10. кока̄ликасуттаван̣н̣ана̄

евам̣ ме сутанти кока̄ликасуттам̣. ка̄ уппатти? имасса суттасса уппатти аттхаван̣н̣ана̄йамева а̄ви бхависсати. аттхаван̣н̣ана̄йа часса евам̣ ме сутантиа̄ди вуттанайамева. атха кхо кока̄ликоти еттха пана ко айам̣ кока̄лико, касма̄ ча упасан̇камӣти? вуччате – айам̣ кира кока̄ликарат̣т̣хе кока̄ликанагаре кока̄ликасет̣т̣хисса путто паббаджитва̄ питара̄ ка̄ра̄пите виха̄рейева пат̣ивасати ‘‘чӯл̣акока̄лико’’ти на̄мена, на девадаттасса сиссо. со хи бра̄хман̣апутто ‘‘маха̄кока̄лико’’ти пан̃н̃а̄йи.

бхагавати кира са̄ваттхийам̣ вихаранте две аггаса̄вака̄ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи саддхим̣ джанападача̄рикам̣ чарама̄на̄ упакат̣т̣ха̄йа вассӯпана̄йика̄йа вивекава̄сам̣ васитука̄ма̄ те бхиккхӯ уййоджетва̄ аттано паттачӣварама̄да̄йа тасмим̣ джанападе там̣ нагарам̣ патва̄ там̣ виха̄рам̣ агамам̣су. таттха те кока̄ликена саддхим̣ саммодитва̄ там̣ а̄хам̣су – ‘‘а̄вусо, майам̣ идха тема̄сам̣ васисса̄ма, ма̄ кассачи а̄рочеййа̄сӣ’’ти. со ‘‘са̄дхӯ’’ти пат̣иссун̣итва̄ тема̄се атӣте итарадивасам̣ пагева нагарам̣ пависитва̄ а̄рочеси – ‘‘тумхе аггаса̄ваке идха̄гантва̄ васама̄не на джа̄ниттха, на те кочи паччайена̄пи нимантетӣ’’ти. нагарава̄сино ‘‘касма̄ но, бханте, на̄рочайиттха̄’’ти. ким̣ а̄рочитена, ким̣ на̄ддасатха две бхиккхӯ васанте, нану ете аггаса̄вака̄ти. те кхиппам̣ саннипатитва̄ саппигул̣аваттха̄дӣни а̄нетва̄ кока̄ликасса пурато никкхипим̣су. со чинтеси – ‘‘парамаппиччха̄ аггаса̄вака̄ ‘пайуттава̄ча̄йа уппанно ла̄бхо’ти н̃атва̄ на са̄дийиссанти, аса̄дийанта̄ аддха̄ ‘а̄ва̄сикасса детха̄’ти бхан̣иссанти, ханда̄хам̣ имам̣ ла̄бхам̣ га̄ха̄петва̄ гаччха̄мӣ’’ти. со татха̄ ака̄си, тхера̄ дисва̄ва пайуттава̄ча̄йа уппаннабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘име паччайа̄ нева амха̄кам̣ на кока̄ликасса ват̣т̣антӣ’’ти чинтетва̄ ‘‘а̄ва̄сикасса детха̄’’ти аватва̄ пат̣иккхипитва̄ паккамим̣су. тена кока̄лико ‘‘катхан̃хи на̄ма аттана̄ агган̣ханта̄ майхампи на да̄песу’’нти доманассам̣ уппа̄деси.

