7. бра̄хман̣адхаммикасуттаван̣н̣ана̄

евам̣ ме сутанти бра̄хман̣адхаммикасуттам̣. ка̄ уппатти? айамева йа̄сса нида̄не ‘‘атха кхо самбахула̄’’тиа̄дина̄ найена вутта̄. таттха самбахула̄ти бахӯ анеке. косалака̄ти косаларат̣т̣хава̄сино. бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄ти джа̄тийа̄ бра̄хман̣а̄ маха̄са̄рата̄йа маха̄са̄ла̄. йесам̣ кира нидахитва̄ т̣хапитам̣йева асӣтикот̣исан̇кхйам̣ дханаматтхи, те ‘‘бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄’’ти вуччанти. име ча та̄диса̄, тена вуттам̣ ‘‘бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄’’ти. джин̣н̣а̄ти джаджджарӣбхӯта̄ джара̄йа кхан̣д̣ичча̄дибха̄вама̄па̄дита̄. вуд̣д̣ха̄ти ан̇гапаччан̇га̄нам̣ вуд̣д̣химарийа̄дам̣ патта̄. махаллака̄ти джа̄тимахаллаката̄йа саманна̄гата̄, чирака̄лаппасута̄ти вуттам̣ хоти. аддхагата̄ти аддха̄нам̣ гата̄, две тайо ра̄джапариват̣т̣е атӣта̄ти адхиппа̄йо. вайо ануппатта̄ти паччхимавайам̣ сампатта̄. апича джин̣н̣а̄ти пора̄н̣а̄, чирака̄лаппаваттакуланвайа̄ти вуттам̣ хоти. вуд̣д̣ха̄ти сӣла̄ча̄ра̄дигун̣авуд̣д̣хийутта̄. махаллака̄ти вибхавамахантата̄йа саманна̄гата̄ махаддхана̄ маха̄бхога̄. аддхагата̄ти маггапат̣ипанна̄ бра̄хман̣а̄нам̣ ватачарийа̄димарийа̄дам̣ авӣтиккамма чарама̄на̄. вайо ануппатта̄ти джа̄тивуд̣д̣хабха̄вампи антимавайам̣ ануппатта̄ти евампеттха йоджана̄ ведитабба̄. сесаметтха па̄кат̣амева.

бхагавата̄ саддхим̣ саммодим̣сӯти кхаманӣйа̄дӣни пуччханта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самаппаваттамода̄ ахесум̣. йа̄йа ча ‘‘каччи бхото готамасса кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣, аппа̄ба̄дхам̣, аппа̄тан̇кам̣, балам̣, лахут̣т̣ха̄нам̣, пха̄сувиха̄ро’’тиа̄дика̄йа катха̄йа саммодим̣су, там̣ пӣтипа̄моджджасан̇кха̄тасаммодаджананато саммодитум̣ арахато ча саммоданӣйам̣, аттхабйан̃джанамадхурата̄йа сучирампи ка̄лам̣ са̄ретум̣ нирантарам̣ паваттетум̣ арахато саритаббабха̄вато ча са̄ран̣ӣйам̣. суййама̄насукхато ча саммоданӣйам̣, ануссарийама̄насукхато са̄ран̣ӣйам̣, татха̄ бйан̃джанапарисуддхата̄йа саммоданӣйам̣, аттхапарисуддхата̄йа са̄ран̣ӣйанти евам̣ анекехи парийа̄йехи саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ парийоса̄петва̄ нит̣т̣ха̄петва̄ йенаттхена а̄гата̄, там̣ пуччхитука̄ма̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. там̣ –

‘‘на паччхато на пурато, на̄пи а̄саннадӯрато;

на пассе на̄пи пат̣ива̄те, на ча̄пи он̣атун̣н̣ате’’ти. –

а̄дина̄ найена ман̇галасуттаван̣н̣ана̄йам̣ вуттамева.

евам̣ екамантам̣ нисинна̄ кхо те бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘ким̣ та’’нти? ‘‘сандиссанти ну кхо’’тиа̄ди. там̣ саббам̣ утта̄наттхамева. кевалан̃хеттха бра̄хман̣а̄нам̣ бра̄хман̣адхаммети десака̄ла̄дидхамме чхад̣д̣етва̄ йо бра̄хман̣адхаммо, тасмим̣йева. тена хи бра̄хман̣а̄ти йасма̄ мам̣ тумхе йа̄читтха, тасма̄ бра̄хман̣а̄ сун̣а̄тха, сотам̣ одахатха, са̄дхукам̣ манаси каротха, йонисо манаси каротха. татха̄ пайогасуддхийа̄ сун̣а̄тха, а̄сайасуддхийа̄ са̄дхукам̣ манаси каротха. авиккхепена сун̣а̄тха, паггахена са̄дхукам̣ манаси каротха̄тиа̄дина̄ найена етесам̣ пада̄нам̣ пуббе авуттопи адхиппа̄йо ведитаббо. атха бхагавата̄ вуттам̣ там̣ вачанам̣ сампат̣иччханта̄ ‘‘евам̣ бхо’’ти кхо те бра̄хман̣амаха̄са̄ла̄ бхагавато паччассосум̣, бхагавато вачанам̣ абхимукха̄ хутва̄ ассосум̣. атха ва̄ пат̣иссун̣им̣су. ‘‘сун̣а̄тха са̄дхукам̣ манаси каротха̄’’ти вуттаматтхам̣ каттука̄мата̄йа пат̣иджа̄ним̣сӯти вуттам̣ хоти. атха тесам̣ евам̣ пат̣иссутаватам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘ким̣ та’’нти? ‘‘исайо пуббака̄’’тиа̄ди.

