11. на̄лакасуттаван̣н̣ана̄

685. а̄нандаджа̄тети на̄лакасуттам̣. ка̄ уппатти? падумуттарасса кира бхагавато са̄вакам̣ монеййапат̣ипадам̣ пат̣ипаннам̣ дисва̄ татхаттам̣ абхикан̇кхама̄но тато пабхути каппасатасахассам̣ па̄рамийо пӯретва̄ аситасса исино бха̄гинеййо на̄лако на̄ма та̄пасо бхагавантам̣ дхаммачаккаппаваттитадивасато саттаме дивасе ‘‘ан̃н̃а̄тамета’’нтиа̄дӣхи двӣхи га̄тха̄хи монеййапат̣ипадам̣ пуччхи. тасса бхагава̄ ‘‘монеййам̣ те упан̃н̃исса’’нтиа̄дина̄ найена там̣ бйа̄ка̄си. париниббуте пана бхагавати сан̇гӣтим̣ каронтена̄йасмата̄ маха̄кассапена а̄йасма̄ а̄нандо тамева монеййапат̣ипадам̣ пут̣т̣хо йена йада̄ ча сама̄дапито на̄лако бхагавантам̣ пуччхи. там̣ саббам̣ па̄кат̣ам̣ катва̄ дассетука̄мо ‘‘а̄нандаджа̄те’’тиа̄дика̄ вӣсати ваттхуга̄тха̄йо ватва̄ абха̄си. там̣ саббампи ‘‘на̄лакасутта’’нти вуччати.

таттха а̄нандаджа̄тети самиддхиджа̄те вуддхиппатте. патӣтети тут̣т̣хе. атха ва̄ а̄нандаджа̄тети памудите. патӣтети соманассаджа̄те. сучивасанети акилит̣т̣хавасане. дева̄нан̃хи каппаруккханиббатта̄ни васана̄ни раджам̣ ва̄ малам̣ ва̄ на ган̣ханти. дуссам̣ гахетва̄ти идха дуссасадисатта̄ ‘‘дусса’’нти ладдхавоха̄рам̣ диббаваттхам̣ уккхипитва̄. асито исӣти кан̣хасарӣраван̣н̣атта̄ евам̣ладдхана̄мо иси. дива̄виха̄рети дива̄виха̄рат̣т̣ха̄не. сесам̣ падато утта̄намева.

самбандхато пана – айам̣ кира суддходанасса питу сӣхахануран̃н̃о пурохито суддходанассапи анабхиситтака̄ле сиппа̄чарийо хутва̄ абхиситтака̄ле пурохитойева ахоси. тасса са̄йам̣ па̄там̣ ра̄джупат̣т̣ха̄нам̣ а̄гатасса ра̄джа̄ дахарака̄ле вийа нипаччака̄рам̣ акатва̄ ан̃джаликаммаматтамева кароти. дхаммата̄ киреса̄ патта̄бхисека̄нам̣ сакйара̄джӯнам̣. пурохито тена ниббиджджитва̄ ‘‘паббаджджа̄махам̣ маха̄ра̄джа̄’’ти а̄ха. ра̄джа̄ тасса ниччхайам̣ н̃атва̄ ‘‘тена хи, а̄чарийа, мамева уййа̄не васитаббам̣, йатха̄ те ахам̣ абхин̣хам̣ пассеййа’’нти йа̄чи. со ‘‘евам̣ хотӯ’’ти пат̣иссун̣итва̄ та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ ран̃н̃а̄ упат̣т̣хахийама̄но уййа̄нейева васанто касин̣апарикаммам̣ катва̄ ат̣т̣ха сама̄паттийо пан̃ча̄бхин̃н̃а̄йо ча ниббаттеси. со тато пабхути ра̄джакуле бхаттакиччам̣ катва̄ химавантача̄тумаха̄ра̄джикабхавана̄дӣнам̣ ан̃н̃атарам̣ гантва̄ дива̄виха̄рам̣ кароти. атхекадивасам̣ та̄ватим̣сабхаванам̣ гантва̄ ратанавима̄нам̣ пависитва̄ диббаратанапаллан̇ке нисинно сама̄дхисукхам̣ анубхавитва̄ са̄йанхасамайам̣ вут̣т̣ха̄йа вима̄надва̄ре т̣хатва̄ ито чито ча вилокенто сат̣т̣хийоджана̄йа маха̄вӣтхийа̄ челуккхепам̣ катва̄ бодхисаттагун̣апасам̣сита̄ни тхутивачана̄ни ватва̄ кӣл̣анте саккаппамукхе деве аддаса. тена̄ха а̄йасма̄ а̄нандо – ‘‘а̄нандаджа̄те…пе… дива̄виха̄ре’’ти.

686. тато со евам̣ дисва̄на деве…пе… ким̣ пат̣ичча. таттха удаггети аббхуннатака̄йе. читтим̣ каритва̄на̄ти а̄дарам̣ катва̄. калйарӯпоти тут̣т̣харӯпо. сесам̣ утта̄наттхамева.

687. ида̄ни ‘‘йада̄пи а̄сӣ’’тиа̄дига̄тха̄ утта̄насамбандха̄ ева. падаттхо пана пат̣хамага̄тха̄йа та̄ва сан̇гамоти сан̇га̄мо. джайо сура̄нанти дева̄нам̣ джайо.

тасса̄вибха̄ваттхам̣ айаманупуббикатха̄ ведитабба̄ – сакко кира магадхарат̣т̣хе мачалага̄мава̄сӣ теттим̣самануссасет̣т̣хо магхо на̄ма ма̄н̣аво хутва̄ сатта ваттапада̄ни пӯретва̄ та̄ватим̣сабхаване ниббатти саддхим̣ париса̄йа. тато пуббадева̄ ‘‘а̄гантукадевапутта̄ а̄гата̄, сакка̄рам̣ несам̣ карисса̄ма̄’’ти ватва̄ диббападума̄ни упана̄месум̣, упад̣д̣хараджджена ча нимантесум̣. сакко упад̣д̣хараджджена асантут̣т̣хо сакапарисам̣ сан̃н̃а̄петва̄ екадивасам̣ сура̄мадаматте те па̄де гахетва̄ синерупаббатапа̄де кхипи. тесам̣ синерусса хет̣т̣химатале дасасахассайоджанам̣ асурабхаванам̣ ниббатти па̄риччхаттакапат̣иччханнабхӯта̄йа читрапа̄т̣алийа̄ упасобхитам̣. тато те сатим̣ пат̣илабхитва̄ та̄ватим̣сабхаванам̣ апассанта̄ ‘‘ахо ре нат̣т̣ха̄ майам̣ па̄намададосена, на да̄ни майам̣ сурам̣ пивимха̄, асурам̣ пивимха̄, на да̄нимха̄ сура̄, асура̄ да̄ни джа̄тамха̄’’ти. тато пабхути ‘‘асура̄’’иччева уппаннасаман̃н̃а̄ хутва̄ ‘‘ханда да̄ни девехи саддхим̣ сан̇га̄мема̄’’ти синерум̣ парито а̄рохим̣су. тато сакко асуре йуддхена аббхуггантва̄ пунапи самудде паккхипитва̄ чатӯсу два̄ресу аттана̄ садисам̣ индапат̣имам̣ ма̄петва̄ т̣хапеси. тато асура̄ ‘‘аппаматто вата̄йам̣ сакко ниччам̣ раккханто тит̣т̣хатӣ’’ти чинтетва̄ пунадева нагарам̣ агамим̣су. тато дева̄ аттано джайам̣ гхосента̄ маха̄вӣтхийам̣ челуккхепам̣ каронта̄ наккхаттам̣ кӣл̣им̣су. атха асито атӣта̄на̄гате чатта̄лӣсакаппе ануссаритум̣ саматтхата̄йа ‘‘ким̣ ну кхо имехи пуббепи евам̣ кӣл̣итапубба’’нти а̄вадждженто там̣ дева̄сурасан̇га̄ме девавиджайам̣ дисва̄ а̄ха –

‘‘йада̄пи а̄сӣ асурехи сан̇гамо,

джайо сура̄нам̣ асура̄ пара̄джита̄;

тада̄пи нета̄дисо ломахам̣сано’’ти.

