3. чӯл̣авагго
1. абхиджджама̄напетаваттхуван̣н̣ана̄
абхиджджама̄не ва̄римхӣти идам̣ саттхари вел̣уване вихаранте ан̃н̃атарам̣ луддапетам̣ а̄раббха вуттам̣. ба̄ра̄н̣асийам̣ кира апарадиса̄бха̄ге па̄раган̇га̄йа ва̄сабхага̄мам̣ атиккамитва̄ чундат̣т̣хилана̄маке га̄ме еко луддако ахоси. со аран̃н̃е миге вадхитва̄ варамам̣сам̣ ан̇га̄ре пачитва̄ кха̄дитва̄ авасесам̣ пан̣н̣апут̣е бандхитва̄ ка̄джена гахетва̄ га̄мам̣ а̄гаччхати. там̣ ба̄лада̄рака̄ га̄мадва̄ре дисва̄ ‘‘мам̣сам̣ ме дехи, мам̣сам̣ ме дехӣ’’ти хаттхе паса̄ретва̄ упадха̄ванти. со тесам̣ тхокам̣ тхокам̣ мам̣сам̣ дети. атхекадивасам̣ мам̣сам̣ алабхитва̄ удда̄лакапуппхам̣ пил̣андхитва̄ бахун̃ча хаттхена гахетва̄ га̄мам̣ гаччхантам̣ там̣ да̄рака̄ га̄мадва̄ре дисва̄ ‘‘мам̣сам̣ ме дехи, мам̣сам̣ ме дехӣ’’ти хаттхе паса̄ретва̄ упадха̄вим̣су. со тесам̣ екекам̣ пуппхаман̃джарим̣ ада̄си.
атха апарена самайена ка̄лам̣ катва̄ петесу ниббатто нагго вирӯпарӯпо бхайа̄накадассано супинепи аннапа̄нам̣ аджа̄нанто сӣсе а̄бандхитаудда̄лакакусумама̄ла̄кала̄по ‘‘чундат̣т̣хила̄йам̣ н̃а̄така̄нам̣ сантике кин̃чи лабхисса̄мӣ’’ти ган̇га̄йа удаке абхиджджама̄не пат̣исотам̣ падаса̄ гаччхати. тена ча самайена колийо на̄ма ран̃н̃о бимбиса̄расса маха̄матто купитам̣ паччантам̣ вӯпасаметва̄ пат̣иниваттенто хаттхиасса̄дипарива̄рабалам̣ тхалапатхена песетва̄ сайам̣ ган̇га̄йа надийа̄ анусотам̣ на̄ва̄йа а̄гаччханто там̣ петам̣ татха̄ гаччхантам̣ дисва̄ пуччханто –
387. ‘‘абхиджджама̄не ва̄римхи, ган̇га̄йа идха гаччхаси;
нагго пуббаддхапетова, ма̄ладха̄рӣ алан̇като;
кухим̣ гамиссаси пета, каттха ва̄со бхависсатӣ’’ти. –
га̄тхама̄ха. таттха абхиджджама̄нети паданиккхепена абхиджджама̄не сан̇гха̄те, ва̄римхи ган̇га̄йа̄ти ган̇га̄йа надийа̄ удаке. идха̄ти имасмим̣ т̣ха̄не. пуббаддхапетова̄ти ка̄йасса пуримаддхена апето вийа апетайонико девапутто вийа. катхам̣? ма̄ладха̄рӣ алан̇катоти, ма̄ла̄хи пил̣андхитва̄ алан̇катасӣсагготи аттхо. каттха ва̄со бхависсатӣти катарасмим̣ га̄ме десе ва̄ туйхам̣ нива̄со бхависсати, там̣ катхехӣти аттхо.
ида̄ни йам̣ тада̄ тена петена колийена ча вуттам̣, там̣ дассетум̣ сан̇гӣтика̄ра̄ –
388. ‘‘чундат̣т̣хилам̣ гамисса̄ми, пето со ити бха̄сати;
антаре ва̄сабхага̄мам̣, ба̄ра̄н̣асин̃ча сантике.
389. ‘‘тан̃ча дисва̄ маха̄матто, колийо ити виссуто;
саттум̣ бхаттан̃ча петасса, пӣтакан̃ча йугам̣ ада̄.
390. ‘‘на̄ва̄йа тит̣т̣хама̄на̄йа, каппакасса ада̄пайи;
каппакасса падиннамхи, т̣ха̄не петасса диссатха.
391. ‘‘тато суваттхавасано, ма̄ладха̄рӣ алан̇като;
т̣ха̄не т̣хитасса петасса, даккхин̣а̄ упакаппатха;
тасма̄ даджджетха пета̄нам̣, анукампа̄йа пунаппуна’’нти. – га̄тха̄йо авочум̣;
388. таттха чундат̣т̣хиланти евам̣на̄макам̣ га̄мам̣. антаре ва̄сабхага̄мам̣, ба̄ра̄н̣асин̃ча сантикети ва̄сабхага̄масса ча ба̄ра̄н̣асийа̄ ча вемаджджхе. антара̄-саддайогена хетам̣ са̄мйаттхе упайогавачанам̣. ба̄ра̄н̣асийа̄ сантике хи со га̄моти. айан̃хеттха аттхо – антаре ва̄сабхага̄масса ча ба̄ра̄н̣асийа̄ ча йо чундат̣т̣хилана̄мако га̄мо ба̄ра̄н̣асийа̄ авидӯре, там̣ га̄мам̣ гамисса̄мӣти.
