гахан̣ӣ’’ти вуччати. идха пана ма̄тукуччхи. йа̄ва саттама̄ти ма̄ту ма̄та̄, питу пита̄ти евам̣ пат̣иломена йа̄ва сатта джа̄тийо. еттха ча пита̄махо ча пита̄махӣ ча пита̄маха̄, татха̄ ма̄та̄махо ча ма̄та̄махӣ ча ма̄та̄маха̄, пита̄маха̄ ча ма̄та̄маха̄ ча пита̄маха̄йева. пита̄маха̄нам̣ йугам̣ пита̄махайугам̣. йуганти а̄йуппама̄н̣ам̣. абхила̄паматтамева четам̣, аттхато пана пита̄маха̄йева пита̄махайугам̣. аккхиттоти джа̄тим̣ а̄раббха ‘‘ким̣ со’’ти кеначи анаван̃н̃а̄то. анупаккут̣т̣хоти джа̄тисандосава̄дена анупаккут̣т̣хапуббо. ватасампанноти а̄ча̄расампанно. сан̃н̃а̄петунти н̃а̄петум̣ бодхетум̣, нирантарам̣ ка̄тунти вуттам̣ хоти. а̄йа̄ма̄ти гаччха̄ма.

600. анун̃н̃а̄тапат̣ин̃н̃а̄та̄ти ‘‘тевиджджа̄ тумхе’’ти евам̣ майам̣ а̄чарийехи ча анун̃н̃а̄та̄ аттана̄ ча пат̣иджа̄нимха̄ти аттхо. асма̄ти бхава̄ма. убхоти двепи джана̄. ахам̣ поккхараса̄тисса, та̄руккхасса̄йам̣ ма̄н̣авоти ахам̣ поккхараса̄тисса джет̣т̣хантева̄сӣ аггасиссо, айам̣ та̄руккхасса̄ти адхиппа̄йена бхан̣ати а̄чарийасампаттим̣ аттано сампаттин̃ча дӣпенто.

601. тевиджджа̄нанти тиведа̄нам̣. кевалиноти нит̣т̣хан̇гата̄. асмасети амха бхава̄ма. ида̄ни там̣ кевалибха̄вам̣ виттха̄ренто а̄ха – ‘‘падакасма̄…пе… са̄диса̄’’ти. таттха джаппети веде. каммуна̄ти дасавидхена кусалакаммапатхакаммуна̄. айан̃хи пуббе саттавидхам̣ ка̄йавачӣкаммам̣ сандха̄йа ‘‘йато кхо бхо сӣлава̄ хотӣ’’ти а̄ха. тивидхам̣ манокаммам̣ сандха̄йа ‘‘ватасампанно’’ти а̄ха. тена саманна̄гато хи а̄ча̄расампанно хоти.

602-5. ида̄ни там̣ вачанантарена дассенто а̄ха – ‘‘ахан̃ча каммуна̄ брӯмӣ’’ти. кхайа̄тӣтанти ӯнабха̄вам̣ атӣтам̣, парипун̣н̣анти аттхо. печча̄ти упагантва̄. намассантӣти намо каронти. чаккхум̣ локе самуппаннанти авиджджандхака̄ре локе, там̣ андхака̄рам̣ видхамитва̄ локасса дит̣т̣хадхаммика̄диаттхасандассанена чаккху хутва̄ самуппаннам̣.

606. евам̣ абхиттхавитва̄ ва̄сет̣т̣хена йа̄чито бхагава̄ двепи джане сан̇ган̣ханто а̄ха – ‘‘тесам̣ во ахам̣ бйаккхисса’’нтиа̄ди. таттха бйаккхиссанти бйа̄карисса̄ми. анупуббанти тит̣т̣хату та̄ва бра̄хман̣ачинта̄, кӣт̣апат̣ан̇гатин̣аруккхато пабхути во анупуббам̣ бйаккхиссанти еваметтха адхиппа̄йо ведитаббо, евам̣ виттха̄ракатха̄йа винетабба̄ хи те ма̄н̣авака̄. джа̄тивибхан̇ганти джа̄тивиттха̄рам̣. ан̃н̃аман̃н̃а̄ хи джа̄тийоти тесам̣ тесан̃хи па̄н̣а̄нам̣ джа̄тийо ан̃н̃а̄ ан̃н̃а̄ на̄наппака̄ра̄ти аттхо.

