1. вимоккхуддесаван̣н̣ана̄

209. ида̄ни индрийакатха̄нантарам̣ катхита̄йа вимоккхакатха̄йа апуббаттха̄нуван̣н̣ана̄ ануппатта̄. айан̃хи вимоккхакатха̄ индрийабха̄вана̄нуйуттасса вимоккхасаббха̄вато индрийакатха̄нантарам̣ катхита̄. тан̃ча катхенто бхагавато саммукха̄ сутасуттантадесана̄пуббан̇гамам̣ катва̄ катхеси. таттха суттанте та̄ва сун̃н̃ато вимоккхотиа̄дӣсу сун̃н̃ата̄ка̄рена нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ паватто арийамагго сун̃н̃ато вимоккхо. со хи сун̃н̃ата̄йа дха̄туйа̄ уппаннатта̄ сун̃н̃ато, килесехи вимуттатта̄ вимоккхо. етенева найена анимитта̄ка̄рена нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ паватто анимитто, аппан̣ихита̄ка̄рена нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ паватто аппан̣ихитоти ведитаббо.

еко хи а̄дитова аниччато сан̇кха̄ре саммасати. йасма̄ пана на аниччато саммасанаматтенева маггавут̣т̣ха̄нам̣ хоти, дуккхатопи анаттатопи саммаситаббамева, тасма̄ дуккхатопи анаттатопи саммасати. тасса евам̣ пат̣ипаннасса аниччато че саммасанака̄ле маггавут̣т̣ха̄нам̣ хоти, айам̣ аниччато абхинивиситва̄ аниччато вут̣т̣ха̄ти на̄ма. саче панасса дуккхато анаттато саммасанака̄ле маггавут̣т̣ха̄нам̣ хоти, айам̣ аниччато абхинивиситва̄ дуккхато, анаттато вут̣т̣ха̄ти на̄ма. еса найо дуккхато анаттато абхинивиситва̄ вут̣т̣ха̄несупи. еттха ча йопи аниччато абхинивит̣т̣хо, йопи дуккхато, йопи анаттато. вут̣т̣ха̄нака̄ле че аниччато вут̣т̣ха̄нам̣ хоти, тайопи джана̄ адхимоккхабахула̄ хонти, саддхиндрийам̣ пат̣илабханти, анимиттавимоккхена вимуччанти, пат̣хамамаггаккхан̣е саддха̄нуса̄рино хонти, саттасу т̣ха̄несу саддха̄вимутта̄. саче пана дуккхато вут̣т̣ха̄нам̣ хоти, тайопи джана̄ пассаддхибахула̄ хонти, сама̄дхиндрийам̣ пат̣илабханти, аппан̣ихитавимоккхена вимуччанти, саббаттха ка̄йасаккхино хонти. йасса панеттха арӯпаджджха̄нам̣ па̄дакам̣ хоти, со аггапхале убхатобха̄гавимутто хоти. атха несам̣ анаттато вут̣т̣ха̄нам̣ хоти, тайопи джана̄ ведабахула̄ хонти, пан̃н̃индрийам̣ пат̣илабханти, сун̃н̃атавимоккхена вимуччанти, пат̣хамамаггаккхан̣е дхамма̄нуса̄рино хонти, чхасу т̣ха̄несу дит̣т̣хиппатта̄, аггапхале пан̃н̃а̄вимутта̄ти.

