намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса
кхуддаканика̄йе
петаваттху-ат̣т̣хакатха̄
гантха̄рамбхакатха̄
маха̄ка̄рун̣икам̣ на̄тхам̣, н̃еййаса̄гарапа̄рагум̣;
ванде нипун̣агамбхӣра-вичитранайадесанам̣.
виджджа̄чаран̣асампанна̄, йена ниййанти локато;
ванде тамуттамам̣ дхаммам̣, самма̄самбуддхапӯджитам̣.
сӣла̄дигун̣асампанно, т̣хито маггапхалесу йо;
ванде арийасан̇гхам̣ там̣, пун̃н̃аккхеттам̣ ануттарам̣.
вандана̄джанитам̣ пун̃н̃ам̣, ити йам̣ ратанаттайе;
хатантара̄йо саббаттха, хутва̄хам̣ тасса теджаса̄.
петехи ча катам̣ каммам̣, йам̣ йам̣ пуримаджа̄тису;
петабха̄ва̄вахам̣ там̣ там̣, тесан̃хи пхалабхедато.
пака̄сайантӣ буддха̄нам̣, десана̄ йа̄ висесато;
сам̣вегаджананӣ камма-пхалапаччаккхака̄ринӣ.
петаваттхӯти на̄мена, супарин̃н̃а̄таваттхука̄;
йам̣ кхуддаканика̄йасмим̣, сан̇га̄йим̣су махесайо.
тасса самма̄валамбитва̄, пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄найам̣;
таттха таттха нида̄на̄ни, вибха̄венто висесато.
сувисуддхам̣ асам̣кин̣н̣ам̣, нипун̣аттхавиниччхайам̣;
маха̄виха̄рава̄сӣнам̣, самайам̣ авиломайам̣.
йатха̄балам̣ карисса̄ми, аттхасам̣ван̣н̣анам̣ субхам̣;
саккаччам̣ бха̄сато там̣ ме, ниса̄майатха са̄дхавоти.
таттха петаваттхӯти сет̣т̣хипутта̄дикасса тасса тасса саттасса петабха̄вахетубхӯтам̣ каммам̣, тасса пана пака̄санавасена паватто ‘‘кхеттӯпама̄ араханто’’тиа̄дика̄ парийаттидхаммо идха ‘‘петаваттхӯ’’ти адхиппето.
тайидам̣ петаваттху кена бха̄ситам̣, каттха бха̄ситам̣, када̄ бха̄ситам̣, касма̄ ча бха̄ситанти? вуччате – идан̃хи петаваттху дувидхена паваттам̣ ат̣т̣хуппаттивасена, пуччха̄виссаджджанавасена ча. таттха йам̣ ат̣т̣хуппаттивасена паваттам̣, там̣ бхагавата̄ бха̄ситам̣, итарам̣ на̄радаттхера̄дӣхи пуччхитам̣ техи техи петехи бха̄ситам̣. саттха̄ пана йасма̄ на̄радаттхера̄дӣхи тасмим̣ тасмим̣ пуччха̄виссаджджане а̄рочите там̣ там̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ сампаттапариса̄йа дхаммам̣ десеси, тасма̄ саббампетам̣ петаваттху саттха̄ра̄ бха̄ситамева на̄ма джа̄там̣. паваттитаварадхаммачакке хи саттхари таттха таттха ра̄джагаха̄дӣсу вихаранте йебхуййена та̄йа та̄йа ат̣т̣хуппаттийа̄ пуччха̄виссаджджанавасена сатта̄нам̣ каммапхалапаччаккхакаран̣а̄йа там̣ там̣ петаваттху десана̄рул̣ханти айам̣ та̄веттха ‘‘кена бха̄сита’’нтиа̄дӣнам̣ пада̄нам̣ са̄дха̄ран̣ато виссаджджана̄. аса̄дха̄ран̣ато пана тасса тасса ваттхусса аттхаван̣н̣ана̄йамева а̄гамиссати.
там̣ панетам̣ петаваттху винайапит̣акам̣ суттантапит̣акам̣ абхидхаммапит̣аканти тӣсу пит̣акесу суттантапит̣акапарийа̄паннам̣, дӣгханика̄йо маджджхиманика̄йо сам̣йуттаника̄йо ан̇гуттараника̄йо кхуддаканика̄йоти пан̃часу ника̄йесу кхуддаканика̄йапарийа̄паннам̣, суттам̣ геййам̣ веййа̄каран̣ам̣ га̄тха̄ уда̄нам̣ итивуттакам̣ джа̄такам̣ аббхутадхаммам̣ ведалланти навасу са̄санан̇гесу га̄тха̄сан̇гахам̣.
‘‘два̄сӣти буддхато ган̣хим̣, две сахасса̄ни бхиккхуто;
чатура̄сӣти сахасса̄ни, йе ме дхамма̄ паваттино’’ти. (тхерага̄. 1027) –
евам̣ дхаммабхан̣д̣а̄га̄рикена пат̣ин̃н̃а̄тесу чатура̄сӣтийа̄ дхаммаккхандхасахассесу катипайадхаммаккхандхасан̇гахам̣, бха̄н̣ава̄рато чатубха̄н̣ава̄раматтам̣, ваггато – урагавагго уббаривагго чӯл̣авагго маха̄вагготи чатуваггасан̇гахам̣. тесу пат̣хамавагге два̄даса ваттхӯни, дутийавагге тераса ваттхӯни, татийавагге даса ваттхӯни, чатуттхавагге сол̣аса ваттхӯнӣти ваттхуто екапан̃н̃а̄саваттхупат̣иман̣д̣итам̣. тасса ваггесу урагавагго а̄ди, ваттхӯсу кхеттӯпамапетаваттху а̄ди, тасса̄пи ‘‘кхеттӯпама̄ араханто’’ти айам̣ га̄тха̄ а̄ди.
1. урагавагго
1. кхеттӯпамапетаваттхуван̣н̣ана̄
там̣ панетам̣ ваттхум̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихаранто вел̣уване каландаканива̄пе ан̃н̃атарам̣ сет̣т̣хипуттапетам̣ а̄раббха катхеси. ра̄джагахе кира ан̃н̃атаро ад̣д̣хо махаддхано маха̄бхого пахӯтавиттӯпакаран̣о анекакот̣идханасанничайо сет̣т̣хи ахоси. тасса маха̄дханасампанната̄йа ‘‘маха̄дханасет̣т̣хи’’твева саман̃н̃а̄ ахоси. екова путто ахоси, пийо мана̄по. тасмим̣ вин̃н̃утам̣ патте ма̄та̄питаро евам̣ чинтесум̣ – ‘‘амха̄кам̣ путтасса дивасе дивасе сахассам̣ сахассам̣ париббайам̣ каронтасса вассасатена̄пи айам̣ дханасанничайо париккхайам̣ на гамиссати, ким̣ имасса сиппуггахан̣апариссамена, акилантака̄йачитто йатха̄сукхам̣ бхоге парибхун̃джатӯ’’ти сиппам̣ на сиккха̄песум̣. вайаппатте пана куларӯпайоббанавила̄сасампаннам̣ ка̄ма̄бхимукхам̣ дхаммасан̃н̃а̄вимукхам̣ кан̃н̃ам̣ а̄несум̣. со та̄йа саддхим̣ абхираманто дхамме читтаматтампи ануппа̄детва̄, саман̣абра̄хман̣агуруджанесу ана̄даро хутва̄, дхуттаджанапаривуто раджджама̄но пан̃чака̄магун̣е рато гиддхо мохена андхо хутва̄ ка̄лам̣ вӣтина̄метва̄, ма̄та̄питӯсу ка̄лакатесу нат̣ана̄т̣акага̄йака̄дӣнам̣ йатхиччхитам̣ денто дханам̣ вина̄сетва̄ начирассева па̄риджун̃н̃аппатто хутва̄, ин̣ам̣ гахетва̄ джӣвикам̣ каппенто пуна ин̣ампи алабхитва̄ ин̣а̄йикехи чодийама̄но тесам̣ аттано кхеттаваттхугхара̄дӣни датва̄, капа̄лахаттхо бхиккхам̣ чаритва̄ бхун̃джанто тасмим̣йева нагаре ана̄тхаса̄ла̄йам̣ васати.
