2. дутийасуттантаниддесаван̣н̣ана̄
187. пуна ан̃н̃ам̣ суттантам̣ никкхипитва̄ индрийавидха̄нам̣ ниддиситука̄мо пан̃чима̄ни, бхиккхаветиа̄дикам̣ суттантам̣ дассети. таттха йе хи кечӣти анавасесапарийа̄да̄нам̣, хи-ка̄ро падапӯран̣аматте нипа̄то. саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ти локавоха̄равасена вуттам̣. самудайанти паччайам̣. аттхан̇гаманти уппанна̄нам̣ абха̄вагаманам̣, ануппанна̄нам̣ ануппа̄дам̣ ва̄. асса̄данти а̄нисам̣сам̣. а̄дӣнаванти досам̣. ниссаран̣анти ниггаманам̣. йатха̄бхӯтанти йатха̄сабха̄вам̣. саман̣есӯти самитапа̄песу. саман̣асаммата̄ти на майа̄ саман̣а̄ти саммата̄. ‘‘саммата̄’’ти ваттама̄нака̄лавасена вуччама̄не саддалаккхан̣авасена ‘‘ме’’ти еттха са̄мивачанамева хоти. бра̄хман̣есӯти ба̄хитапа̄песу. са̄ман̃н̃аттханти саман̣абха̄васса аттхам̣. брахман̃н̃аттханти бра̄хман̣абха̄васса аттхам̣. двайена̄пи арахаттапхаламева вуттам̣. атха ва̄ са̄ман̃н̃аттханти хет̣т̣ха̄ тӣн̣и пхала̄ни. брахман̃н̃аттханти арахаттапхалам̣. са̄ман̃н̃абрахман̃н̃анти хи арийамаггойева. дит̣т̣хева дхаммети паччаккхейева аттабха̄ве. сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ти аттана̄йева адхикена н̃а̄н̣ена паччаккхам̣ катва̄. упасампаджджа̄ти па̄пун̣итва̄, ниппха̄детва̄ ва̄.
188. суттантаниддесе пат̣хамам̣ индрийасамудайа̄дӣнам̣ пабхедаган̣анам̣ пуччхитва̄ пуна пабхедаган̣ана̄ виссаджджита̄. таттха асӣтисатанти асӣтиуттарам̣ сатам̣. пан̣д̣итехи ‘‘асӣтисата’’нти вуттехи а̄ка̄рехӣти йоджана̄.
пуна пабхедаган̣ана̄пуччха̄пуббан̇гаме ган̣ана̄ниддесе адхимоккхаттха̄йа̄ти адхимуччанаттха̄йа саддаханаттха̄йа. а̄ваджджана̄йа самудайоти манодва̄ра̄ваджджаначиттасса самудайо. саддхиндрийасса самудайоти саддхиндрийасса паччайо, саддхам̣ уппа̄десса̄мӣти пуббабха̄га̄ваджджанам̣ саддхиндрийасса упаниссайапаччайо, саддхиндрийаджаванасса а̄ваджджанам̣ пат̣хамасса джаванасса анантарапаччайо, дутийаджавана̄дӣнам̣ упаниссайапаччайо. адхимоккхавасена̄ти чхандасампайуттаадхимоккхавасена. чхандасса самудайоти пуббабха̄га̄ваджджанапаччайа̄ уппаннасса адхимоккхасампайуттасса йева̄панакабхӯтасса дхаммаччхандасса самудайо. со пана саддхиндрийасса сахаджа̄таан̃н̃аман̃н̃аниссайасампайуттааттхиавигатавасена паччайо хоти, чханда̄дхипатика̄ле адхипатипаччайо ча хоти, сойева дутийасса анантарасаманантараанантарӯпаниссайа̄севананаттхивигатавасена паччайо хоти. имина̄ва найена манасика̄рассапи йоджана̄ ка̄табба̄. кевалан̃хеттха манасика̄роти са̄ран̣алаккхан̣о йева̄панакаманасика̄ро. адхипатипаччайата̄ панасса на хоти. сампайуттесу имесам̣ двиннам̣йева гахан̣ам̣ балавапаччайатта̄ти ведитаббам̣. саддхиндрийасса васена̄ти бха̄вана̄бхивуддхийа̄ индрийабха̄вам̣ паттасса саддхиндрийасса васена. екаттупат̣т̣ха̄нанти ека̄рамман̣е ачалабха̄вена бхусам̣ т̣ха̄нам̣ упарӯпари саддхиндрийасса паччайо хоти. саддхиндрийе вуттанайенева сесиндрийа̄нипи ведитабба̄ни. евамекекасса индрийасса чатта̄ро чатта̄ро самудайа̄ти пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ вӣсати самудайа̄ хонти. пуна чатуннам̣ самудайа̄нам̣ екекасмим̣ самудайе пан̃ча пан̃ча индрийа̄ни йоджетва̄ вӣсати самудайа̄ вутта̄. пат̣хамавӣсати на̄на̄маггавасена дат̣т̣хабба̄, дутийавӣсати екамаггавасена дат̣т̣хабба̄ти ваданти. евам̣ чатта̄лӣса а̄ка̄ра̄ хонти. аттхан̇гамава̄ропи имина̄ва найена ведитаббо. со пана аттхан̇гамо индрийабха̄ванам̣ анануйуттасса аппат̣иладдха̄ пат̣ила̄бхаттхан̇гамо, индрийабха̄вана̄йа парихӣнасса пат̣иладдхапариха̄ни аттхан̇гамо, пхалаппаттасса пат̣иппассаддхиаттхан̇гамо. екаттаанупат̣т̣ха̄нанти екатте анупат̣т̣ха̄нам̣.