607. тато па̄н̣а̄нам̣ джа̄тивибхан̇ге катхетаббе ‘‘тин̣аруккхепи джа̄на̄тха̄’’ти анупа̄диннака̄нам̣ та̄ва катхетум̣ а̄раддхо. там̣ киматтхамити че? упа̄диннесу сукхан̃а̄панаттхам̣. анупа̄диннесу хи джа̄тибхеде гахите упа̄диннесу со па̄кат̣атаро хоти. таттха тин̣а̄ни на̄ма антопхеггӯни бахиса̄ра̄ни. тасма̄ та̄лана̄л̣икера̄дайопи тин̣асан̇гахам̣ гаччханти. руккха̄ на̄ма бахипхеггӯ антоса̄ра̄. тин̣а̄ни ча руккха̄ ча тин̣аруккха̄. те упайогабахувачанена дассенто а̄ха – ‘‘тин̣аруккхепи джа̄на̄тха̄’’ти. на ча̄пи пат̣иджа̄нарети ‘‘майам̣ тин̣а̄, майам̣ руккха̄’’ти евампи на пат̣иджа̄нанти. лин̇гам̣ джа̄тимайанти апат̣иджа̄нанта̄нампи ча тесам̣ джа̄тимайамева сан̣т̣ха̄нам̣ аттано мӯлабхӯтатин̣а̄дисадисамева хоти. ким̣ ка̄ран̣ам̣? ан̃н̃аман̃н̃а̄ хи джа̄тийо, йасма̄ ан̃н̃а̄ тин̣аджа̄ти, ан̃н̃а̄ руккхаджа̄ти; тин̣есупи ан̃н̃а̄ та̄ладжа̄ти, ан̃н̃а̄ на̄л̣икераджа̄тӣти евам̣ виттха̄ретаббам̣.

тена ким̣ дӣпети? йам̣ джа̄тивасена на̄на̄ хоти, там̣ аттано пат̣ин̃н̃ам̣ паресам̣ ва̄ упадесам̣ вина̄пи ан̃н̃аджа̄тито висесена гайхати. йади ча джа̄тийа̄ бра̄хман̣о бхавеййа, сопи аттано пат̣ин̃н̃ам̣ паресам̣ ва̄ упадесам̣ вина̄ кхаттийато вессасуддато ва̄ висесена гайхеййа, на ча гайхати, тасма̄ на джа̄тийа̄ бра̄хман̣оти. парато пана ‘‘йатха̄ ета̄су джа̄тӣсӯ’’ти има̄йа га̄тха̄йа етаматтхам̣ вачӣбхеденева а̄викариссати.

608. евам̣ анупа̄диннесу джа̄тибхедам̣ дассетва̄ упа̄диннесу там̣ дассенто ‘‘тато кӣт̣е’’ти евама̄дима̄ха. таттха кӣт̣а̄ти кимайо. пат̣ан̇га̄ти пат̣ан̇га̄йева. йа̄ва кунтхакипилликети кунтхакипилликам̣ парийантам̣ катва̄ти аттхо.

609. кхуддакети ка̄л̣акакан̣д̣ака̄дайо. махаллакети сасабил̣а̄ра̄дайо. саббе хи те анекаван̣н̣а̄.

610. па̄дӯдарети ударапа̄де, ударам̣йева йесам̣ па̄да̄ти вуттам̣ хоти. дӣгхапит̣т̣хикети саппа̄нан̃хи сӣсато йа̄ва нан̇гут̣т̣ха̄ пит̣т̣хи ева хоти, тена те ‘‘дӣгхапит̣т̣хика̄’’ти вуччанти. тепи анекаппака̄ра̄ а̄сӣвиса̄дибхедена.

611. одакети удакамхи джа̄те. маччха̄пи анекаппака̄ра̄ рохитамаччха̄дибхедена.

