9. ким̣сӣласуттаван̣н̣ана̄
327. ким̣сӣлоти ким̣сӣласуттам̣. ка̄ уппатти? а̄йасмато са̄рипуттасса гихисаха̄йако еко тхерассева питуно ван̇гантабра̄хман̣асса саха̄йасса бра̄хман̣асса путто сат̣т̣хикот̣иадхикам̣ пан̃часатакот̣идханам̣ париччаджитва̄ а̄йасмато са̄рипуттаттхерасса сантике паббаджитва̄ саббам̣ буддхавачанам̣ парийа̄пун̣и. тасса тхеро бахусо овадитва̄ каммат̣т̣ха̄намада̄си, со тена висесам̣ на̄дхигаччхати. тато тхеро ‘‘буддхавенеййо есо’’ти н̃атва̄ там̣ а̄да̄йа бхагавато сантикам̣ гантва̄ там̣ бхиккхум̣ а̄раббха пуггалам̣ анийаметва̄ ‘‘ким̣сӣло’’ти пуччхи. атхасса бхагава̄ тато парам̣ абха̄си. таттха ким̣сӣлоти кӣдисена ва̄риттасӣлена саманна̄гато, кӣдисапакатико ва̄. ким̣сама̄ча̄роти кӣдисена ча̄риттена йутто. ка̄ни камма̄ни брӯхайанти ка̄ни ка̄йакамма̄дӣни вад̣д̣хенто. наро самма̄ нивит̣т̣хасса̄ти абхирато наро са̄сане самма̄ патит̣т̣хито бхавеййа. уттаматтхан̃ча па̄пун̣ети саббаттха̄нам̣ уттамам̣ арахаттан̃ча па̄пун̣еййа̄ти вуттам̣ хоти.
328. тато бхагава̄ ‘‘са̄рипутто ад̣д̣хама̄сӯпасампанно са̄вакапа̄рамиппатто, касма̄ а̄дикаммикапутхуджджанапан̃хам̣ пуччхатӣ’’ти а̄вадждженто ‘‘саддхивиха̄рикам̣ а̄раббха̄’’ти н̃атва̄ пуччха̄йа вуттам̣ ча̄риттасӣлам̣ авибхаджитва̄ва тасса саппа̄йавасена дхаммам̣ десенто ‘‘вуд̣д̣ха̄пача̄йӣ’’тиа̄дима̄ха.
таттха пан̃н̃а̄вуд̣д̣хо, гун̣авуд̣д̣хо, джа̄тивуд̣д̣хо, вайовуд̣д̣хоти чатта̄ро вуд̣д̣ха̄. джа̄тийа̄ хи дахаропи бахуссуто бхиккху аппассутамахаллакабхиккхӯнамантаре ба̄хусаччапан̃н̃а̄йа вуд̣д̣хатта̄ пан̃н̃а̄вуд̣д̣хо. тасса хи сантике махаллакабхиккхӯпи буддхавачанам̣ парийа̄пун̣анти, ова̄давиниччхайапан̃хависсаджджана̄ни ча пачча̄сӣсанти. татха̄ дахаропи бхиккху адхигамасампанно гун̣авуд̣д̣хо на̄ма. тасса хи ова̄де патит̣т̣ха̄йа махаллака̄пи випассана̄габбхам̣ гахетва̄ арахаттапхалам̣ па̄пун̣анти. татха̄ дахаропи ра̄джа̄ кхаттийо муддха̄васитто бра̄хман̣о ва̄ сесаджанасса вандана̄рахато джа̄тивуд̣д̣хо на̄ма. саббо пана пат̣хамаджа̄то вайовуд̣д̣хо на̄ма. таттха йасма̄ пан̃н̃а̄йа са̄рипуттаттхерасса садисо наттхи т̣хапетва̄ бхагавантам̣, татха̄ гун̣енапи ад̣д̣хама̄сена саббаса̄вакапа̄рамӣн̃а̄н̣асса пат̣ивиддхатта̄. джа̄тийа̄пи со бра̄хман̣амаха̄са̄лакуле уппанно, тасма̄ тасса бхиккхуно вайена сама̄нопи со имехи тӣхи ка̄ран̣ехи вуд̣д̣хо. имасмим̣ панаттхе пан̃н̃а̄гун̣ехи ева вуд̣д̣хабха̄вам̣ сандха̄йа бхагава̄ а̄ха – ‘‘вуд̣д̣ха̄пача̄йӣ’’ти. тасма̄ та̄диса̄нам̣ вуд̣д̣ха̄нам̣ апачитикаран̣ена вуд̣д̣ха̄пача̄йӣ, тесамева вуд̣д̣ха̄нам̣ ла̄бха̄дӣсу усӯйавигамена анусӯйако ча сийа̄ти айама̄дипа̄дасса аттхо.
