2. са̄н̣ава̄ситтхерапетаваттхуван̣н̣ана̄
кун̣д̣ина̄гарийо тхероти идам̣ саттхари вел̣уване вихаранте а̄йасмато са̄н̣ава̄ситтхерасса н̃а̄типете а̄раббха вуттам̣. атӣте кира ба̄ра̄н̣асийам̣ китавасса на̄ма ран̃н̃о путто уййа̄накӣл̣ам̣ кӣл̣итва̄ ниваттанто сунеттам̣ на̄ма паччекабуддхам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ нагарато никкхамантам̣ дисва̄ иссарийамадаматто хутва̄ ‘‘катхан̃хи на̄ма майхам̣ ан̃джалим̣ акатва̄ айам̣ мун̣д̣ако гаччхатӣ’’ти падут̣т̣хачитто хаттхиккхандхато отаритва̄ ‘‘каччи те пин̣д̣апа̄то ладдхо’’ти а̄лапанто хаттхато паттам̣ гахетва̄ патхавийам̣ па̄тетва̄ бхинди. атха нам̣ саббаттха та̄дибха̄ваппаттийа̄ ниббика̄рам̣ карун̣а̄виппха̄расоманассанипа̄тапасанначиттамева олокентам̣ ат̣т̣ха̄на̄гха̄тена дӯситачитто ‘‘ким̣ мам̣ китавасса ран̃н̃о путтам̣ на джа̄на̄си, твам̣ олокайанто майхам̣ ким̣ кариссасӣ’’ти ватва̄ авахасанто пакка̄ми. паккантаматтассева часса наракаггида̄хапат̣ибха̄го балавасарӣрада̄хо уппаджджи. со тена маха̄санта̄пена̄бхибхӯтака̄йо атиба̄л̣хам̣ дуккхаведана̄бхитунно ка̄лам̣ катва̄ авӣчӣмаха̄нирайе ниббатти.
со таттха даккхин̣апассена ва̄мапассена утта̄но авакуджджоти бахӯхи пака̄рехи париваттитва̄ чатура̄сӣти вассасахасса̄ни паччитва̄ тато чуто петесу апиримитака̄лам̣ кхуппипа̄са̄дидуккхам̣ анубхавитва̄ тато чуто имасмим̣ буддхуппа̄де кун̣д̣инагарасса самӣпе кеват̣т̣ага̄ме ниббатти. тасса джа̄тиссаран̃а̄н̣ам̣ уппаджджи, тена со пуббе аттана̄ анубхӯтапуббам̣ дуккхам̣ ануссаранто вайаппаттопи па̄пабхайена н̃а̄такехипи саддхим̣ маччхабандханаттхам̣ на гаччхати. тесу гаччхантесу маччхе гха̄тетум̣ аниччханто нилӣйати, гато ча джа̄лам̣ бхиндати, джӣванте ва̄ маччхе гахетва̄ удаке виссаджджети, тасса там̣ кирийам̣ арочанта̄ н̃а̄така̄ гехато там̣ нӣхарим̣су. еко панасса бха̄та̄ синехабаддхахадайо ахоси.
тена ча самайена а̄йасма̄ а̄нандо кун̣д̣инагарам̣ упанисса̄йа са̄н̣апаббате вихарати. атха со кеват̣т̣апутто н̃а̄такехи париччатто хутва̄ ито чито ча париббхаманто там̣ падесам̣ патто бходжанавела̄йа тхерасса сантикам̣ упасан̇ками. тхеро там̣ пуччхитва̄ бходжанена аттхикабха̄вам̣ н̃атва̄ тасса бхаттам̣ датва̄ катабхаттакиччо саббам̣ там̣ паваттим̣ н̃атва̄ дхаммакатха̄йа пасаннама̄насам̣ н̃атва̄ ‘‘паббаджиссаси, а̄вусо’’ти? ‘‘а̄ма, бханте, паббаджисса̄мӣ’’ти. тхеро там̣ пабба̄джетва̄ тена саддхим̣ бхагавато сантикам̣ агама̄си. атха нам̣ саттха̄ а̄ха – ‘‘а̄нанда, имам̣ са̄ман̣ерам̣ анукампеййа̄сӣ’’ти. со ча акатакусалатта̄ аппала̄бхо ахоси. атха нам̣ саттха̄ анугган̣ханто бхиккхӯнам̣ парибхогаттха̄йа па̄нӣйагхат̣а̄нам̣ парипӯран̣е нийоджеси. там̣ дисва̄ упа̄сака̄ тасса бахӯни ниччабхатта̄ни пат̣т̣хапесум̣.