тасмимпи ка̄ле ета̄дисо ломахам̣сано памодо на а̄си. кимаббхутам̣ дат̣т̣ху марӯ памодита̄ти аджджа пана ким̣ аббхутам̣ дисва̄ евам̣ дева̄ памудита̄ти.

688. дутийага̄тха̄йа сел̣ентӣти мукхена уссел̣анасаддам̣ мун̃чанти. га̄йанти на̄на̄видха̄ни гӣта̄ни, ва̄дайанти ат̣т̣хасат̣т̣хи тӯрийасахасса̄ни, пхот̣ентӣти аппхот̣енти. пуччха̄ми воханти аттана̄ а̄ваджджетва̄ н̃а̄тум̣ саматтхопи тесам̣ вачанам̣ сотука̄мата̄йа пуччхати. мерумуддхава̄синети синерумуддхани васанте. синерусса хи хет̣т̣химатале дасайоджанасахассам̣ асурабхаванам̣, маджджхиматале двисахассапариттадӣпапарива̄ра̄ чатта̄ро маха̄дӣпа̄, упариматале дасайоджанасахассам̣ та̄ватим̣сабхаванам̣. тасма̄ дева̄ ‘‘мерумуддхава̄сино’’ти вуччанти. ма̄риса̄ти деве а̄мантети, нидуккха̄ нира̄ба̄дха̄ти вуттам̣ хоти.

689. атхасса таматтхам̣ а̄рочентехи девехи вутта̄йа татийага̄тха̄йа бодхисаттоти буджджханакасатто, самма̄самбодхим̣ гантум̣ арахо сатто ратанавароти вараратанабхӯто. тенамха тут̣т̣ха̄ти тена ка̄ран̣ена майам̣ тут̣т̣ха̄. со хи буддхаттам̣ патва̄ татха̄ дхаммам̣ десессати, йатха̄ майан̃ча ан̃н̃е ча деваган̣а̄ секкха̄секкхабхӯмим̣ па̄пун̣исса̄ма. манусса̄писса дхаммам̣ сутва̄ йе на саккхиссанти паринибба̄тум̣, те да̄на̄дӣни катва̄ девалоке парипӯрессантӣти айам̣ кира несам̣ адхиппа̄йо. таттха ‘‘тут̣т̣ха̄ калйарӯпа̄’’ти кин̃ча̄пи идам̣ пададвайам̣ аттхато абхиннам̣, татха̄пи ‘‘кимаббхутам̣ дат̣т̣ху марӯ памодита̄, ким̣ девасан̇гхо атирива калйарӯпо’’ти имасса пан̃хадвайасса виссаджджанаттхам̣ вуттанти ведитаббам̣.

690. ида̄ни йена адхиппа̄йена бодхисатте джа̄те тут̣т̣ха̄ ахесум̣, там̣ а̄викаронтехи вутта̄йа чатуттхага̄тха̄йа саттаггахан̣ена девамануссаггахан̣ам̣, паджа̄гахан̣ена сесагатиггахан̣ам̣. евам̣ двӣхи падехи пан̃часупи гатӣсу сет̣т̣хабха̄вам̣ дассети. тираччха̄на̄пи хи сӣха̄дайо асанта̄са̄дигун̣айутта̄, тепи айамева атисети. тасма̄ ‘‘паджа̄намуттамо’’ти вутто. девамануссесу пана йе аттахита̄йа пат̣ипанна̄дайо чатта̄ро пуггала̄, тесу убхайахитапат̣ипанно аггапуггало айам̣, наресу ча усабхасадисатта̄ нара̄сабхо. тенасса тхутим̣ бхан̣анта̄ идампи пададвайама̄хам̣су.

691. пан̃чамага̄тха̄йа там̣ садданти там̣ девехи вуттавачанасаддам̣. авасарӣти отари. тада бхавананти тада̄ бхаванам̣.

692. чхат̣т̣хага̄тха̄йа татоти аситасса вачанато анантарам̣. укка̄мукхева̄ти укка̄мукхе ева, мӯса̄мукхети вуттам̣ хоти. сукусаласампахат̣т̣ханти сукусалена суван̣н̣ака̄рена сан̇гхат̣т̣итам̣, сан̇гхат̣т̣ентена та̄питанти адхиппа̄йо. даддаллама̄нанти виджджотама̄нам̣. аситавхайасса̄ти аситана̄масса дутийена на̄мена кан̣хадевиласса исино.

693. саттамага̄тха̄йа та̄ра̄сабхам̣ ва̄ти та̄ра̄нам̣ усабхасадисам̣, чанданти адхиппа̄йо. висуддханти аббха̄диупаккилесарахитам̣. сарадарива̄ти сараде ива. а̄нандаджа̄тоти саванаматтенева уппанна̄йа пӣтийа̄ пӣтиджа̄то. алаттха пӣтинти дисва̄ пунапи пӣтим̣ лабхи.

694. тато парам̣ бодхисаттасса девехи сада̄ пайуджджама̄насакка̄радӣпанаттхам̣ вуттаат̣т̣хамага̄тха̄йа анекаса̄кханти анекасала̄кам̣. сахассаман̣д̣аланти раттасуван̣н̣амайасахассаман̣д̣алайуттам̣. чхаттанти диббасетаччхаттам̣. вӣтипатантӣти сарӣрам̣ бӣджама̄на̄ патануппатанам̣ каронти.

695. навамага̄тха̄йа джат̣ӣти джат̣ило. кан̣хасиривхайоти кан̣хасаддена ча сирисаддена ча авхайама̄но. там̣ кира ‘‘сирикан̣хо’’типи авхайанти а̄мантенти, а̄лапантӣти вуттам̣ хоти. пан̣д̣укамбалети раттакамбале. адхика̄рато четтха ‘‘кума̄ра’’нти ваттаббам̣, па̄т̣хасесо ва̄ ка̄таббо. пуримага̄тха̄йа ча ахаттхапа̄сагатам̣ сандха̄йа ‘‘дисва̄’’ти вуттам̣. идха пана хаттхапа̄сагатам̣ пат̣иггахан̣аттхам̣ упанӣтам̣, тасма̄ пуна вачанам̣ ‘‘дисва̄’’ти. пуримам̣ ва̄ дассанапӣтила̄бха̄пеккхам̣ га̄тха̄васа̄не ‘‘випуламалаттха пӣти’’нти вачанато, идам̣ пат̣иггаха̄пеккхам̣ аваса̄не ‘‘сумано пат̣иггахе’’ти вачанато. пуриман̃ча кума̄расамбандхамева, идам̣ сетаччхаттасамбандхампи. дисва̄ти сатасахассаггханаке гандха̄рараттакамбале суван̣н̣аниккхам̣ вийа кума̄рам̣ ‘‘чхаттам̣ марӯ’’ти еттха вуттаппака̄рам̣ сетаччхаттам̣ дха̄рийантам̣ муддхани дисва̄. кечи пана ‘‘идам̣ ма̄нусакам̣ чхаттам̣ сандха̄йа вутта’’нти бхан̣анти. йатхева хи дева̄, евам̣ манусса̄пи чхаттача̄мараморахаттхата̄лаван̣т̣ава̄л̣абӣджанихаттха̄ маха̄пурисам̣ упагаччхантӣти. евам̣ сантепи на тасса вачанена кочипи атисайо аттхи, тасма̄ йатха̄вуттамева сундарам̣. пат̣иггахети убхохи хаттхехи пат̣иггахеси. исим̣ кира ванда̄петум̣ кума̄рам̣ упанесум̣. атхасса па̄да̄ париваттитва̄ исисса маттхаке патит̣т̣хахим̣су. со тампи аччхарийам̣ дисва̄ удаггачитто сумано пат̣иггахеси.