атха нам̣ екадивасам̣ чора̄ сама̄гата̄ евама̄хам̣су – ‘‘амбхо пуриса, ким̣ туйхам̣ имина̄ дуджджӣвитена, тарун̣о твамаси тха̄маджавабаласампанно, касма̄ хаттхапа̄давикало вийа аччхаси? ехи амхехи саха чорика̄йа паресам̣ сантакам̣ гахетва̄ сукхена джӣвикам̣ каппехӣ’’ти. со ‘‘на̄хам̣ чорикам̣ ка̄тум̣ джа̄на̄мӣ’’ти а̄ха. чора̄ ‘‘майам̣ там̣ сиккха̄пема, кевалам̣ твам̣ амха̄кам̣ вачанам̣ карохӣ’’ти а̄хам̣су. со ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ техи саддхим̣ агама̄си. атха те чора̄ тасса хаттхе махантам̣ муггарам̣ датва̄ сандхим̣ чхиндитва̄ гхарам̣ пависанто там̣ сандхимукхе т̣хапетва̄ а̄хам̣су – ‘‘саче идха ан̃н̃о кочи а̄гаччхати, там̣ имина̄ муггарена пахаритва̄ екаппаха̄ренева ма̄рехӣ’’ти. со андхаба̄ло хита̄хитам̣ аджа̄нанто паресам̣ а̄гаманамева олокенто таттха ат̣т̣ха̄си. чора̄ пана гхарам̣ пависитва̄ гайхӯпагам̣ бхан̣д̣ам̣ гахетва̄ гхарамануссехи н̃а̄таматта̄ва ито чито ча пала̄йим̣су. гхараманусса̄ ут̣т̣хахитва̄ сӣгхам̣ сӣгхам̣ дха̄ванта̄ ито чито ча олокента̄ там̣ пурисам̣ сандхидва̄ре т̣хитам̣ дисва̄ ‘‘харе дут̣т̣хачора̄’’ти гахетва̄ хаттхапа̄де муггара̄дӣхи потхетва̄ ран̃н̃о дассесум̣ – ‘‘айам̣, дева, чоро сандхисукхе гахито’’ти. ра̄джа̄ ‘‘имасса сӣсам̣ чхинда̄пехӣ’’ти нагарагуттикам̣ а̄н̣а̄песи. ‘‘са̄дху, дева̄’’ти нагарагуттико там̣ га̄ха̄петва̄ паччха̄ба̄хам̣ га̄л̣хабандханам̣ бандха̄петва̄ раттаван̣н̣авирал̣ама̄ла̄бандхакан̣т̣хам̣ ит̣т̣хакачун̣н̣амаккхитасӣсам̣ ваджджхапахат̣абхеридеситамаггам̣ ратхика̄йа ратхикам̣ син̇гха̄т̣акена син̇гха̄т̣акам̣ вичара̄петва̄ каса̄хи та̄л̣енто а̄гха̄тана̄бхимукхам̣ нети. ‘‘айам̣ имасмим̣ нагаре вилумпама̄накачоро гахито’’ти кола̄халам̣ ахоси.
тена ча самайена тасмим̣ нагаре суласа̄ на̄ма нагарасобхинӣ па̄са̄де т̣хита̄ ва̄тапа̄нантарена олокентӣ там̣ татха̄ нӣйама̄нам̣ дисва̄ пуббе тена катапаричайа̄ ‘‘айам̣ пурисо имасмим̣йева нагаре махатим̣ сампаттим̣ анубхавитва̄ ида̄ни еварӯпам̣ анаттхам̣ анайабйасанам̣ патто’’ти тасса ка̄рун̃н̃ам̣ уппа̄детва̄ чатта̄ро модаке па̄нӣйан̃ча песеси. нагарагуттикасса ча а̄роча̄песи – ‘‘та̄ва аййо а̄гамету, йа̄ва̄йам̣ пурисо име модаке кха̄дитва̄ па̄нӣйам̣ пивиссатӣ’’ти.
атхетасмим̣ антаре а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но диббена чаккхуна̄ олокенто тасса бйасанаппаттим̣ дисва̄ карун̣а̄йа сан̃чодитама̄насо – ‘‘айам̣ пурисо акатапун̃н̃о катапа̄по, тена̄йам̣ нирайе ниббаттиссати, майи пана гате модаке ча па̄нӣйан̃ча датва̄ бхуммадевесу уппаджджиссати, йам̣нӯна̄хам̣ имасса авассайо бхавеййа’’нти чинтетва̄ па̄нӣйамодакесу упанӣйама̄несу тасса пурисасса пурато па̄турахоси. со тхерам̣ дисва̄ пасаннама̄насо ‘‘ким̣ ме ида̄нева имехи ма̄рийама̄насса модакехи кха̄дитехи, идам̣ пана паралокам̣ гаччхантасса па̄тхеййам̣ бхависсатӣ’’ти чинтетва̄ модаке ча па̄нӣйан̃ча тхерасса да̄песи. тхеро тасса паса̄дасам̣вад̣д̣ханаттхам̣ тасса пассантассева татха̄рӯпе т̣ха̄не нисӣдитва̄ модаке парибхун̃джитва̄ па̄нӣйан̃ча пивитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми. со пана пурисо чорагха̄такехи а̄гха̄танам̣ нетва̄ сӣсаччхедам̣ па̄пито ануттаре пун̃н̃аккхетте маха̄моггалла̄наттхере катена пун̃н̃ена ул̣а̄ре девалоке ниббаттана̄рахопи йасма̄ ‘‘суласам̣ а̄гамма майа̄ айам̣ деййадхаммо ладдхо’’ти суласа̄йа гатена синехена маран̣ака̄ле читтам̣ упаккилит̣т̣хам̣ ахоси. тасма̄ хӣнака̄йам̣ упападжджанто паббатагаханасамбхӯте сандаччха̄йе маха̄нигродхаруккхе руккхадевата̄ хутва̄ ниббатти.
со кира саче пат̣хамавайе кулавам̣сат̣т̣хапане уссуккам̣ акарисса, тасмим̣йева нагаре сет̣т̣хӣнам̣ агго абхависса, маджджхимавайе маджджхимо, паччхимавайе паччхимо. саче пана пат̣хамавайе паббаджито абхависса, араха̄ абхависса, маджджхимавайе сакада̄га̄мӣ ана̄га̄мӣ ва̄ абхависса, паччхимавайе сота̄панно абхависса. па̄памиттасам̣саггена пана иттхидхутто сура̄дхутто дуччаританирато ана̄дарико хутва̄ ануккамена саббасампаттито париха̄йитва̄ маха̄бйасанам̣ паттоти ваданти.
атха со апарена самайена суласам̣ уййа̄нагатам̣ дисва̄ сан̃джа̄така̄мара̄го андхака̄рам̣ ма̄петва̄ там̣ аттано бхаванам̣ нетва̄ сатта̄хам̣ та̄йа саддхим̣ сам̣ва̄сам̣ каппеси, атта̄нан̃часса̄ а̄рочеси. тасса̄ ма̄та̄ там̣ апассантӣ родама̄на̄ ито чито ча париббхамати. там̣ дисва̄ маха̄джано ‘‘аййо маха̄моггалла̄но махиддхико маха̄нубха̄во тасса̄ гатим̣ джа̄неййа, там̣ упасан̇камитва̄ пуччхеййа̄сӣ’’ти а̄ха. са̄ ‘‘са̄дху аййо’’ти тхерам̣ упасан̇камитва̄ таматтхам̣ пуччхи. тхеро ‘‘ито саттаме дивасе вел̣уванамаха̄виха̄ре бхагавати дхаммам̣ десенте парисапарийанте пассиссасӣ’’ти а̄ха. атха суласа̄ там̣ девапуттам̣ авоча – ‘‘айуттам̣ майхам̣ тава бхаване васантийа̄, аджджа саттамо дивасо, мама ма̄та̄ мам̣ апассантӣ паридевасокасама̄панна̄ бхависсати, са̄дху мам̣, дева, таттхева нехӣ’’ти. со там̣ нетва̄ вел̣уване бхагавати дхаммам̣ десенте парисапарийанте т̣хапентва̄ адиссама̄нарӯпо ат̣т̣ха̄си.
тато маха̄джано суласам̣ дисва̄ евама̄ха – ‘‘амма суласе, твам̣ еттакам̣ дивасам̣ кухим̣ гата̄? тава ма̄та̄ твам̣ апассантӣ паридевасокасама̄панна̄ умма̄даппатта̄ вийа джа̄та̄’’ти. са̄ там̣ паваттим̣ маха̄джанасса а̄чиккхи. маха̄джанена ча ‘‘катхам̣ со пурисо татха̄па̄папасуто акатакусало девӯпапаттим̣ пат̣илабхатӣ’’ти вутте суласа̄ ‘‘майа̄ да̄пите модаке па̄нӣйан̃ча аййасса маха̄моггалла̄наттхерасса датва̄ тена пун̃н̃ена девӯпапаттим̣ пат̣илабхатӣ’’ти а̄ха. там̣ сутва̄ маха̄джано аччхарийаббхутачиттаджа̄то ахоси – ‘‘араханто на̄ма ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса, йесу аппакопи като ка̄ро сатта̄нам̣ девӯпапаттим̣ а̄вахатӣ’’ти ул̣а̄рам̣ пӣтисоманассам̣ пат̣исам̣ведеси. бхиккхӯ таматтхам̣ бхагавато а̄рочесум̣. тато бхагава̄ имисса̄ ат̣т̣хуппаттийа̄ –
1. ‘‘кхеттӯпама̄ араханто, да̄йака̄ кассакӯпама̄;
бӣджӯпамам̣ деййадхаммам̣, етто ниббаттате пхалам̣.
2. ‘‘етам̣ бӣджам̣ касӣ кхеттам̣, пета̄нам̣ да̄йакасса ча;
там̣ пета̄ парибхун̃джанти, да̄та̄ пун̃н̃ена вад̣д̣хати.