со апарена самайена ладдхӯпасампадо арахаттам̣ патва̄ тхеро хутва̄ два̄дасахи бхиккхӯхи саддхим̣ са̄н̣апаббате васи. тасса пана н̃а̄така̄ пан̃часатаматта̄ анупачитакусалакамма̄ упачитамаччхера̄дипа̄падхамма̄ ка̄лам̣ катва̄ петесу ниббаттим̣су. тасса пана ма̄та̄питаро ‘‘еса амхехи пуббе гехато никкад̣д̣хито’’ти са̄раджджама̄на̄ там̣ анупасан̇камитва̄ тасмим̣ баддхасинехам̣ бха̄тикам̣ песесум̣. со тхерасса га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хасамайе даккхин̣аджа̄н̣уман̣д̣алам̣ патхавийам̣ патит̣т̣ха̄петва̄ катан̃джалӣ атта̄нам̣ дассетва̄ ‘‘ма̄та̄ пита̄ ча те, бханте’’тиа̄дига̄тха̄ авоча. кун̣д̣ина̄гарийо тхеротиа̄дайо пана а̄дито пан̃ча га̄тха̄ та̄сам̣ самбандхадассанаттхам̣ дхаммасан̇га̄хакехи т̣хапита̄.
408. ‘‘кун̣д̣ина̄гарийо тхеро, са̄н̣ава̄синива̄сико;
пот̣т̣хапа̄доти на̄мена, саман̣о бха̄витиндрийо.
409. ‘‘тасса ма̄та̄ пита̄ бха̄та̄, дуггата̄ йамалокика̄;
па̄пакаммам̣ каритва̄на, петалокам̣ ито гата̄.
410. ‘‘те дуггата̄ сӯчикат̣т̣а̄, киланта̄ наггино киса̄;
уттасанта̄ махатта̄са̄, на дассенти курӯрино.
411. ‘‘тасса бха̄та̄ витаритва̄, нагго екапатхекако;
чатукун̣д̣ико бхавитва̄на, тхерасса дассайӣтумам̣.
412. ‘‘тхеро ча̄манасикатва̄, тун̣хӣбхӯто атикками;
со ча вин̃н̃а̄пайӣ тхерам̣, ‘бха̄та̄ петагато ахам̣’.
413. ‘‘ма̄та̄ пита̄ ча те бханте, дуггата̄ йамалокика̄;
па̄пакаммам̣ каритва̄на, петалокам̣ ито гата̄.
414. ‘‘тена дуггата̄ сӯчикат̣т̣а̄, киланта̄ наггино киса̄;
уттасанта̄ махатта̄са̄, на дассенти курӯрино.
415. ‘‘анукампассу ка̄рун̣ико, датва̄ анва̄диса̄хи но;
тава диннена да̄нена, йа̄пессанти курӯрино’’ти.
408-9. таттха кун̣д̣ина̄гарийо тхероти евам̣на̄маке нагаре джа̄тасам̣вад̣д̣хаттхеро, ‘‘кун̣д̣иканагаро тхеро’’типи па̄т̣хо, со еваттхо. са̄н̣ава̄синива̄сикоти са̄н̣апаббатава̄сӣ. пот̣т̣хапа̄доти на̄мена̄ти на̄мена пот̣т̣хапа̄до на̄ма. саман̣оти самитапа̄по. бха̄витиндрийоти арийамаггабха̄вана̄йа бха̄витасаддха̄дииндрийо, араха̄ти аттхо. тасса̄ти тасса са̄н̣ава̄ситтхерасса. дуггата̄ти дуггатигата̄.
410. сӯчикат̣т̣а̄ти пӯтина̄ лӯкхагатта̄ ат̣т̣ака̄, сӯчика̄ти ладдхана̄ма̄йа кхуппипа̄са̄йа ат̣т̣а̄ пӣл̣ита̄. ‘‘сӯчикан̣т̣ха̄’’ти кечи пат̣ханти, сӯчичхиддасадисамукхадва̄ра̄ти аттхо. киланта̄ти килантака̄йачитта̄. наггиноти наггарӯпа̄ ниччол̣а̄. киса̄ти ат̣т̣хиттачаматтасарӣрата̄йа кисадеха̄. уттасанта̄ти ‘‘айам̣ саман̣о амха̄кам̣ путто’’ти оттаппена утра̄сам̣ а̄паджджанта̄. махатта̄са̄ти аттана̄ пуббе катакаммам̣ пат̣ичча сан̃джа̄тамаха̄бхайа̄. на дассентӣти атта̄нам̣ на дассенти, саммукхӣбха̄вам̣ на гаччханти. курӯриноти да̄рун̣акамманта̄.