те бхагавато сантикам̣ агамам̣су. бхагава̄ ча пава̄ретва̄ саче аттана̄ джанападача̄рикам̣ на гаччхати, аггаса̄ваке песети – ‘‘чаратха, бхиккхаве, ча̄рикам̣ бахуджанахита̄йа̄’’тиа̄дӣни (маха̄ва. 32) ватва̄. идама̄чин̣н̣ам̣ татха̄гата̄нам̣. тена кхо пана самайена аттана̄ агантука̄мо хоти. атха кхо име пунадева уййоджеси – ‘‘гаччхатха, бхиккхаве, чаратха ча̄рика’’нти. те пан̃чаматтехи бхиккхусатехи саддхим̣ ча̄рикам̣ чарама̄на̄ анупуббена тасмим̣ рат̣т̣хе тамева нагарам̣ агамам̣су. на̄гара̄ тхере сан̃джа̄нитва̄ саха париккха̄рехи да̄нам̣ саджджетва̄ нагарамаджджхе ман̣д̣апам̣ катва̄ да̄нам̣ адам̣су, тхера̄нан̃ча париккха̄ре упана̄месум̣. тхера̄ гахетва̄ бхиккхусан̇гхасса адам̣су. там̣ дисва̄ кока̄лико чинтеси – ‘‘име пуббе аппиччха̄ ахесум̣, ида̄ни лобха̄бхибхӯта̄ па̄пиччха̄ джа̄та̄, пуббепи аппиччхасантут̣т̣хапавивиттасадиса̄ ман̃н̃е, име па̄пиччха̄ асантагун̣апаридӣпака̄ па̄пабхиккхӯ’’ти. со тхере упасан̇камитва̄ ‘‘а̄вусо, тумхе пуббе аппиччха̄ сантут̣т̣ха̄ павивитта̄ вийа ахуваттха, ида̄ни панаттха па̄пабхиккхӯ джа̄та̄’’ти ватва̄ паттачӣварама̄да̄йа та̄вадева тарама̄нарӯпо никкхамитва̄ гантва̄ ‘‘бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесса̄мӣ’’ти са̄ваттха̄бхимукхо гантва̄ анупуббена бхагавантам̣ упасан̇ками. айаметтха кока̄лико, имина̄ ка̄ран̣ена упасан̇ками. тена вуттам̣ ‘‘атха кхо кока̄лико бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇камӣ’’тиа̄ди.

бхагава̄ там̣ туритатуритам̣ а̄гаччхантам̣ дисва̄ва а̄ваджджетва̄ ан̃н̃а̄си – ‘‘аггаса̄ваке аккоситука̄мо а̄гато’’ти. ‘‘сакка̄ ну кхо пат̣иседхету’’нти ча а̄вадждженто ‘‘на сакка̄, тхересу апараджджхитва̄ а̄гато, екам̣сена падуманирайе уппаджджиссатӣ’’ти аддаса. евам̣ дисва̄пи пана ‘‘са̄рипуттамоггалла̄непи на̄ма гарахантам̣ сутва̄ на ниседхетӣ’’ти парӯпава̄дамочанаттхам̣ арийӯпава̄дасса маха̄са̄ваджджабха̄вадассанаттхан̃ча ‘‘ма̄ хева’’нтиа̄дина̄ найена тиккхаттум̣ пат̣иседхеси. таттха ма̄ хеванти ма̄ евама̄ха, ма̄ евам̣ абхан̣ӣти аттхо. песала̄ти пийасӣла̄. саддха̄йикоти саддха̄гамакаро, паса̄да̄вахоти вуттам̣ хоти. паччайикоти паччайакаро, ‘‘евамета’’нти саннит̣т̣ха̄вахоти вуттам̣ хоти.

ачирапаккантасса̄ти паккантасса сато на чиренева саббо ка̄йо пхут̣о ахосӣти кесаггаматтампи ока̄сам̣ аваджджетва̄ сакаласарӣрам̣ ат̣т̣хӣни бхиндитва̄ уггата̄хи пӣл̣ака̄хи аджджхоттхат̣ам̣ ахоси. таттха йасма̄ буддха̄нубха̄вена татха̄рӯпам̣ каммам̣ буддха̄нам̣ саммукхӣбха̄ве випа̄кам̣ на дети, дассанӯпача̄ре пана виджахитаматте дети, тасма̄ тасса ачирапаккантасса пӣл̣ака̄ ут̣т̣хахим̣су. тенева вуттам̣ ‘‘ачирапаккантасса ча кока̄ликасса̄’’ти. атха касма̄ таттхева на ат̣т̣ха̄сӣти че? камма̄нубха̄вена. ока̄сакатан̃хи каммам̣ авассам̣ випаччати, там̣ тасса таттха т̣ха̄тум̣ на дети. со камма̄нубха̄вена чодийама̄но ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми. кал̣а̄йаматтийоти чан̣акаматтийо. белувасала̄т̣укаматтийоти тарун̣абелуваматтийо. пабхиджджим̣сӯти бхиджджим̣су. та̄су бхинна̄су сакаласарӣрам̣ панасапаккам̣ вийа ахоси. со паккена гаттена анайабйасанам̣ патва̄ дуккха̄бхибхӯто джетаванадва̄ракот̣т̣хаке сайи. атха дхаммассаванаттхам̣ а̄гата̄гата̄ манусса̄ там̣ дисва̄ ‘‘дхи кока̄лика, дхи кока̄лика, айуттамака̄си, аттанойева мукхам̣ нисса̄йа анайабйасанам̣ паттосӣ’’ти а̄хам̣су. тесам̣ сутва̄ а̄раккхадевата̄ дхикка̄рам̣ акам̣су, а̄раккхадевата̄нам̣ а̄ка̄сат̣т̣хадевата̄ти имина̄ упа̄йена йа̄ва аканит̣т̣хабхавана̄ екадхикка̄ро удапа̄ди.