389. колийо ити виссутоти колийоти евам̣пака̄ситана̄мо. саттум̣ бхаттан̃ча̄ти саттун̃чева бхаттан̃ча. пӣтакан̃ча йугам̣ ада̄ти пӣтакам̣ суван̣н̣аван̣н̣ам̣ екам̣ ваттхайуган̃ча ада̄си.
390. када̄ ада̄сӣти че а̄ха на̄ва̄йа тит̣т̣хама̄на̄йа. каппакасса ада̄пайӣти гаччхантим̣ на̄вам̣ т̣хапетва̄ таттха екасса нха̄питасса упа̄сакасса да̄песи, диннамхи ваттхайугети йоджана̄. т̣ха̄нети т̣ха̄насо тан̇кхан̣ан̃н̃ева. петасса диссатха̄ти петасса сарӣре пан̃н̃а̄йиттха, тасса нива̄санапа̄рупанаваттхам̣ сампаджджи. тена̄ха ‘‘тато суваттхавасано, ма̄ладха̄рӣ алан̇като’’ти, суваттхавасано ма̄ла̄бхаран̣ехи суман̣д̣итапаса̄дхито. т̣ха̄не т̣хитасса петасса, даккхин̣а̄ упакаппатха̄ти даккхин̣еййат̣т̣ха̄не т̣хита̄ панеса̄ даккхин̣а̄ тасса петасса йасма̄ упакаппати, винийогам̣ агама̄си. тасма̄ даджджетха пета̄нам̣, анукампа̄йа пунаппунанти пета̄нам̣ анукампа̄йа пете уддисса пунаппунам̣ даккхин̣ам̣ дадеййа̄ти аттхо.
атха со колийамаха̄матто там̣ петам̣ анукампама̄но да̄навидхим̣ сампа̄детва̄ анусотам̣ а̄гантва̄ сӯрийе уггаччханте ба̄ра̄н̣асим̣ сампа̄пун̣и. бхагава̄ ча тесам̣ ануггахаттхам̣ а̄ка̄сена а̄гантва̄ ган̇га̄тӣре ат̣т̣ха̄си. колийамаха̄маттопи на̄ва̄то отаритва̄ хат̣т̣хапахат̣т̣хо бхагавантам̣ нимантеси – ‘‘адхива̄сетха ме, бханте, бхагава̄ аджджатана̄йа бхаттам̣ анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена. со бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ та̄вадева раман̣ӣйе бхӯмибха̄ге махантам̣ са̄кха̄ман̣д̣апам̣ упари чатӯсу ча пассесу на̄на̄вира̄гаван̣н̣авичиттавивидхавасанасамалан̇катам̣ ка̄ретва̄ таттха бхагавато а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ ада̄си. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане.
атха со маха̄матто бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ гандхапуппха̄дӣхи пӯджетва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисинно хет̣т̣ха̄ аттано вуттавачанам̣ петасса ча пат̣ивачанам̣ бхагавато а̄рочеси. бхагава̄ ‘‘бхиккхусан̇гхо а̄гаччхатӯ’’ти чинтеси. чинтитасаманантарамева буддха̄нубха̄васан̃чодито суван̣н̣ахам̣саган̣о вийа дхатарат̣т̣хахам̣сара̄джам̣ бхиккхусан̇гхо дхаммара̄джам̣ сампарива̄реси. та̄вадева маха̄джано саннипати ‘‘ул̣а̄ра̄ дхаммадесана̄ бхависсатӣ’’ти. там̣ дисва̄ пасаннама̄насо маха̄матто буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сантаппеси. бхагава̄ катабхаттакиччо маха̄джанасса анукампа̄йа ‘‘ба̄ра̄н̣асисамӣпага̄мава̄сино саннипатантӯ’’ти адхит̣т̣ха̄си. саббе ча те иддхибалена маха̄джана̄ саннипатим̣су, ул̣а̄ре часса пете па̄кат̣е ака̄си. тесу кечи чхиннабхиннапилотикакхан̣д̣адхара̄, кечи аттано кесехева пат̣иччха̄дитакопина̄, кечи нагга̄ йатха̄джа̄тарӯпа̄ кхуппипа̄са̄бхибхӯта̄ тачапарийонаддха̄ ат̣т̣химаттасарӣра̄ ито чито ча париббхаманта̄ маха̄джанасса паччаккхато пан̃н̃а̄йим̣су.
атха бхагава̄ татха̄рӯпам̣ иддха̄бхисан̇кха̄рам̣ абхисан̇кха̄си, йатха̄ те екаджджхам̣ саннипатитва̄ аттана̄ катам̣ па̄пакаммам̣ маха̄джанасса паведесум̣. таматтхам̣ дӣпента̄ сан̇гӣтика̄ра̄ –
392. ‘‘са̄туннавасана̄ еке, ан̃н̃е кесанива̄сана̄;
пета̄ бхатта̄йа гаччханти, паккаманти дисодисам̣.