696. дасамага̄тха̄йам̣ джигӣсакоти джигӣсанто магганто парийесанто, упапариккхантоти вуттам̣ хоти. лаккхан̣амантапа̄рагӯти лаккхан̣а̄нам̣ веда̄нан̃ча па̄рам̣ гато. ануттара̄йанти ануттаро айам̣. со кира аттано абхимукха̄гатесу маха̄саттасса па̄даталесу чакка̄ни дисва̄ тадануса̄рена сесалаккхан̣а̄ни джигӣсанто саббам̣ лаккхан̣асампаттим̣ дисва̄ ‘‘аддха̄йам̣ буддхо бхависсатӣ’’ти н̃атва̄ евама̄ха.

697. ека̄даса̄йам̣ атхаттано гамананти пат̣исандхивасена арӯпагаманам̣. акалйарӯпо гал̣айати ассука̄нӣти там̣ аттано арӯпӯпапаттим̣ ануссаритва̄ ‘‘на да̄на̄хам̣ асса дхаммадесанам̣ сотум̣ лаччха̄мӣ’’ти атут̣т̣харӯпо балавасока̄бхибхавена доманассаджа̄то хутва̄ ассӯни па̄тети гал̣айати. ‘‘гарайатӣ’’типи па̄т̣хо. йади панеса рӯпабхаве читтам̣ намеййа, ким̣ таттха на уппаджджеййа, йеневам̣ родатӣти? на на уппаджджеййа, акусалата̄йа панетам̣ видхим̣ на джа̄на̄ти. евам̣ сантепи доманассуппаттийевасса айутта̄ сама̄паттила̄бхена виккхамбхитатта̄ти че? на, виккхамбхитатта̄ ева. маггабха̄вана̄йа самуччхинна̄ хи килеса̄ на уппаджджанти, сама̄паттила̄бхӣнам̣ пана балавапаччайена уппаджджанти. уппанне килесе парихӣнаджджха̄натта̄ кутасса арӯпагамананти че? аппакасирена пуна̄дхигамато. сама̄паттила̄бхино хи уппанне килесе балававӣтиккамам̣ ана̄паджджанта̄ вӯпасантаматтейева килесавеге пуна там̣ висесам̣ аппакасиренева̄дхигаччханти, ‘‘парихӣнависеса̄ име’’типи дувин̃н̃еййа̄ хонти, та̄дисо ча есо. но че кума̄ре бхависсати антара̄йоти на бхависсати ну кхо имасмим̣ кума̄ре антара̄йо.

698. два̄даса̄йам̣ на орака̄йанти айам̣ орако паритто на хоти. уттарага̄тха̄йа ваттаббам̣ буддхабха̄вам̣ сандха̄йа̄ха.

699. тераса̄йам̣ самбодхийагганти саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣. тан̃хи авипарӣтабха̄вена самма̄ буджджханато самбодхи, каттхачи а̄варан̣а̄бха̄вена саббан̃а̄н̣уттамато ‘‘агга’’нти вуччати. пхусиссатӣти па̄пун̣иссати. парамависуддхадассӣти нибба̄надассӣ. тан̃хи екантависуддхатта̄ парамависуддхам̣. виттха̄рикасса̄ти виттха̄рикам̣ асса. брахмачарийанти са̄санам̣.

700. чуддаса̄йам̣ атхантара̄ти антара̄йева асса, самбодхиппаттито орато ева̄ти вуттам̣ хоти. на соссанти на сун̣иссам̣. асамадхурасса̄ти асамавӣрийасса. ат̣т̣оти а̄туро. бйасанам̣ гатоти сукхавина̄сам̣ патто. агха̄вӣти дуккхито, саббам̣ доманассуппа̄дамева сандха̄йа̄ха. доманассена хи со а̄туро. тан̃часса сукхабйасанато бйасанам̣, сукхавина̄санатоти вуттам̣ хоти. тена ча со четасикаагхабхӯтена агха̄вӣ.

701. паннараса̄йам̣ випулам̣ джанетва̄на̄ти випулам̣ джанетва̄. айамева ва̄ па̄т̣хо. ниггама̄ти ниггато. евам̣ ниггато ча со бха̄гинеййам̣ сайанти сакам̣ бха̄гинеййам̣, аттано бхагинийа̄ путтанти вуттам̣ хоти. сама̄дапесӣти аттано аппа̄йукабха̄вам̣ н̃атва̄ канит̣т̣хабхагинийа̄ ча путтасса на̄лакасса ма̄н̣авакасса упачитапун̃н̃атам̣ аттано балена н̃атва̄ ‘‘вуд̣д̣хиппатто пама̄дампи а̄паджджеййа̄’’ти нам̣ анукампама̄но бхагинийа̄ гхарам̣ гантва̄ ‘‘кахам̣ на̄лако’’ти. ‘‘бахи, бханте, кӣл̣атӣ’’ти. ‘‘а̄нетха на’’нти а̄н̣а̄петва̄ тан̇кхан̣ам̣йева та̄пасапаббаджджам̣ пабба̄джетва̄ сама̄дапеси овади ануса̄си. катхам̣? ‘‘буддхоти гхосам̣…пе… брахмачарийа’’нти сол̣асамага̄тхама̄ха.

702. таттха йада паратоти йада̄ парато. дхаммамагганти парамадхаммасса нибба̄насса маггам̣, дхаммам̣ ва̄ аггам̣ саха пат̣ипада̄йа нибба̄нам̣. тасминти тасса сантике. брахмачарийанти саман̣адхаммам̣.

703. саттараса̄йам̣ та̄дина̄ти тассан̣т̣хитена, тасмим̣ самайе килесавиккхамбхане сама̄дхила̄бхе ча сати виккхамбхитакилесена сама̄хитачиттена ча̄ти адхиппа̄йо. ана̄гате парамависуддхадассина̄ти ‘‘айам̣ на̄лако ана̄гате ка̄ле бхагавато сантике парамависуддхам̣ нибба̄нам̣ пассиссатӣ’’ти евам̣ дит̣т̣хатта̄ со иси имина̄ парийа̄йена ‘‘ана̄гате парамависуддхадассӣ’’ти вутто. тена ана̄гате парамависуддхадассина̄. упачитапун̃н̃асан̃чайоти падумуттарато пабхути катапун̃н̃асан̃чайо. патиккханти а̄гамайама̄но. паривасӣти паббаджитва̄ та̄пасавесена васи. раккхитиндрийоти раккхитасотиндрийо хутва̄. со кира тато пабхути удаке на нимуджджи ‘‘удакам̣ пависитва̄ сотиндрийам̣ вина̄сеййа, тато дхаммассаванаба̄хиро бхавеййа’’нти чинтетва̄.