тада̄ ча турӯ на̄ма бхиккху кока̄ликасса упаджджха̄йо ана̄га̄мипхалам̣ патва̄ суддха̄ва̄сесу ниббатто хоти. сопи сама̄паттийа̄ вут̣т̣хито там̣ дхикка̄рам̣ сутва̄ а̄гамма кока̄ликам̣ овади са̄рипуттамоггалла̄несу читтаппаса̄даджананаттхам̣. со тасса̄пи вачанам̣ аггахетва̄ ан̃н̃адаттху тамева апара̄дхетва̄ ка̄лам̣ катва̄ падуманирайе уппаджджи. тена̄ха – ‘‘атха кхо кока̄лико бхиккху тенева̄ба̄дхена…пе… а̄гха̄тетва̄’’ти.

атха кхо брахма̄ сахампатӣти ко айам̣ брахма̄, касма̄ ча бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ етадавоча̄ти? айам̣ кассапасса бхагавато са̄сане сахако на̄ма бхиккху ана̄га̄мӣ хутва̄ суддха̄ва̄сесу уппанно, таттха нам̣ ‘‘сахампати брахма̄’’ти сан̃джа̄нанти. со пана ‘‘ахам̣ бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ падуманирайам̣ киттесса̄ми, тато бхагава̄ бхиккхӯнам̣ а̄рочессати. катха̄нусандхикусала̄ бхиккхӯ таттха̄йуппама̄н̣ам̣ пуччхиссанти, бхагава̄ а̄чиккханто арийӯпава̄де а̄дӣнавам̣ пака̄сессатӣ’’ти имина̄ ка̄ран̣ена бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ етадавоча. бхагава̄ татхева ака̄си, ан̃н̃атаропи бхиккху пуччхи. тена ча пут̣т̣хо ‘‘сеййатха̄пи бхиккхӯ’’тиа̄дима̄ха.

таттха вӣсатикха̄рикоти ма̄гадхакена паттхена чатта̄ро паттха̄ косаларат̣т̣хе еко паттхо хоти, тена паттхена чатта̄ро паттха̄ а̄л̣хакам̣, чатта̄ри а̄л̣хака̄ни дон̣ам̣, чатудон̣а̄ ма̄ника̄, чатума̄ника̄ кха̄рӣ, та̄йа кха̄рийа̄ вӣсатикха̄рико. тилава̄хоти тиласакат̣ам̣. аббудо нирайоти аббудо на̄ма кочи паччеканирайо наттхи, авӣчимхийева аббудаган̣ана̄йа паччанока̄со пана ‘‘аббудо нирайо’’ти вутто. еса найо нираббуда̄дӣсу.

таттха вассаган̣ана̄пи евам̣ ведитабба̄ – йатхева хи сатам̣ сатасахасса̄ни кот̣и хоти, евам̣ сатам̣ сатасахассакот̣ийо пакот̣и на̄ма хоти, сатам̣ сатасахассапакот̣ийо кот̣иппакот̣и на̄ма, сатам̣ сатасахассакот̣иппакот̣ийо нахутам̣, сатам̣ сатасахассанахута̄ни ниннахутам̣, сатам̣ сатасахассаниннахута̄ни екам̣ аббудам̣, тато вӣсатигун̣ам̣ нираббудам̣. еса найо саббаттха. кечи пана ‘‘таттха таттха паридевана̄наттенапи каммакаран̣ана̄наттенапи има̄ни на̄ма̄ни ладдха̄нӣ’’ти ваданти, апаре ‘‘сӣтанарака̄ ева ете’’ти.