393. ‘‘дӯре еке падха̄витва̄, аладдха̄ва ниваттаре;
чха̄та̄ памуччхита̄ бханта̄, бхӯмийам̣ пат̣исумбхита̄.
394. ‘‘кечи таттха папатитва̄, бхӯмийам̣ пат̣исумбхита̄;
пуббе акатакалйа̄н̣а̄, аггидад̣д̣ха̄ва а̄тапе.
395. ‘‘майам̣ пуббе па̄падхамма̄, гхаран̣ӣ кулама̄таро;
сантесу деййадхаммесу, дӣпам̣ на̄камха аттано.
396. ‘‘пахӯтам̣ аннапа̄нампи, аписсу авакирӣйати;
саммаггате паббаджите, на ча кин̃чи адамхасе.
397. ‘‘акаммака̄ма̄ аласа̄, са̄дука̄ма̄ махаггхаса̄;
а̄лопапин̣д̣ада̄та̄ро, пат̣иггахе парибха̄симхасе.
398. ‘‘те гхара̄ та̄ ча да̄сийо, та̄нева̄бхаран̣а̄ни но;
те ан̃н̃е парича̄ренти, майам̣ дуккхасса бха̄гино.
399. ‘‘вен̣ӣ ва̄ аван̃н̃а̄ хонти, ратхака̄рӣ ча дуббхика̄;
чан̣д̣а̄лӣ капан̣а̄ хонти, каппака̄ ча пунаппунам̣.
400. ‘‘йа̄ни йа̄ни нихӣна̄ни, кула̄ни капан̣а̄ни ча;
тесу тесвева джа̄йанти, еса̄ маччхарино гати.
401. ‘‘пуббе ча катакалйа̄н̣а̄, да̄йака̄ вӣтамаччхара̄;
саггам̣ те парипӯренти, обха̄сенти ча нанданам̣.
402. ‘‘веджайанте ча па̄са̄де, рамитва̄ ка̄мака̄мино;
учча̄кулесу джа̄йанти, сабхогесу тато чута̄.
403. ‘‘кӯт̣а̄га̄ре ча па̄са̄де, паллан̇ке понакаттхате;
бӣджитан̇га̄ морахаттхехи, куле джа̄та̄ йасассино.
404. ‘‘ан̇като ан̇кам̣ гаччханти, ма̄ладха̄рӣ алан̇ката̄;
дха̄тийо упатит̣т̣ханти, са̄йам̣ па̄там̣ сукхесино.
405. ‘‘найидам̣ акатапун̃н̃а̄нам̣, катапун̃н̃а̄намевидам̣;
асокам̣ нанданам̣ раммам̣, тидаса̄нам̣ маха̄ванам̣.
406. ‘‘сукхам̣ акатапун̃н̃а̄нам̣, идха наттхи параттха ча;
сукхан̃ча катапун̃н̃а̄нам̣, идха чева параттха ча.
407. ‘‘тесам̣ сахабйака̄ма̄нам̣, каттаббам̣ кусалам̣ бахум̣;
катапун̃н̃а̄ хи моданти, сагге бхогасаман̇гино’’ти. – га̄тха̄йо авочум̣;
392. таттха са̄туннавасана̄ти чхиннабхиннапилотикакхан̣д̣анива̄сана̄. екети екачче. кесанива̄сана̄ти кесехева пат̣иччха̄дитакопина̄. бхатта̄йа гаччхантӣти ‘‘аппева на̄ма ито гата̄ йаттха ва̄ таттха ва̄ кин̃чи уччхит̣т̣хабхаттам̣ ва̄ вамитабхаттам̣ ва̄ габбхамала̄дикам̣ ва̄ лабхеййа̄ма̄’’ти каттхачидева ат̣т̣хатва̄ гха̄саттха̄йа гаччханти. паккаманти дисодисанти дисато дисам̣ анекайоджанантарикам̣ т̣ха̄нам̣ паккаманти.
393. дӯрети дӯрева т̣ха̄не. екети екачче пета̄. падха̄витва̄ти гха̄саттха̄йа упадха̄витва̄. аладдха̄ва ниваттарети кин̃чи гха̄сам̣ ва̄ па̄нӣйам̣ ва̄ алабхитва̄ ева ниваттанти. памуччхита̄ти кхуппипа̄са̄дидуккхена сан̃джа̄тамуччха̄. бханта̄ти париббхаманта̄. бхӯмийам̣ пат̣исумбхита̄ти та̄йа ева муччха̄йа уппаттийа̄ т̣хатва̄ аваккхиттаматтика̄пин̣д̣а̄ вийа виссусситва̄ патхавийам̣ патита̄.