704. ат̣т̣ха̄раса̄йам̣ сутва̄на гхосанти со на̄лако евам̣ паривасанто анупуббена бхагавата̄ самбодхим̣ патва̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ дхаммачакке паваттите там̣ ‘‘бхагавата̄ дхаммачаккам̣ паваттитам̣, самма̄самбуддхо вата со бхагава̄ уппанно’’тиа̄дина̄ найена джинаварачаккаваттане паваттагхосам̣ аттано аттхака̄ма̄хи девата̄хи а̄гантва̄ а̄рочитам̣ сутва̄. гантва̄на дисва̄ исинисабханти сатта̄хам̣ девата̄хи монеййакола̄хале кайирама̄не саттаме дивасе исипатанам̣ гантва̄ ‘‘на̄лако а̄гамиссати, тасса дхаммам̣ десесса̄мӣ’’ти имина̄ ча абхисандхина̄ варабуддха̄сане нисиннам̣ дисва̄ нисабхасадисам̣ исинисабхам̣ бхагавантам̣. пасанноти саха дассаненева пасанначитто хутва̄. монеййасет̣т̣ханти н̃а̄н̣уттамам̣, магган̃а̄н̣анти вуттам̣ хоти. сама̄гате асита̄вхайасса са̄санети аситасса исино ова̄дака̄ле ануппатте. тена хи – ‘‘йада̄ виварати дхаммамаггам̣, тада̄ гантва̄ самайам̣ парипуччхама̄но чарассу тасмим̣ бхагавати брахмачарийа’’нти анусит̣т̣хо, айан̃ча со ка̄ло. тена вуттам̣ – ‘‘сама̄гате асита̄вхайасса са̄сане’’ти. сесаметтха па̄кат̣амева.

айам̣ та̄ва ваттхуга̄тха̄ван̣н̣ана̄.

705. пуччха̄га̄тха̄двайе ан̃н̃а̄таметанти видитам̣ майа̄ етам̣. йатха̄татханти авипарӣтам̣. ко адхиппа̄йо? йам̣ асито ‘‘самбодхийаггам̣ пхусиссата̄йам̣ кума̄ро’’ти н̃атва̄ ‘‘буддхоти гхосам̣ йада парато сун̣оси, самбодхиппатто виварати дхаммамагга’’нти мам̣ авача, тадетам̣ майа̄ аситасса вачанам̣ аджджа бхагавантам̣ саккхим̣ дисва̄ ‘‘йатха̄татхамева̄’’ти ан̃н̃а̄танти. там̣ танти тасма̄ там̣. саббадхамма̄на па̄рагунти хемаватасутте вуттанайена чхахи а̄ка̄рехи. саббадхамма̄нам̣ па̄рагатам̣.

706. анага̄рийупетасса̄ти анага̄рийам̣ упетасса, паббаджитасса̄ти аттхо. бхиккха̄чарийам̣ джигӣсатоти арийехи а̄чин̣н̣ам̣ анупаккилит̣т̣хам̣ бхиккха̄чарийам̣ парийесама̄насса. монеййанти мунӣнам̣ сантакам̣. уттамам̣ паданти уттамапат̣ипадам̣. сесаметтха па̄кат̣амева.

707. атхасса евам̣ пут̣т̣хо бхагава̄ ‘‘монеййам̣ те упан̃н̃исса’’нтиа̄дина̄ найена монеййапат̣ипадам̣ бйа̄ка̄си. таттха упан̃н̃иссанти упан̃н̃а̄пеййам̣, вивареййам̣ пан̃н̃а̄пеййанти аттхо. дуккарам̣ дурабхисамбхаванти ка̄тун̃ча дуккхам̣ кайирама̄нан̃ча самбхавитум̣ сахитум̣ дуккханти вуттам̣ хоти. айам̣ панеттха адхиппа̄йо – ахам̣ те монеййам̣ пан̃н̃а̄пеййам̣, йади нам̣ ка̄тум̣ ва̄ абхисамбхотум̣ ва̄ сукхам̣ бхавеййа, евам̣ пана дуккарам̣ дурабхисамбхавам̣ путхуджджанака̄лато пабхути килит̣т̣хачиттам̣ ануппа̄детва̄ пат̣ипаджджитаббато. татха̄ хи нам̣ екасса буддхасса екова са̄вако кароти ча самбхоти ча̄ти.

евам̣ бхагава̄ монеййасса дуккарабха̄вам̣ дурабхисамбхаватан̃ча дассенто на̄лакасса усса̄хам̣ джанетва̄ тамасса ваттука̄мо а̄ха ‘‘ханда те нам̣ паваккха̄ми, сантхамбхассу дал̣хо бхава̄’’ти. таттха ханда̄ти бйаваса̄йаттхе нипа̄то. те нам̣ паваккха̄мӣти туйхам̣ там̣ монеййам̣ паваккха̄ми. сантхамбхассӯти дуккаракаран̣асаматтхена вӣрийӯпаттхамбхена атта̄нам̣ упаттхамбхайа. дал̣хо бхава̄ти дурабхисамбхавасаханасаматтха̄йа аситхилапараккамата̄йа тхиро хоти. ким̣ вуттам̣ хоти? йасма̄ твам̣ упачитапун̃н̃асамбха̄ро, тасма̄хам̣ екантабйаваситова хутва̄ евам̣ дуккарам̣ дурабхисамбхавампи сама̄нам̣ туйхам̣ там̣ монеййам̣ паваккха̄ми, сантхамбхассу дал̣хо бхава̄ти.

708. евам̣ парамасаллекхам̣ монеййаваттам̣ ваттука̄мо на̄лакам̣ сантхамбхане дал̣хӣбха̄ве ча нийоджетва̄ пат̣хамам̣ та̄ва га̄мӯпанибаддхакилесаппаха̄нам̣ дассенто ‘‘сама̄набха̄га’’нти упад̣д̣хага̄тхама̄ха. таттха сама̄набха̄ганти самабха̄гам̣ екасадисам̣ нинна̄на̄каран̣ам̣. аккут̣т̣хавандитанти аккосан̃ча ванданан̃ча.

ида̄ни йатха̄ там̣ сама̄набха̄гам̣ кайирати, там̣ упа̄йам̣ дассенто ‘‘манопадоса’’нти упад̣д̣хага̄тхама̄ха. тассаттхо – аккут̣т̣хо манопадосам̣ раккхеййа, вандито санто анун̣н̣ато чаре, ран̃н̃а̄пи вандито сама̄но ‘‘мам̣ вандатӣ’’ти уддхаччам̣ на̄паджджеййа.