апича магго на̄ма пан̃чахи ка̄ран̣ехи на̄мам̣ лабхати сарасена ва̄ паччанӣкена ва̄ сагун̣ена ва̄ а̄рамман̣ена ва̄ а̄гаманена ва̄. саче хи сан̇кха̄рупеккха̄ аниччато сан̇кха̄ре саммаситва̄ вут̣т̣ха̄ти, анимиттавимоккхена вимуччати. саче дуккхато саммаситва̄ вут̣т̣ха̄ти, аппан̣ихитавимоккхена вимуччати. саче анаттато саммаситва̄ вут̣т̣ха̄ти, сун̃н̃атавимоккхена вимуччати. идам̣ сарасато на̄мам̣ на̄ма. аничча̄нупассана̄йа пана сан̇кха̄ра̄нам̣ гханавиниббхогам̣ катва̄ ниччанимиттадхуванимиттасассатанимитта̄ни паха̄йа а̄гататта̄ анимитто, дуккха̄нупассана̄йа сукхасан̃н̃ам̣ паха̄йа пан̣идхипаттханам̣ суккха̄петва̄ а̄гататта̄ аппан̣ихито, анатта̄нупассана̄йа аттасаттапуггаласан̃н̃ам̣ паха̄йа сан̇кха̄ре сун̃н̃ато дит̣т̣хатта̄ сун̃н̃атоти идам̣ паччанӣкато на̄мам̣ на̄ма. ра̄га̄дӣхи пана сун̃н̃атта̄ сун̃н̃ато, рӯпанимитта̄дӣнам̣, ра̄ганимитта̄дӣнам̣йева ва̄ абха̄вена анимитто, ра̄гапан̣идхиа̄дӣнам̣ абха̄вато аппан̣ихитоти идамасса сагун̣ато на̄мам̣ на̄ма. сойам̣ сун̃н̃ам̣ анимиттам̣ аппан̣ихитан̃ча нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ каротӣтипи сун̃н̃ато анимитто аппан̣ихитоти вуччати. идамасса а̄рамман̣ато на̄мам̣ на̄ма. а̄гаманам̣ пана дувидхам̣ випассана̄гаманам̣ магга̄гаманан̃ча. таттха магге випассана̄гаманам̣ лаббхати, пхале магга̄гаманам̣. анатта̄нупассана̄ хи сун̃н̃ата̄ на̄ма, сун̃н̃атавипассана̄йа магго сун̃н̃ато, сун̃н̃атамаггасса пхалам̣ сун̃н̃атам̣. аничча̄нупассана̄ анимитта̄ на̄ма, анимиттавипассана̄йа магго анимитто. идам̣ пана на̄мам̣ абхидхаммапарийа̄йе на лаббхати, суттантапарийа̄йе пана лаббхати. таттха хи готрабхун̃а̄н̣ам̣ анимиттам̣ нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ анимиттана̄макам̣ хутва̄ сайам̣ а̄гаманӣйат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ маггасса на̄мам̣ детӣти ваданти. тена магго анимиттоти вутто. магга̄гаманена пхалам̣ анимиттанти йуджджатийева. дуккха̄нупассана̄ сан̇кха̄ресу пан̣идхим̣ суккха̄петва̄ а̄гататта̄ аппан̣ихита̄ на̄ма, аппан̣ихитавипассана̄йа магго аппан̣ихито, аппан̣ихитамаггасса пхалам̣ аппан̣ихитанти евам̣ випассана̄ аттано на̄мам̣ маггасса дети, магго пхаласса̄ти идам̣ а̄гаманато на̄мам̣ на̄ма. евам̣ сан̇кха̄рупеккха̄ вимоккхависесам̣ нийаметӣти.

евам̣ бхагавата̄ десите тайо маха̄ваттхуке вимоккхе уддиситва̄ там̣ниддесавасенева апарепи вимоккхе ниддиситука̄мо апича ат̣т̣хасат̣т̣хи вимоккха̄тиа̄дима̄ха. таттха апича̄ти апарапарийа̄йадассанам̣. катхам̣ те ат̣т̣хасат̣т̣хи хонти, нану те пан̃часаттатӣти? саччам̣ йатха̄рутавасена пан̃часаттати. бхагавата̄ пана десите тайо вимоккхе т̣хапетва̄ ан̃н̃авимоккхе ниддисанато имесам̣ тадавародхато ча име тайо на ган̣етабба̄, аджджхаттавимоккха̄дайо тайопи вимоккха̄ чатудха̄ виттха̄равачанейева антогадхатта̄ на ган̣етабба̄, ‘‘пан̣ихито вимоккхо, аппан̣ихито вимоккхо’’ти еттха аппан̣ихито вимоккхо пат̣хамам̣ уддит̣т̣хена екана̄микатта̄ на ган̣етаббо, евам̣ имесу саттасу апанӣтесу сеса̄ ат̣т̣хасат̣т̣хи вимоккха̄ хонти. евам̣ санте сун̃н̃атавимоккха̄дайо тайо пуна касма̄ уддит̣т̣ха̄ти че? уддесена сан̇гахетва̄ тесампи ниддесакаран̣аттхам̣. аджджхаттавут̣т̣ха̄на̄дайо пана тайо пабхедам̣ вина̄ мӯлара̄сивасена уддит̣т̣ха̄, пан̣ихитавимоккхапат̣ипаккхавасена пуна аппан̣ихито вимоккхо уддит̣т̣хоти ведитаббо.