атха̄паранти тадаттхависесаттхадӣпакам̣ га̄тха̄бандхам̣ сандха̄йа вуттам̣. па̄т̣хавасена вуттавӣсатига̄тха̄су хи еттха ‘‘сатам̣ сахасса̄на’’нти айамека̄ ева га̄тха̄ вуттаттхадӣпика̄, сеса̄ висесаттхадӣпика̄ ева, аваса̄не га̄тха̄двайамева пана маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ виниччхитапа̄т̣хе наттхи. тена̄вочумха ‘‘вӣсатига̄тха̄сӯ’’ти.

663. таттха кут̣ха̄рӣти аттаччхедакат̣т̣хена кут̣ха̄рисадиса̄ пхарусава̄ча̄. чхиндатӣти кусаламӯласан̇кха̄там̣ аттано мӯлам̣йева никантати.

664. ниндийанти ниндитаббам̣. там̣ ва̄ ниндати йо пасам̣сийоти йо уттамат̣т̣хена пасам̣са̄рахо пуггало, там̣ ва̄ со па̄пиччхата̄дӣни а̄ропетва̄ гарахати. вичина̄тӣти упачина̄ти. калинти апара̄дхам̣.

665. айам̣ калӣти айам̣ апара̄дхо. аккхесӯти джӯтакӣл̣анааккхесу. саббасса̄пи саха̄пи аттана̄ти саббена аттано дханенапи аттана̄пи саддхим̣. сугатесӯпи сут̣т̣ху гататта̄, сундаран̃ча т̣ха̄нам̣ гататта̄ сугатана̄макесу буддхапаччекабуддхаса̄вакесу. манам̣ падосайети йо манам̣ падӯсеййа. тасса̄йам̣ манопадосо ева махаттаро калӣти вуттам̣ хоти.

666. касма̄? йасма̄ сатам̣ сахасса̄нам̣…пе… па̄пакам̣, йасма̄ вассаган̣ана̄йа еттако со ка̄ло, йам̣ ка̄лам̣ арийагарахӣ ва̄чам̣ манан̃ча пан̣идха̄йа па̄пакам̣ нирайам̣ упети, таттха паччатӣти вуттам̣ хоти. идан̃хи сан̇кхепена падуманирайе а̄йуппама̄н̣ам̣.

667. ида̄ни апаренапи найена ‘‘айамева махаттаро кали, йо сугатесу манам̣ падӯсайе’’ти имаматтхам̣ вибха̄венто ‘‘абхӯтава̄дӣ’’ти а̄дима̄ха. таттха абхӯтава̄дӣти арийӯпава̄давасена аликава̄дӣ. нирайанти падума̄дим̣. печча сама̄ бхавантӣти ито пат̣игантва̄ нирайӯпапаттийа̄ сама̄ бхаванти. параттха̄ти паралоке.

668. кин̃ча бхиййо – йо аппадут̣т̣хасса̄ти. таттха манопадоса̄бха̄вена аппадут̣т̣хо, авиджджа̄мала̄бха̄вена суддхо, па̄пиччха̄бха̄вена анан̇ган̣оти ведитаббо. аппадут̣т̣хатта̄ ва̄ суддхасса, суддхатта̄ анан̇ган̣асса̄ти евампеттха йоджетаббам̣.

669. евам̣ сугатесу манопадосасса махаттаракалибха̄вам̣ са̄дхетва̄ ида̄ни ва̄ритаваттхуга̄тха̄ на̄ма чуддаса га̄тха̄ а̄ха. има̄ кира кока̄ликам̣ мӣйама̄намева овадантена̄йасмата̄ маха̄моггалла̄нена вутта̄, ‘‘маха̄брахмуна̄’’ти еке. та̄сам̣ имина̄ суттена саддхим̣ екасан̇гахаттхам̣ айамуддесо ‘‘йо лобхагун̣е ануйутто’’тиа̄ди. таттха пат̣хамага̄тха̄йа та̄ва ‘‘гун̣о’’ти ниддит̣т̣хатта̄ анекаккхаттум̣ паваттатта̄ ва̄ лобхойева лобхагун̣о, тан̣ха̄йетам̣ адхивачанам̣. авадан̃н̃ӯти авачанан̃н̃ӯ буддха̄нампи ова̄дам̣ аггахан̣ена. маччхарӣти пан̃чавидхамаччхарийена. песун̣ийам̣ ануйуттоти аггаса̄вака̄нам̣ бхедака̄мата̄йа. сесам̣ па̄кат̣амева. идам̣ вуттам̣ хоти – йо, а̄вусо кока̄лика, тумха̄дисо ануйутталобхатан̣ха̄йа лобхагун̣е ануйутто ассаддхо кадарийо авадан̃н̃ӯ маччхарӣ песун̣ийам̣ ануйутто, со вачаса̄ парибха̄сати ан̃н̃ам̣ абха̄санеййампи пуггалам̣. тена там̣ вада̄ми ‘‘мукхадугга̄’’ти га̄тха̄ттайам̣.