394. таттха̄ти гатат̣т̣ха̄не. бхӯмийам̣ пат̣исумбхита̄ти папа̄те патита̄ вийа джигхаччха̄дидуккхена т̣ха̄тум̣ асаматтхабха̄вена бхӯмийам̣ патита̄, таттха ва̄ гатат̣т̣ха̄не гха̄са̄дӣнам̣ ала̄бхена чхинна̄са̄ хутва̄ кеначи пат̣имукхам̣ сумбхита̄ потхита̄ вийа бхӯмийам̣ патита̄ хонтӣти аттхо. пуббе акатакалйа̄н̣а̄ти пуримабхаве акатакусала̄. аггидад̣д̣ха̄ва а̄тапети нида̄гхака̄ле а̄тапат̣т̣ха̄не аггина̄ дад̣д̣ха̄ вийа, кхуппипа̄саггина̄ д̣айхама̄на̄ маха̄дуккхам̣ анубхавантӣти аттхо.
395. пуббети атӣтабхаве. па̄падхамма̄ти иссукӣмаччхарӣа̄дибха̄вена ла̄макасабха̄ва̄. гхаран̣ӣти гхараса̄минийо. кулама̄тароти кулада̄рака̄нам̣ ма̄таро, кулапуриса̄нам̣ ва̄ ма̄таро. дӣпанти патит̣т̣хам̣, пун̃н̃анти аттхо. тан̃хи сатта̄нам̣ сугатӣсу патит̣т̣ха̄бха̄вато ‘‘патит̣т̣ха̄’’ти вуччати. на̄камха̄ти на каримха.
396. пахӯтанти бахум̣. аннапа̄нампӣти аннан̃ча па̄нан̃ча. аписсу авакирӣйатӣти сӯти нипа̄таматтам̣, апи авакирӣйати чхат̣т̣ӣйати. саммаггатети самма̄ гате самма̄ пат̣ипанне самма̄ пат̣ипанна̄йа. паббаджитети паббаджита̄йа. сампада̄не хи идам̣ бхуммавачанам̣. саммаггате ва̄ паббаджите сати лаббхама̄нети аттхо. на ча кин̃чи адамхасети ‘‘кин̃чиматтампи деййадхаммам̣ на̄дамха̄’’ти виппат̣иса̄ра̄бхибхӯта̄ ваданти.
397. акаммака̄ма̄ти са̄дхӯти акаттаббам̣ каммам̣ акусалам̣ ка̄ментӣти акаммака̄ма̄, са̄дхӯхи ва̄ каттаббам̣ кусалам̣ ка̄ментӣти каммака̄ма̄, на каммака̄ма̄ти акаммака̄ма̄, кусаладхаммесу аччхандика̄ти аттхо. аласа̄ти кусӣта̄ кусалакаммакаран̣е ниббӣрийа̄. са̄дука̄ма̄ти са̄тамадхураваттхупийа̄. махаггхаса̄ти маха̄бходжана̄, убхайена̄пи сундаран̃ча мадхуран̃ча бходжанам̣ лабхитва̄ аттхика̄нам̣ кин̃чи адатва̄ сайамева бхун̃джита̄роти дассети. а̄лопапин̣д̣ада̄та̄роти а̄лопаматтассапи бходжанапин̣д̣асса да̄йака̄. пат̣иггахети тасса пат̣игган̣ханаке. парибха̄симхасети парибхавам̣ каронта̄ бха̄симха, аваман̃н̃имха уппан̣д̣имха̄ ча̄ти аттхо.
398. те гхара̄ти йаттха майам̣ пуббе ‘‘амха̄кам̣ гхара’’нти маматтам̣ акаримха̄, та̄ни гхара̄ни йатха̄т̣хита̄ни, ида̄ни но на кин̃чи упакаппатӣти адхиппа̄йо. та̄ ча да̄сийо та̄нева̄бхаран̣а̄ни ноти еттха̄пи есева найо. таттха ноти амха̄кам̣. тети те гхара̄дике. ан̃н̃е парича̄ренти, парибхога̄дивасена винийогам̣ каронтӣти аттхо. майам̣ дуккхасса бха̄гиноти майам̣ пана пуббе кевалам̣ кӣл̣анаппасута̄ хутва̄ са̄патеййам̣ паха̄йа гаманӣйам̣ ануга̄микам̣ ка̄тум̣ аджа̄нанта̄ ида̄ни кхуппипа̄са̄дидуккхасса бха̄гино бхава̄ма̄ти атта̄нам̣ гараханта̄ ваданти.
399. ида̄ни йасма̄ петайонито чавитва̄ мануссесу уппаджджанта̄пи сатта̄ йебхуййена тассева каммасса випа̄ка̄васесена хӣнаджа̄тика̄ капан̣авуттинова хонти, тасма̄ таматтхам̣ дассетум̣ ‘‘вен̣ива̄’’тиа̄дина̄ две га̄тха̄ вутта̄. таттха вен̣ива̄ти венаджа̄тика̄, вилӣвака̄ра̄ нал̣ака̄ра̄ хонтӣти аттхо. ва̄-саддо анийаматтхо. аван̃н̃а̄ти аван̃н̃еййа̄, аваджа̄нитабба̄ти вуттам̣ хоти. ‘‘вамбхана̄’’ти ва̄ па̄т̣хо, парехи ба̄дханӣйа̄ти аттхо. ратхака̄рӣти чаммака̄рино. дуббхика̄ти миттадуббхика̄ митта̄нам̣ ба̄дхика̄. чан̣д̣а̄лӣти чан̣д̣а̄ладжа̄тика̄. капан̣а̄ти ваниббака̄ ативийа ка̄рун̃н̃аппатта̄. каппака̄ти каппакаджа̄тика̄, саббаттха ‘‘хонти пунаппуна’’нти йоджана̄, апара̄парампи имесу нихӣнакулесу уппаджджантӣти вуттам̣ хоти.