709. ида̄ни аран̃н̃ӯпанибаддхакилесаппаха̄нам̣ дассенто ‘‘учча̄вача̄’’ти га̄тхама̄ха. тассаттхо – аран̃н̃асан̃н̃ите да̄йепи ит̣т̣ха̄нит̣т̣хавасена учча̄вача̄ на̄наппака̄ра̄ а̄рамман̣а̄ ниччхаранти, чаккха̄дӣнам̣ а̄па̄тхама̄гаччханти, те ча кхо аггисикхӯпама̄ парил̣а̄хаджанакат̣т̣хена. йатха̄ ва̄ д̣айхама̄не ване аггисикха̄ на̄наппака̄рата̄йа учча̄вача̄ ниччхаранти, садхӯма̄пи, видхӯма̄пи, нӣла̄пи, пӣта̄пи, ратта̄пи, кхуддака̄пи, маханта̄пи, евам̣ сӣхабйаггхаманусса̄мануссавивидхавихан̇гавирутапуппхапхалапаллава̄дибхедавасена на̄наппака̄рата̄йа да̄йе учча̄вача̄ а̄рамман̣а̄ ниччхаранти бхим̣санака̄пи, раджанӣйа̄пи, досанӣйа̄пи, моханӣйа̄пи. тена̄ха – ‘‘учча̄вача̄ ниччхаранти, да̄йе аггисикхӯпама̄’’ти. евам̣ ниччхарантесу ча учча̄вачесу а̄рамман̣есу йа̄ ка̄чи уййа̄наванача̄рикам̣ гата̄ сама̄на̄ пакатийа̄ ва̄ ванача̄ринийо кат̣т̣хаха̄рика̄дайо рахогатам̣ дисва̄ хаситалапитарудитадунниваттха̄дӣхи на̄рийо муним̣ палобхенти, та̄ су там̣ ма̄ палобхайум̣, та̄ на̄рийо там̣ ма̄ палобхайум̣. йатха̄ на палобхенти, татха̄ карохӣти вуттам̣ хоти.

710-11. евамасса бхагава̄ га̄ме ча аран̃н̃е ча пат̣ипаттивидхим̣ дассетва̄ ида̄ни сӣласам̣варам̣ дассенто ‘‘вирато метхуна̄ дхамма̄’’ти га̄тха̄двайама̄ха. таттха хитва̄ ка̄ме паропарети метхунадхаммато авасесепи сундаре ча асундаре ча пан̃ча ка̄магун̣е хитва̄. таппаха̄нена хи метхунавирати сусампанна̄ хоти. тена̄ха – ‘‘хитва̄ ка̄ме паропаре’’ти. айаметтха адхиппа̄йо. ‘‘авируддхо’’тиа̄дӣни пана пада̄ни ‘‘на ханеййа, на гха̄тайе’’ти еттха вутта̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄вераман̣ийа̄ сампаттидассанаттхам̣ вутта̄ни. татра̄йам̣ сан̇кхепаван̣н̣ана̄ – парапаккхийесу па̄н̣есу авируддхо, аттапаккхийесу аса̄ратто, саббепи сатан̣ханиттан̣хата̄йа тасатха̄варе па̄н̣е джӣвитука̄мата̄йа амаритука̄мата̄йа сукхака̄мата̄йа дуккхапат̣икӯлата̄йа ча ‘‘йатха̄ ахам̣ татха̄ ете’’ти аттасама̄ната̄йа тесу виродхам̣ виненто тенева пака̄рена ‘‘йатха̄ ете татха̄ аха’’нти паресам̣ сама̄ната̄йа ча аттани ануродхам̣ виненто евам̣ убхайатха̄пи ануродхавиродхавиппахӣно хутва̄ маран̣апат̣икӯлата̄йа атта̄нам̣ упамам̣ катва̄ па̄н̣есу йе кечи тасе ва̄ тха̄варе ва̄ па̄н̣е на ханеййа са̄хаттхика̄дӣхи пайогехи, на гха̄тайе а̄н̣аттика̄дӣхӣти.

712. евамасса метхунавиратипа̄н̣а̄типа̄тавиратимукхена сан̇кхепато па̄тимоккхасам̣варасӣлам̣ ватва̄ ‘‘хитва̄ ка̄ме’’тиа̄дӣхи индрийасам̣варан̃ча дассетва̄ ида̄ни а̄джӣвапа̄рисуддхим̣ дассенто ‘‘хитва̄ иччхан̃ча̄’’тиа̄дима̄ха. тассаттхо – йа̄йам̣ тан̣ха̄ екам̣ ладдха̄ дутийам̣ иччхати, две ладдха̄ татийам̣, сатасахассам̣ ладдха̄ тадуттаримпи иччхатӣти евам̣ аппат̣иладдхависайам̣ иччханато ‘‘иччха̄’’ти вуччати, йо ча̄йам̣ пат̣иладдхависайалуббхано лобхо. там̣ хитва̄ иччхан̃ча лобхан̃ча йаттха сатто путхуджджано, йасмим̣ чӣвара̄дипаччайе техи иччха̄лобхехи путхуджджано сатто лагго пат̣ибаддхо тит̣т̣хати, таттха там̣ убхайампи хитва̄ паччайаттхам̣ а̄джӣвапа̄рисуддхим̣ авиродхенто н̃а̄н̣ачаккхуна̄ чаккхума̄ хутва̄ имам̣ монеййапат̣ипадам̣ пат̣ипаджджеййа. еван̃хи пат̣ипанно тареййа наракам̣ имам̣, дуппӯран̣ат̣т̣хена наракасан̃н̃итам̣ миччха̄джӣвахетубхӯтам̣ имам̣ паччайатан̣хам̣ тареййа, има̄йа ва̄ пат̣ипада̄йа тареййа̄ти вуттам̣ хоти.

713. евам̣ паччайатан̣ха̄паха̄намукхена а̄джӣвапа̄рисуддхим̣ дассетва̄ ида̄ни бходжане маттан̃н̃ута̄мукхена паччайапарибхогасӣлам̣ тадануса̄рена ча йа̄ва арахаттаппатти, та̄ва пат̣ипадам̣ дассенто ‘‘ӯнӯдаро’’ти га̄тхама̄ха. тассаттхо – дхаммена самена ладдхесу итарӣтарачӣвара̄дӣсу паччайесу а̄ха̄рам̣ та̄ва а̄ха̄ренто –

‘‘чатта̄ро пан̃ча а̄лопе, абхутва̄ удакам̣ пиве;

алам̣ пха̄сувиха̄ра̄йа, пахитаттасса бхиккхуно’’ти. (тхерага̄. 983) –

вуттанайена ӯнаударо асса, на ва̄табхаритабхаста̄ вийа уддхума̄тударо, бхаттасаммадапаччайа̄ тхинамиддхам̣ парихареййа̄ти вуттам̣ хоти. ӯнӯдаро хонтопи ча мита̄ха̄ро асса бходжане маттан̃н̃ӯ, ‘‘нева дава̄йа̄’’тиа̄дина̄ паччавеккхан̣ена гун̣ато досато ча париччхинна̄ха̄ро. евам̣ мита̄ха̄ро сама̄нопи паччайадхутан̇гапарийаттиадхигамавасена чатуббидха̄йа аппиччхата̄йа аппиччхо асса. екам̣сена хи монеййапат̣ипадам̣ пат̣ипаннена бхиккхуна̄ евам̣ аппиччхена бхавитаббам̣. таттха екекасмим̣ паччайе тӣхи сантосехи сантуссана̄ паччайаппиччхата̄. дхутан̇гадхарассева сато ‘‘дхутава̄ти мам̣ паре джа̄нантӯ’’ти аниччханата̄ дхутан̇гаппиччхата̄. бахуссутассева сато ‘‘бахуссутоти мам̣ паре джа̄нантӯ’’ти аниччханата̄ парийаттиаппиччхата̄ маджджхантикаттхерасса вийа. адхигамасампаннассева сато ‘‘адхигато айам̣ кусалам̣ дхамманти мам̣ паре джа̄нантӯ’’ти аниччханата̄ адхигамаппиччхата̄. са̄ ча арахатта̄дхигамато орам̣ ведитабба̄. арахатта̄дхигаматтхан̃хи айам̣ пат̣ипада̄ти. евам̣ аппиччхопи ча арахаттамаггена тан̣ха̄лолуппам̣ хитва̄ алолупо асса. евам̣ алолупо хи сада̄ иччха̄йа ниччха̄то аниччхо хоти ниббуто, йа̄йа иччха̄йа чха̄та̄ хонти сатта̄ кхуппипа̄са̄тура̄ вийа атитта̄, та̄йа иччха̄йа аниччхо хоти аниччхатта̄ ча ниччха̄то хоти ана̄туро параматиттиппатто. евам̣ ниччха̄татта̄ ниббуто хоти вӯпасантасаббакилесапарил̣а̄хоти еваметтха уппат̣ипа̄т̣ийа̄ йоджана̄ ведитабба̄.