3. ‘‘идхева кусалам̣ катва̄, пете ча пат̣ипӯджийа;
сагган̃ча каматит̣т̣ха̄нам̣, каммам̣ катва̄на бхаддака’’нти. – има̄ га̄тха̄ абха̄си;
1. таттха кхеттӯпама̄ти кхиттам̣ вуттам̣ бӣджам̣ та̄йати махаппхалабха̄вакаран̣ена раккхатӣти кхеттам̣, са̄либӣджа̄дӣнам̣ вируханат̣т̣ха̄нам̣. там̣ упама̄ етесанти кхеттӯпама̄, кеда̄расадиса̄ти аттхо. арахантоти кхӣн̣а̄сава̄. те хи килеса̄рӣнам̣ сам̣са̄рачаккасса ара̄нан̃ча хататта̄, тато ева а̄ракатта̄, паччайа̄дӣнам̣ арахатта̄, па̄пакаран̣е раха̄бха̄ва̄ ча ‘‘араханто’’ти вуччанти. таттха йатха̄ кхетан̃хи тин̣а̄дидосарахитам̣ сва̄бхисан̇кхатабӣджамхи вутте утусалила̄дипаччайантарӯпетам̣ кассакасса махаппхалам̣ хоти, евам̣ кхӣн̣а̄савасанта̄но лобха̄дидосарахито сва̄бхисан̇кхате деййадхаммабӣдже вутте ка̄ла̄дипаччайантарасахито да̄йакасса махаппхало хоти. тена̄ха бхагава̄ ‘‘кхеттӯпама̄ араханто’’ти. уккат̣т̣ханиддесо айам̣ тасса секха̄дӣнампи кхеттабха̄ва̄пат̣иккхепато.
да̄йака̄ти чӣвара̄дӣнам̣ паччайа̄нам̣ да̄та̄ро париччаджанака̄, тесам̣ паричча̄гена аттано санта̄не лобха̄дӣнам̣ париччаджанака̄ чхеданака̄, тато ва̄ аттано санта̄насса содхака̄, раккхака̄ ча̄ти аттхо. кассакӯпама̄ти кассакасадиса̄. йатха̄ кассако са̄ликхетта̄дӣни каситва̄ йатха̄ка̄лан̃ча вуттудакада̄нанӣхаран̣анидха̄нараккхан̣а̄дӣхи аппамаджджанто ул̣а̄рам̣ випулан̃ча сассапхалам̣ пат̣илабхати, евам̣ да̄йакопи арахантесу деййадхаммапаричча̄гена па̄ричарийа̄йа ча аппамаджджанто ул̣а̄рам̣ випулан̃ча да̄напхалам̣ пат̣илабхати. тена вуттам̣ ‘‘да̄йака̄ кассакӯпама̄’’ти.
бӣджӯпамам̣ деййадхамманти лин̇гавипалла̄сена вуттам̣, бӣджасадисо деййадхаммоти аттхо. аннапа̄на̄дикасса хи дасавидхасса да̄таббаваттхуно етам̣ на̄мам̣. етто ниббаттате пхаланти етасма̄ да̄йакапат̣игга̄хакадеййадхаммапаричча̄гато да̄напхалам̣ ниббаттати чева уппаджджати ча, чиратарапабандхавасена паваттати ча̄ти аттхо. еттха ча йасма̄ паричча̄гачетана̄бхисан̇кхатасса аннапа̄на̄диваттхуно бха̄во, на итарасса, тасма̄ ‘‘бӣджӯпамам̣ деййадхамма’’нти деййадхаммаггахан̣ам̣ катам̣. тена деййадхамма̄падесена деййадхаммаваттхувисайа̄йа паричча̄гачетана̄йайева бӣджабха̄во дат̣т̣хаббо. са̄ хи пат̣исандхиа̄диппабхедасса тасса ниссайа̄рамман̣аппабхедасса ча пхаласса ниппха̄дика̄, на деййадхаммоти.
2. етам̣ бӣджам̣ касӣ кхеттанти йатха̄вуттам̣ бӣджам̣, йатха̄вуттан̃ча кхеттам̣, тасса бӣджасса тасмим̣ кхетте вапанапайогасан̇кха̄та̄ каси ча̄ти аттхо. етам̣ тайам̣ кесам̣ иччхитаббанти а̄ха ‘‘пета̄нам̣ да̄йакасса ча̄’’ти. йади да̄йако пете уддисса да̄нам̣ дети, пета̄нан̃ча да̄йакасса ча, йади на пете уддисса да̄нам̣ дети, да̄йакассева етам̣ бӣджам̣ еса̄ каси етам̣ кхеттам̣ упака̄ра̄йа хотӣти адхиппа̄йо. ида̄ни там̣ упака̄рам̣ дассетум̣ ‘‘там̣ пета̄ парибхун̃джанти, да̄та̄ пун̃н̃ена вад̣д̣хатӣ’’ти вуттам̣. таттха там̣ пета̄ парибхун̃джантӣти да̄йакена пете уддисса да̄не динне йатха̄вуттакхеттакасибӣджасампаттийа̄ анумодана̄йа ча йам̣ пета̄нам̣ упакаппати, там̣ да̄напхалам̣ пета̄ парибхун̃джанти. да̄та̄ пун̃н̃ена вад̣д̣хатӣти да̄та̄ пана аттано да̄намайапун̃н̃анимиттам̣ девамануссесу бхогасампаттиа̄дина̄ пун̃н̃апхалена абхивад̣д̣хати. пун̃н̃апхалампи хи ‘‘кусала̄нам̣, бхиккхаве, дхамма̄нам̣ сама̄да̄нахету евамидам̣ пун̃н̃ам̣ павад̣д̣хатӣ’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 3.80) пун̃н̃анти вуччати.
3. идхева кусалам̣ катва̄ти анаваджджасукхавипа̄кат̣т̣хена кусалам̣ пета̄нам̣ уддисанавасена да̄намайам̣ пун̃н̃ам̣ упачинитва̄ идхева имасмим̣йева аттабха̄ве. пете ча пат̣ипӯджийа̄ти пете уддисса да̄нена самма̄нетва̄ анубхуййама̄надуккхато те мочетва̄. пете хи уддисса диййама̄нам̣ да̄нам̣ тесам̣ пӯджа̄ на̄ма хоти. тена̄ха – ‘‘амха̄кан̃ча ката̄ пӯджа̄’’ти (пе. ва. 18), ‘‘пета̄нам̣ пӯджа̄ ча ката̄ ул̣а̄ра̄’’ти (пе. ва. 25) ча. ‘‘пете ча̄’’ти ча-саддена ‘‘пийо ча хоти мана̄по, абхигаманӣйо ча хоти висса̄санӣйо, бха̄ванӣйо ча хоти гарука̄таббо, па̄сам̣со ча хоти киттанӣйо вин̃н̃ӯна’’нти евама̄дике дит̣т̣хадхаммике да̄на̄нисам̣се сан̇ган̣ха̄ти. сагган̃ча камати т̣ха̄нам̣, каммам̣ катва̄на бхаддаканти калйа̄н̣ам̣ кусалакаммам̣ катва̄ диббехи а̄йуа̄дӣхи дасахи т̣ха̄нехи сут̣т̣ху аггатта̄ ‘‘сагга’’нти ладдхана̄мам̣ катапун̃н̃а̄нам̣ ниббаттанат̣т̣ха̄нам̣ девалокам̣ камати упападжджанавасена упагаччхати.
еттха ча ‘‘кусалам̣ катва̄’’ти ватва̄ пуна ‘‘каммам̣ катва̄на бхаддака’’нти вачанам̣ ‘‘деййадхаммапаричча̄го вийа паттида̄навасена да̄надхаммапаричча̄гопи да̄намайакусалакаммамева̄’’ти дассанаттханти дат̣т̣хаббам̣. кечи панеттха ‘‘пета̄ти араханто адхиппета̄’’ти ваданти, там̣ тесам̣ матиматтам̣ ‘‘пета̄’’ти кхӣн̣а̄сава̄нам̣ а̄гатат̣т̣ха̄нассева абха̄вато, бӣджа̄дибха̄васса ча да̄йакасса вийа тесам̣ айуджджама̄натта̄, петайоника̄нам̣ йуджджама̄натта̄ ча. десана̄парийоса̄не девапуттам̣ суласан̃ча а̄дим̣ катва̄ чатура̄сӣтийа̄ па̄н̣асахасса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахосӣти.
кхеттӯпамапетаваттхуван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. сӯкарамукхапетаваттхуван̣н̣ана̄
ка̄йо те саббасован̣н̣оти идам̣ саттхари ра̄джагахам̣ упанисса̄йа вел̣уване каландаканива̄пе вихаранте ан̃н̃атарам̣ сӯкарамукхапетам̣ а̄раббха вуттам̣. атӣте кира кассапасса бхагавато са̄сане еко бхиккху ка̄йена сан̃н̃ато ахоси, ва̄ча̄йа асан̃н̃ато, бхиккхӯ аккосати парибха̄сати. со ка̄лам̣ катва̄ нирайе ниббатто, екам̣ буддхантарам̣ таттха паччитва̄ тато чавитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джагахасамӣпе гиджджхакӯт̣апаббатапа̄де тассева каммасса випа̄ка̄васесена кхуппипа̄са̄бхибхӯто пето хутва̄ ниббатти. тасса ка̄йо суван̣н̣аван̣н̣о ахоси, мукхам̣ сӯкарамукхасадисам̣. атха̄йасма̄ на̄радо гиджджхакӯт̣е паббате васанто па̄това сарӣрапат̣иджагганам̣ катва̄ паттачӣварама̄да̄йа ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа гаччханто антара̄магге там̣ петам̣ дисва̄ тена катакаммам̣ пуччханто –
4. ‘‘ка̄йо те саббасован̣н̣о, сабба̄ обха̄сате диса̄;
мукхам̣ те сӯкарассева, ким̣ каммамакарӣ пуре’’ти. –
га̄тхама̄ха. таттха ка̄йо те саббасован̣н̣оти тава ка̄йо дехо саббо суван̣н̣аван̣н̣о уттаттаканакасаннибхо. сабба̄ обха̄сате диса̄ти тасса пабха̄йа сабба̄пи диса̄ самантанто обха̄сати виджджотати. обха̄сатети ва̄ антогадхахотуаттхамидам̣ паданти ‘‘те ка̄йо саббасован̣н̣о сабба̄ диса̄ обха̄сети виджджотетӣ’’ти аттхо дат̣т̣хаббо. мукхам̣ те сӯкарассева̄ти мукхам̣ пана те сӯкарасса вийа, сӯкарамукхасадисам̣ тава мукханти аттхо. ким̣ каммамакарӣ пурети ‘‘твам̣ пуббе атӣтаджа̄тийам̣ кӣдисам̣ каммам̣ ака̄сӣ’’ти пуччхати.