400. тесу тесвева джа̄йантӣти йа̄ни йа̄ни ан̃н̃а̄нипи неса̄дапуккусакула̄дӣни капан̣а̄ни ативийа вамбханийа̄ни парамадуггата̄ни ча, тесу тесу ева нихӣнакулесу маччхарийамалена петесу ниббаттитва̄ тато чута̄ ниббаттанти. тена̄ха ‘‘еса̄ маччхарино гатӣ’’ти.
401. евам̣ акатапун̃н̃а̄нам̣ сатта̄нам̣ гатим̣ дассетва̄ ида̄ни катапун̃н̃а̄нам̣ гатим̣ дассетум̣ ‘‘пуббе ча катакалйа̄н̣а̄’’ти сатта га̄тха̄ вутта̄. таттха саггам̣ те парипӯрентӣти йе пуббе пуримаджа̄тийам̣ катакалйа̄н̣а̄ да̄йака̄ да̄напун̃н̃а̄бхирата̄ вигатамаламаччхера̄, те аттано рӯпасампаттийа̄ чева парива̄расампаттийа̄ ча саггам̣ девалокам̣ парипӯренти парипун̣н̣ам̣ каронти. обха̄сенти ча нандананти на кевалам̣ парипӯрентийева, атха кхо каппаруккха̄дӣнам̣ пабха̄хи сабха̄венева обха̄сама̄нампи нанданаванам̣ аттано ваттха̄бхаран̣аджутӣхи сарӣраппабха̄йа ча абхибхавитва̄ чева обха̄сетва̄ ча джотенти.
402. ка̄мака̄миноти йатхиччхитесу ка̄магун̣есу йатха̄ка̄мам̣ парибхогаванто. учча̄кулесӯти уччесу кхаттийакула̄дӣсу кулесу. сабхогесӯти маха̄вибхавесу. тато чута̄ти тато девалокато чута̄.
403. кӯт̣а̄га̄ре ча па̄са̄дети кӯт̣а̄га̄ре ча па̄са̄де ча. бӣджитан̇га̄ти бӣджийама̄надеха̄. морахаттхехӣти морапин̃чхапат̣иман̣д̣итабӣджанӣхаттхехи. йасассиноти парива̄раванто рамантӣти адхиппа̄йо.
404. ан̇като ан̇кам̣ гаччхантӣти да̄ракака̄лепи н̃а̄тӣнам̣ дха̄тӣнан̃ча ан̇кат̣т̣ха̄нато ан̇кат̣т̣ха̄намева гаччханти, на бхӯмиталанти адхиппа̄йо. упатит̣т̣хантӣти упат̣т̣ха̄нам̣ каронти. сукхесиноти сукхамиччханта̄, ‘‘ма̄ сӣтам̣ ва̄ ун̣хам̣ ва̄’’ти аппакампи дуккхам̣ парихаранта̄ упатит̣т̣хантӣти адхиппа̄йо.
405. найидам̣ акатапун̃н̃а̄нанти идам̣ сокаваттхуабха̄вато асокам̣ раммам̣ раман̣ӣйам̣ тидаса̄нам̣ та̄ватим̣садева̄нам̣ маха̄ванам̣ маха̄упаванабхӯтам̣ нанданам̣ нанданаванам̣ акатапун̃н̃а̄нам̣ на хоти, техи ладдхум̣ на сакка̄ти аттхо.
406. идха̄ти имасмим̣ мануссалоке висесато пун̃н̃ам̣ карӣйати, там̣ сандха̄йа̄ха. идха̄ти ва̄ дит̣т̣хадхамме. параттха̄ти сампара̄йе.
407. тесанти техи йатха̄вуттехи девехи. сахабйака̄ма̄нанти сахабха̄вам̣ иччхантехи. бхогасаман̇гиноти бхогехи саманна̄гата̄, диббехи пан̃чака̄магун̣ехи самаппита̄ модантӣти аттхо. сесам̣ утта̄наттхамева.
евам̣ техи петехи са̄дха̄ран̣ато аттана̄ катакаммасса ча гатийа̄ пун̃н̃акаммасса ча гатийа̄ паведита̄йа сам̣виггаманасса кол̣ийа̄маччапамукхасса таттха саннипатитасса маха̄джанасса аджджха̄сайа̄нурӯпам̣ бхагава̄ виттха̄рена дхаммам̣ десеси. десана̄парийоса̄не чатура̄сӣтийа̄ па̄н̣асахасса̄нам̣ дхамма̄бхисамайо ахосӣти.