411. тасса бха̄та̄ти са̄н̣ава̄ситтхерасса бха̄та̄. витаритва̄ти витин̣н̣о хутва̄, оттаппасанта̄сабхайа̄ти аттхо. витуритва̄ти ва̄ па̄т̣хо, турито хутва̄, тарама̄нарӯпо хутва̄ти вуттам̣ хоти. екапатхети екападикамагге. екакоти екико адутийо. чатукун̣д̣ико бхавитва̄на̄ти чатӯхи ан̇гехи кун̣д̣ети аттабха̄вам̣ паваттетӣти чатукун̣д̣ико, двӣхи джа̄н̣ӯхи двӣхи хаттхехи гаччханто тит̣т̣ханто ча, евам̣бхӯто хутва̄ти аттхо. со хи евам̣ пурато копӣнапат̣иччха̄дана̄ хотӣти татха̄ ака̄си. тхерасса дассайӣтуманти тхерасса атта̄нам̣ уддисайи дассеси.
412. аманасикатва̄ти ‘‘айам̣ на̄ма есо’’ти евам̣ манаси акаритва̄ ана̄ваджджетва̄. со ча̄ти со пето. бха̄та̄ петагато аханти ‘‘ахам̣ атӣтаттабха̄ве бха̄та̄, ида̄ни петабхӯто идха̄гато’’ти ватва̄ вин̃н̃а̄пайи тхеранти йоджана̄.
413-5. йатха̄ пана вин̃н̃а̄пайи, там̣ дассетум̣ ‘‘ма̄та̄ пита̄ ча̄’’тиа̄дина̄ тиссо га̄тха̄ вутта̄. таттха ма̄та̄ пита̄ ча тети тава ма̄та̄ ча пита̄ ча. анукампассӯти анугган̣ха анудайам̣ карохи. анва̄диса̄хӣти а̄диса. ноти амха̄кам̣. тава диннена̄ти тайа̄ диннена.
там̣ сутва̄ тхеро йатха̄ пат̣ипаджджи, там̣ дассетум̣ –
416. ‘‘тхеро чаритва̄ пин̣д̣а̄йа, бхиккхӯ ан̃н̃е ча два̄даса;
екаджджхам̣ саннипатим̣су, бхаттависсаггака̄ран̣а̄.
417. ‘‘тхеро саббева те а̄ха, йатха̄ладдхам̣ дада̄тха ме;
сан̇гхабхаттам̣ карисса̄ми, анукампа̄йа н̃а̄тинам̣.
418. ‘‘ниййа̄дайим̣су тхерасса, тхеро сан̇гхам̣ нимантайи;
датва̄ анва̄диси тхеро, ма̄ту питу ча бха̄туно;
‘идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо’.
419. ‘‘саманантара̄нуддит̣т̣хе, бходжанам̣ удападжджатха;
сучим̣ пан̣ӣтам̣ сампаннам̣, анекарасабйан̃джанам̣.
420. ‘‘тато уддассайӣ бха̄та̄, ван̣н̣ава̄ балава̄ сукхӣ;
пахӯтам̣ бходжанам̣ бханте, пасса нагга̄мхасе майам̣;
татха̄ бханте параккама, йатха̄ ваттхам̣ лабха̄масе.
421. ‘‘тхеро сан̇ка̄ракӯт̣амха̄, уччинитва̄на нантаке;
пилотикам̣ пат̣ам̣ катва̄, сан̇гхе ча̄туддисе ада̄.
422. ‘‘датва̄ анва̄дисӣ тхеро, ма̄ту питу ча бха̄туно;
‘идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо’.
423. ‘‘саманантара̄нуддит̣т̣хе, ваттха̄ни удападжджисум̣;
тато суваттхавасано, тхерасса дассайӣтумам̣.
424. ‘‘йа̄вата̄ нандара̄джасса, виджитасмим̣ пат̣иччхада̄;
тато бахутара̄ бханте, ваттха̄наччха̄дана̄ни но.
425. ‘‘косеййакамбалӣйа̄ни, кхомакаппа̄сика̄ни ча;
випула̄ ча махаггха̄ ча, тепа̄ка̄севаламбаре.