аджджхаттавут̣т̣ха̄на̄дӣсу аджджхаттато вут̣т̣ха̄тӣти аджджхаттавут̣т̣ха̄но. ануломентӣти анулома̄. аджджхаттавут̣т̣ха̄на̄нам̣ пат̣иппассаддхи апагама̄ аджджхаттавут̣т̣ха̄напат̣иппассаддхи. рӯпӣти аджджхаттам̣ кеса̄дӣсу уппа̄дитам̣ рӯпаджджха̄нам̣ рӯпам̣, там̣ рӯпамасса аттхӣти рӯпӣ рӯпа̄ни пассатӣти бахиддха̄ нӣлакасин̣а̄дирӯпа̄ни джха̄начаккхуна̄ пассати. имина̄ аджджхаттабахиддха̄ваттхукесу касин̣есу джха̄напат̣ила̄бхо дассито. аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣти аджджхаттам̣ на рӯпасан̃н̃ӣ, аттано кеса̄дӣсу ануппа̄дитарӯпа̄вачараджджха̄ноти аттхо. имина̄ бахиддха̄ парикаммам̣ катва̄ бахиддха̄ва пат̣иладдхаджджха̄ната̄ дассита̄. субхантева адхимуттоти ‘‘субха’’миччева а̄рамман̣е адхимутто. таттха кин̃ча̄пи антоаппана̄йам̣ ‘‘субха’’нти а̄бхого наттхи, йо пана аппат̣икӯла̄ка̄рена сатта̄рамман̣ам̣ пхаранто вихарати, со йасма̄ ‘‘субха’’нтева адхимутто хоти, тасма̄ евам̣ уддесо катоти. аппитаппитасамайе ева виккхамбханавимуттисаббха̄вато самайавимоккхо. сойева сакиччакаран̣авасена аппитасамайе ева нийуттоти са̄майико. са̄ма̄йикотипи па̄т̣хо. копетум̣ бхан̃джитум̣ саккун̣еййата̄йа куппо. локам̣ анатиккаманато локе нийуттоти локико. локийотипи па̄т̣хо. локам̣ уттарати, уттин̣н̣оти ва̄ локуттаро. а̄рамман̣акаран̣авасена саха а̄савехӣти са̄саво. а̄рамман̣акаран̣авасена сампайогавасена ча наттхеттха а̄сава̄ти ана̄саво. рӯпасан̇кха̄тена саха а̄мисена̄ти са̄мисо. саббасо рӯпа̄рӯпаппаха̄на̄ нира̄мисатопи нира̄мисатароти нира̄миса̄ нира̄мисатаро. пан̣ихитоти тан̣ха̄васена пан̣ихито паттхито. а̄рамман̣акаран̣авасена сан̃н̃оджанехи сам̣йуттатта̄ сан̃н̃утто. екаттавимоккхоти килесехи анаджджха̄рул̣хатта̄ екасабха̄во вимоккхо. сан̃н̃а̄вимоккхоти випассана̄н̃а̄н̣амева випарӣтасан̃н̃а̄йа вимуччанато сан̃н̃а̄вимоккхо. тадева випассана̄н̃а̄н̣ам̣ саммохато вимуччанавасена н̃а̄н̣амева вимоккхоти н̃а̄н̣авимоккхо. сӣтисийа̄вимоккхоти випассана̄н̃а̄н̣амева сӣти бхавеййа̄ти паватто вимоккхо сӣтисийа̄вимоккхо. сӣтисика̄вимоккхотипи па̄т̣хо, сӣтибха̄вика̄йа вимоккхоти тасса аттхам̣ ван̣н̣айанти. джха̄навимоккхоти упача̄раппана̄бхедам̣ локийалокуттарабхедан̃ча джха̄намева вимоккхо. анупа̄да̄ читтасса вимоккхоти анупа̄дийитва̄ гахан̣ам̣ акатва̄ читтасса вимоккхо. сесам̣ вуттанайенева ведитаббанти.

вимоккхуддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.