714. евам̣ йа̄ва арахаттаппатти, та̄вапат̣ипадам̣ катхетва̄ ида̄ни там̣ пат̣ипадам̣ пат̣ипаннасса бхиккхуно арахаттаппаттинит̣т̣хам̣ дхутан̇гасама̄да̄нам̣ сена̄санаваттан̃ча катхенто ‘‘са пин̣д̣ача̄ра’’нти га̄тха̄двайама̄ха. таттха са пин̣д̣ача̄рам̣ чаритва̄ти со бхиккху бхиккхам̣ чаритва̄ бхаттакиччам̣ ва̄ катва̄. ванантамабхиха̄райети апапан̃чито гихипапан̃чена ванам̣ ева гаччхеййа. упат̣т̣хито руккхамӯласминти руккхамӯле т̣хито ва̄ хутва̄. а̄санӯпагатоти а̄санам̣ упагато ва̄ хутва̄, нисинноти вуттам̣ хоти. мунӣти монеййапат̣ипадам̣ пат̣ипанно. еттха ча ‘‘пин̣д̣ача̄рам̣ чаритва̄’’ти имина̄ пин̣д̣апа̄тикан̇гам̣ вуттам̣. йасма̄ пана уккат̣т̣хапин̣д̣апа̄тико сапада̄нача̄рӣ ека̄санико паттапин̣д̣ико кхалупаччха̄бхаттико ча хотийева, течӣварикапам̣сукӯлампи ча сама̄дийатева, тасма̄ има̄нипи чха вутта̄нева хонти. ‘‘ванантамабхиха̄райе’’ти имина̄ пана а̄ран̃н̃икан̇гам̣ вуттам̣, ‘‘упат̣т̣хито руккхамӯласми’’нти имина̄ руккхамӯликан̇гам̣, ‘‘а̄санӯпагато’’ти имина̄ несаджджикан̇гам̣. йатха̄ккамам̣ пана етесам̣ ануломатта̄ аббхока̄сикайатха̄сантхатикасоса̄никан̇га̄ни вутта̄нийева хонтӣти евамета̄йа га̄тха̄йа тераса дхутан̇га̄ни на̄лакаттхерасса катхеси.

715. са джха̄напасуто дхӣроти со ануппаннасса джха̄насса уппа̄данена уппаннасса а̄ваджджанасама̄паджджана̄дхит̣т̣ха̄навут̣т̣ха̄напаччавеккхан̣ехи ча джха̄несу пасуто ануйутто. дхӣроти дхитисампанно. вананте рамито сийа̄ти ване абхирато сийа̄, га̄мантасена̄сане на̄бхирамеййа̄ти вуттам̣ хоти. джха̄йетха руккхамӯласмим̣, атта̄намабхитосайанти на кевалам̣ локийаджджха̄напасутойева сийа̄, апича кхо тасмим̣йева руккхамӯле сота̄паттимагга̄дисампайуттена локуттараджджха̄нена̄пи атта̄нам̣ атӣва тосенто джха̄йетха. парамасса̄саппаттийа̄ хи локуттараджджха̄ненева читтам̣ атӣва туссати, на ан̃н̃ена. тена̄ха – ‘‘атта̄намабхитосайа’’нти. евамима̄йа га̄тха̄йа джха̄напасутата̄йа ванантасена̄сана̄бхиратим̣ арахаттан̃ча катхеси.

716. ида̄ни йасма̄ имам̣ дхаммадесанам̣ сутва̄ на̄лакаттхеро ванантамабхиха̄ретва̄ нира̄ха̄ропи пат̣ипада̄пӯран̣е атӣва уссукко ахоси, нира̄ха̄рена ча саман̣адхаммам̣ ка̄тум̣ на сакка̄. татха̄ каронтасса хи джӣвитам̣ наппаваттати, килесе пана ануппа̄дентена а̄ха̄ро парийеситаббо, айаметтха н̃а̄йо. тасма̄ тасса бхагава̄ апара̄паресупи дивасесу пин̣д̣а̄йа чаритаббам̣, килеса̄ пана на уппа̄детабба̄ти дассанаттхам̣ арахаттаппаттинит̣т̣хам̣йева бхиккха̄ча̄раваттам̣ катхенто ‘‘тато ратйа̄ виваса̄не’’тиа̄дика̄ чха га̄тха̄йо абха̄си. таттха татоти ‘‘са пин̣д̣ача̄рам̣ чаритва̄, ванантамабхиха̄райе’’ти еттха вуттапин̣д̣ача̄равананта̄бхиха̄рато уттарипи. ратйа̄ виваса̄нети раттисаматиккаме, дутийадивасети вуттам̣ хоти. га̄мантамабхиха̄райети а̄бхисама̄ча̄рикаваттам̣ катва̄ йа̄ва бхиккха̄ча̄равела̄, та̄ва вивекаманубрӯхетва̄ гатапачча̄гатаватте вуттанайена каммат̣т̣ха̄нам̣ манаси каронто га̄мам̣ гаччхеййа. авха̄нам̣ на̄бхинандеййа̄ти ‘‘бханте, амха̄кам̣ гхаре бхун̃джитабба’’нти нимантанам̣, ‘‘дети ну кхо на дети ну кхо сундарам̣ ну кхо дети асундарам̣ ну кхо детӣ’’ти еварӯпам̣ витаккам̣ бходжанан̃ча пат̣ипада̄пӯрако бхиккху на̄бхинандеййа, наппат̣игган̣хеййа̄ти вуттам̣ хоти. йади пана балакка̄рена паттам̣ гахетва̄ пӯретва̄ денти, парибхун̃джитва̄ саман̣адхаммо ка̄таббо, дхутан̇гам̣ на куппати, тадупа̄да̄йа пана там̣ га̄мам̣ на пависитаббам̣. абхиха̄ран̃ча га̄матоти саче га̄мам̣ павит̣т̣хасса па̄тисатехипи бхаттам̣ абхихаранти, тампи на̄бхинандеййа, тато екаситтхампи наппат̣игган̣хеййа, ан̃н̃адаттху гхарапат̣ипа̄т̣ийа̄ пин̣д̣апа̄тамева чареййа̄ти.