евам̣ тхерена со пето катакаммам̣ пут̣т̣хо га̄тха̄йа виссадждженто –
5. ‘‘ка̄йена сан̃н̃ато а̄сим̣, ва̄ча̄йа̄симасан̃н̃ато;
тена мета̄дисо ван̣н̣о, йатха̄ пассаси на̄рада̄’’ти. –
а̄ха. таттха ка̄йена сан̃н̃ато а̄синти ка̄йикена сам̣йамена сам̣йато ка̄йадва̄рикена сам̣варена сам̣вуто ахосим̣. ва̄ча̄йа̄симасан̃н̃атоти ва̄ча̄йа асан̃н̃ато ва̄часикена асам̣варена саманна̄гато ахосим̣. тена̄ти тена убхайена сам̣йамена асам̣йамена ча. мети майхам̣. ета̄дисо ван̣н̣оти едисо. йатха̄ твам̣, на̄рада, паччаккхато пассаси, еварӯпо, ка̄йена мануссасан̣т̣ха̄но суван̣н̣аван̣н̣о, мукхена сӯкарасадисо а̄синти йоджана̄. ван̣н̣асаддо хи идха чхавийам̣ сан̣т̣ха̄не ча дат̣т̣хаббо.
евам̣ пето тхерена пуччхито таматтхам̣ виссаджджетва̄ тамева ка̄ран̣ам̣ катва̄ тхерасса ова̄дам̣ денто –
6. ‘‘там̣ тйа̄хам̣ на̄рада брӯми, са̄мам̣ дит̣т̣хамидам̣ тайа̄;
ма̄ка̄си мукхаса̄ па̄пам̣, ма̄ кхо сӯкарамукхо ахӯ’’ти. –
га̄тхама̄ха. таттха танти тасма̄. тйа̄ханти те ахам̣. на̄рада̄ти тхерам̣ а̄лапати. брӯмӣти катхеми. са̄манти сайамева. иданти аттано сарӣрам̣ сандха̄йа вадати. айан̃хеттха аттхо – йасма̄, бханте на̄рада, идам̣ мама сарӣрам̣ галато пат̣т̣ха̄йа хет̣т̣ха̄ мануссасан̣т̣ха̄нам̣, упари сӯкарасан̣т̣ха̄нам̣, тайа̄ паччаккхатова дит̣т̣хам̣, тасма̄ те ахам̣ ова̄давасена вада̄мӣти. кинти чети а̄ха ‘‘ма̄ка̄си мукхаса̄ па̄пам̣, ма̄ кхо сӯкарамукхо ахӯ’’ти. таттха ма̄ти пат̣иседхе нипа̄то. мукхаса̄ти мукхена. кхоти авадха̄ран̣е, ва̄ча̄йа па̄пакаммам̣ ма̄ка̄си ма̄ карохи. ма̄ кхо сӯкарамукхо ахӯти ахам̣ вийа сӯкарамукхо ма̄ ахосийева. саче пана твам̣ мукхаро хутва̄ ва̄ча̄йа па̄пам̣ кареййа̄си, екам̣сена сӯкарамукхо бхавеййа̄си, тасма̄ ма̄ка̄си мукхаса̄ па̄панти пхалапат̣иседханамукхенапи хетумева пат̣иседхети.
атха̄йасма̄ на̄радо ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто чатупарисамаджджхе нисиннасса саттхуно таматтхам̣ а̄рочеси. саттха̄, ‘‘на̄рада, пуббева майа̄ со саттхо дит̣т̣хо’’ти ватва̄ анека̄ка̄равока̄рам̣ вачӣдуччаритасаннисситам̣ а̄дӣнавам̣, вачӣсучаритапат̣исам̣йуттан̃ча а̄нисам̣сам̣ пака̄сенто дхаммам̣ десеси. са̄ десана̄ сампаттапариса̄йа са̄ттхика̄ ахосӣти.
сӯкарамукхапетаваттхуван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
3. пӯтимукхапетаваттхуван̣н̣ана̄
диббам̣ субхам̣ дха̄реси ван̣н̣адха̄тунти идам̣ саттхари вел̣уване вихаранте каландаканива̄пе ан̃н̃атарам̣ пӯтимукхапетам̣ а̄раббха вуттам̣. атӣте кира кассапасса бхагавато ка̄ле две кулапутта̄ тасса са̄сане паббаджитва̄ сӣла̄ча̄расампанна̄ саллекхавуттино ан̃н̃атарасмим̣ га̄мака̄ва̄се самаггава̄сам̣ васим̣су. атха ан̃н̃атаро па̄паджджха̄сайо песун̃н̃а̄бхирато бхиккху тесам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ упаган̃чхи. тхера̄ тена саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ васанат̣т̣ха̄нам̣ датва̄ дутийадивасе там̣ гахетва̄ га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависим̣су. манусса̄ те дисва̄ тесу тхересу ативийа параманипаччака̄рам̣ катва̄ йа̄губхатта̄дӣхи пат̣има̄несум̣. со виха̄рам̣ пависитва̄ чинтеси – ‘‘сундаро вата̄йам̣ гочарага̄мо, манусса̄ ча саддха̄ пасанна̄, пан̣ӣтапан̣ӣтам̣ пин̣д̣апа̄там̣ денти, айан̃ча виха̄ро чха̄йӯдакасампанно, сакка̄ ме идха сукхена васитум̣. имесу пана бхиккхӯсу идха васантесу майхам̣ пха̄сувиха̄ро на бхависсати, антева̄сикава̄со вийа бхависсати. ханда̄хам̣ име ан̃н̃аман̃н̃ам̣ бхиндитва̄ йатха̄ на пуна идха васиссанти, татха̄ карисса̄мӣ’’ти.
атхекадивасам̣ маха̄тхере двиннампи ова̄дам̣ датва̄ аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ павит̣т̣хе песун̣ико бхиккху тхокам̣ ка̄лам̣ вӣтина̄метва̄ маха̄тхерам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ тхерена ‘‘ким̣, а̄вусо, вика̄ле а̄гатосӣ’’ти ча вутте, ‘‘а̄ма, бханте кин̃чи ваттаббам̣ аттхӣ’’ти ватва̄ ‘‘катхехи, а̄вусо’’ти тхерена анун̃н̃а̄то а̄ха – ‘‘есо, бханте, тумха̄кам̣ саха̄йакаттхеро саммукха̄ митто вийа атта̄нам̣ дассетва̄ параммукха̄ сапатто вийа упавадатӣ’’ти. ‘‘ким̣ катхетӣ’’ти пуччхито ‘‘сун̣а̄тха, бханте, ‘есо маха̄тхеро сат̣хо ма̄йа̄вӣ кухако миччха̄джӣвена джӣвикам̣ каппетӣ’ти тумха̄кам̣ агун̣ам̣ катхетӣ’’ти а̄ха. ‘‘ма̄, а̄вусо, евам̣ бхан̣и, на со бхиккху евам̣ мам̣ упавадиссати, гихика̄лато пат̣т̣ха̄йа мама сабха̄вам̣ джа̄на̄ти ‘песало калйа̄н̣асӣло’’’ти. ‘‘саче, бханте, тумхе аттано висуддхачиттата̄йа евам̣ чинтетха, там̣ тумха̄кам̣йева ануччхавикам̣, майхам̣ пана тена саддхим̣ верам̣ наттхи, касма̄ ахам̣ тена авуттам̣ ‘вутта’нти вада̄ми. хоту, ка̄лантарена сайамева джа̄ниссатха̄’’ти а̄ха. тхеропи путхуджджанабха̄вадосена двел̣хакачитто ‘‘евампи сийа̄’’ти са̄сан̇кахадайо хутва̄ тхокам̣ ситхилависса̄со ахоси. со ба̄ло пат̣хамам̣ маха̄тхерам̣ парибхиндитва̄ итарампи тхенам̣ вуттанайенева парибхинди. атха те убхопи тхера̄ дутийадивасе ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ана̄лапитва̄ паттачӣварама̄да̄йа га̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ пин̣д̣апа̄тама̄да̄йа аттано васанат̣т̣ха̄нейева парибхун̃джитва̄ са̄мӣчиматтампи акатва̄ там̣ дивасам̣ таттхева васитва̄ вибха̄та̄йа ча раттийа̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ана̄рочетва̄ва йатха̄пха̄сукат̣т̣ха̄нам̣ агамам̣су.