612. паккхӣти сакун̣е. те хи паккха̄нам̣ аттхита̄йа ‘‘паккхӣ’’ти вуччанти. паттехи йантӣти паттайа̄на̄. веха̄се гаччхантӣти вихан̇гама̄. тепи анекаппака̄ра̄ ка̄ка̄дибхедена.

613. евам̣ тхаладжала̄ка̄сагочара̄нам̣ па̄н̣а̄нам̣ джа̄тибхедам̣ дассетва̄ ида̄ни йена̄дхиппа̄йена там̣ дассеси, там̣ а̄викаронто ‘‘йатха̄ ета̄сӯ’’ти га̄тхама̄ха. тассаттхо сан̇кхепато пуббе вутта̄дхиппа̄йаван̣н̣ана̄васенева ведитаббо.

614-6. виттха̄рато панеттха йам̣ ваттаббам̣, там̣ сайамева дассенто ‘‘на кесехӣ’’тиа̄дима̄ха. татра̄йам̣ йоджана̄ – йам̣ вуттам̣ ‘‘наттхи мануссесу лин̇гам̣ джа̄тимайам̣ путхӯ’’ти, там̣ евам̣ наттхӣти ведитаббам̣. сеййатхидам̣, на кесехӣти. на хи ‘‘бра̄хман̣а̄нам̣ ӣдиса̄ кеса̄ хонти, кхаттийа̄нам̣ ӣдиса̄’’ти нийамо аттхи йатха̄ хаттхиассамига̄дӣнанти имина̄ найена саббам̣ йоджетаббам̣. лин̇гам̣ джа̄тимайам̣ нева, йатха̄ ан̃н̃а̄су джа̄тисӯти идам̣ пана вуттассеваттхасса нигамананти ведитаббам̣. тасса йоджана̄ – тадева йасма̄ имехи кеса̄дӣхи наттхи мануссесу лин̇гам̣ джа̄тимайам̣ путху, тасма̄ ведитаббаметам̣ ‘‘бра̄хман̣а̄дибхедесу мануссесу лин̇гам̣ джа̄тимайам̣ нева йатха̄ ан̃н̃а̄су джа̄тӣсӯ’’ти.

617. ида̄ни евам̣ джа̄тибхеде асантепи бра̄хман̣о кхаттийоти идам̣ на̄наттам̣ йатха̄ джа̄там̣, там̣ дассетум̣ ‘‘паччатта’’нти га̄тхама̄ха. тассаттхо – етам̣ тираччха̄на̄нам̣ вийа йонисиддхамева кеса̄дисан̣т̣ха̄на̄наттам̣ мануссесу бра̄хман̣а̄дӣнам̣ аттано аттано сарӣресу на виджджати. авиджджама̄непи пана етасмим̣ йадетам̣ бра̄хман̣о кхаттийоти на̄наттавидха̄напарийа̄йам̣ вока̄рам̣, там̣ вока̄ран̃ча мануссесу саман̃н̃а̄йа павуччати, воха̄раматтена вуччатӣти.

619-625. етта̄вата̄ бхагава̄ бха̄радва̄джасса ва̄дам̣ ниггахетва̄ ида̄ни йади джа̄тийа̄ бра̄хман̣о бхавеййа, а̄джӣвасӣла̄ча̄равипаннопи бра̄хман̣о бхавеййа. йасма̄ пана пора̄н̣а̄ бра̄хман̣а̄ тасса бра̄хман̣абха̄вам̣ на иччханти локе ча ан̃н̃епи пан̣д̣итаманусса̄, тасма̄ ва̄сет̣т̣хасса ва̄дапаггахан̣аттхам̣ там̣ дассенто ‘‘йо хи кочи мануссесӯ’’тиа̄дика̄ ат̣т̣ха га̄тха̄йо а̄ха. таттха гораккханти кхеттараккхам̣, касикамманти вуттам̣ хоти. патхавӣ хи ‘‘го’’ти вуччати, таппабхедо ча кхеттам̣. путхусиппена̄ти тантава̄йакамма̄дина̄на̄сиппена. воха̄ранти ван̣иджджам̣. парапессена̄ти паресам̣ веййа̄ваччена. иссаттханти а̄вудхаджӣвикам̣, усун̃ча саттин̃ча̄ти вуттам̣ хоти. порохиччена̄ти пурохитакаммена.