ка. асса̄даниддесаван̣н̣ана̄
189. асса̄даниддесе ассаддхийасса анупат̣т̣ха̄нанти ассаддхе пуггале париваджджайато саддхе пуггале севато паса̄данӣйасуттанте паччавеккхато таттха йонисоманасика̄рам̣ бахулӣкарото ча ассаддхийасса анупат̣т̣ха̄нам̣ хоти. ассаддхийапарил̣а̄хасса анупат̣т̣ха̄нанти еттха ассаддхасса саддха̄катха̄йа паваттама̄на̄йа дуккхам̣ доманассам̣ уппаджджати. айам̣ ассаддхийапарил̣а̄хо. адхимоккхачарийа̄йа веса̄раджджанти саддха̄ваттхувасена ва̄ бха̄вана̄йа ва̄ васиппаттасса саддха̄паваттийа̄ виса̄радабха̄во хоти. санто ча виха̄ра̄дхигамоти саматхасса ва̄ випассана̄йа ва̄ пат̣ила̄бхо. сукхам̣ соманассанти еттха четасикасукхабха̄вадассанаттхам̣ соманассавачанам̣. саддхиндрийасамут̣т̣хитапан̣ӣтарӯпапхут̣т̣хака̄йасса ка̄йикасукхампи лаббхатийева. сукхасоманассасса падха̄насса̄датта̄ ‘‘айам̣ саддхиндрийасса асса̄до’’ти висесетва̄ вуттам̣. имина̄ва найена сесиндрийасса̄да̄пи йоджетва̄ ведитабба̄.
кха. а̄дӣнаваниддесаван̣н̣ана̄
190. а̄дӣнаваниддесе аниччат̣т̣хена̄ти саддхиндрийасса аниччат̣т̣хена. со аниччат̣т̣хо саддхиндрийасса а̄дӣнавоти вуттам̣ хоти. итарадвайепи есева найо. име самудайаттхан̇гамасса̄да̄дӣнава̄ локийаиндрийа̄намева̄ти ведитабба̄.
га. ниссаран̣аниддесаван̣н̣ана̄
191. ниссаран̣аниддесе адхимоккхат̣т̣хена̄тиа̄дӣсу екекасмим̣ индрийе пан̃ча пан̃ча катва̄ пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ пан̃чавӣсати ниссаран̣а̄ни маггапхалавасена ниддит̣т̣ха̄ни. таттха тато пан̣ӣтатарасаддхиндрийасса пат̣ила̄бха̄ти тато випассана̄ккхан̣е паваттасаддхиндрийато маггаккхан̣е пан̣ӣтатарасса саддхиндрийасса пат̣ила̄бхавасена. пуриматарасаддхиндрийа̄ ниссат̣ам̣ хотӣти тасмим̣ маггаккхан̣е саддхиндрийам̣ пуриматарато випассана̄ккхан̣е паваттасаддхиндрийато никкхантам̣ хоти. имина̄ва найена пхалаккхан̣е саддхиндрийампи убхайаттха сесиндрийа̄нипи йоджетабба̄ни.