песун̣икам̣ пана бхиккхум̣ парипун̣н̣аманоратхам̣ га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хам̣ манусса̄ дисва̄ а̄хам̣су – ‘‘бханте, тхера̄ кухим̣ гата̄’’ти? со а̄ха – ‘‘саббараттим̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ калахам̣ катва̄ майа̄ ‘ма̄ калахам̣ каротха, самагга̄ хотха, калахо на̄ма анаттха̄вахо а̄йатидуккхуппа̄дако акусаласам̣ваттанико, пуримака̄пи калахена махата̄ хита̄ парибхат̣т̣ха̄’тиа̄дӣни вуччама̄на̄пи мама вачанам̣ ана̄дийитва̄ пакканта̄’’ти. тато манусса̄ ‘‘тхера̄ та̄ва гаччханту, тумхе пана амха̄кам̣ анукампа̄йа идхева ануккан̣т̣хитва̄ васатха̄’’ти йа̄чим̣су. со ‘‘са̄дхӯ’’ти пат̣иссун̣итва̄ таттхева васанто катипа̄хена чинтеси – ‘‘майа̄ сӣлаванто калйа̄н̣адхамма̄ бхиккхӯ а̄ва̄салобхена парибхинна̄, бахум̣ вата майа̄ па̄пакаммам̣ пасута’’нти балававиппат̣иса̄ра̄бхибхӯто сокавегена гила̄но хутва̄ начиренева ка̄лам̣ катва̄ авӣчимхи ниббатти.
итаре две саха̄йакаттхера̄ джанападача̄рикам̣ чаранта̄ ан̃н̃атарасмим̣ а̄ва̄се сама̄гантва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ саммодитва̄ тена бхиккхуна̄ вуттам̣ бхедавачанам̣ ан̃н̃аман̃н̃асса а̄рочетва̄ тасса абхӯтабха̄вам̣ н̃атва̄ самагга̄ хутва̄ ануккамена тамева а̄ва̄сам̣ пачча̄гамим̣су. манусса̄ две тхере дисва̄ хат̣т̣хатут̣т̣ха̄ сан̃джа̄тасоманасса̄ хутва̄ чатӯхи паччайехи упат̣т̣хахим̣су. тхера̄ ча таттхева васанта̄ саппа̄йаа̄ха̄рала̄бхена сама̄хитачитта̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ начиренева арахаттам̣ па̄пун̣им̣су.
песун̣ико бхиккху екам̣ буддхантарам̣ нирайе паччитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джагахасса авидӯре пӯтимукхапето хутва̄ ниббатти. тасса ка̄йо суван̣н̣аван̣н̣о ахоси, мукхато пана пул̣авака̄ никкхамитва̄ ито чито ча мукхам̣ кха̄данти, тасса дӯрампи ока̄сам̣ пхаритва̄ дуггандхам̣ ва̄йати. атха̄йасма̄ на̄радо гиджджхакӯт̣апаббата̄ ороханто там̣ дисва̄ –
7. ‘‘диббам̣ субхам̣ дха̄реси ван̣н̣адха̄тум̣, веха̄йасам̣ тит̣т̣хаси анталиккхе;
мукхан̃ча те кимайо пӯтигандхам̣, кха̄данти ким̣ каммамака̄си пуббе’’ти. –
има̄йа га̄тха̄йа катакаммам̣ пуччхи. таттха диббанти диви бхавам̣ деваттабха̄вапарийа̄паннам̣. идха пана диббам̣ вийа̄ти диббам̣. субханти собханам̣, сундарабха̄вам̣ ва̄. ван̣н̣адха̄тунти чхавиван̣н̣ам̣. дха̄ресӣти вахаси. веха̄йасам̣ тит̣т̣хаси анталиккхети веха̄йасасан̃н̃ите анталиккхе тит̣т̣хаси. кечи пана ‘‘виха̄йасам̣ тит̣т̣хаси анталиккхе’’ти па̄т̣хам̣ ватва̄ виха̄йасам̣ обха̄сенто анталиккхе тит̣т̣хасӣти вачанасесена аттхам̣ ваданти. пӯтигандханти кун̣апагандхам̣, дуггандханти аттхо. ким̣ каммамака̄си пуббети парамадуггандхам̣ те мукхам̣ кимайо кха̄данти, ка̄йо ча суван̣н̣аван̣н̣о, кӣдисам̣ на̄ма каммам̣ еварӯпасса аттабха̄васса ка̄ран̣абхӯтам̣ пуббе твам̣ ака̄сӣти пуччхи.
евам̣ тхерена со пето аттана̄ катакаммам̣ пут̣т̣хо таматтхам̣ виссадждженто –
8. ‘‘саман̣о ахам̣ па̄потидут̣т̣хава̄чо, тапассирӯпо мукхаса̄ асан̃н̃ато;
ладдха̄ ча ме тамаса̄ ван̣н̣адха̄ту, мукхан̃ча ме песун̣ийена пӯтӣ’’ти. –
га̄тхама̄ха. таттха саман̣о ахам̣ па̄поти ахам̣ ла̄мако саман̣о па̄пабхиккху ахосим̣. атидут̣т̣хава̄чоти атидут̣т̣хавачано, паре атиккамитва̄ лан̇гхитва̄ ватта̄, паресам̣ гун̣апаридхам̣сакавачаноти аттхо. ‘‘атидуккхава̄чо’’ти ва̄ па̄т̣хо, ативийа пхарусавачано муса̄ва̄дапесун̃н̃а̄дивачӣдуччаританирато. тапассирӯпоти саман̣апатирӯпако. мукхаса̄ти мукхена. ладдха̄ти пат̣иладдха̄. ча-ка̄ро сампин̣д̣анаттхо. мети майа̄. тапаса̄ти брахмачарийена. песун̣ийена̄ти писун̣ава̄ча̄йа. путӣти пӯтигандхам̣.
евам̣ со пето аттана̄ катакаммам̣ а̄чиккхитва̄ ида̄ни тхерасса ова̄дам̣ денто –
9. ‘‘тайидам̣ тайа̄ на̄рада са̄мам̣ дит̣т̣хам̣,
анукампака̄ йе кусала̄ вадеййум̣;
ма̄ песун̣ам̣ ма̄ ча муса̄ абха̄н̣и,
йаккхо тувам̣ хохиси ка̄мака̄мӣ’’ти. –
оса̄нага̄тхама̄ха. таттха тайиданти там̣ идам̣ мама рӯпам̣. анукампака̄ йе кусала̄ вадеййунти йе анукампанасӣла̄ ка̄рун̣ика̄ парахитапат̣ипаттийам̣ кусала̄ нипун̣а̄ буддха̄дайо йам̣ вадеййум̣, тадева вада̄мӣти адхиппа̄йо. ида̄ни там̣ ова̄дам̣ дассенто ‘‘ма̄ песун̣ам̣ ма̄ ча муса̄ абха̄н̣и, йаккхо тувам̣ хохиси ка̄мака̄мӣ’’ти а̄ха. тассаттхо – песун̣ам̣ писун̣авачанам̣ муса̄ ча ма̄ абха̄н̣и ма̄ катхехи. йади хи твам̣ муса̄ва̄дам̣ писун̣ава̄чан̃ча паха̄йа ва̄ча̄йа сан̃н̃ато бхавеййа̄си, йаккхо ва̄ дево ва̄ деван̃н̃атаро ва̄ твам̣ бхависсаси, ка̄мам̣ ка̄митаббам̣ ул̣а̄рам̣ диббасампаттим̣ пат̣илабхитва̄ таттха ка̄манасӣло йатха̄сукхам̣ индрийа̄нам̣ паричаран̣ена абхираман̣асӣлоти.
там̣ сутва̄ тхеро тато ра̄джагахам̣ гантва̄ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто саттху таматтхам̣ а̄рочеси. саттха̄ там̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ дхаммам̣ десеси. са̄ десана̄ сампаттапариса̄йа са̄ттхика̄ ахосӣти.