ка̄лан̃н̃ӯ часса̄ти еттха пана ра̄ге уппанне тасса виноданаттха̄йа гарӯнам̣ дассанам̣ гаччхантопи ка̄лан̃н̃ӯ, досе… мохе… косадждже уппанне тасса виноданаттха̄йа гарӯнам̣ дассанам̣ гаччхантопи ка̄лан̃н̃ӯ, йато евам̣ ка̄лан̃н̃ӯ ча асса гарӯнам̣ дассана̄йа. дхаммим̣ катханти саматхавипассана̄йуттам̣. ерайитанти вуттам̣. кхан̣ан̃н̃ӯти тасса̄ катха̄йа кхан̣аведӣ, дуллабхо ва̄ айам̣ ӣдиса̄йа катха̄йа саванаккхан̣оти джа̄нанто. сун̣еййа саккачча̄ти там̣ катхам̣ саккаччам̣ сун̣еййа. на кевалан̃ча тамева, ан̃н̃а̄нипи буддхагун̣а̄дипат̣исам̣йутта̄ни субха̄сита̄ни саккаччамева сун̣еййа̄ти аттхо.
329. ‘‘ка̄лан̃н̃ӯ часса гарӯнам̣ дассана̄йа̄’’ти еттха вуттанайан̃ча аттано уппаннара̄га̄дивиноданака̄лам̣ н̃атва̄пи гарӯнам̣ сантикам̣ гаччханто ка̄лена гаччхе гарӯнам̣ сака̄сам̣, ‘‘ахам̣ каммат̣т̣ха̄нико дхутан̇гадхаро ча̄’’ти катва̄ на четийаванданабодхийан̇ган̣абхиккха̄ча̄рамаггаатимаджджханхикавела̄дӣсу йаттха каттхачи т̣хитама̄чарийам̣ дисва̄ парипуччханаттха̄йа упасан̇камеййа, сакасена̄сане пана аттано а̄сане нисиннам̣ вӯпасантадаратхам̣ саллаккхетва̄ каммат̣т̣ха̄на̄дивидхипуччханаттхам̣ упасан̇камеййа̄ти аттхо. евам̣ упасан̇камантопи ча тхамбхам̣ нирам̣катва̄ нива̄тавутти тхаддхабха̄вакарам̣ ма̄нам̣ вина̄сетва̄ нӣчавутти па̄дапун̃чханачол̣акачхиннависа̄н̣усабхауддхатада̄т̣хасаппасадисо хутва̄ упасан̇камеййа. атха тена гаруна̄ вуттам̣ аттхам̣ дхаммам̣…пе… сама̄чаре ча. аттханти бха̄ситаттхам̣. дхамманти па̄л̣идхаммам̣. сам̣йаманти сӣлам̣. брахмачарийанти авасесаса̄санабрахмачарийам̣. ануссаре чева сама̄чаре ча̄ти аттхам̣ катхитока̄се ануссареййа, дхаммам̣ сам̣йамам̣ брахмачарийам̣ катхитока̄се ануссареййа, ануссаран̣аматтенева ча атуссанто там̣ саббампи сама̄чаре сама̄чареййа сама̄да̄йа ваттеййа. та̄сам̣ катха̄нам̣ аттани паваттане уссуккам̣ кареййа̄ти аттхо. евам̣ каронто хи киччакаро хоти.