287. таттха пат̣хамага̄тха̄йа та̄ва сан̃н̃ататта̄ти сӣласам̣йамена сам̣йатачитта̄. тапассиноти индрийасам̣варатапайутта̄. аттадаттхамача̄рисунти мантаджджхенабрахмавиха̄рабха̄вана̄дим̣ аттано аттхам̣ акам̣су. сесам̣ па̄кат̣амева.

288. дутийага̄тха̄дӣсупи айам̣ сан̇кхепаван̣н̣ана̄ – на пасӯ бра̄хман̣а̄на̄сунти пора̄н̣а̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ пасӯ на а̄сум̣, на те пасупариггахамакам̣су. на хиран̃н̃ам̣ на дха̄нийанти хиран̃н̃ан̃ча бра̄хман̣а̄нам̣ антамасо джатума̄сакопи на̄хоси, татха̄ вӣхиса̄лийавагодхӯма̄ди пуббан̣н̣а̄паран̣н̣абхедам̣ дха̄нийампи тесам̣ на̄хоси. те хи никкхиттаджа̄тарӯпараджата̄ асаннидхика̄рака̄ва хутва̄ кевалам̣ саджджха̄йадханадхан̃н̃а̄ аттано мантаджджхенасан̇кха̄тенева дханена дхан̃н̃ена ча саманна̄гата̄ ахесум̣. йо ча̄йам̣ метта̄дивиха̄ро сет̣т̣хатта̄ ануга̄микатта̄ ча брахманидхӣти вуччати, тан̃ча брахмам̣ нидхимапа̄лайум̣ сада̄ тасса бха̄вана̄нуйогена.

289. евам̣ виха̄рӣнам̣ йам̣ несам̣ пакатам̣ а̄си, йам̣ етесам̣ пакатам̣ ете бра̄хман̣е уддисса катам̣ ахоси. два̄рабхаттам̣ упат̣т̣хитанти ‘‘бра̄хман̣а̄нам̣ дасса̄ма̄’’ти саджджетва̄ техи техи да̄йакехи аттано аттано гхарадва̄ре т̣хапитабхаттам̣. саддха̄пакатанти саддха̄йа пакатам̣, саддха̄деййанти вуттам̣ хоти. еса̄нанти есантӣти еса̄, тесам̣ еса̄нам̣, есама̄на̄нам̣ парийесама̄на̄нанти вуттам̣ хоти. да̄тавети да̄таббам̣. тадаман̃н̃исунти там̣ аман̃н̃им̣су, там̣ два̄ре саджджетва̄ т̣хапитам̣ бхаттам̣ саддха̄деййам̣ парийесама̄на̄нам̣ етесам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ да̄таббам̣ аман̃н̃им̣су да̄йака̄ джана̄, на тато парам̣. анаттхика̄ хи те ан̃н̃ена ахесум̣, кевалам̣ гха̄саччха̄данапарамата̄йа сантут̣т̣ха̄ти адхиппа̄йо.

290. на̄на̄раттехӣти на̄на̄видхара̄гараттехи ваттхехи вичитраттхаран̣аттхатехи, сайанехи екабхӯмикадвибхӯмика̄дипа̄са̄даварехи. а̄васатхехӣти еварӯпехи упакаран̣ехи. пхӣта̄ джанапада̄ рат̣т̣ха̄ екекаппадесабхӯта̄ джанапада̄ ча кечи кечи сакаларат̣т̣ха̄ ча ‘‘намо бра̄хман̣а̄на’’нти са̄йам̣ па̄там̣ бра̄хман̣е деве вийа намассим̣су.

291. те евам̣ намассийама̄на̄ локена аваджджха̄ бра̄хман̣а̄ а̄сум̣, на кевалан̃ча аваджджха̄, аджеййа̄ вихим̣ситумпи анабхибхаванӣйатта̄ аджеййа̄ ча ахесум̣. ким̣ ка̄ран̣а̄? дхаммараккхита̄, йасма̄ дхаммена раккхита̄. те хи пан̃ча варасӣладхамме раккхим̣су, ‘‘дхаммо хаве раккхати дхаммача̄ри’’нти (джа̄. 1.10.102; 1.15.385) дхаммараккхита̄ хутва̄ аваджджха̄ аджеййа̄ ча ахесунти адхиппа̄йо. на не кочи нива̄ресӣти те бра̄хман̣е кула̄нам̣ два̄ресу саббасо ба̄хиресу ча аббхантаресу ча саббадва̄ресу йасма̄ тесу пийасамматесу варасӣласаманна̄гатесу ма̄та̄питӯсу вийа ативиссаттха̄ манусса̄ ахесум̣, тасма̄ ‘‘идам̣ на̄ма т̣ха̄нам̣ тайа̄ на пависитабба’’нти на кочи нива̄реси.

292. евам̣ дхаммараккхита̄ куладва̄ресу анива̄рита̄ чаранта̄ ат̣т̣ха ча чатта̄лӣсан̃ча̄ти ат̣т̣хачатта̄лӣсам̣ васса̄ни кума̄рабха̄вато пабхути чаран̣ена кома̄рам̣ брахмачарийам̣ чарим̣су те. йепи бра̄хман̣ачан̣д̣а̄ла̄ ахесум̣, ко пана ва̄до брахмасама̄дӣсӯти еваметтха адхиппа̄йо ведитаббо. евам̣ брахмачарийам̣ чаранта̄ ева хи виджджа̄чаран̣апарийет̣т̣хим̣ ачарум̣ бра̄хман̣а̄ пуре, на абрахмача̄рино хутва̄. таттха виджджа̄парийет̣т̣хӣти мантаджджхенам̣. вуттан̃четам̣ ‘‘со ат̣т̣хачатта̄лӣса васса̄ни кома̄рам̣ брахмачарийам̣ чарати манте адхӣйама̄но’’ти (а. ни. 5.192). чаран̣апарийет̣т̣хӣти сӣлараккхан̣ам̣. ‘‘виджджа̄чаран̣апарийет̣т̣ху’’нтипи па̄т̣хо, виджджа̄чаран̣ам̣ парийеситум̣ ачарунти аттхо.