абхиджджама̄напетаваттхуван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. са̄н̣ава̄ситтхерапетаваттхуван̣н̣ана̄
кун̣д̣ина̄гарийо тхероти идам̣ саттхари вел̣уване вихаранте а̄йасмато са̄н̣ава̄ситтхерасса н̃а̄типете а̄раббха вуттам̣. атӣте кира ба̄ра̄н̣асийам̣ китавасса на̄ма ран̃н̃о путто уййа̄накӣл̣ам̣ кӣл̣итва̄ ниваттанто сунеттам̣ на̄ма паччекабуддхам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ нагарато никкхамантам̣ дисва̄ иссарийамадаматто хутва̄ ‘‘катхан̃хи на̄ма майхам̣ ан̃джалим̣ акатва̄ айам̣ мун̣д̣ако гаччхатӣ’’ти падут̣т̣хачитто хаттхиккхандхато отаритва̄ ‘‘каччи те пин̣д̣апа̄то ладдхо’’ти а̄лапанто хаттхато паттам̣ гахетва̄ патхавийам̣ па̄тетва̄ бхинди. атха нам̣ саббаттха та̄дибха̄ваппаттийа̄ ниббика̄рам̣ карун̣а̄виппха̄расоманассанипа̄тапасанначиттамева олокентам̣ ат̣т̣ха̄на̄гха̄тена дӯситачитто ‘‘ким̣ мам̣ китавасса ран̃н̃о путтам̣ на джа̄на̄си, твам̣ олокайанто майхам̣ ким̣ кариссасӣ’’ти ватва̄ авахасанто пакка̄ми. паккантаматтассева часса наракаггида̄хапат̣ибха̄го балавасарӣрада̄хо уппаджджи. со тена маха̄санта̄пена̄бхибхӯтака̄йо атиба̄л̣хам̣ дуккхаведана̄бхитунно ка̄лам̣ катва̄ авӣчӣмаха̄нирайе ниббатти.
со таттха даккхин̣апассена ва̄мапассена утта̄но авакуджджоти бахӯхи пака̄рехи париваттитва̄ чатура̄сӣти вассасахасса̄ни паччитва̄ тато чуто петесу апиримитака̄лам̣ кхуппипа̄са̄дидуккхам̣ анубхавитва̄ тато чуто имасмим̣ буддхуппа̄де кун̣д̣инагарасса самӣпе кеват̣т̣ага̄ме ниббатти. тасса джа̄тиссаран̃а̄н̣ам̣ уппаджджи, тена со пуббе аттана̄ анубхӯтапуббам̣ дуккхам̣ ануссаранто вайаппаттопи па̄пабхайена н̃а̄такехипи саддхим̣ маччхабандханаттхам̣ на гаччхати. тесу гаччхантесу маччхе гха̄тетум̣ аниччханто нилӣйати, гато ча джа̄лам̣ бхиндати, джӣванте ва̄ маччхе гахетва̄ удаке виссаджджети, тасса там̣ кирийам̣ арочанта̄ н̃а̄така̄ гехато там̣ нӣхарим̣су. еко панасса бха̄та̄ синехабаддхахадайо ахоси.
тена ча самайена а̄йасма̄ а̄нандо кун̣д̣инагарам̣ упанисса̄йа са̄н̣апаббате вихарати. атха со кеват̣т̣апутто н̃а̄такехи париччатто хутва̄ ито чито ча париббхаманто там̣ падесам̣ патто бходжанавела̄йа тхерасса сантикам̣ упасан̇ками. тхеро там̣ пуччхитва̄ бходжанена аттхикабха̄вам̣ н̃атва̄ тасса бхаттам̣ датва̄ катабхаттакиччо саббам̣ там̣ паваттим̣ н̃атва̄ дхаммакатха̄йа пасаннама̄насам̣ н̃атва̄ ‘‘паббаджиссаси, а̄вусо’’ти? ‘‘а̄ма, бханте, паббаджисса̄мӣ’’ти. тхеро там̣ пабба̄джетва̄ тена саддхим̣ бхагавато сантикам̣ агама̄си. атха нам̣ саттха̄ а̄ха – ‘‘а̄нанда, имам̣ са̄ман̣ерам̣ анукампеййа̄сӣ’’ти. со ча акатакусалатта̄ аппала̄бхо ахоси. атха нам̣ саттха̄ анугган̣ханто бхиккхӯнам̣ парибхогаттха̄йа па̄нӣйагхат̣а̄нам̣ парипӯран̣е нийоджеси. там̣ дисва̄ упа̄сака̄ тасса бахӯни ниччабхатта̄ни пат̣т̣хапесум̣.
со апарена самайена ладдхӯпасампадо арахаттам̣ патва̄ тхеро хутва̄ два̄дасахи бхиккхӯхи саддхим̣ са̄н̣апаббате васи. тасса пана н̃а̄така̄ пан̃часатаматта̄ анупачитакусалакамма̄ упачитамаччхера̄дипа̄падхамма̄ ка̄лам̣ катва̄ петесу ниббаттим̣су. тасса пана ма̄та̄питаро ‘‘еса амхехи пуббе гехато никкад̣д̣хито’’ти са̄раджджама̄на̄ там̣ анупасан̇камитва̄ тасмим̣ баддхасинехам̣ бха̄тикам̣ песесум̣. со тхерасса га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хасамайе даккхин̣аджа̄н̣уман̣д̣алам̣ патхавийам̣ патит̣т̣ха̄петва̄ катан̃джалӣ атта̄нам̣ дассетва̄ ‘‘ма̄та̄ пита̄ ча те, бханте’’тиа̄дига̄тха̄ авоча. кун̣д̣ина̄гарийо тхеротиа̄дайо пана а̄дито пан̃ча га̄тха̄ та̄сам̣ самбандхадассанаттхам̣ дхаммасан̇га̄хакехи т̣хапита̄.