330. тато паран̃ча дхамма̄ра̄мо дхаммарато дхамме т̣хито дхаммавиниччхайан̃н̃ӯ бхавеййа. саббападесу четтха дхаммоти саматхавипассана̄, а̄ра̄мо ратӣти екова аттхо, дхамме а̄ра̄мо асса̄ти дхамма̄ра̄мо. дхамме рато, на ан̃н̃ам̣ пихетӣти дхаммарато. дхамме т̣хито дхаммам̣ ваттанато. дхаммавиниччхайам̣ джа̄на̄ти ‘‘идам̣ удайан̃а̄н̣ам̣ идам̣ вайан̃а̄н̣а’’нти дхаммавиниччхайан̃н̃ӯ, еварӯпо асса. атха йа̄йам̣ ра̄джакатха̄дитираччха̄накатха̄ тарун̣авипассакасса бахиддха̄рӯпа̄дӣсу абхинандануппа̄данена там̣ саматхавипассана̄дхаммам̣ сандӯсети, тасма̄ ‘‘дхаммасандосава̄до’’ти вуччати, там̣ нева̄чаре дхаммасандосава̄дам̣, ан̃н̃адаттху а̄ва̄сагочара̄дисаппа̄йа̄ни севанто таччхехи нӣйетха субха̄ситехи. саматхавипассана̄пат̣исам̣йутта̄неветтха таччха̄ни, татха̄рӯпехи субха̄ситехи нӣйетха нӣйеййа, ка̄лам̣ кхепеййа̄ти аттхо.
331. ида̄ни ‘‘дхаммасандосава̄да’’нти еттха атисан̇кхепена вуттам̣ саматхавипассана̄йуттасса бхиккхуно упаккилесам̣ па̄кат̣ам̣ каронто тадан̃н̃енапи упаккилесена саддхим̣ ‘‘хассам̣ джаппа’’нти имам̣ га̄тхама̄ха. ха̄сантипи па̄т̣хо. випассакена хи бхиккхуна̄ хасанӣйасмим̣ ваттхусмим̣ ситаматтамева ка̄таббам̣, нираттхакакатха̄джаппо на бха̄ситаббо, н̃а̄тибйасана̄дӣсу паридево на ка̄таббо, кха̄н̣укан̣т̣ака̄димхи манопадосо на уппа̄детаббо. ма̄йа̄катанти вутта̄ ма̄йа̄, тивидхам̣ куханам̣, паччайесу гиддхи, джа̄тиа̄дӣхи ма̄но, паччанӣкаса̄тата̄сан̇кха̄то са̄рамбхо, пхарусавачаналаккхан̣ам̣ каккасам̣, ра̄га̄дайо каса̄ва̄, адхиматтатан̣ха̄лаккхан̣а̄ муччха̄ти име ча доса̄ сукхака̄мена ан̇га̄рака̄су вийа, сучика̄мена гӯтхат̣ха̄нам̣ вийа, джӣвитука̄мена а̄сивиса̄дайо вийа ча паха̄табба̄. хитва̄ ча а̄рогйамада̄дивигама̄ вӣтамадена читтавиккхепа̄бха̄ва̄ т̣хитаттена чаритаббам̣. евам̣ пат̣ипанно хи саббупаккилесапарисуддха̄йа бха̄вана̄йа на чирассева арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘хассам̣ джаппам̣…пе… т̣хитатто’’ти.
332. ида̄ни йва̄йам̣ ‘‘хассам̣ джаппа’’нтиа̄дина̄ найена упаккилесо вутто, тена саманна̄гато бхиккху йасма̄ са̄хасо хоти авӣмам̣сака̄рӣ, ратто ра̄гавасена дут̣т̣хо досавасена гаччхати, паматто ча хоти кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ бха̄вана̄йа аса̄таччака̄рӣ, татха̄рӯпасса ча ‘‘сун̣еййа саккачча субха̄сита̄нӣ’’тиа̄дина̄ найена вутто ова̄до нираттхако, тасма̄ имасса сам̣килесасса пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа десана̄йа сута̄дивуддхипат̣ипаккхабха̄вам̣ дассенто ‘‘вин̃н̃а̄таса̄ра̄нӣ’’ти имам̣ га̄тхама̄ха.