пӯтимукхапетаваттхуван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
4. пит̣т̣хадхӣталикапетаваттхуван̣н̣ана̄
йам̣ кин̃ча̄рамман̣ам̣ катва̄ти идам̣ саттха̄ са̄ваттхийам̣ джетаване вихаранто ана̄тхапин̣д̣икасса гахапатино да̄нам̣ а̄раббха катхеси. ана̄тхапин̣д̣икасса кира гахапатино дхӣту дхӣта̄йа да̄рика̄йа дха̄ти пит̣т̣хадхӣталикам̣ ада̄си ‘‘айам̣ те дхӣта̄, имам̣ гахетва̄ кӣл̣ассӯ’’ти. са̄ таттха дхӣтусан̃н̃ам̣ уппа̄деси. атхасса̄ екадивасам̣ там̣ гахетва̄ кӣл̣антийа̄ пама̄дена патитва̄ бхиджджи. тато да̄рика̄ ‘‘мама дхӣта̄ мата̄’’ти пароди. там̣ родантим̣ кочипи гехаджано сан̃н̃а̄петум̣ на̄саккхи. тасмин̃ча самайе саттха̄ ана̄тхапин̣д̣икасса гахапатино гехе пан̃н̃атте а̄сане нисинно хоти, маха̄сет̣т̣хи ча бхагавато самӣпе нисинно ахоси. дха̄ти там̣ да̄рикам̣ гахетва̄ сет̣т̣хисса сантикам̣ агама̄си. сет̣т̣хи там̣ дисва̄ ‘‘кисса̄йам̣ да̄рика̄ родатӣ’’ти а̄ха. дха̄ти там̣ паваттим̣ сет̣т̣хисса а̄рочеси. сет̣т̣хи там̣ да̄рикам̣ ан̇ке нисӣда̄петва̄ ‘‘тава дхӣтуда̄нам̣ дасса̄мӣ’’ти сан̃н̃а̄петва̄ саттху а̄рочеси – ‘‘бханте, мама наттудхӣтарам̣ пит̣т̣хадхӣталикам̣ уддисса да̄нам̣ да̄тука̄мо, там̣ ме пан̃чахи бхиккхусатехи саддхим̣ сва̄тана̄йа адхива̄сетха̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.
атха бхагава̄ дутийадивасе пан̃чахи бхиккхусатехи саддхим̣ сет̣т̣хисса гхарам̣ гантва̄ бхаттакиччам̣ катва̄ анумоданам̣ каронто –
10. ‘‘йам̣ кин̃ча̄рамман̣ам̣ катва̄, даджджа̄ да̄нам̣ амаччхарӣ;
пуббапете ча а̄раббха, атха ва̄ ваттхудевата̄.
11. ‘‘чатта̄ро ча маха̄ра̄дже, локапа̄ле йасассине;
куверам̣ дхатарат̣т̣хан̃ча, вирӯпаккхам̣ вирӯл̣хакам̣;
те чева пӯджита̄ хонти, да̄йака̄ ча аниппхала̄.
12. ‘‘на хи рун̣н̣ам̣ ва̄ соко ва̄, йа̄ чан̃н̃а̄ паридевана̄;
на там̣ петасса аттха̄йа, евам̣ тит̣т̣ханти н̃а̄тайо.
13. ‘‘айан̃ча кхо даккхин̣а̄ динна̄, сан̇гхамхи суппатит̣т̣хита̄;
дӣгхараттам̣ хита̄йасса, т̣ха̄насо упакаппатӣ’’ти. – има̄ га̄тха̄ абха̄си;
10. таттха йам̣ кин̃ча̄рамман̣ам̣ катва̄ти ман̇гала̄дӣсу ан̃н̃атарам̣ йам̣ кин̃чи а̄раббха уддисса. даджджа̄ти дадеййа. амаччхарӣти аттано сампаттийа̄ парехи са̄дха̄ран̣абха̄ва̄саханалаккхан̣асса маччхерасса абха̄вато амаччхарӣ, паричча̄гасӣло маччхарийалобха̄дичиттамалам̣ дӯрато катва̄ да̄нам̣ дадеййа̄ти адхиппа̄йо. пуббапете ча а̄раббха̄ти пуббакепи пете уддисса. ваттхудевата̄ти гхараваттхуа̄дӣсу адхиваттха̄ девата̄ а̄раббха̄ти йоджана̄. атха ва̄ти имина̄ ан̃н̃епи деваманусса̄дике йе кечи а̄раббха да̄нам̣ дадеййа̄ти дассети.
11. таттха девесу та̄ва екачче па̄кат̣е деве дассенто ‘‘чатта̄ро ча маха̄ра̄дже’’ти ватва̄ пуна те на̄мато ган̣ханто ‘‘кувера’’нтиа̄дима̄ха. таттха куверанти вессаван̣ам̣. дхатарат̣т̣хантиа̄дӣни сеса̄нам̣ тин̣н̣ам̣ локапа̄ла̄нам̣ на̄ма̄ни. те чева пӯджита̄ хонтӣти те ча маха̄ра̄джа̄но пуббапетаваттхудевата̄йо ча уддисанакирийа̄йа пат̣има̄ника̄ хонти. да̄йака̄ ча аниппхала̄ти йе да̄нам̣ денти, те да̄йака̄ ча паресам̣ уддисанаматтена на ниппхала̄, аттано да̄напхаласса бха̄гино ева хонти.
12. ида̄ни ‘‘йе аттано н̃а̄тӣнам̣ маран̣ена роданти паридеванти сочанти, тесам̣ там̣ нираттхакам̣, аттапарита̄панаматтамева̄’’ти дассетум̣ ‘‘на хи рун̣н̣ам̣ ва̄’’ти га̄тхама̄ха. таттха рун̣н̣анти рудитам̣ ассумочанам̣ на хи ка̄таббанти вачанасесо. сокоти сочанам̣ читтасанта̄по, антониджджха̄нанти аттхо. йа̄ чан̃н̃а̄ паридевана̄ти йа̄ ча рун̣н̣асокато ан̃н̃а̄ паридевана̄, ‘‘кахам̣ екапуттака̄’’тиа̄дива̄ча̄виппала̄по, сопи на ка̄табботи аттхо. саббаттха ва̄-саддо викаппанаттхо. на там̣ петасса аттха̄йа̄ти йасма̄ рун̣н̣ам̣ ва̄ соко ва̄ паридевана̄ ва̄ти саббампи там̣ петасса ка̄лакатасса аттха̄йа упака̄ра̄йа на хоти, тасма̄ на хи там̣ ка̄таббам̣, татха̄пи евам̣ тит̣т̣ханти н̃а̄тайо авиддасуноти адхиппа̄йо.
13. евам̣ рун̣н̣а̄дӣнам̣ нираттхакабха̄вам̣ дассетва̄ ида̄ни йа̄ пуббапета̄дике а̄раббха да̄йакена сан̇гхасса даккхин̣а̄ динна̄, тасса̄ са̄ттхакабха̄вам̣ дассенто ‘‘айан̃ча кхо даккхин̣а̄’’ти га̄тхама̄ха. таттха айанти да̄йакена там̣ диннам̣ да̄нам̣ паччаккхато дассенто вадати. ча-саддо бйатирекаттхо, тена йатха̄ рун̣н̣а̄ди петасса на кассачи аттха̄йа хоти, на евамайам̣, айам̣ пана даккхин̣а̄ дӣгхараттам̣ хита̄йасса хотӣти ваккхама̄намева висесам̣ джотети. кхоти авадха̄ран̣е. даккхин̣а̄ти да̄нам̣. сан̇гхамхи суппатит̣т̣хита̄ти ануттаре пун̃н̃аккхетте сан̇гхе сут̣т̣ху патит̣т̣хита̄. дӣгхараттам̣ хита̄йасса̄ти асса петасса чирака̄лам̣ хита̄йа аттха̄йа. т̣ха̄насо упакаппатӣти тан̇кхан̣ан̃н̃ева ниппхаджджати, на ка̄лантарети аттхо. айан̃хи таттха дхаммата̄ – йам̣ пете уддисса да̄не динне пета̄ че анумоданти, та̄вадева тасса пхалена пета̄ паримуччантӣти.
евам̣ бхагава̄ дхаммам̣ десетва̄ маха̄джанам̣ пете уддисса да̄на̄бхиратама̄насам̣ катва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми. пунадивасе сет̣т̣хибхарийа̄ авасеса̄ ча н̃а̄така̄ сет̣т̣хим̣ ануваттанта̄ евам̣ тема̄саматтам̣ маха̄да̄нам̣ паваттесум̣. атха ра̄джа̄ пасенади косало бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘касма̄, бханте, бхиккхӯ ма̄саматтам̣ мама гхарам̣ на̄гамим̣сӯ’’ти пуччхи. саттха̄ра̄ тасмим̣ ка̄ран̣е катхите ра̄джа̄пи сет̣т̣хим̣ ануваттанто буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса маха̄да̄нам̣ паваттеси, там̣ дисва̄ на̄гара̄ ра̄джа̄нам̣ ануваттанта̄ ма̄саматтам̣ маха̄да̄нам̣ паваттесум̣. евам̣ ма̄садвайам̣ пит̣т̣хадхӣталикамӯлакам̣ маха̄да̄нам̣ паваттесунти.
пит̣т̣хадхӣталикапетаваттхуван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
5. тирокут̣т̣апетаваттхуван̣н̣ана̄
тирокут̣т̣есу тит̣т̣хантӣти идам̣ саттха̄ ра̄джагахе вихаранто самбахуле пете а̄раббха катхеси.
татра̄йам̣ виттха̄ракатха̄ – ито два̄навутикаппе ка̄си на̄ма нагарам̣ ахоси. таттха джайасено на̄ма ра̄джа̄ раджджам̣ ка̄реси. тасса сирима̄ на̄ма девӣ. тасса̄ куччхийам̣ пхуссо на̄ма бодхисатто ниббаттитва̄ анупуббена самма̄самбодхим̣ абхисамбуджджхи. джайасено ра̄джа̄ ‘‘мама путто маха̄бхиниккхаманам̣ никкхамитва̄ буддхо джа̄то, майхамева буддхо, майхам̣ дхаммо, майхам̣ сан̇гхо’’ти маматтам̣ уппа̄детва̄ саббака̄лам̣ сайамева упат̣т̣хахати, на ан̃н̃есам̣ ока̄сам̣ дети.