670. тасса̄йам̣ анутта̄нападаттхо – мукхадугга мукхависама, вибхӯта вигатабхӯта, аликава̄ди, анарийа асаппуриса, бхӯнаху бхӯтиханака, вуд̣д̣хина̄сака, пурисанта антимапуриса, кали алаккхипуриса, аваджа̄та буддхасса аваджа̄тапутта.

671. раджама̄кирасӣти килесараджам̣ аттани паккхипаси. папатанти соббхам̣. ‘‘папа̄та’’нтипи па̄т̣хо, со еваттхо. ‘‘папада’’нтипи па̄т̣хо, маха̄нирайанти аттхо.

672. ети хатанти еттха ха-ити нипа̄то, танти там̣ кусала̄кусалакаммам̣. атха ва̄ хатанти гатам̣ пат̣ипаннам̣, упачитанти аттхо. сува̄мӣти са̄ми тасса каммасса кататта̄. со хи там̣ каммам̣ лабхатева, на̄сса там̣ нассатӣти вуттам̣ хоти. йасма̄ ча лабхати, тасма̄ дуккхам̣ мандо…пе… киббисака̄рӣ.

673. ида̄ни йам̣ дуккхам̣ мандо пассати, там̣ пака̄сенто ‘‘айосан̇кусама̄хатат̣т̣ха̄на’’нтиа̄дима̄ха. таттха пуримаупад̣д̣хага̄тха̄йа та̄ва аттхо – йам̣ там̣ айосан̇кусама̄хатат̣т̣ха̄нам̣ сандха̄йа бхагавата̄ ‘‘таменам̣, бхиккхаве, нирайапа̄ла̄ пан̃чавидхабандханам̣ на̄ма ка̄ран̣ам̣ каронтӣ’’ти (ма. ни. 3.250; а. ни. 3.36) вуттам̣, там̣ упети, евам̣ упенто ча таттхева а̄дитта̄йа лохапатхавийа̄ нипаджджа̄петва̄ нирайапа̄лехи пан̃часу т̣ха̄несу а̄кот̣ийама̄нам̣ таттам̣ кхиласан̇кха̄там̣ тин̣хадха̄рамайасӯламупети, йам̣ сандха̄йа бхагавата̄ вуттам̣ ‘‘таттам̣ айокхилам̣ хаттхе гаментӣ’’тиа̄ди. тато пара̄ упад̣д̣хага̄тха̄ анека̄ни вассасахасса̄ни таттха паччитва̄ пакка̄васеса̄нубхаванаттхам̣ анупуббена кха̄родаканадӣтӣрам̣ гатасса йам̣ там̣ ‘‘таттам̣ айогул̣ам̣ мукхе паккхипанти, таттам̣ тамбалохам̣ мукхе а̄син̃чантӣ’’ти вуттам̣, там̣ сандха̄йа вуттам̣. таттха айоти лохам̣. гул̣асаннибханти белувасан̣т̣ха̄нам̣. айогахан̣ена четтха тамбалохам̣, итарена айогул̣ам̣ ведитаббам̣. патирӯпанти катакамма̄нурӯпам̣.

674. тато пара̄су га̄тха̄су на хи ваггӯти ‘‘ган̣хатха, пахаратха̄’’тиа̄дӣни ваданта̄ нирайапа̄ла̄ мадхурава̄чам̣ на ваданти. на̄бхиджавантӣти на сумукхабха̄вена абхимукха̄ джаванти, на сумукха̄ упасан̇каманти, анайабйасанама̄ваханта̄ ева упасан̇камантӣти вуттам̣ хоти. на та̄н̣амупентӣти та̄н̣ам̣ лен̣ам̣ пат̣исаран̣ам̣ хутва̄ на упагаччханти, ган̣ханта̄ хананта̄ ева упентӣти вуттам̣ хоти. ан̇га̄ре сантхате сайантӣти ан̇га̄рапаббатам̣ а̄ропита̄ сама̄на̄ анека̄ни вассасахасса̄ни сантхате ан̇га̄ре сенти. гинисампаджджалитанти самантато джалитам̣ саббадиса̄су ча сампаджджалитам̣ аггим̣. пависантӣти маха̄нирайе паккхитта̄ сама̄на̄ ога̄ханти. маха̄нирайо на̄ма йо со ‘‘чатуккан̣н̣о’’ти (а. ни. 3.36) вутто, нам̣ йоджанасате т̣хатва̄ пассатам̣ аккхӣни бхиджджанти.