тассаттхо – йа̄ни хета̄ни саматхавипассана̄пат̣исам̣йутта̄ни субха̄сита̄ни, тесам̣ виджа̄нанам̣ са̄ро. йади вин̃н̃а̄та̄ни са̄дху, атха саддаматтамева гахитам̣, на кин̃чи катам̣ хоти, йена ета̄ни сутамайена н̃а̄н̣ена вин̃н̃а̄йанти, там̣ сутам̣, етан̃ча сутамайан̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄тасама̄дхиса̄рам̣, тесу вин̃н̃а̄тесу дхаммесу йо сама̄дхи читтасса̄виккхепо татхатта̄йа пат̣ипатти, айамасса са̄ро. на хи виджа̄нанаматтенева кочи аттхо сиджджхати. йо пана̄йам̣ наро ра̄га̄дивасена ваттанато са̄хасо, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ бха̄вана̄йа аса̄таччака̄рита̄йа паматто, со саддаматтагга̄хӣйева хоти. тена тасса аттхавиджа̄нана̄бха̄вато са̄ субха̄ситавиджа̄нанапан̃н̃а̄ ча, татхатта̄йа пат̣ипаттийа̄ абха̄вато сутан̃ча на вад̣д̣хатӣти.
333. евам̣ паматта̄нам̣ сатта̄нам̣ пан̃н̃а̄париха̄ним̣ сутапариха̄нин̃ча дассетва̄ ида̄ни аппаматта̄нам̣ тадубхайаса̄ра̄дхигамам̣ дассенто а̄ха – ‘‘дхамме ча йе…пе… са̄рамаджджхагӯ’’ти. таттха арийаппаведито дхаммо на̄ма саматхавипассана̄дхаммо. екопи хи буддхо саматхавипассана̄дхаммам̣ адесетва̄ париниббуто на̄ма наттхи. тасма̄ етасмим̣ дхамме ча йе арийаппаведитерата̄ нирата̄ аппаматта̄ са̄тачча̄нуйогино, ануттара̄ те вачаса̄ манаса̄ каммуна̄ ча, те чатуббидхена вачӣсучаритена тивидхена маносучаритена тивидхена ка̄йасучаритена ча саманна̄гататта̄ вачаса̄ манаса̄ каммуна̄ ча ануттара̄, авасесасаттехи асама̄ агга̄висит̣т̣ха̄. етта̄вата̄ саддхим̣ пуббабха̄гасӣлена арийамаггасампайуттам̣ сӣлам̣ дассети. евам̣ парисуддхасӣла̄ те сантисораччасама̄дхисан̣т̣хита̄, сутасса пан̃н̃а̄йа ча са̄рамаджджхагӯ, йе арийаппаведите дхамме рата̄, те на кевалам̣ ва̄ча̄дӣхи ануттара̄ хонти, апича кхо пана сантисорачче сама̄дхимхи ча сан̣т̣хита̄ хутва̄ сутасса пан̃н̃а̄йа ча са̄рамаджджхагӯ адхигата̄ иччева ведитабба̄. а̄сам̣са̄йам̣ бхӯтавачанам̣. таттха сантӣти нибба̄нам̣, сораччанти сундаре ратабха̄вена йатха̄бхӯтапат̣иведхика̄ пан̃н̃а̄, сантийа̄ сораччанти сантисораччам̣, нибба̄на̄рамман̣а̄йа маггапан̃н̃а̄йетам̣ адхивачанам̣. сама̄дхӣти там̣сампайуттова маггасама̄дхи. сан̣т̣хита̄ти тадубхайе патит̣т̣хита̄. сутапан̃н̃а̄нам̣ са̄рам̣ на̄ма арахаттапхалавимутти. вимуттиса̄ран̃хи идам̣ брахмачарийам̣.
еваметтха бхагава̄ дхаммена пуббабха̄гапат̣ипадам̣, ‘‘ануттара̄ вачаса̄’’тиа̄дӣхи сӣлаккхандхам̣, сантисораччасама̄дхӣхи пан̃н̃а̄ккхандхасама̄дхиккхандхети тӣхипи имехи кхандхехи апарабха̄гапат̣ипадан̃ча дассетва̄ сутапан̃н̃а̄са̄рена акуппавимуттим̣ дассенто арахаттаникӯт̣ена десанам̣ сама̄песи. десана̄парийоса̄не ча со бхиккху сота̄паттипхалам̣ патва̄ пуна на чирассева аггапхале арахатте патит̣т̣ха̄сӣти.
параматтхаджотика̄йа кхуддака-ат̣т̣хакатха̄йа
суттанипа̄та-ат̣т̣хакатха̄йа ким̣сӣласуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.