бхагавато канит̣т̣хабха̄таро вема̄тика̄ тайо бха̄таро чинтесум̣ – ‘‘буддха̄ на̄ма саббалока хитаттха̄йа уппаджджанти, на екассева аттха̄йа. амха̄кан̃ча пита̄ ан̃н̃есам̣ ока̄сам̣ на дети. катхам̣ ну кхо майам̣ лабхеййа̄ма бхагавантам̣ упат̣т̣ха̄тум̣ бхиккхусан̇гхан̃ча̄’’ти? тесам̣ етадахоси – ‘‘ханда майам̣ кин̃чи упа̄йам̣ карома̄’’ти. те паччантам̣ купитам̣ вийа ка̄ра̄песум̣. тато ра̄джа̄ ‘‘паччанто купито’’ти сутва̄ тайопи путте паччантам̣ вӯпасаметум̣ песеси. те гантва̄ вӯпасаметва̄ а̄гата̄. ра̄джа̄ тут̣т̣хо варам̣ ада̄си ‘‘йам̣ иччхатха, там̣ ган̣хатха̄’’ти. те ‘‘майам̣ бхагавантам̣ упат̣т̣ха̄тум̣ иччха̄ма̄’’ти а̄хам̣су. ра̄джа̄ ‘‘етам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃ам̣ ган̣хатха̄’’ти а̄ха. те ‘‘майам̣ ан̃н̃ена анаттхика̄’’ти а̄хам̣су. тена хи париччхедам̣ катва̄ ган̣хатха̄ти. те сатта васса̄ни йа̄чим̣су. ра̄джа̄ на ада̄си. евам̣ ‘‘чха, пан̃ча, чатта̄ри, тӣн̣и, две, екам̣, сатта ма̄се, чха, пан̃ча, чатта̄ро’’ти ватва̄ йа̄ва тема̄сам̣ йа̄чим̣су. тада̄ ра̄джа̄ ‘‘ган̣хатха̄’’ти ада̄си.
те бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ а̄хам̣су – ‘‘иччха̄ма майам̣, бханте, бхагавантам̣ тема̄сам̣ упат̣т̣ха̄тум̣, адхива̄сету но, бханте, бхагава̄ имам̣ тема̄сам̣ васса̄ва̄са’’нти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена. те тайо аттано джанападе нийуттакапурисасса лекхам̣ песесум̣ ‘‘имам̣ тема̄сам̣ амхехи бхагава̄ упат̣т̣ха̄таббо, виха̄рам̣ а̄дим̣ катва̄ саббам̣ бхагавато упат̣т̣ха̄насамбха̄рам̣ сампа̄дехӣ’’ти. со саббам̣ сампа̄детва̄ пат̣ипесеси. те ка̄са̄йаваттханиваттха̄ хутва̄ пурисасахассехи веййа̄ваччакарехи бхагавантам̣ бхиккхусан̇гхан̃ча саккаччам̣ упат̣т̣хахама̄на̄ джанападам̣ нетва̄ виха̄рам̣ ниййа̄тетва̄ вассам̣ васа̄песум̣.
тесам̣ бхан̣д̣а̄га̄рико еко гахапатипутто сападжа̄патико саддхо ахоси пасанно. со буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса да̄наваттам̣ саккаччам̣ ада̄си. джанападе нийуттакапурисо там̣ гахетва̄ джа̄нападехи ека̄дасаматтехи пурисасахассехи саддхим̣ саккаччамева да̄нам̣ паватта̄песи. таттха кечи джа̄напада̄ пат̣ихатачитта̄ ахесум̣. те да̄насса антара̄йам̣ катва̄ деййадхаммам̣ аттана̄ кха̄дим̣су, бхаттаса̄лан̃ча аггина̄ дахим̣су. пава̄рита̄ ра̄джапутта̄ бхагавато сакка̄рам̣ катва̄ бхагавантам̣ пураккхатва̄ питу сантикамева пачча̄гамим̣су. таттха гантва̄ бхагава̄ паринибба̄йи. ра̄джапутта̄ ча джанападе нийуттакапурисо ча бхан̣д̣а̄га̄рико ча анупуббена ка̄лам̣ катва̄ саддхим̣ париса̄йа сагге уппаджджим̣су, пат̣ихатачитта̄ джана̄ нирайе уппаджджим̣су. евам̣ тесам̣ убхайесам̣ джана̄нам̣ саггато саггам̣ нирайато нирайам̣ упападжджанта̄нам̣ два̄навутикаппа̄ вӣтиватта̄.
атха имасмим̣ бхаддакаппе кассапасса бхагавато ка̄ле те пат̣ихатачитта̄ джана̄ петесу уппанна̄. тада̄ манусса̄ аттано аттано н̃а̄така̄нам̣ пета̄нам̣ аттха̄йа да̄нам̣ датва̄ уддисанти ‘‘идам̣ но н̃а̄тӣнам̣ хотӯ’’ти, те сампаттим̣ лабханти. атха имепи пета̄ там̣ дисва̄ кассапам̣ самма̄самбуддхам̣ упасан̇камитва̄ пуччхим̣су – ‘‘ким̣ ну кхо, бханте, майампи еварӯпам̣ сампаттим̣ лабхеййа̄ма̄’’ти? бхагава̄ а̄ха – ‘‘ида̄ни на лабхатха, ана̄гате пана готамо на̄ма самма̄самбуддхо бхависсати, тасса бхагавато ка̄ле бимбиса̄ро на̄ма ра̄джа̄ бхависсати, со тумха̄кам̣ ито два̄навутикаппе н̃а̄ти ахоси, со буддхасса да̄нам̣ датва̄ тумха̄кам̣ уддисиссати, тада̄ лабхиссатха̄’’ти. евам̣ вутте кира тесам̣ пета̄нам̣ там̣ вачанам̣ ‘‘све лабхиссатха̄’’ти вуттам̣ вийа ахоси.
тато екасмим̣ буддхантаре вӣтиватте амха̄кам̣ бхагава̄ уппаджджи. тепи тайо ра̄джапутта̄ пурисасахассена саддхим̣ девалокато чавитва̄ магадхарат̣т̣хе бра̄хман̣акуле уппаджджитва̄ анупуббена та̄пасапаббаджджам̣ паббаджитва̄ гайа̄сӣсе тайо джат̣ила̄ ахесум̣, джанападе нийуттакапурисо ра̄джа̄ бимбиса̄ро ахоси, бхан̣д̣а̄га̄рико гахапатипутто виса̄кхо на̄ма сет̣т̣хи ахоси, тасса паджа̄пати дхаммадинна̄ на̄ма сет̣т̣хидхӣта̄ ахоси, авасеса̄ пана париса̄ ран̃н̃о ева парива̄ра̄ хутва̄ ниббаттим̣су.
амха̄кампи бхагава̄ локе уппаджджитва̄ саттасатта̄хам̣ атиккамитва̄ анупуббена ба̄ра̄н̣асим̣ а̄гамма дхаммачаккам̣ паваттетва̄ пан̃чаваггийе а̄дим̣ катва̄ йа̄ва сахассапарива̄ре тайо джат̣иле винетва̄ ра̄джагахам̣ агама̄си. таттха ча тадахупасан̇камантам̣йева ра̄джа̄нам̣ бимбиса̄рам̣ сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄песи саддхим̣ ека̄дасанахутехи ан̇гамагадхава̄сӣхи бра̄хман̣агахапатикехи. атха ран̃н̃а̄ сва̄тана̄йа бхаттена нимантито адхива̄сетва̄ дутийадивасе ма̄н̣авакаван̣н̣ена саккена дева̄наминдена пурато гаччхантена –
‘‘данто дантехи саха пура̄н̣аджат̣илехи, виппамутто виппамуттехи;
син̇гӣниккхасаван̣н̣о, ра̄джагахам̣ па̄виси бхагава̄’’ти. (маха̄ва. 58) –
евама̄дӣхи га̄тха̄хи абхиттхавийама̄но ра̄джагахам̣ пависитва̄ ран̃н̃о нивесане маха̄да̄нам̣ сампат̣иччхи. те пана пета̄ ‘‘ида̄ни ра̄джа̄ да̄нам̣ амха̄кам̣ уддисиссати, ида̄ни уддисиссатӣ’’ти а̄са̄йа сампарива̄ретва̄ ат̣т̣хам̣су.
ра̄джа̄ да̄нам̣ датва̄ ‘‘каттха ну кхо бхагава̄ вихареййа̄’’ти бхагавато виха̄рат̣т̣ха̄намева чинтеси, на там̣ да̄нам̣ кассачи уддиси. татха̄ там̣ да̄нам̣ алабханта̄ пета̄ чхинна̄са̄ хутва̄ раттийам̣ ран̃н̃о нивесане ативийа бхим̣санакам̣ виссарамакам̣су. ра̄джа̄ бхайасанта̄сасам̣вегам̣ а̄паджджитва̄ вибха̄та̄йа раттийа̄ бхагавато а̄рочехи – ‘‘еварӯпам̣ саддам̣ ассосим̣, ким̣ ну кхо ме, бханте, бхависсатӣ’’ти? бхагава̄ ‘‘ма̄ бха̄йи, маха̄ра̄джа, на те кин̃чи па̄пакам̣ бхависсати, апича кхо санти те пура̄н̣ан̃а̄така̄ петесу уппанна̄. те екам̣ буддхантарам̣ тамева пачча̄сӣсанта̄ ‘буддхасса да̄нам̣ датва̄ амха̄кам̣ уддисиссатӣ’ти вичаранта̄ тайа̄ хиййо да̄нам̣ датва̄ на уддиситатта̄ чхинна̄са̄ хутва̄ татха̄рӯпам̣ виссарамакам̣сӯ’’ти а̄ха. ‘‘ким̣ ида̄нипи, бханте, динне те лабхеййу’’нти? ‘‘а̄ма, маха̄ра̄джа̄’’ти. ‘‘тена хи, бханте, адхива̄сету ме бхагава̄ аджджатана̄йа да̄нам̣, тесам̣ уддисисса̄мӣ’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.