293. йатха̄вуттан̃ча ка̄лам̣ брахмачарийам̣ чаритва̄ тато парам̣ гхара̄ва̄сам̣ каппента̄пи на бра̄хман̣а̄ ан̃н̃амагамум̣ кхаттийам̣ ва̄ весса̄дӣсу ан̃н̃атарам̣ ва̄, йе ахесум̣ девасама̄ ва̄ марийа̄да̄ ва̄ти адхиппа̄йо. татха̄ сатам̣ ва̄ сахассам̣ ва̄ датва̄ напи бхарийам̣ кин̣им̣су те, сеййатха̄пи етарахи екачче кин̣анти. те хи дхаммена да̄рам̣ парийесанти. катхам̣? ат̣т̣хачатта̄лӣсам̣ васса̄ни брахмачарийам̣ чаритва̄ бра̄хман̣а̄ кан̃н̃а̄бхиккхам̣ а̄хин̣д̣анти – ‘‘ахам̣ ат̣т̣хачатта̄лӣса васса̄ни чин̣н̣абрахмачарийо, йади вайаппатта̄ да̄рика̄ аттхи, детха ме’’ти. тато йасса вайаппатта̄ да̄рика̄ хоти, со там̣ алан̇каритва̄ нӣхаритва̄ два̄ре т̣хитассева бра̄хман̣асса хаттхе удакам̣ а̄син̃чанто ‘‘имам̣ те, бра̄хман̣а, бхарийам̣ поса̄ванаттха̄йа даммӣ’’ти ватва̄ дети.

касма̄ пана те евам̣ чирам̣ брахмачарийам̣ чаритва̄пи да̄рам̣ парийесанти, на йа̄ваджӣвам̣ брахмача̄рино хонтӣти? миччха̄дит̣т̣хивасена. тесан̃хи евам̣дит̣т̣хи хоти – ‘‘йо путтам̣ на уппа̄дети, со кулавам̣саччхедакаро хоти, тато нирайе паччатӣ’’ти. чатта̄ро кира абха̄йитаббам̣ бха̄йанти ган̣д̣уппа̄до кикӣ кунтанӣ бра̄хман̣а̄ти. ган̣д̣уппа̄да̄ кира маха̄патхавийа̄ кхайабхайена маттабходжино хонти, на бахум̣ маттикам̣ кха̄данти. кикӣ сакун̣ика̄ а̄ка̄сапатанабхайена ан̣д̣асса упари утта̄на̄ сети. кунтанӣ сакун̣ика̄ патхавикампанабхайена па̄дехи бхӯмим̣ на сут̣т̣ху аккамати. бра̄хман̣а̄ кулавам̣сӯпаччхедабхайена да̄рам̣ парийесанти. а̄ха четтха –

‘‘ган̣д̣уппа̄до кикӣ чева, кунтӣ бра̄хман̣адхаммико;

ете абхайам̣ бха̄йанти, саммӯл̣ха̄ чатуро джана̄’’ти.

евам̣ дхаммена да̄рам̣ парийеситва̄пи ча сампийенева сам̣ва̄сам̣ сан̇гантва̄ самарочайум̣, сампийенева ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пеменева ка̄йена ча читтена ча миссӣбхӯта̄ сан̇гхат̣ита̄ сам̣сат̣т̣ха̄ хутва̄ сам̣ва̄сам̣ самарочайум̣, на аппийена на ниггахена ча̄ти вуттам̣ хоти.

294. евам̣ сампийенева сам̣ва̄сам̣ каронта̄пи ча ан̃н̃атра тамха̄ти, йо со утусамайо, йамхи самайе бра̄хман̣ӣ бра̄хман̣ена упагантабба̄, ан̃н̃атра тамха̄ самайа̄ т̣хапетва̄ там̣ самайам̣ утуто виратам̣ утувераман̣им̣ пати бхарийам̣, йа̄ва пуна со самайо а̄гаччхати, та̄ва ат̣т̣хатва̄ антара̄йева. метхунам̣ дхамманти метхуна̄йа дхамма̄йа. сампада̄навачанапаттийа̄ киретам̣ упайогавачанам̣. на̄ссу гаччхантӣти нева гаччханти. бра̄хман̣а̄ти йе хонти девасама̄ ча марийа̄да̄ ча̄ти адхиппа̄йо.

295. ависесена пана саббепи брахмачарийан̃ча…пе… аван̣н̣айум̣. таттха брахмачарийанти метхунавирати. сӣланти сеса̄ни чатта̄ри сиккха̄пада̄ни. аджджаванти уджубха̄во, аттхато асат̣хата̄ ама̄йа̄вита̄ ча. маддаванти мудубха̄во, аттхато аттхаддхата̄ анатима̄нита̄ ча. тапоти индрийасам̣варо. сораччанти суратабха̄во сукхасӣлата̄ аппат̣икӯласама̄ча̄рата̄. авихим̣са̄ти па̄н̣иа̄дӣхи авихесикаджа̄тиката̄ сакарун̣абха̄во. кхантӣти адхива̄санаккханти. иччете гун̣е аван̣н̣айум̣. йепи на̄саккхим̣су саббасо пат̣ипаттийа̄ а̄ра̄дхетум̣, тепи таттха са̄радассино хутва̄ ва̄ча̄йа ван̣н̣айим̣су пасам̣сим̣су.