626. евам̣ бра̄хман̣асамайена ча локавоха̄рена ча а̄джӣвасӣла̄ча̄равипаннасса абра̄хман̣абха̄вам̣ са̄дхетва̄ евам̣ санте на джа̄тийа̄ бра̄хман̣о, гун̣ехи пана бра̄хман̣о хоти. тасма̄ йаттха йаттха куле джа̄то йо гун̣ава̄, со бра̄хман̣о, айаметтха н̃а̄йоти еваметам̣ н̃а̄йам̣ аттхато а̄па̄детва̄ пуна тадева н̃а̄йам̣ вачӣбхедена пака̄сенто а̄ха ‘‘на ча̄хам̣ бра̄хман̣ам̣ брӯмӣ’’ти.

тассаттхо – ахам̣ пана йва̄йам̣ чатӯсу йонӣсу йаттха каттхачи джа̄то, татра̄пи ва̄ висесена йо бра̄хман̣асаман̃н̃ита̄йа ма̄тари самбхӯто, там̣ йониджам̣ маттисамбхавам̣ йа̄ ча̄йам̣ ‘‘убхато суджа̄то’’тиа̄дина̄ (дӣ. ни. 1.303; ма. ни. 2.424) найена бра̄хман̣ехи бра̄хман̣асса парисуддхауппаттимаггасан̇кха̄та̄ йони катхӣйати, ‘‘сам̣суддхагахан̣ико’’ти имина̄ ча ма̄тусампатти, татопи джа̄тасамбхӯтатта̄ ‘‘йониджо маттисамбхаво’’ти ча вуччати, тампи йониджам̣ маттисамбхавам̣ имина̄ ча йониджаматтисамбхаваматтена бра̄хман̣ам̣ на брӯми. касма̄? йасма̄ ‘‘бхо бхо’’ти вачанаматтена ан̃н̃ехи сакин̃чанехи висит̣т̣хатта̄ бхова̄дӣ на̄ма со хоти, саче хоти сакин̃чано. йо пана̄йам̣ йаттха каттхачи куле джа̄топи ра̄га̄дикин̃чана̄бха̄вена акин̃чано, саббагахан̣апат̣иниссаггена ча ана̄да̄но, акин̃чанам̣ ана̄да̄нам̣ тамахам̣ брӯми бра̄хман̣ам̣. касма̄? йасма̄ ба̄хитапа̄поти.

627. кин̃ча бхиййо – ‘‘саббасам̣йоджанам̣ чхетва̄’’тиа̄дика̄ саттавӣсати га̄тха̄. таттха саббасам̣йоджананти дасавидхам̣ сам̣йоджанам̣. на паритассатӣти тан̣ха̄йа на тассати. тамаханти там̣ ахам̣ ра̄га̄дӣнам̣ сан̇га̄нам̣ атиккантатта̄ сан̇га̄тигам̣, чатуннампи йога̄нам̣ абха̄вена висам̣йуттам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

628. наддхинти найханабха̄вена паваттам̣ кодхам̣. вараттанти бандханабха̄вена паваттам̣ тан̣хам̣. санда̄нам̣ сахануккаманти анусайа̄нуккамасахитам̣ два̄сат̣т̣хидит̣т̣хисанда̄нам̣, идам̣ саббампи чхиндитва̄ т̣хитам̣ авиджджа̄палигхасса уккхиттатта̄ уккхиттапалигхам̣ чатуннам̣ сачча̄ннам̣ буддхатта̄ буддхам̣ ахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