ра̄джа̄ нивесанам̣ гантва̄ маха̄да̄нам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ бхагавато ка̄лам̣ а̄роча̄песи. бхагава̄ ра̄джантепурам̣ гантва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. те пета̄ ‘‘апи на̄ма аджджа лабхеййа̄ма̄’’ти гантва̄ тирокут̣т̣а̄дӣсу ат̣т̣хам̣су. бхагава̄ татха̄ ака̄си, йатха̄ те саббева ран̃н̃о а̄па̄тхам̣ гата̄ ахесум̣. ра̄джа̄ даккхин̣одакам̣ денто ‘‘идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хотӯ’’ти уддиси. та̄вадева пета̄нам̣ камалакувалайасан̃чханна̄ поккхаран̣ийо ниббаттим̣су. те таттха нхатва̄ ча пивитва̄ ча пат̣иппассаддхадаратхакиламатхапипа̄са̄ суван̣н̣аван̣н̣а̄ ахесум̣. ра̄джа̄ йа̄гукхаджджабходжджа̄ни датва̄ уддиси. тесам̣ тан̇кхан̣ан̃н̃ева диббайа̄гукхаджджабходжджа̄ни ниббаттим̣су. те та̄ни парибхун̃джитва̄ пӣн̣индрийа̄ ахесум̣. атха ваттхасена̄сана̄ни датва̄ уддиси. тесам̣ диббаваттхапа̄са̄дапаччаттхаран̣асеййа̄диалан̇ка̄равидхайо ниббаттим̣су. са̄ ча тесам̣ сампатти сабба̄пи йатха̄ ран̃н̃о па̄кат̣а̄ хоти, татха̄ бхагава̄ адхит̣т̣ха̄си. ра̄джа̄ там̣ дисва̄ ативийа аттамано ахоси. тато бхагава̄ бхутта̄вӣ пава̄рито ран̃н̃о бимбиса̄расса анумоданаттхам̣ тирокут̣т̣апетаваттхум̣ абха̄си –
14. ‘‘тирокут̣т̣есу тит̣т̣ханти, сандхисин̇гха̄т̣акесу ча;
два̄раба̄ха̄су тит̣т̣ханти, а̄гантва̄на сакам̣ гхарам̣.
15. ‘‘пахӯте аннапа̄намхи, кхаджджабходждже упат̣т̣хите;
на тесам̣ кочи сарати, сатта̄нам̣ каммапаччайа̄.
16. ‘‘евам̣ даданти н̃а̄тӣнам̣, йе хонти анукампака̄;
сучим̣ пан̣ӣтам̣ ка̄лена, каппийам̣ па̄набходжанам̣.
17. ‘‘идам̣ во н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо;
те ча таттха сама̄гантва̄, н̃а̄типета̄ сама̄гата̄;
пахӯте аннапа̄намхи, саккаччам̣ анумодаре.
18. ‘‘чирам̣ джӣванту но н̃а̄тӣ, йесам̣ хету лабха̄масе;
амха̄кан̃ча ката̄ пӯджа̄, да̄йака̄ ча аниппхала̄.
19. ‘‘на хи таттха каси аттхи, гораккхеттха на виджджати;
ван̣иджджа̄ та̄дисӣ наттхи, хиран̃н̃ена кайа̄кайам̣;
ито диннена йа̄пенти, пета̄ ка̄лагата̄ тахим̣.
20. ‘‘уннаме удакам̣ вут̣т̣хам̣, йатха̄ ниннам̣ паваттати;
евамева ито диннам̣, пета̄нам̣ упакаппати.
21. ‘‘йатха̄ ва̄риваха̄ пӯра̄, парипӯренти са̄гарам̣;
евамева ито диннам̣, пета̄нам̣ упакаппати.
22. ‘‘ада̄си ме ака̄си ме, н̃а̄тимитта̄ сакха̄ ча ме;
пета̄нам̣ даккхин̣ам̣ даджджа̄, пуббе катамануссарам̣.
23. ‘‘на хи рун̣н̣ам̣ ва̄ соко ва̄, йа̄ чан̃н̃а̄ паридевана̄;
на там̣ пета̄наматтха̄йа, евам̣ тит̣т̣ханти н̃а̄тайо.
24. ‘‘айан̃ча кхо даккхин̣а̄ динна̄, сан̇гхамхи суппатит̣т̣хита̄;
дӣгхараттам̣ хита̄йасса, т̣ха̄насо упакаппати.
25. ‘‘со н̃а̄тидхаммо ча айам̣ нидассито, пета̄на пӯджа̄ ча ката̄ ул̣а̄ра̄;
балан̃ча бхиккхӯнамануппадиннам̣, тумхехи пун̃н̃ам̣ пахутам̣ анаппака’’нти.
14. таттха тирокут̣т̣есӯти кут̣т̣а̄нам̣ парабха̄гесу. тит̣т̣хантӣти нисаджджа̄дипат̣иккхепато т̣ха̄накаппанавачанаметам̣, гехапа̄ка̄ракут̣т̣а̄нам̣ два̄рато бахи ева тит̣т̣хантӣти аттхо. сандхисин̇гха̄т̣акесу ча̄ти сандхӣсу ча син̇гха̄т̣акесу ча. сандхӣти чатуккон̣араччха̄, гхарасандхибхиттисандхиа̄локасандхийопи вуччанти. син̇гха̄т̣ака̄ти тикон̣араччха̄. два̄раба̄ха̄су тит̣т̣хантӣти нагарадва̄рагхарадва̄ра̄нам̣ ба̄ха̄ нисса̄йа тит̣т̣ханти. а̄гантва̄на сакам̣ гхаранти сакагхарам̣ на̄ма пуббан̃а̄тигхарампи аттана̄ са̄мибха̄вена аджджха̄вуттхагхарампи, тадубхайампи те йасма̄ сакагхарасан̃н̃а̄йа а̄гаччханти, тасма̄ ‘‘а̄гантва̄на сакам̣ гхара’’нти а̄ха.
15. евам̣ бхагава̄ пуббе анаджджха̄вуттхапуббампи пуббан̃а̄тигхаратта̄ бимбиса̄ранивесанам̣ сакагхарасан̃н̃а̄йа а̄гантва̄ тирокут̣т̣а̄дӣсу т̣хите исса̄маччхарийапхалам̣ анубхаванте ативийа дуддасикавирӯпабхайа̄накадассане бахӯ пете ран̃н̃о дассенто ‘‘тирокут̣т̣есу тит̣т̣хантӣ’’ти га̄тхам̣ ватва̄ пуна техи катасса каммасса да̄рун̣абха̄вам̣ дассенто ‘‘пахӯте аннапа̄намхӣ’’ти дутийага̄тхама̄ха.
таттха пахӯтети анаппаке бахумхи, йа̄вадаттхети аттхо. ба-ка̄расса хи па-ка̄ро лаббхати ‘‘паху санто на бхаратӣ’’тиа̄дӣсу (су. ни. 98) вийа. кечи пана ‘‘бахуке’’ти пат̣ханти, со пана пама̄дапа̄т̣хо. аннапа̄намхӣти анне ча па̄не ча. кхаджджабходжджети кхадждже ча бходждже ча. етена аситапӣтакха̄йитаса̄йитавасена чатуббидхампи а̄ха̄рам̣ дассети. упат̣т̣хитети упагамма т̣хите саджджите, пат̣ийаттети аттхо. на тесам̣ кочи сарати сатта̄нанти тесам̣ петтивисайе уппанна̄нам̣ сатта̄нам̣ кочи ма̄та̄ ва̄ пита̄ ва̄ путто ва̄ натта̄ ва̄ на сарати. ким̣ ка̄ран̣а̄? каммапаччайа̄ти, аттана̄ катасса ада̄нада̄напат̣иседхана̄дибхедасса кадарийакаммасса ка̄ран̣абха̄вато. тан̃хи каммам̣ тесам̣ н̃а̄тӣнам̣ саритум̣ на дети.
16. евам̣ бхагава̄ анаппакепи аннапа̄на̄димхи виджджама̄не н̃а̄тӣнам̣ пачча̄сӣсанта̄нам̣ пета̄нам̣ каммапхалена н̃а̄така̄нам̣ ануссаран̣аматтасса̄пи абха̄вам̣ дассетва̄ ида̄ни петтивисайупапанне н̃а̄таке уддисса ран̃н̃а̄ диннада̄нам̣ пасам̣санто ‘‘евам̣ даданти н̃а̄тӣна’’нти татийага̄тхама̄ха.