296. евам̣ ван̣н̣ента̄нан̃ча йо несам̣…пе… на̄гама̄, йо етесам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ парамо брахма̄ ахоси, брахмасамо на̄ма уттамо бра̄хман̣о ахоси, дал̣хена параккамена саманна̄гататта̄ дал̣хапараккамо. са ва̄ти вибха̄ване ва̄-саддо, тена со еварӯпо бра̄хман̣оти тамева вибха̄вети. метхунам̣ дхамманти метхунасама̄паттим̣. супинантепи на̄гама̄ти супинепи на агама̄си.

297. тато тасса ваттам̣…пе… аван̣н̣айум̣. има̄йа га̄тха̄йа навамага̄тха̄йа вуттагун̣ейева а̄диантавасена ниддисанто девасаме бра̄хман̣е пака̄сети. те хи вин̃н̃уджа̄тика̄ пан̣д̣ита̄ тасса брахмасамасса бра̄хман̣асса ваттам̣ анусиккханти паббаджджа̄йа джха̄набха̄вана̄йа ча, те ча име брахмачарийа̄дигун̣е пат̣ипаттийа̄ ева ван̣н̣айантӣти. те саббепи бра̄хман̣а̄ пан̃чаканипа̄те дон̣асутте (а. ни. 5.192) вуттанайенева ведитабба̄.

298. ида̄ни марийа̄де бра̄хман̣е дассенто а̄ха – ‘‘тан̣д̣улам̣ сайана’’нти. тассаттхо – тесу йе хонти марийа̄да̄, те бра̄хман̣а̄ саче йан̃н̃ам̣ каппетука̄ма̄ хонти, атха а̄макадхан̃н̃апат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирататта̄ на̄наппака̄ракам̣ тан̣д̣улан̃ча, ман̃чапӣт̣ха̄дибхедам̣ сайанан̃ча, кхома̄дибхедам̣ ваттхан̃ча, госаппитилатела̄дибхедам̣ саппителан̃ча йа̄чийа дхаммена, ‘‘уддисса арийа̄ тит̣т̣ханти, еса̄ арийа̄на йа̄чана̄’’ти евам̣ вуттена уддиссат̣ха̄насан̇кха̄тена дхаммена йа̄читва̄, атха йо йам̣ иччхати да̄тум̣, тена там̣ диннатан̣д̣ула̄дим̣ самодха̄нетва̄ сам̣кад̣д̣хитва̄. ‘‘самуда̄нетва̄’’типи па̄т̣хо, екойеваттхо. тато йан̃н̃амакаппайунти тато гахетва̄ да̄намакам̣су.

299. каронта̄ ча еваметасмим̣ упат̣т̣хитасмим̣ да̄насан̇кха̄те йан̃н̃асмим̣ на̄ссу га̄во ханим̣су те, на те га̄вийо ханим̣су. га̄вӣмукхена четтха саббапа̄н̣а̄ вутта̄ти ведитабба̄. ким̣ка̄ран̣а̄ на ханим̣сӯти? брахмачарийа̄дигун̣айуттатта̄. апича висесато йатха̄ ма̄та̄…пе… на̄ссу га̄во ханим̣су те. таттха йа̄су джа̄йанти осадха̄ти йа̄су питта̄дӣнам̣ бхесаджджабхӯта̄ пан̃ча гораса̄ джа̄йанти.

300. аннада̄тиа̄дӣсу йасма̄ пан̃ча горасе парибхун̃джанта̄нам̣ кхуда̄ вӯпасаммати, балам̣ вад̣д̣хати, чхавиван̣н̣о виппасӣдати, ка̄йикама̄насикам̣ сукхам̣ уппаджджати, тасма̄ аннада̄ балада̄ ван̣н̣ада̄ сукхада̄ чета̄ти ведитабба̄. сесаметтха утта̄наттхамева.

301. евам̣ те йан̃н̃есу га̄во ахананта̄ пун̃н̃аппабха̄ва̄нуггахитасарӣра̄ сукхума̄ла̄…пе… сукхамедхиттха йам̣ паджа̄. таттха сукхума̄ла̄ мудуталун̣ахаттхапа̄да̄дита̄йа, маха̄ка̄йа̄ а̄рохапарин̣а̄хасампаттийа̄, ван̣н̣аванто суван̣н̣аван̣н̣ата̄йа сан̣т̣ха̄найуттата̄йа ча, йасассино ла̄бхапарива̄расампада̄йа. сехи дхаммехӣти сакехи ча̄риттехи. кичча̄киччесу уссука̄ти киччесу ‘‘идам̣ ка̄таббам̣’’, акиччесу ‘‘идам̣ на ка̄табба’’нти уссуккама̄панна̄ хутва̄ти аттхо. евам̣ те пора̄н̣а̄ бра̄хман̣а̄ еварӯпа̄ хутва̄ дассанӣйа̄ паса̄данӣйа̄ локасса парамадаккхин̣еййа̄ има̄йа пат̣ипаттийа̄ йа̄ва локе аваттим̣су, та̄ва вигатаӣтибхайупаддава̄ хутва̄ на̄наппака̄ракам̣ сукхам̣ едхиттха па̄пун̣и, сукхам̣ ва̄ едхиттха сукхам̣ вуд̣д̣хим̣ агама̄си. айам̣ паджа̄ти сатталокам̣ нидассети.