408. ‘‘кун̣д̣ина̄гарийо тхеро, са̄н̣ава̄синива̄сико;
пот̣т̣хапа̄доти на̄мена, саман̣о бха̄витиндрийо.
409. ‘‘тасса ма̄та̄ пита̄ бха̄та̄, дуггата̄ йамалокика̄;
па̄пакаммам̣ каритва̄на, петалокам̣ ито гата̄.
410. ‘‘те дуггата̄ сӯчикат̣т̣а̄, киланта̄ наггино киса̄;
уттасанта̄ махатта̄са̄, на дассенти курӯрино.
411. ‘‘тасса бха̄та̄ витаритва̄, нагго екапатхекако;
чатукун̣д̣ико бхавитва̄на, тхерасса дассайӣтумам̣.
412. ‘‘тхеро ча̄манасикатва̄, тун̣хӣбхӯто атикками;
со ча вин̃н̃а̄пайӣ тхерам̣, ‘бха̄та̄ петагато ахам̣’.
413. ‘‘ма̄та̄ пита̄ ча те бханте, дуггата̄ йамалокика̄;
па̄пакаммам̣ каритва̄на, петалокам̣ ито гата̄.
414. ‘‘тена дуггата̄ сӯчикат̣т̣а̄, киланта̄ наггино киса̄;
уттасанта̄ махатта̄са̄, на дассенти курӯрино.
415. ‘‘анукампассу ка̄рун̣ико, датва̄ анва̄диса̄хи но;
тава диннена да̄нена, йа̄пессанти курӯрино’’ти.
408-9. таттха кун̣д̣ина̄гарийо тхероти евам̣на̄маке нагаре джа̄тасам̣вад̣д̣хаттхеро, ‘‘кун̣д̣иканагаро тхеро’’типи па̄т̣хо, со еваттхо. са̄н̣ава̄синива̄сикоти са̄н̣апаббатава̄сӣ. пот̣т̣хапа̄доти на̄мена̄ти на̄мена пот̣т̣хапа̄до на̄ма. саман̣оти самитапа̄по. бха̄витиндрийоти арийамаггабха̄вана̄йа бха̄витасаддха̄дииндрийо, араха̄ти аттхо. тасса̄ти тасса са̄н̣ава̄ситтхерасса. дуггата̄ти дуггатигата̄.
410. сӯчикат̣т̣а̄ти пӯтина̄ лӯкхагатта̄ ат̣т̣ака̄, сӯчика̄ти ладдхана̄ма̄йа кхуппипа̄са̄йа ат̣т̣а̄ пӣл̣ита̄. ‘‘сӯчикан̣т̣ха̄’’ти кечи пат̣ханти, сӯчичхиддасадисамукхадва̄ра̄ти аттхо. киланта̄ти килантака̄йачитта̄. наггиноти наггарӯпа̄ ниччол̣а̄. киса̄ти ат̣т̣хиттачаматтасарӣрата̄йа кисадеха̄. уттасанта̄ти ‘‘айам̣ саман̣о амха̄кам̣ путто’’ти оттаппена утра̄сам̣ а̄паджджанта̄. махатта̄са̄ти аттана̄ пуббе катакаммам̣ пат̣ичча сан̃джа̄тамаха̄бхайа̄. на дассентӣти атта̄нам̣ на дассенти, саммукхӣбха̄вам̣ на гаччханти. курӯриноти да̄рун̣акамманта̄.
411. тасса бха̄та̄ти са̄н̣ава̄ситтхерасса бха̄та̄. витаритва̄ти витин̣н̣о хутва̄, оттаппасанта̄сабхайа̄ти аттхо. витуритва̄ти ва̄ па̄т̣хо, турито хутва̄, тарама̄нарӯпо хутва̄ти вуттам̣ хоти. екапатхети екападикамагге. екакоти екико адутийо. чатукун̣д̣ико бхавитва̄на̄ти чатӯхи ан̇гехи кун̣д̣ети аттабха̄вам̣ паваттетӣти чатукун̣д̣ико, двӣхи джа̄н̣ӯхи двӣхи хаттхехи гаччханто тит̣т̣ханто ча, евам̣бхӯто хутва̄ти аттхо. со хи евам̣ пурато копӣнапат̣иччха̄дана̄ хотӣти татха̄ ака̄си. тхерасса дассайӣтуманти тхерасса атта̄нам̣ уддисайи дассеси.
412. аманасикатва̄ти ‘‘айам̣ на̄ма есо’’ти евам̣ манаси акаритва̄ ана̄ваджджетва̄. со ча̄ти со пето. бха̄та̄ петагато аханти ‘‘ахам̣ атӣтаттабха̄ве бха̄та̄, ида̄ни петабхӯто идха̄гато’’ти ватва̄ вин̃н̃а̄пайи тхеранти йоджана̄.