629. адут̣т̣хоти евам̣ дасахи аккосаваттхӯхи аккосан̃ча па̄н̣иа̄дӣхи потханан̃ча андубандхана̄дӣхи бандханан̃ча йо акуддхама̄насо хутва̄ адхива̄сеси, кхантибалена саманна̄гататта̄ кхантӣбалам̣, пунаппунам̣ уппаттийа̄ анӣкабхӯтена тенева кхантӣбала̄нӣкена саманна̄гататта̄ бала̄нӣкам̣ там̣ еварӯпам̣ ахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

630. ватантанти дхутаватена саманна̄гатам̣, чатупа̄рисуддхисӣлена сӣлавантам̣, тан̣ха̄уссада̄бха̄вена ануссадам̣, чхал̣индрийадаманена дантам̣, кот̣ийам̣ т̣хитена аттабха̄вена антимаса̄рӣрам̣ тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

631. йо на лимпатӣти евамева йо аббхантаре дувидхепи ка̄ме на лимпати, тасмим̣ ка̄ме на сан̣т̣ха̄ти, тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

632. дуккхасса̄ти кхандхадуккхасса. паннабха̄ранти охитаккхандхабха̄рам̣ чатӯхи йогехи саббакилесехи ва̄ висам̣йуттам̣ тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

633. гамбхӣрапан̃н̃анти гамбхӣресу кхандха̄дӣсу паватта̄йа пан̃н̃а̄йа саманна̄гатам̣, дхаммоджапан̃н̃а̄йа медха̄вим̣, ‘‘айам̣ дуггатийа̄, айам̣ сугатийа̄, айам̣ нибба̄насса магго, айам̣ амагго’’ти евам̣ магге амагге ча чхеката̄йа магга̄маггасса ковидам̣, арахаттасан̇кха̄там̣ уттаматтхамануппаттам̣ тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

634. асам̣сат̣т̣ханти дассанасаванасамулла̄папарибхогака̄йасам̣сагга̄нам̣ абха̄вена асам̣сат̣т̣хам̣. убхайанти гихӣхи ча анага̄рехи ча̄ти убхайехипи асам̣сат̣т̣хам̣. анокаса̄ринти ана̄лайача̄рим̣, там̣ еварӯпам̣ ахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

635. нидха̄йа̄ти никкхипитва̄ оропетва̄. тасесу тха̄варесу ча̄ти тан̣ха̄та̄сена тасесу тан̣ха̄бха̄вена тхирата̄йа тха̄варесу. йо на хантӣти йо евам̣ саббасаттесу вигатапат̣игхата̄йа никкхиттадан̣д̣о нева кан̃чи сайам̣ ханати, на ан̃н̃ена гха̄тети, тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

636. авируддханти а̄гха̄тавасена вируддхесупи локийамаха̄джанесу а̄гха̄та̄бха̄вена авируддхам̣, хаттхагате дан̣д̣е ва̄ саттхе ва̄ авиджджама̄непи паресам̣ паха̄рада̄нато авирататта̄ аттадан̣д̣есу джанесу ниббутам̣ никкхиттадан̣д̣ам̣, пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ ‘‘ахам̣ мама’’нти гахитатта̄ са̄да̄несу, тасса гахан̣асса абха̄вена ана̄да̄нам̣ там̣ еварӯпам̣ ахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

637. а̄рагга̄ти йассете ра̄га̄дайо айан̃ча парагун̣амаккхан̣алаккхан̣о маккхо а̄рагга̄ са̄сапо вийа папатито, йатха̄ са̄сапо а̄рагге на сантит̣т̣хати, евам̣ читте на тит̣т̣хати, тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

638. акаккасанти апхарусам̣. вин̃н̃а̄панинти аттхавин̃н̃а̄паним̣. саччанти бхӯтам̣. на̄бхисаджети йа̄йа гира̄йа ан̃н̃ам̣ куджджха̄панавасена на лагга̄пеййа. кхӣн̣а̄саво на̄ма еварӯпамева гирам̣ бха̄сеййа. тасма̄ тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

639. са̄т̣ака̄бхаран̣а̄дӣсу дӣгхам̣ ва̄ рассам̣ ва̄, ман̣имутта̄дӣсу ан̣ум̣ ва̄ тхӯлам̣ ва̄ махаггхааппаггхавасена субхам̣ ва̄ асубхам̣ ва̄ йо пуггало имасмим̣ локе парапариггахитам̣ на̄дийати, тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