302-3. ка̄лаччайена пана самбхиннамарийа̄дабха̄вам̣ а̄паджджитука̄ма̄нам̣ тесам̣ а̄си випалла̄со…пе… бха̄гасо мите. таттха випалла̄соти випарӣтасан̃н̃а̄. ан̣уто ан̣унти ла̄макат̣т̣хена париттат̣т̣хена аппасса̄дат̣т̣хена ан̣убхӯтато ка̄магун̣ато уппаннам̣ джха̄наса̄ман̃н̃анибба̄насукха̄ни упанидха̄йа сан̇кхйампи анупагаманена ан̣ум̣ ка̄масукхам̣, локуттарасукхам̣ ва̄ упанидха̄йа ан̣убхӯтато аттана̄ пат̣иладдхалокийасама̄паттисукхато ан̣ум̣ аппакатопи аппакам̣ ка̄масукхам̣ дисва̄ти адхиппа̄йо. ра̄джино ча̄ти ран̃н̃о ча. вийа̄ка̄ранти сампаттим̣. а̄джан̃н̃асам̣йуттети асса̄джа̄нӣйасам̣йутте. сукатети да̄рукаммалохакаммена сунит̣т̣хите. читтасиббанети сӣхачамма̄дӣхи алан̇каран̣авасена читрасиббане. нивесанети гхараваттхӯни. нивесети таттха патит̣т̣ха̄питагхара̄ни. вибхаттети а̄йа̄мавиттха̄равасена вибхатта̄ни. бха̄гасо митети ан̇ган̣адва̄рапа̄са̄дакӯт̣а̄га̄ра̄дивасена кот̣т̣ха̄сам̣ кот̣т̣ха̄сам̣ катва̄ мита̄ни. ким̣ вуттам̣ хоти? тесам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ ан̣уто ан̣усан̃н̃итам̣ ка̄масукхан̃ча ран̃н̃о бйа̄ка̄ран̃ча алан̇катана̄рийо ча вуттаппака̄ре ратхе ча нивесане нивесе ча дисва̄ дуккхесуйева етесу ваттхӯсу ‘‘сукха’’нти паваттатта̄ пуббе паваттанеккхаммасан̃н̃а̄випалла̄сасан̇кха̄та̄ випарӣтасан̃н̃а̄ а̄си.

304. те евам̣ випарӣтасан̃н̃а̄ хутва̄ гоман̣д̣алапарибйӯл̣хам̣…пе… бра̄хман̣а̄. таттха гоман̣д̣алапарибйӯл̣ханти гойӯтхехи парикин̣н̣ам̣. на̄рӣвараган̣а̄йутанти варана̄рӣган̣асам̣йуттам̣. ул̣а̄ранти випулам̣. ма̄нусам̣ бхоганти манусса̄нам̣ нивесана̄дибхогаваттхум̣. абхиджджха̄йим̣сӯти ‘‘ахо ватидам̣ амха̄кам̣ асса̄’’ти тан̣хам̣ вад̣д̣хетва̄ абхипаттхайама̄на̄ джха̄йим̣су.

305. евам̣ абхиджджха̄йанта̄ ча ‘‘ете манусса̄ сунха̄та̄ сувилитта̄ каппитакесамассӯ а̄муттаман̣иа̄бхаран̣а̄ пан̃чахи ка̄магун̣ехи парича̄ренти, майам̣ пана евам̣ техи намассийама̄на̄пи седамалакилит̣т̣хагатта̄ парӯл̣хакаччханакхалома̄ бхогарахита̄ парамака̄рун̃н̃атам̣ патта̄ вихара̄ма. ете ча хаттхиккхандхаассапит̣т̣хисивика̄суван̣н̣аратха̄дӣхи вичаранти, майам̣ па̄дехи. ете двибхӯмика̄дипа̄са̄даталесу васанти, майам̣ аран̃н̃аруккхамӯла̄дӣсу. ете ча гонака̄дӣхи аттхаран̣ехи аттхата̄су варасеййа̄су сайанти, майам̣ тат̣т̣ика̄чаммакхан̣д̣а̄дӣни аттхаритва̄ бхӯмийам̣. ете на̄на̄раса̄ни бходжана̄ни бхун̃джанти, майам̣ ун̃чха̄чарийа̄йа йа̄пема. катхам̣ ну кхо майампи етехи садиса̄ бхавеййа̄ма̄’’ти чинтетва̄ ‘‘дханам̣ иччхитаббам̣, на сакка̄ дханарахитехи айам̣ сампатти па̄пун̣иту’’нти ча авадха̄ретва̄ веде бхиндитва̄ дхаммайутте пура̄н̣аманте на̄сетва̄ адхаммайутте кӯт̣аманте гантхетва̄ дханаттхика̄ окка̄кара̄джа̄намупасан̇камма соттхивачана̄дӣни пайун̃джитва̄ ‘‘амха̄кам̣, маха̄ра̄джа, бра̄хман̣авам̣се павен̣ийа̄ а̄гатам̣ пора̄н̣амантападам̣ аттхи, там̣ майам̣ а̄чарийамут̣т̣хита̄йа на кассачи бхан̣имха̄, там̣ маха̄ра̄джа̄ сотумарахатӣ’’ти ча ватва̄ ассамедха̄дийан̃н̃ам̣ ван̣н̣айим̣су. ван̣н̣айитва̄ ча ра̄джа̄нам̣ усса̄хента̄ ‘‘йаджа, маха̄ра̄джа, евам̣ пахӯтадханадхан̃н̃о твам̣, наттхи те йан̃н̃асамбха̄равекаллам̣, еван̃хи те йаджато саттакулапариват̣т̣а̄ сагге уппаджджиссантӣ’’ти авочум̣. тена несам̣ там̣ паваттим̣ дассенто а̄ха бхагава̄ ‘‘те таттха манте…пе… баху те дхана’’нти.