675. джа̄лена ча онахийа̄на̄ти айоджа̄лена паливет̣хетва̄ мигалуддака̄ мигам̣ вийа хананти. идам̣ девадӯте авуттакаммака̄ран̣ам̣. андхам̣ва тимисама̄йантӣти андхакаран̣ена андхамева бахаландхака̄ратта̄ ‘‘тимиса’’нти сан̃н̃итам̣ дхӯмарорувам̣ на̄ма наракам̣ гаччханти. татра кира несам̣ кхарадхӯмам̣ гха̄йитва̄ аккхӣни бхиджджанти, тена ‘‘андхам̣ва̄’’ти вуттам̣. там̣ витатан̃хи йатха̄ махика̄йоти тан̃ча андхатимисам̣ махика̄йо вийа витатам̣ хотӣти аттхо. ‘‘виттхата’’нтипи па̄т̣хо. идампи девадӯте авуттакаммака̄ран̣амева.

676. атха лохамайанти айам̣ пана лохакумбхӣ патхавипарийантика̄ чатунахута̄дхика̄ни двейоджанасатасахасса̄ни гамбхӣра̄ саматиттика̄ татралохапӯра̄ хоти. паччанти хи та̄су чирараттанти та̄су кумбхӣсу дӣгхараттам̣ паччанти. аггинисама̄сӯти аггисама̄су. самуппилава̄тети самуппилаванта̄, сакимпи уддхам̣ сакимпи адхо гаччхама̄на̄ пхен̣уддехакам̣ паччантӣти вуттам̣ хоти. девадӯте вуттанайенева там̣ ведитаббам̣.

677. пуббалохитамиссети пуббалохитамисса̄йа лохакумбхийа̄. таттха кинти таттха. йам̣ йам̣ дисаканти дисам̣ видисам̣. адхисетӣти гаччхати. ‘‘абхисетӣ’’типи па̄т̣хо, таттха йам̣ йам̣ дисам̣ аллӣйати апассайатӣти аттхо. килиссатӣти ба̄дхӣйати. ‘‘килиджджатӣ’’типи па̄т̣хо, пӯти хотӣти аттхо. сампхусама̄ноти тена пуббалохитена пхут̣т̣хо сама̄но. идампи девадӯте авуттакаммака̄ран̣ам̣.

678. пул̣ава̄васатхети пул̣ава̄нам̣ а̄ва̄се. айампи лохакумбхӣйева девадӯте ‘‘гӯтханирайо’’ти вутта̄, таттха патитасса сӯчимукхапа̄н̣а̄ чхавиа̄дӣни чхиндитва̄ ат̣т̣химин̃джам̣ кха̄данти. гантум̣ на хи тӣрамапаттхӣти апагантум̣ на хи тӣрам̣ аттхи. ‘‘тӣраваматтхӣ’’типи па̄т̣хо, сойеваттхо. тӣрамева еттха ‘‘тӣрава’’нти вуттам̣. саббасама̄ хи самантакапалла̄ти йасма̄ тасса̄ кумбхийа̄ упарибха̄гепи никуджджитатта̄ саббаттха сама̄ самантато кат̣а̄ха̄, тасма̄ апагантум̣ тӣрам̣ наттхӣти вуттам̣ хоти.