640. нира̄са̄санти ниттан̣хам̣. висам̣йуттанти саббакилесехи вийуттам̣ тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

641. а̄лайа̄ти тан̣ха̄. ан̃н̃а̄йа акатхам̣катхӣти ат̣т̣ха ваттхӯни йатха̄бхӯтам̣ джа̄нитва̄ ат̣т̣хаваттхука̄йа вичикиччха̄йа ниббичикиччхо. аматогадхамануппаттанти аматам̣ нибба̄нам̣ огахетва̄ ануппаттам̣ тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

642. убхоти двепи пун̃н̃а̄ни па̄па̄ни ча чхад̣д̣етва̄ти аттхо. сан̇ганти ра̄га̄дибхедам̣ сан̇гам̣. упаччага̄ти атикканто. тамахам̣ ват̣т̣амӯласокена асокам̣, аббхантаре ра̄гараджа̄дӣнам̣ абха̄вена вираджам̣, нирупаккилесата̄йа суддхам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

643. вималанти аббха̄дималавирахитам̣. суддханти нирупаккилесам̣. виппасаннанти пасанначиттам̣. ана̄виланти килеса̄вилаттавирахитам̣. нандӣбхавапариккхӣн̣анти тӣсу бхавесу париккхӣн̣атан̣хам̣ тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

644. йо бхиккху имам̣ра̄гапалипатхан̃чева килесадугган̃ча сам̣са̄рават̣т̣ан̃ча чатуннам̣ сачча̄нам̣ аппат̣ивиджджханакамохан̃ча атӣто, чатта̄ро огхе тин̣н̣о хутва̄ па̄рам̣ ануппатто, дувидхена джха̄нена джха̄йӣ, тан̣ха̄йа абха̄вена анеджо, катхам̣катха̄йа абха̄вена акатхам̣катхӣ, упа̄да̄на̄нам̣ абха̄вена анупа̄дийитва̄ килесанибба̄нена ниббуто, тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

645. йо пуггало, идха локе, убхопи ка̄ме хитва̄ ана̄га̄ро хутва̄ париббаджати, там̣ париккхӣн̣ака̄ман̃чева париккхӣн̣абхаван̃ча ахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

646. йо идха локе чхадва̄рикам̣ тан̣хам̣ джахитва̄ гхара̄ва̄сена анаттхико ана̄га̄ро хутва̄ париббаджати, тан̣ха̄йа чева бхавасса ча париккхӣн̣атта̄ тан̣ха̄бхавапариккхӣн̣ам̣ тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

647. ма̄нусакам̣ йоганти ма̄нусакам̣ а̄йун̃чева пан̃чавидхака̄магун̣е ча. диббайогепи есева найо. упаччага̄ти йо ма̄нусакам̣ йогам̣ хитва̄ диббам̣ атикканто, там̣ саббехи чатӯхи йогехи висам̣йуттам̣ ахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

648. ратинти пан̃чака̄магун̣аратим̣. аратинти аран̃н̃ава̄се уккан̣т̣хитаттам̣. сӣтибхӯтанти ниббутам̣, нирупадхинти нирупаккилесам̣, вӣранти там̣ еварӯпам̣ саббам̣ кхандхалокам̣ абхибхавитва̄ т̣хитам̣ вӣрийавантам̣ ахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

649. йо ведӣти йо сатта̄нам̣ сабба̄ка̄рена чутин̃ча пат̣исандхин̃ча па̄кат̣ам̣ катва̄ джа̄на̄ти, тамахам̣ алаггата̄йа асаттам̣, пат̣ипаттийа̄ сут̣т̣ху гататта̄ сугатам̣, чатуннам̣ сачча̄нам̣ буддхата̄йа буддхам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

650. йасса̄ти йассете дева̄дайо гатим̣ на джа̄нанти, тамахам̣ а̄сава̄нам̣ кхӣн̣ата̄йа кхӣн̣а̄савам̣, килесехи а̄ракатта̄ арахантам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