таттха таттха̄ти тасмим̣, йам̣ бхогамабхиджджха̄йим̣су, таннимиттанти вуттам̣ хоти. нимиттаттхе хи етам̣ бхуммавачанам̣. тадупа̄гамунти тада̄ упа̄гамум̣. пахӯтадханадхан̃н̃осӣти пахӯтадханадхан̃н̃о бхависсаси, абхисампара̄йанти адхиппа̄йо. а̄сам̣са̄йан̃хи ана̄гатепи ваттама̄навачанам̣ иччханти саддаковида̄. йаджассӯти йаджа̄хи. виттам̣ дхананти джа̄тарӯпа̄диратанамева виттика̄ран̣ато виттам̣, самиддхика̄ран̣ато дхананти вуттам̣. атха ва̄ виттанти виттика̄ран̣абхӯтамева а̄бхаран̣а̄ди упакаран̣ам̣, йам̣ ‘‘пахӯтавиттӯпакаран̣о’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.331) а̄гаччхати. дхананти хиран̃н̃асуван̣н̣а̄ди. ким̣ вуттам̣ хоти? те бра̄хман̣а̄ манте гантхетва̄ тада̄ окка̄кам̣ упа̄гамум̣. кинти? ‘‘маха̄ра̄джа, бахӯ те виттан̃ча дханан̃ча, йаджассу, а̄йатимпи пахӯтадханадхан̃н̃о бхависсасӣ’’ти.

306. евам̣ ка̄ран̣ам̣ ватва̄ сан̃н̃а̄пентехи тато ча ра̄джа̄…пе… ада̄ дханам̣. таттха сан̃н̃аттоти н̃а̄пито. ратхесабхоти маха̄ратхесу кхаттийесу акампийат̣т̣хена усабхасадисо. ‘‘ассамедха’’нтиа̄дӣсу ассаметтха медхантӣти ассамедхо, двӣхи парийан̃н̃ехи йаджитаббасса екавӣсатийӯпасса т̣хапетва̄ бхӯмин̃ча пурисе ча авасесасаббавибхавадаккхин̣асса йан̃н̃ассетам̣ адхивачанам̣. пурисаметтха медхантӣти пурисамедхо, чатӯхи парийан̃н̃ехи йаджитаббасса саддхим̣ бхӯмийа̄ ассамедхе вуттавибхавадаккхин̣асса йан̃н̃ассетам̣ адхивачанам̣. саммаметтха па̄сантӣти самма̄па̄со, дивасе дивасе саммам̣ кхипитва̄ тасса патитока̄се ведим̣ катва̄ сам̣ха̄римехи йӯпа̄дӣхи сарассатинадийа̄ нимуггока̄сато пабхути пат̣иломам̣ гаччхантена йаджитаббасса сатрайа̄гассетам̣ адхивачанам̣. ва̄джаметтха пивантӣти ва̄джапеййо. екена парийан̃н̃ена саттарасахи пасӯхи йаджитаббасса белувайӯпасса саттарасакадаккхин̣асса йан̃н̃ассетам̣ адхивачанам̣. наттхи еттха аггал̣а̄ти нираггал̣о, навахи парийан̃н̃ехи йаджитаббасса саддхим̣ бхӯмийа̄ ча пурисехи ча ассамедхе вуттавибхавадаккхин̣асса саббамедхапарийа̄йана̄масса ассамедхавикаппассетам̣ адхивачанам̣. сесаметтха па̄кат̣амева.

307-8. ида̄ни йам̣ вуттам̣ ‘‘бра̄хман̣а̄намада̄ дхана’’нти, там̣ дассенто ‘‘га̄во сайанан̃ча̄’’ти га̄тха̄двайама̄ха. со хи ра̄джа̄ ‘‘дӣгхараттам̣ лӯкха̄ха̄рена киланта̄ пан̃ча горасе парибхун̃джантӯ’’ти несам̣ сапун̇гава̄ни гойӯтха̄нева ада̄си, татха̄ ‘‘дӣгхараттам̣ тхан̣д̣иласа̄йита̄йа тхӯласа̄т̣аканива̄санена екасеййа̄йа па̄дача̄рена руккхамӯла̄дива̄сена ча киланта̄ гонака̄диаттхатаварасайана̄дӣсу сукхам̣ анубхонтӯ’’ти несам̣ махаггха̄ни сайана̄дӣни ча ада̄си. еваметам̣ на̄наппака̄ракам̣ ан̃н̃ан̃ча хиран̃н̃асуван̣н̣а̄дидханам̣ ада̄си. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘га̄во сайанан̃ча ваттхан̃ча…пе… бра̄хман̣а̄намада̄ дхана’’нти.