717. на мунӣ га̄мама̄гамма, кулесу сахаса̄ чарети со ча монаттха̄йа пат̣ипаннако муни га̄мам̣ гато сама̄но кулесу сахаса̄ на чаре, сахасокита̄дианануломикам̣ гихисам̣саггам̣ на а̄паджджеййа̄ти вуттам̣ хоти. гха̄сесанам̣ чхиннакатхо, на ва̄чам̣ пайутам̣ бхан̣ети чхиннакатхо вийа хутва̄ обха̄сапарикатха̄нимиттавин̃н̃аттипайуттам̣ гха̄сесанава̄чам̣ на бхан̣еййа. саче а̄кан̇кхеййа, гила̄но сама̄но гелан̃н̃апат̣иба̄ханаттха̄йа бхан̣еййа. сена̄санаттха̄йа ва̄ вин̃н̃аттим̣ т̣хапетва̄ обха̄сапарикатха̄нимиттапайуттам̣, авасесапаччайаттха̄йа пана агила̄но нева кин̃чи бхан̣еййа̄ти.

718-9. алаттхам̣ йадиданти имисса̄ пана га̄тха̄йа айаматтхо – га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хо аппаматтакепи кисмин̃чи ладдхе ‘‘алаттхам̣ йам̣ идам̣ са̄дхӯ’’ти чинтетва̄ аладдхе ‘‘на̄латтхам̣ кусала’’нти тампи ‘‘сундара’’нти чинтетва̄ убхайенева ла̄бха̄ла̄бхена со та̄дӣ ниббика̄ро хутва̄ руккхам̣вупаниваттати, йатха̄пи пурисо пхалагавесӣ руккхам̣ упагамма пхалам̣ ладдха̄пи аладдха̄пи ананунӣто аппат̣ихато маджджхаттойева хутва̄ гаччхати, евам̣ кулам̣ упагамма ла̄бхам̣ ладдха̄пи аладдха̄пи маджджхаттова хутва̄ гаччхатӣти. са паттапа̄н̣ӣ ти га̄тха̄ утта̄наттха̄ва.

720. учча̄вача̄ти имисса̄ га̄тха̄йа самбандхо – евам̣ бхиккха̄ча̄раваттасампанно хутва̄пи та̄ватакенева тут̣т̣хим̣ ана̄паджджитва̄ пат̣ипадам̣ а̄родхеййа. пат̣ипаттиса̄ран̃хи са̄санам̣. са̄ ча̄йам̣ учча̄вача̄…пе… мутанти. тассаттхо – са̄ ча̄йам̣ маггапат̣ипада̄ уттаманихӣнабхедато учча̄вача̄ буддхасаман̣ена пака̄сита̄. сукха̄пат̣ипада̄ хи кхиппа̄бхин̃н̃а̄ учча̄, дуккха̄пат̣ипада̄ дандха̄бхин̃н̃а̄ авача̄. итара̄ две екенан̇гена учча̄, екена авача̄. пат̣хама̄ ева ва̄ учча̄, итара̄ тиссопи авача̄. та̄йа чета̄йа учча̄йа авача̄йа ва̄ пат̣ипада̄йа на па̄рам̣ дигун̣ам̣ йанти. ‘‘дугун̣а’’нти ва̄ па̄т̣хо, екамаггена двиккхаттум̣ нибба̄нам̣ на йантӣти аттхо. касма̄? йена маггена йе килеса̄ пахӣна̄, тесам̣ пуна аппаха̄таббато. етена париха̄надхамма̄бха̄вам̣ дӣпети. найидам̣ екагун̣ам̣ мутанти тан̃ча идам̣ па̄рам̣ екаккхаттум̣йева пхусана̄рахампи на хоти. касма̄? екена маггена саббакилесаппаха̄на̄бха̄вато. етена екамаггенева арахатта̄бха̄вам̣ дӣпети.

721. ида̄ни пат̣ипада̄нисам̣сам̣ дассенто ‘‘йасса ча висата̄’’ти га̄тхама̄ха. тассаттхо – йасса ча евам̣ пат̣ипаннасса бхиккхуно та̄йа пат̣ипада̄йа пахӣнатта̄ ат̣т̣хасататан̣ха̄вичаритабха̄вена висататта̄ висата̄ тан̣ха̄ наттхи, тасса килесасотаччхедена чхиннасотасса кусала̄кусалаппаха̄нена кичча̄киччаппахӣнасса ра̄гаджо ва̄ досаджо ва̄ аппаматтакопи парил̣а̄хо на виджджатӣти.

722. ида̄ни йасма̄ има̄ га̄тха̄йо сутва̄ на̄лакаттхерасса читтам̣ удапа̄ди – ‘‘йади еттакам̣ монеййам̣ сукарам̣ на дуккарам̣, сакка̄ аппакасирена пӯрету’’нти, тасма̄сса бхагава̄ ‘‘дуккарамева монеййа’’нти дассенто пуна ‘‘монеййам̣ те упан̃н̃исса’’нтиа̄дима̄ха. таттха упан̃н̃иссанти упан̃н̃а̄пеййам̣, катхайиссанти вуттам̣ хоти. кхурадха̄ра̄ упама̄ асса̄ти кхурадха̄рӯпамо. бхавети бхавеййа. ко адхиппа̄йо? монеййам̣ пат̣ипанно бхиккху кхурадха̄рам̣ упамам̣ катва̄ паччайесу ваттеййа. йатха̄ мадхудиддхам̣ кхурадха̄рам̣ лиханто, чхедато, дживхам̣ раккхати, евам̣ дхаммена ладдхе паччайе парибхун̃джанто читтам̣ килесуппаттито раккхеййа̄ти вуттам̣ хоти. паччайа̄ хи парисуддхена н̃а̄йена ладдхун̃ча анаваджджапарибхогена парибхун̃джитун̃ча на сукхена сакка̄ти бхагава̄ паччайанисситамева бахусо бхан̣ати. дживха̄йа та̄лума̄хачча, ударе сан̃н̃ато сийа̄ти дживха̄йа та̄лум̣ уппӣл̣етва̄пи расатан̣хам̣ виноденто килит̣т̣хена маггена уппаннапаччайе асеванто ударе сам̣йато сийа̄.

723. алӣначитто ча сийа̄ти ниччам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ бха̄вана̄йа ат̣т̣хитака̄рита̄йа акусӣтачитто ча бхавеййа. на ча̄пи баху чинтайети н̃а̄тиджанапада̄маравитаккавасена ча бахум̣ на чинтеййа. нира̄магандхо асито, брахмачарийапара̄йан̣оти никкилесо ча хутва̄ тан̣ха̄дит̣т̣хӣхи кисмин̃чи бхаве аниссито сиккха̄ттайасакаласа̄санабрахмачарийапара̄йан̣о ева бхавеййа.

724-5. ека̄санасса̄ти вивитта̄санасса. а̄санамукхена четтха саббаирийа̄патха̄ вутта̄. йато саббаирийа̄патхесу екӣбха̄васса сиккхеййа̄ти вуттам̣ хотӣти ведитаббам̣. ека̄санасса̄ти ча сампада̄навачанаметам̣. саман̣ӯпа̄санасса ча̄ти саман̣ехи упа̄ситаббасса ат̣т̣хатим̣са̄рамман̣абха̄вана̄нуйогасса, саман̣а̄нам̣ ва̄ упа̄санабхӯтасса ат̣т̣хатим̣са̄рамман̣абхедассева. идампи сампада̄навачанамева, упа̄санаттханти вуттам̣ хоти. еттха ча ека̄санена ка̄йавивеко, саман̣ӯпа̄санена читтавивеко вутто хотӣти ведитаббо. екаттам̣ монамаккха̄танти евамидам̣ ка̄йачиттавивекавасена ‘‘екаттам̣ мона’’нти аккха̄там̣. еко че абхирамиссасӣти идам̣ пана уттарага̄тха̄пеккхам̣ падам̣, ‘‘атха бха̄хиси дасадиса̄’’ти имина̄ асса самбандхо.