679. асипаттаванам̣ девадӯте вуттанайамева. тан̃хи дӯрато раман̣ӣйам̣ амбаванам̣ вийа диссати, атхеттха лобхена нерайика̄ пависанти, тато несам̣ ва̄терита̄ни патта̄ни патитва̄ ан̇гапаччан̇га̄ни чхинданти. тена̄ха – ‘‘там̣ пависанти самуччхидагатта̄’’ти. там̣ пависанти тато сут̣т̣ху чхиннагатта̄ хонтӣти. дживхам̣ бал̣исена гахетва̄ а̄раджайа̄раджайа̄ виханантӣти таттха асипаттаване вегена дха̄витва̄ патита̄нам̣ муса̄ва̄дӣнам̣ нерайика̄нам̣ нирайапа̄ла̄ дживхам̣ бал̣исена никкад̣д̣хитва̄ йатха̄ манусса̄ аллачаммам̣ бхӯмийам̣ паттхаритва̄ кхилехи а̄кот̣енти, евам̣ а̄кот̣етва̄ пхарасӯхи пха̄летва̄ пха̄летва̄ екамекам̣ кот̣им̣ чхиндетва̄ вихананти, чхинначхинна̄ кот̣и пунаппунам̣ самут̣т̣ха̄ти. ‘‘а̄рачайа̄рачайа̄’’типи па̄т̣хо, а̄вин̃чхитва̄ а̄вин̃чхитва̄ти аттхо. етампи девадӯте авуттакаммака̄ран̣ам̣.

680. ветаран̣инти девадӯте ‘‘махатӣ кха̄родака̄ надӣ’’ти (ма. ни. 3.269) вуттанадим̣. са̄ кира ган̇га̄ вийа удакабхарита̄ диссати. атхеттха нха̄йисса̄ма пивисса̄ма̄ти нерайика̄ патанти. тин̣хадха̄ракхурадха̄ранти тин̣хадха̄рам̣ кхурадха̄рам̣, тиккхадха̄ракхурадха̄раватинти вуттам̣ хоти. тасса̄ кира надийа̄ уддхамадхо убхайатӣресу ча тин̣хадха̄ра̄ кхура̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣хапита̄ вийа тит̣т̣ханти, тена са̄ ‘‘тин̣хадха̄ра̄ кхурадха̄ра̄’’ти вуччати. там̣ тин̣хадха̄ракхурадха̄рам̣ удака̄са̄йа упенти аллӣйантӣти аттхо. евам̣ упента̄ ча па̄пакаммена чодита̄ таттха манда̄ папатанти ба̄ла̄ти аттхо.

681. са̄ма̄ сабала̄ти етам̣ парато ‘‘сон̣а̄’’ти имина̄ йоджетаббам̣. са̄маван̣н̣а̄ камма̄саван̣н̣а̄ ча сон̣а̄ кха̄дантӣти вуттам̣ хоти. ка̄колаган̣а̄ти кан̣хака̄каган̣а̄. пат̣игиддха̄ти сут̣т̣ху сан̃джа̄тагедха̄ хутва̄, ‘‘маха̄гиджджха̄’’ти еке. кулала̄ти кулалапаккхино, ‘‘сена̄наметам̣ на̄ма’’нти еке. ва̄йаса̄ти акан̣хака̄ка̄. идампи девадӯте авуттакаммака̄ран̣ам̣. таттха вутта̄нипи пана ка̄ничи идха на вутта̄ни, та̄ни етесам̣ пуримапаччхимабха̄гатта̄ вутта̄нева хонтӣти ведитабба̄ни.

682. ида̄ни саббамеветам̣ наракавуттим̣ дассетва̄ оваданто ‘‘киччха̄ вата̄йа’’нти га̄тхама̄ха. тассаттхо – киччха̄ вата айам̣ идха нараке на̄наппака̄ракаммакаран̣абхеда̄ вутти, йам̣ джано пхусати киббисака̄рӣ. тасма̄ идха джӣвитасесе джӣвитасантатийа̄ виджджама̄на̄йа идха локе т̣хитойева сама̄но саран̣агамана̄дикусаладхамма̄нут̣т̣ха̄нена киччакаро наро сийа̄ бхавеййа. киччакаро бхавантопи ча са̄таччака̄рита̄васенева бхавеййа, на памадждже мухуттампи на пама̄дама̄паджджеййа̄ти айаметтха самуччайаван̣н̣ана̄. йасма̄ пана вутта̄васеса̄ни пада̄ни пуббе вуттанайатта̄ утта̄наттхатта̄ ча сувин̃н̃еййа̄нева, тасма̄ анупадаван̣н̣ана̄ на ката̄ти.

параматтхаджотика̄йа кхуддака-ат̣т̣хакатха̄йа

суттанипа̄та-ат̣т̣хакатха̄йа кока̄ликасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.