651. пурети атӣтаккхандхесу. паччха̄ти ана̄гатесу. маджджхети паччуппаннесу. кин̃чананти йассетесу т̣ха̄несу тан̣ха̄га̄хасан̇кха̄там̣ кин̃чанам̣ наттхи. тамахам̣ ра̄гакин̃чана̄дӣхи акин̃чанам̣. кассачи гахан̣асса абха̄вена ана̄да̄нам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

652. аччхамбхитаттена усабхасадисата̄йа усабхам̣, уттамат̣т̣хена паварам̣, вӣрийасампаттийа̄ вӣрам̣, маханта̄нам̣ сӣлаккхандха̄дӣнам̣ еситатта̄ махесим̣, тин̣н̣ам̣ ма̄ра̄нам̣ виджитатта̄ виджита̄винам̣, нинха̄такилесата̄йа нха̄такам̣, чатусаччабуддхата̄йа буддхам̣ там̣ еварӯпам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

653. йо пуббенива̄сам̣ па̄кат̣ам̣ катва̄ джа̄на̄ти, чхаббӣсатидевалокабхедам̣ саггам̣, чатуббидхам̣ апа̄йан̃ча диббачаккхуна̄ пассати, атхо джа̄тиккхайасан̇кха̄там̣ арахаттам̣ патто, тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

654. евам̣ бхагава̄ гун̣ато бра̄хман̣ам̣ ватва̄ ‘‘йе ‘джа̄тито бра̄хман̣о’ти абхинивесам̣ каронти, те идам̣ воха̄раматтам̣ аджа̄нанта̄, са̄ ча несам̣ дит̣т̣хи дуддит̣т̣хӣ’’ти дассенто ‘‘саман̃н̃а̄ хеса̄’’ти га̄тха̄двайама̄ха. тассаттхо – ‘‘йадидам̣ бра̄хман̣о кхаттийо бха̄радва̄джо ва̄сет̣т̣хо’’ти на̄маготтам̣ пакаппитам̣, саман̃н̃а̄ хеса̄ локасмим̣, пан̃н̃аттивоха̄раматтанти ведитаббам̣. касма̄? йасма̄ саммучча̄ самуда̄гатам̣ саманун̃н̃а̄йа а̄гатам̣. тан̃хи таттха таттха джа̄така̄лейевасса н̃а̄тиса̄лохитехи пакаппитам̣ катам̣. но четам̣ евам̣ пакаппеййум̣, на кочи кан̃чи дисва̄ ‘‘айам̣ бра̄хман̣о’’ти ва̄ ‘‘бха̄радва̄джо’’ти ва̄ джа̄неййа.

655. евам̣ пакаппитан̃четам̣ дӣгхараттаманусайитам̣ дит̣т̣хигатамаджа̄натам̣, ‘‘пакаппитам̣ на̄маготтам̣, на̄маготтаматтаметам̣ сам̣воха̄раттхам̣ пакаппита’’нти аджа̄нанта̄нам̣ сатта̄нам̣ хадайе дӣгхараттам̣ дит̣т̣хигатаманусайитам̣, тасса анусайитатта̄ там̣ на̄маготтам̣ аджа̄нанта̄ те пабруванти ‘‘джа̄тийа̄ хоти бра̄хман̣о’’ти, аджа̄нанта̄йева евам̣ вадантӣти вуттам̣ хоти.

656-7. евам̣ ‘‘йе ‘джа̄тито бра̄хман̣о’ти абхинивесам̣ каронти, те идам̣ воха̄раматтамаджа̄нанта̄, са̄ ча несам̣ дит̣т̣хи дуддит̣т̣хӣ’’ти дассетва̄ ида̄ни ниппарийа̄йамева джа̄тива̄дам̣ пат̣иккхипанто каммава̄дан̃ча ниропенто ‘‘на джачча̄’’тиа̄дима̄ха. таттха ‘‘каммуна̄ бра̄хман̣о хоти, каммуна̄ хоти абра̄хман̣о’’ти имисса̄ упад̣д̣хага̄тха̄йа аттхавиттха̄ран̣аттхам̣ ‘‘кассако каммуна̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха каммуна̄ти паччуппаннена касикамма̄диниббаттакачетана̄каммуна̄.