бха̄хисӣти бха̄сиссаси пака̄сессаси. имам̣ пат̣ипадам̣ бха̄венто саббадиса̄су киттийа̄ па̄кат̣о бхависсасӣти вуттам̣ хоти. сутва̄ дхӣра̄нантиа̄дӣнам̣ пана чатуннам̣ пада̄нам̣ айаматтхо – йена ча киттигхосена бха̄хиси дасадиса̄ там̣ дхӣра̄нам̣ джха̄йӣнам̣ ка̄мача̄гинам̣ нигхосам̣ сутва̄ атха твам̣ тена уддхаччам̣ ана̄паджджитва̄ бхиййо хирин̃ча саддхан̃ча кареййа̄си, тена гхосена хара̄йама̄но ‘‘ниййа̄никапат̣ипада̄ айа’’нти саддхам̣ уппа̄детва̄ уттари пат̣ипаттимева брӯхеййа̄си. ма̄макоти еван̃хи санте мама са̄вако хотӣти.

726. там̣ надӣхӣти йам̣ там̣ майа̄ ‘‘хирин̃ча саддхан̃ча бхиййо куббетха̄’’ти вадата̄ ‘‘уддхаччам̣ на ка̄табба’’нти вуттам̣, там̣ имина̄ надӣнидассанена̄пи джа̄на̄тха, таббипарийа̄йан̃ча соббхесу ча падаресуча джа̄на̄тха. соббхесӯти ма̄тика̄су. падаресӯти дарӣсу. катхам̣? сан̣анта̄ йанти кусоббха̄, тун̣хӣ йанти маходадхӣти. кусоббха̄ хи соббхападара̄дибхеда̄ сабба̄пи куннадийо сан̣анта̄ саддам̣ каронта̄ уддхата̄ хутва̄ йанти, ган̇га̄дибхеда̄ пана маха̄надийо тун̣хӣ йанти, евам̣ ‘‘монеййам̣ пӯремӣ’’ти уддхато хоти ама̄мако, ма̄мако пана хирин̃ча саддхан̃ча уппа̄детва̄ нӣчачиттова хоти.

727-9. кин̃ча бхиййо – йадӯнакам̣…пе… пан̣д̣итоти. таттха сийа̄ – саче ад̣д̣хакумбхӯпамо ба̄ло сан̣антата̄йа, рахадо пӯрова пан̣д̣ито сантата̄йа, атха касма̄ буддхасаман̣о евам̣ дхаммадесана̄бйа̄ват̣о хутва̄ бахум̣ бха̄сатӣти имина̄ самбандхена ‘‘йам̣ саман̣о’’ти га̄тхама̄ха. тассаттхо – йам̣ буддхасаман̣о бахум̣ бха̄сати упетам̣ аттхасан̃хитам̣, аттхупетам̣ дхаммупетан̃ча хитена ча сам̣хитам̣, там̣ на уддхаччена, апича кхо джа̄нам̣ со дхаммам̣ десети дивасампи десенто ниппапан̃чова хутва̄. тасса хи саббам̣ вачӣкаммам̣ н̃а̄н̣а̄нупариватти. евам̣ десенто ча ‘‘идамасса хитам̣ идамасса хита’’нти на̄наппака̄рато джа̄нам̣ со баху бха̄сати, на кевалам̣ бахубха̄н̣ита̄йа. аваса̄нага̄тха̄йа самбандхо – евам̣ та̄ва саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена саманна̄гато буддхасаман̣о джа̄нам̣ со дхаммам̣ десети, джа̄нам̣ со баху бха̄сати. тена деситам̣ пана дхаммам̣ ниббедхабха̄гийенева н̃а̄н̣ена йо ча джа̄нам̣ сам̣йататто, джа̄нам̣ на баху бха̄сати, са муни монамарахати, са муни монамаджджхага̄ти. тассаттхо – там̣ дхаммам̣ джа̄нанто сам̣йататто гуттачитто хутва̄ йам̣ бха̄ситам̣ сатта̄нам̣ хитасукха̄вахам̣ на хоти, там̣ джа̄нам̣ на баху бха̄сати. со евам̣видхо монаттхам̣ пат̣ипаннако муни монеййапат̣ипада̄сан̇кха̄там̣ монам̣ арахати. на кевалан̃ча арахатийева, апича кхо пана са муни арахаттамагган̃а̄н̣асан̇кха̄там̣ монам̣ аджджхага̄ иччева ведитабботи арахаттаникӯт̣ена десанам̣ нит̣т̣ха̄песи.

там̣ сутва̄ на̄лакаттхеро тӣсу т̣ха̄несу аппиччхо ахоси дассане саване пуччха̄йа̄ти. со хи десана̄парийоса̄не пасанначитто бхагавантам̣ вандитва̄ ванам̣ павит̣т̣хо, пуна ‘‘ахо вата̄хам̣ бхагавантам̣ пассеййа’’нти лолабха̄вам̣ на джанеси. айамасса дассане аппиччхата̄. татха̄ ‘‘ахо вата̄хам̣ пуна дхаммадесанам̣ сун̣еййа’’нти лолабха̄вам̣ на джанеси. айамасса саване аппиччхата̄. татха̄ ‘‘ахо вата̄хам̣ пуна монеййапат̣ипадам̣ пуччхеййа’’нти лолабха̄вам̣ на джанеси. айамасса пуччха̄йа аппиччхата̄.

со евам̣ аппиччхо сама̄но паббатапа̄дам̣ пависитва̄ екаванасан̣д̣е две диваса̄ни на васи, екаруккхамӯле две диваса̄ни на нисӣди, екага̄ме две диваса̄ни пин̣д̣а̄йа на па̄виси. ити ванато ванам̣, руккхато руккхам̣, га̄мато га̄мам̣ а̄хин̣д̣анто анурӯпапат̣ипадам̣ пат̣ипаджджитва̄ аггапхале патит̣т̣ха̄си. атха йасма̄ монеййапат̣ипадам̣ уккат̣т̣хам̣ катва̄ пӯренто бхиккху саттева ма̄са̄ни джӣвати, маджджхимам̣ катва̄ пӯренто сатта васса̄ни, мандам̣ катва̄ пӯренто сол̣аса васса̄ни. айан̃ча уккат̣т̣хам̣ катва̄ пӯреси, тасма̄ сатта ма̄се т̣хатва̄ аттано а̄йусан̇кха̄рапариккхайам̣ н̃атва̄ нха̄йитва̄ нива̄сетва̄ ка̄йабандханам̣ бандхитва̄ дигун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ па̄рупитва̄ дасабала̄бхимукхо пан̃чапатит̣т̣хитам̣ вандитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ хин̇гулакапаббатам̣ нисса̄йа т̣хитакова анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йи. тасса париниббутабха̄вам̣ н̃атва̄ бхагава̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ таттха гантва̄ сарӣракиччам̣ катва̄ дха̄туйо га̄ха̄петва̄ четийам̣ патит̣т̣ха̄петва̄ агама̄сӣти.

параматтхаджотика̄йа кхуддака-ат̣т̣хакатха̄йа

суттанипа̄та-ат̣т̣хакатха̄йа на̄лакасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.