192. пуббабха̄ге пан̃чахи индрийехӣти пат̣хамаджджха̄нӯпача̄ре пан̃чахи индрийехи пат̣хамаджджха̄на̄диат̣т̣хасама̄паттивасена ат̣т̣ха ниссаран̣а̄ни, аничча̄нупассана̄диат̣т̣ха̄расамаха̄випассана̄васена ат̣т̣ха̄раса ниссаран̣а̄ни, сота̄паттимагга̄дивасена ат̣т̣ха локуттараниссаран̣а̄ни. евам̣ джха̄насама̄паттимаха̄випассана̄маггапхалавасена чатуттим̣са ниссаран̣а̄ни пуримапуримасаматиккамато ниддит̣т̣ха̄ни. неккхамме пан̃чиндрийа̄нӣтиа̄дӣни пана саттатим̣са ниссаран̣а̄ни пат̣ипаккхапаха̄навасена пат̣ипаккхато ниддит̣т̣ха̄ни. таттха неккхамма̄дӣсу саттасу сатта ниссаран̣а̄ни упача̄рабхӯмивасена вутта̄ни, пхала̄ни пана пат̣ипаккхапаха̄на̄бха̄вато на вутта̄ни.
193. дит̣т̣хекат̣т̣хехӣти йа̄ва сота̄паттимагга̄ дит̣т̣хийа̄ саха екасмим̣ пуггале т̣хита̄ти дит̣т̣хекат̣т̣ха̄. техи дит̣т̣хекат̣т̣хехи. ол̣а̄рикехӣти тхӯлехи ка̄мара̄габйа̄па̄дехи. ан̣усахагатехӣти сукхумабхӯтехи ка̄мара̄габйа̄па̄дехийева. саббакилесехӣти рӯпара̄га̄дӣхи. тесу хи пахӣнесу саббакилеса̄ пахӣна̄ хонти, тасма̄ ‘‘саббакилесехӣ’’ти вуттам̣. авуттаттха̄ни панеттха пада̄ни хет̣т̣ха̄ вуттаттха̄нева̄ти. саббесан̃н̃ева кхӣн̣а̄сава̄нам̣ таттха таттха пан̃чиндрийа̄нӣти ‘‘адхимоккхат̣т̣хена̄’’тиа̄дӣсу пуббе вуттесу т̣ха̄несу тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄не пан̃чиндрийа̄ни буддхапаччекабуддхаса̄вака̄нам̣ кхӣн̣а̄сава̄нам̣ йатха̄йогам̣ тато тато ниссат̣а̄ни хонти. имасмим̣ ва̄ре пат̣хамам̣ вуттанайа̄ ева йатха̄йогам̣ кхӣн̣а̄сававасена вутта̄.
катхам̣ панета̄ни ниссаран̣а̄ни асӣтисатам̣ хонтӣти? вуччате – маггапхалавасена вутта̄ни пан̃чавӣсати, саматиккамавасена вутта̄ни чатуттим̣са, пат̣ипаккхавасена вутта̄ни саттатим̣са̄ти пат̣хамава̄ре сабба̄ни чханнавути ниссаран̣а̄ни хонти, ета̄нийева дутийава̄ре кхӣн̣а̄сава̄нам̣ васена два̄дасасу апанӣтесу чатура̄сӣти хонти. ити пурима̄ни чханнавути, има̄ни ча чатура̄сӣтӣти асӣтисатам̣ хонти. катама̄ни пана два̄даса кхӣн̣а̄сава̄нам̣ апанетабба̄ни? саматиккамато вуттесу маггапхалавасена вутта̄ни ат̣т̣ха ниссаран̣а̄ни, пат̣ипаккхато вуттесу маггавасена вутта̄ни чатта̄рӣти има̄ни два̄даса апанетабба̄ни. арахаттапхалавасена вутта̄ни касма̄ апанетабба̄нӣти че? саббапат̣хамам̣ вутта̄нам̣ пан̃чавӣсатийа̄ ниссаран̣а̄нам̣ маггапхалавасенева лаббханато. арахаттапхалавасена ниссаран̣а̄ни вутта̄нева хонти. хет̣т̣химам̣ хет̣т̣химам̣ пана пхаласама̄паттим̣ упарима̄ упарима̄ на сама̄паджджантийева̄ти хет̣т̣ха̄ тӣн̣ипи пхала̄ни на лаббхантийева. джха̄насама̄паттивипассана̄неккхамма̄дӣни ча кирийа̄васена лаббханти. пан̃чапи чета̄ни индрийа̄ни пуббамева пат̣ипаккха̄нам̣ пат̣иппассаддхатта̄ пат̣ипаккхато ниссат̣а̄нева хонтӣти.
дутийасуттантаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.