413-5. йатха̄ пана вин̃н̃а̄пайи, там̣ дассетум̣ ‘‘ма̄та̄ пита̄ ча̄’’тиа̄дина̄ тиссо га̄тха̄ вутта̄. таттха ма̄та̄ пита̄ ча тети тава ма̄та̄ ча пита̄ ча. анукампассӯти анугган̣ха анудайам̣ карохи. анва̄диса̄хӣти а̄диса. ноти амха̄кам̣. тава диннена̄ти тайа̄ диннена.
там̣ сутва̄ тхеро йатха̄ пат̣ипаджджи, там̣ дассетум̣ –
416. ‘‘тхеро чаритва̄ пин̣д̣а̄йа, бхиккхӯ ан̃н̃е ча два̄даса;
екаджджхам̣ саннипатим̣су, бхаттависсаггака̄ран̣а̄.
417. ‘‘тхеро саббева те а̄ха, йатха̄ладдхам̣ дада̄тха ме;
сан̇гхабхаттам̣ карисса̄ми, анукампа̄йа н̃а̄тинам̣.
418. ‘‘ниййа̄дайим̣су тхерасса, тхеро сан̇гхам̣ нимантайи;
датва̄ анва̄диси тхеро, ма̄ту питу ча бха̄туно;
‘идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо’.
419. ‘‘саманантара̄нуддит̣т̣хе, бходжанам̣ удападжджатха;
сучим̣ пан̣ӣтам̣ сампаннам̣, анекарасабйан̃джанам̣.
420. ‘‘тато уддассайӣ бха̄та̄, ван̣н̣ава̄ балава̄ сукхӣ;
пахӯтам̣ бходжанам̣ бханте, пасса нагга̄мхасе майам̣;
татха̄ бханте параккама, йатха̄ ваттхам̣ лабха̄масе.
421. ‘‘тхеро сан̇ка̄ракӯт̣амха̄, уччинитва̄на нантаке;
пилотикам̣ пат̣ам̣ катва̄, сан̇гхе ча̄туддисе ада̄.
422. ‘‘датва̄ анва̄дисӣ тхеро, ма̄ту питу ча бха̄туно;
‘идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо’.
423. ‘‘саманантара̄нуддит̣т̣хе, ваттха̄ни удападжджисум̣;
тато суваттхавасано, тхерасса дассайӣтумам̣.
424. ‘‘йа̄вата̄ нандара̄джасса, виджитасмим̣ пат̣иччхада̄;
тато бахутара̄ бханте, ваттха̄наччха̄дана̄ни но.
425. ‘‘косеййакамбалӣйа̄ни, кхомакаппа̄сика̄ни ча;
випула̄ ча махаггха̄ ча, тепа̄ка̄севаламбаре.
426. ‘‘те майам̣ паридаха̄ма, йам̣ йан̃хи манасо пийам̣;
татха̄ бханте параккама, йатха̄ гехам̣ лабха̄масе.
427. ‘‘тхеро пан̣н̣акут̣им̣ катва̄, сан̇гхе ча̄туддисе ада̄;
датва̄ ча анва̄дисӣ тхеро, ма̄ту питу ча бха̄туно;
‘идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо’.
428. ‘‘саманантара̄нуддит̣т̣хе, гхара̄ни удападжджисум̣;
кӯт̣а̄га̄ранивесана̄, вибхатта̄ бха̄гасо мита̄.
429. ‘‘на мануссесу ӣдиса̄, йа̄диса̄ но гхара̄ идха;
апи диббесу йа̄диса̄, та̄диса̄ но гхара̄ идха.
430. ‘‘даддаллама̄на̄ а̄бхенти, саманта̄ чатуро диса̄;
татха̄ бханте параккама, йатха̄ па̄нӣйам̣ лабха̄масе.
431. ‘‘тхеро каран̣ам̣ пӯретва̄, сан̇гхе ча̄туддисе ада̄;
датва̄ анва̄дисӣ тхеро, ма̄ту питу ча бха̄туно;
‘идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо’.
432. ‘‘саманантара̄нуддит̣т̣хе, па̄нӣйам̣ удападжджатха;
гамбхӣра̄ чатурасса̄ ча, поккхаран̃н̃о суниммита̄.
433. ‘‘сӣтодика̄ суппатиттха̄, сӣта̄ аппат̣игандхийа̄;
падумуппаласан̃чханна̄, ва̄рикин̃джаккхапӯрита̄.
434. ‘‘таттха нхатва̄ пивитва̄ ча, тхерасса пат̣идассайум̣;
пахӯтам̣ па̄нӣйам̣ бханте, па̄да̄ дуккха̄ пхаланти но.
435. ‘‘а̄хин̣д̣ама̄на̄ кхан̃джа̄ма, саккхаре кусакан̣т̣аке;
татха̄ бханте параккама, йатха̄ йа̄нам̣ лабха̄масе.
436. ‘‘тхеро сипа̄т̣икам̣ ладдха̄, сан̇гхе ча̄туддисе ада̄;
датва̄ анва̄дисӣ тхеро, ма̄ту питу ча бха̄туно;
‘идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо’.
437. ‘‘саманантара̄нуддит̣т̣хе, пета̄ ратхена ма̄гамум̣;
анукампитамха бхаданте, бхаттеначчха̄данена ча.