309-10. евам̣ тасса ран̃н̃о сантика̄ те ча таттха…пе… пуна мупа̄гамум̣. ким̣ вуттам̣ хоти? тасса ран̃н̃о сантика̄ те бра̄хман̣а̄ тесу йа̄гесу дханам̣ лабхитва̄ дӣгхараттам̣ дивасе дивасе евамева гха̄саччха̄данам̣ парийеситва̄ на̄наппака̄ракам̣ ваттхука̄ма саннидхим̣самарочайум̣. тато тесам̣ иччха̄ватин̣н̣а̄нам̣ кхӣра̄дипан̃чагорасасса̄давасена расатан̣ха̄йа отин̣н̣ачитта̄нам̣ ‘‘кхӣра̄дӣнипи та̄ва гуннам̣ са̄дӯни, аддха̄ има̄сам̣ мам̣сам̣ са̄дутарам̣ бхависсатӣ’’ти евам̣ мам̣сам̣ пат̣ичча бхиййо тан̣ха̄ павад̣д̣хатха. тато чинтесум̣ – ‘‘саче майам̣ ма̄ретва̄ кха̄дисса̄ма, га̄райха̄ бхависса̄ма, йам̣нӯна манте гантхеййа̄ма̄’’ти. атха пунапи ведам̣ бхиндитва̄ таданурӯпе те таттха манте гантхетва̄ те бра̄хман̣а̄ таннимиттам̣ кӯт̣аманте гантхетва̄ окка̄кара̄джа̄нам̣ пуна упа̄гамим̣су. имаматтхам̣ бха̄сама̄на̄ ‘‘йатха̄ а̄по ча…пе… баху те дхана’’нти.

ким̣ вуттам̣ хоти? амха̄кам̣, маха̄ра̄джа, мантесу етада̄гатам̣ йатха̄ а̄по хаттхадхована̄дисаббакиччесу па̄н̣ӣнам̣ упайогам̣ гаччхати, наттхи тесам̣ татонида̄нам̣ па̄пам̣. касма̄? йасма̄ париккха̄ро со хи па̄н̣инам̣, упакаран̣аттха̄йа уппанноти адхиппа̄йо. йатха̄ ча̄йам̣ маха̄патхавӣ гаманат̣т̣ха̄на̄дисаббакиччесу каха̄пан̣асан̇кха̄там̣ хиран̃н̃ам̣ суван̣н̣араджата̄дибхедам̣ дханам̣, йавагодхӯма̄дибхедам̣ дха̄нийан̃ча, сам̣воха̄ра̄дисаббакиччесу упайогам̣ гаччхати, евам̣ га̄во манусса̄нам̣ саббакиччесу упайогагаманаттха̄йа уппанна̄. тасма̄ ета̄ ханитва̄ на̄наппака̄раке йа̄ге йаджассу баху те виттам̣, йаджассу баху те дхананти.

311-12. евам̣ пуриманайенева тато ча ра̄джа̄…пе… агха̄тайи, йам̣ тато пуббе кан̃чи саттам̣ на па̄да̄…пе… гха̄тайи. тада̄ кира бра̄хман̣а̄ йан̃н̃а̄ва̄т̣ам̣ га̄вӣнам̣ пӯретва̄ ман̇галаусабхам̣ бандхитва̄ ран̃н̃о мӯлам̣ нетва̄ ‘‘маха̄ра̄джа, гомедхайан̃н̃ам̣ йаджассу, евам̣ те брахмалокасса магго висуддхо бхависсатӣ’’ти а̄хам̣су. ра̄джа̄ катаман̇галакиччо кхаггам̣ гахетва̄ пун̇гавена саха анекасатасахасса̄ га̄во ма̄реси. бра̄хман̣а̄ йан̃н̃а̄ва̄т̣е мам̣са̄ни чхиндитва̄ кха̄дим̣су, пӣтакода̄тараттакамбале ча па̄рупитва̄ ма̄ресум̣. тадупа̄да̄йа кира га̄во па̄руте дисва̄ уббиджджанти. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘на па̄да̄…пе… гха̄тайӣ’’ти.

313. тато дева̄ти евам̣ тасмим̣ ра̄джини га̄вийо гха̄тетума̄раддхе атха таданантарамева там̣ гогха̄такам̣ дисва̄ ете ча̄тумаха̄ра̄джика̄дайо дева̄ ча, питароти бра̄хман̣есу ладдхавоха̄ра̄ брахма̄но ча, сакко дева̄наминдо ча, паббатапа̄данива̄сино да̄навайаккхасан̃н̃ита̄ асурараккхаса̄ ча ‘‘адхаммо адхаммо’’ти евам̣ ва̄чам̣ ниччха̄рента̄ ‘‘дхи манусса̄, дхи манусса̄’’ти ча ваданта̄ паккандум̣. евам̣ бхӯмито пабхути со саддо мухуттена йа̄ва брахмалока̄ агама̄си, екадхикка̄рапарипун̣н̣о локо ахоси. ким̣ ка̄ран̣ам̣? йам̣ саттхам̣ нипатӣ гаве, йасма̄ га̄вимхи саттхам̣ нипатӣти вуттам̣ хоти.

314. на кевалан̃ча дева̄дайо паккандум̣, айаман̃н̃опи локе анаттхо удапа̄ди – йе хи те тайо рога̄ пуре а̄сум̣, иччха̄ анасанам̣ джара̄, кин̃чи кин̃чидева паттханатан̣ха̄ ча кхуда̄ ча парипа̄каджара̄ ча̄ти вуттам̣ хоти. те пасӯнан̃ча сама̄рамбха̄, ат̣т̣ха̄навутима̄гамум̣, чаккхурога̄дина̄ бхедена ат̣т̣ханавутибха̄вам̣ па̄пун̣им̣сӯти аттхо.