426. ‘‘те майам̣ паридаха̄ма, йам̣ йан̃хи манасо пийам̣;
татха̄ бханте параккама, йатха̄ гехам̣ лабха̄масе.
427. ‘‘тхеро пан̣н̣акут̣им̣ катва̄, сан̇гхе ча̄туддисе ада̄;
датва̄ ча анва̄дисӣ тхеро, ма̄ту питу ча бха̄туно;
‘идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо’.
428. ‘‘саманантара̄нуддит̣т̣хе, гхара̄ни удападжджисум̣;
кӯт̣а̄га̄ранивесана̄, вибхатта̄ бха̄гасо мита̄.
429. ‘‘на мануссесу ӣдиса̄, йа̄диса̄ но гхара̄ идха;
апи диббесу йа̄диса̄, та̄диса̄ но гхара̄ идха.
430. ‘‘даддаллама̄на̄ а̄бхенти, саманта̄ чатуро диса̄;
татха̄ бханте параккама, йатха̄ па̄нӣйам̣ лабха̄масе.
431. ‘‘тхеро каран̣ам̣ пӯретва̄, сан̇гхе ча̄туддисе ада̄;
датва̄ анва̄дисӣ тхеро, ма̄ту питу ча бха̄туно;
‘идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо’.
432. ‘‘саманантара̄нуддит̣т̣хе, па̄нӣйам̣ удападжджатха;
гамбхӣра̄ чатурасса̄ ча, поккхаран̃н̃о суниммита̄.
433. ‘‘сӣтодика̄ суппатиттха̄, сӣта̄ аппат̣игандхийа̄;
падумуппаласан̃чханна̄, ва̄рикин̃джаккхапӯрита̄.
434. ‘‘таттха нхатва̄ пивитва̄ ча, тхерасса пат̣идассайум̣;
пахӯтам̣ па̄нӣйам̣ бханте, па̄да̄ дуккха̄ пхаланти но.
435. ‘‘а̄хин̣д̣ама̄на̄ кхан̃джа̄ма, саккхаре кусакан̣т̣аке;
татха̄ бханте параккама, йатха̄ йа̄нам̣ лабха̄масе.
436. ‘‘тхеро сипа̄т̣икам̣ ладдха̄, сан̇гхе ча̄туддисе ада̄;
датва̄ анва̄дисӣ тхеро, ма̄ту питу ча бха̄туно;
‘идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо’.
437. ‘‘саманантара̄нуддит̣т̣хе, пета̄ ратхена ма̄гамум̣;
анукампитамха бхаданте, бхаттеначчха̄данена ча.
438. ‘‘гхарена па̄нӣйада̄нена, йа̄нада̄нена чӯбхайам̣;
муним̣ ка̄рун̣икам̣ локе, бханте вандитума̄гата̄’’ти. – га̄тха̄йо а̄хам̣су;
416-7. таттха тхеро чаритва̄ пин̣д̣а̄йа̄ти тхеро пин̣д̣а̄па̄тача̄рика̄йа чаритва̄. бхиккхӯ ан̃н̃е ча два̄даса̄ти тхерена саха васанта̄ ан̃н̃е ча два̄даса бхиккхӯ екаджджхам̣ екато саннипатим̣су. касма̄ти че? бхаттависсаггака̄ран̣а̄ти бхаттакиччака̄ран̣а̄ бхун̃джананимиттам̣. тети те бхиккхӯ. йатха̄ладдханти йам̣ йам̣ ладдхам̣. дада̄тха̄ти детха.
418. ниййа̄дайим̣сӯти адам̣су. сан̇гхам̣ нимантайӣти те ева два̄даса бхиккхӯ сан̇гхуддесавасена там̣ бхаттам̣ да̄тум̣ нимантеси. анва̄дисӣти а̄диси. таттха йесам̣ анва̄диси, те дассетум̣ ‘‘ма̄ту питу ча бха̄туно, идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо’’ти вуттам̣.
419. саманантара̄нуддит̣т̣хети уддит̣т̣хасаманантарамева. бходжанам̣ удападжджатха̄ти тесам̣ пета̄нам̣ бходжанам̣ уппаджджи. кӣдисанти а̄ха ‘‘сучи’’нтиа̄ди. таттха анекарасабйан̃джананти на̄на̄расехи бйан̃джанехи йуттам̣, атха ва̄ анекарасам̣ анекабйан̃джанан̃ча. татоти бходжанала̄бхато паччха̄.