659. пат̣иччасамуппа̄дадасса̄ти ‘‘имина̄ паччайена евам̣ хотӣ’’ти евам̣ пат̣иччасамуппа̄дадасса̄вино. каммавипа̄каковида̄ти самма̄на̄вама̄на̄рахе куле каммавасена уппатти хоти, ан̃н̃а̄пи хӣнапан̣ӣтата̄ хӣнапан̣ӣте камме випаччама̄не хотӣти евам̣ каммавипа̄какусала̄.

660. ‘‘каммуна̄ваттатӣ’’ти га̄тха̄йа пана ‘‘локо’’ти ва̄ ‘‘паджа̄’’ти ва̄ ‘‘сатта̄’’ти ва̄ екойева аттхо, вачанаматтамева на̄нам̣. пуримападена четтха ‘‘аттхи брахма̄ маха̄брахма̄…пе… сет̣т̣хо саджита̄ васӣ пита̄ бхӯтабхабйа̄на’’нти (дӣ. ни. 1.42) имисса̄ дит̣т̣хийа̄ ниседхо ведитаббо. каммуна̄ хи ваттати та̄су та̄су гатӣсу уппаджджати локо, тасса ко саджита̄ти? дутийена ‘‘евам̣ каммуна̄ уппаннопи ча паваттийампи атӣтапаччуппаннабхедена каммуна̄ ева паваттати, сукхадуккха̄ни паччанубхонто хӣнапан̣ӣта̄дибха̄вам̣ а̄паджджанто паваттатӣ’’ти дассети. татийена тамеваттхам̣ нигамети ‘‘евам̣ саббатха̄пи камманибандхана̄ сатта̄ камменева баддха̄ хутва̄ паваттанти, на ан̃н̃атха̄’’ти. чатуттхена таматтхам̣ упама̄йа вибха̄вети ратхасса̄н̣ӣва йа̄йатоти. йатха̄ ратхасса йа̄йато а̄н̣и нибандханам̣ хоти, на та̄йа анибаддхо йа̄ти, евам̣ локасса уппаджджато ча паваттато ча каммам̣ нибандханам̣, на тена анибаддхо уппаджджати наппаваттати.

661. ида̄ни йасма̄ евам̣ камманибандхано локо, тасма̄ сет̣т̣хена каммуна̄ сет̣т̣хабха̄вам̣ дассенто ‘‘тапена̄’’ти га̄тха̄двайама̄ха. таттха тапена̄ти индрийасам̣варена. брахмачарийена̄ти сиккха̄нисситена вутта̄васесасет̣т̣хачарийена. сам̣йамена̄ти сӣлена. дамена̄ти пан̃н̃а̄йа. етена сет̣т̣хат̣т̣хена брахмабхӯтена каммуна̄ бра̄хман̣о хоти. касма̄? йасма̄ етам̣ бра̄хман̣амуттамам̣, йасма̄ етам̣ каммам̣ уттамо бра̄хман̣абха̄воти вуттам̣ хоти. ‘‘брахма̄на’’нтипи па̄т̣хо, тассаттхо – брахмам̣ а̄нетӣти брахма̄нам̣, брахмабха̄вам̣ а̄нети а̄вахати детӣти вуттам̣ хоти.

662. дутийага̄тха̄йа сантоти сантакилесо. брахма̄ саккоти брахма̄ ча сакко ча. йо еварӯпо, со на кевалам̣ бра̄хман̣о, апича кхо брахма̄ ча сакко ча со виджа̄натам̣ пан̣д̣ита̄нам̣, евам̣ ва̄сет̣т̣ха джа̄на̄хӣти вуттам̣ хоти. сесам̣ вуттанайамева̄ти.

параматтхаджотика̄йа кхуддака-ат̣т̣хакатха̄йа

суттанипа̄та-ат̣т̣хакатха̄йа ва̄сет̣т̣хасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.