315. ида̄ни бхагава̄ там̣ пасусама̄рамбхам̣ нинданто а̄ха ‘‘есо адхаммо’’ти. тассаттхо есо пасусама̄рамбхасан̇кха̄то ка̄йадан̣д̣а̄дӣнам̣ тин̣н̣ам̣ дан̣д̣а̄нам̣ ан̃н̃атарадан̣д̣абхӯто дхаммато апетатта̄ адхаммо окканто аху, паватто а̄си, со ча кхо тато пабхути паваттатта̄ пура̄н̣о, йасса оккаманато пабхути кеначи па̄да̄дина̄ ахим̣санато адӯсика̄йо га̄во хан̃н̃анти. йа̄ гха̄тента̄ дхамма̄ дхам̣санти чаванти париха̄йанти йа̄джака̄ йан̃н̃айа̄джино джана̄ти.

316. евамесо ан̣удхаммоти евам̣ есо ла̄макадхаммо хӣнадхаммо, адхаммоти вуттам̣ хоти. йасма̄ ва̄ еттха да̄надхаммопи аппако аттхи, тасма̄ там̣ сандха̄йа̄ха ‘‘ан̣удхаммо’’ти. пора̄н̣оти та̄ва чирака̄лато пабхути паваттатта̄ пора̄н̣о. вин̃н̃ӯхи пана гарахитатта̄ вин̃н̃ӯгарахитоти ведитаббо. йасма̄ ча вин̃н̃угарахито, тасма̄ йаттха едисакам̣ пассати, йа̄джакам̣ гарахатӣ джано. катхам̣? ‘‘аббудам̣ бра̄хман̣ехи уппа̄дитам̣, га̄во вадхитва̄ мам̣сам̣ кха̄дантӣ’’ти евама̄дӣни ватва̄ти айаметтха ануссаво.

317. евам̣ дхамме вийа̄паннети евам̣ пора̄н̣е бра̄хман̣адхамме нат̣т̣хе. ‘‘вийа̄ватте’’типи па̄т̣хо, випариваттитва̄ ан̃н̃атха̄ бхӯтети аттхо. вибхинна̄ суддавессика̄ти пуббе самагга̄ вихаранта̄ судда̄ ча весса̄ ча те вибхинна̄. путхӯ вибхинна̄ кхаттийа̄ти кхаттийа̄пи бахӯ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ бхинна̄. патим̣ бхарийа̄ваман̃н̃атха̄ти бхарийа̄ ча гхара̄ва̄саттхам̣ иссарийабале т̣хапита̄ путтабала̄дӣхи упета̄ хутва̄ патим̣ аваман̃н̃атха, парибхави аваман̃н̃и на саккаччам̣ упат̣т̣ха̄си.

318. евам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ вибхинна̄ сама̄на̄ кхаттийа̄ брахмабандхӯ ча…пе… ка̄ма̄нам̣ васаманвагунти. кхаттийа̄ ча бра̄хман̣а̄ ча йе чан̃н̃е вессасудда̄ йатха̄ сан̇карам̣ на̄паджджанти, евам̣ аттано аттано готтена раккхитатта̄ готтараккхита̄. те саббепи там̣ джа̄тива̄дам̣ нирам̣катва̄, ‘‘ахам̣ кхаттийо, ахам̣ бра̄хман̣о’’ти етам̣ саббампи на̄сетва̄ пан̃чака̄магун̣асан̇кха̄та̄нам̣ ка̄ма̄нам̣ васам̣ анвагум̣ а̄саттам̣ па̄пун̣им̣су, ка̄махету на кин̃чи акаттаббам̣ на̄кам̣сӯти вуттам̣ хоти.

еваметтха бхагава̄ ‘‘исайо пуббака̄’’тиа̄дӣхи навахи га̄тха̄хи пора̄н̣а̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ ван̣н̣ам̣ бха̄ситва̄ ‘‘йо несам̣ парамо’’ти га̄тха̄йа брахмасамам̣, ‘‘тасса ваттаманусиккханта̄’’ти га̄тха̄йа девасамам̣, ‘‘тан̣д̣улам̣ сайана’’нтиа̄дика̄хи чатӯхи га̄тха̄хи марийа̄дам̣, ‘‘тесам̣ а̄си випалла̄со’’тиа̄дӣхи саттарасахи га̄тха̄хи самбхиннамарийа̄дам̣, тасса виппат̣ипаттийа̄ дева̄дӣнам̣ паккандана̄дидӣпанаттхан̃ча дассетва̄ десанам̣ нит̣т̣ха̄песи. бра̄хман̣ачан̣д̣а̄ло пана идха авуттойева. касма̄? йасма̄ випаттийа̄ ака̄ран̣ам̣. бра̄хман̣адхаммасампаттийа̄ хи брахмасамадевасамамарийа̄да̄ ка̄ран̣ам̣ хонти, випаттийа̄ самбхиннамарийа̄до. айам̣ пана дон̣асутте (а. ни. 5.192) вуттаппака̄ро бра̄хман̣ачан̣д̣а̄ло бра̄хман̣адхаммавипаттийа̄пи ака̄ран̣ам̣. касма̄? випанне дхамме уппаннатта̄. тасма̄ там̣ адассетва̄ва десанам̣ нит̣т̣ха̄песи. етарахи пана сопи бра̄хман̣ачан̣д̣а̄ло дуллабхо. евамайам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ дхаммо винат̣т̣хо. тенева̄ха дон̣о бра̄хман̣о – ‘‘евам̣ санте майам̣, бхо готама, бра̄хман̣ачан̣д̣а̄лампи на пӯрема̄’’ти. сесаметтха вуттанайамева.

параматтхаджотика̄йа кхуддака-ат̣т̣хакатха̄йа

суттанипа̄та-ат̣т̣хакатха̄йа бра̄хман̣адхаммикасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.