420. уддассайӣ бха̄та̄ти бха̄тикабхӯто пето тхерасса атта̄нам̣ дассеси. ван̣н̣ава̄ балава̄ сукхӣти тена бходжанала̄бхена та̄вадева рӯпасампанно баласампанно сукхитова хутва̄. пахӯтам̣ бходжанам̣, бхантети, бханте, тава да̄на̄нубха̄вена пахӯтам̣ анаппакам̣ бходжанам̣ амхехи ладдхам̣. пасса нагга̄мхасети олокехи, наггика̄ пана амха, тасма̄ татха̄, бханте, параккама пайогам̣ карохи. йатха̄ ваттхам̣ лабха̄масети йена пака̄рена йа̄дисена пайогена саббева майам̣ ваттха̄ни лабхеййа̄ма, татха̄ ва̄йаматха̄ти аттхо.
421. сан̇ка̄ракӯт̣амха̄ти таттха таттха сан̇ка̄рат̣т̣ха̄нато. уччинитва̄на̄ти гавесанавасена гахетва̄. нантакети чхиннапарийанте чхад̣д̣итадуссакхан̣д̣е. те пана йасма̄ кхан̣д̣абхӯта̄ пилотика̄ на̄ма хонти, та̄хи ча тхеро чӣварам̣ катва̄ сан̇гхасса ада̄си, тасма̄ а̄ха ‘‘пилотикам̣ пат̣ам̣ катва̄, сан̇гхе ча̄туддисе ада̄’’ти. таттха сан̇гхе ча̄туддисе ада̄ти чатӯхипи диса̄хи а̄гатабхиккхусан̇гхасса ада̄си. сампада̄наттхе хи идам̣ бхуммавачанам̣.
423-4. суваттхавасаноти сундараваттхавасано. тхерасса дассайӣтуманти тхерасса атта̄нам̣ дассайи дассеси, па̄кат̣о ахоси. пат̣иччха̄дайати еттха̄ти пат̣иччхада̄.
428-9. кӯт̣а̄га̄ранивесана̄ти кӯт̣а̄га̄рабхӯта̄ тадан̃н̃анивесанасан̇кха̄та̄ ча гхара̄. лин̇гавипалла̄савасена хетам̣ вуттам̣. вибхатта̄ти самачатурассаа̄йатават̣т̣асан̣т̣ха̄на̄дивасена вибхатта̄. бха̄гасо мита̄ти бха̄гена париччхинна̄. ноти амха̄кам̣. идха̄ти имасмим̣ петалоке. апи диббесӯти апӣти нипа̄таматтам̣, девалокесӯти аттхо.
431. каран̣анти дхамакаран̣ам̣. пӯретва̄ти удакасса пӯретва̄. ва̄рикин̃джаккхапӯрита̄ти таттха таттха ва̄риматтхаке падумуппала̄дӣнам̣ кесарабха̄рехи сан̃чха̄дитавасена пӯрита̄. пхалантӣти пуппханти, пан̣хикапарийанта̄дӣсу вида̄лентӣти аттхо.
435-6. а̄хин̣д̣ама̄на̄ти вичарама̄на̄. кхан̃джа̄ма̄ти кхан̃джанавасена гаччха̄ма. саккхаре кусакан̣т̣акети саккхаравати кусакан̣т̣акавати ча бхӯмибха̄ге, саккхаре кусакан̣т̣аке ча аккаманта̄ти аттхо. йа̄нанти ратхавайха̄дикам̣ йам̣кин̃чи йа̄нам̣. сипа̄т̣иканти екапат̣алаупа̄ханам̣.
437-8. ратхена ма̄гамунти мака̄ро падасандхикаро, ратхена а̄гамам̣су. убхайанти убхайена да̄нена, йа̄нада̄нена чева бхатта̄дичатупаччайада̄нена ча. па̄нӣйада̄нена хеттха бхесаджджада̄нампи сан̇гахитам̣. сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄ утта̄намева̄ти.
тхеро там̣ паваттим̣ бхагавато а̄рочеси. бхагава̄ таматтхам̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ ‘‘йатха̄ име етарахи, евам̣ твампи ито анантара̄тӣте аттабха̄ве пето хутва̄ маха̄дуккхам̣ анубхавӣ’’ти ватва̄ тхерена йа̄чито суттапетаваттхум̣ катхетва̄ сампаттапариса̄йа дхаммам̣ десеси. там̣ сутва̄ маха̄джано сан̃джа̄тасам̣вего да̄насӣла̄дипун̃н̃акамманирато ахосӣти.
са̄н̣ава̄ситтхерапетаваттхуван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.