72-73. саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣аниддесаван̣н̣ана̄

119. саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣аниддесе катамам̣ татха̄гатасса саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣анти пуччхитва̄ тена самагатикатта̄ тенева саха ана̄варан̣ан̃а̄н̣ам̣ ниддит̣т̣хам̣. на хи ана̄варан̣ан̃а̄н̣ам̣ дхаммато висум̣ аттхи, екамева хетам̣ н̃а̄н̣ам̣ а̄ка̄рабхедато дведха̄ вуччати саддхиндрийасаддха̄бала̄дӣни вийа. саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣амева хи наттхи етасса а̄варан̣анти, кеначи дхаммена, пуггалена ва̄ а̄варан̣ам̣ ка̄тум̣ асаккун̣еййата̄йа ана̄варан̣анти вуччати а̄ваджджанапат̣ибаддхатта̄ саббадхамма̄нам̣. ан̃н̃е пана а̄ваджджитва̄пи на джа̄нанти. кечи пана̄ху ‘‘мановин̃н̃а̄н̣ам̣ вийа сабба̄рамман̣икатта̄ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣. там̣йева н̃а̄н̣ам̣ индаваджирам̣ вийа висайесу аппат̣ихататта̄ ана̄варан̣ан̃а̄н̣ам̣. анупуббасаббан̃н̃ута̄пат̣иккхепо саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣, саким̣саббан̃н̃ута̄пат̣иккхепо ана̄варан̣ан̃а̄н̣ам̣, бхагава̄ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣апат̣ила̄бхенапи саббан̃н̃ӯти вуччати, на ча анупуббасаббан̃н̃ӯ. ана̄варан̣ан̃а̄н̣апат̣ила̄бхенапи саббан̃н̃ӯти вуччати, на ча саким̣саббан̃н̃ӯ’’ти.

саббам̣ сан̇кхатамасан̇кхатам̣ анавасесам̣ джа̄на̄тӣти еттха саббанти джа̄тивасена саббадхамма̄нам̣ ниссесапарийа̄да̄нам̣. анавасесанти екекассева дхаммасса сабба̄ка̄равасена ниссесапарийа̄да̄нам̣. сан̇кхатамасан̇кхатанти двидха̄ пабхедадассанам̣. сан̇кхатан̃хи еко пабхедо, асан̇кхатам̣ еко пабхедо. паччайехи сан̇гамма катанти сан̇кхатам̣. кхандхапан̃чакам̣. татха̄ на сан̇кхатанти асан̇кхатам̣. нибба̄нам̣. сан̇кхатам̣ аниччадуккха̄натта̄дӣхи а̄ка̄рехи анавасесам̣ джа̄на̄ти, асан̇кхатам̣ сун̃н̃ата̄нимиттааппан̣ихита̄дӣхи а̄ка̄рехи анавасесам̣ джа̄на̄ти. наттхи етасса сан̇кхатасса асан̇кхатасса ча авасесоти анавасесам̣. сан̇кхатам̣ асан̇кхатан̃ча. анекабхеда̄пи пан̃н̃атти паччайехи акататта̄ асан̇кхатапаккхам̣ бхаджати. саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ан̃хи сабба̄пи пан̃н̃аттийо анекабхедато джа̄на̄ти. атха ва̄ саббанти саббадхаммаггахан̣ам̣. анавасесанти ниппадесаггахан̣ам̣. таттха а̄варан̣ам̣ наттхӣти таттха тасмим̣ анавасесе сан̇кхата̄сан̇кхате ниссан̇гатта̄ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣асса а̄варан̣ам̣ наттхӣти тадева саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ ана̄варан̣ан̃а̄н̣ам̣ на̄ма̄ти аттхо.

120. ида̄ни анекависайабхедато дассетум̣ атӣтантиа̄дима̄ха. таттха атӣтам̣ ана̄гатам̣ паччуппаннанти ка̄лабхедато дасситам̣, чаккху чева рӯпа̄ ча̄тиа̄ди ваттха̄рамман̣абхедато. евам̣ там̣ саббанти тесам̣ чаккхурӯпа̄нам̣ анавасесапарийа̄да̄нам̣. евам̣ сесесу. йа̄вата̄ти анавасесапарийа̄да̄нам̣. аниччат̣т̣хантиа̄ди са̄ман̃н̃алаккхан̣абхедато дасситам̣. аниччат̣т̣ханти ча аничча̄ка̄рам̣. паччаттаттхе ва̄ упайогавачанам̣. еса найо едисесу. рӯпасса̄тиа̄ди кхандхабхедато дасситам̣. чаккхусса…пе… джара̄маран̣асса̄ти хет̣т̣ха̄ вуттапеййа̄ланайена йоджетаббам̣. абхин̃н̃а̄йа̄тиа̄дӣсу хет̣т̣ха̄ вуттан̃а̄н̣а̄нева. абхин̃н̃ат̣т̣ханти абхиджа̄нанасабха̄вам̣. еса найо едисесу. кхандха̄нам̣ кхандхат̣т̣хантиа̄ди хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ведитаббам̣. кусале дхамметиа̄ди кусалаттикавасена бхедо. ка̄ма̄вачаре дхамметиа̄ди чатубхӯмакавасена. убхайаттха̄пи ‘‘саббе джа̄на̄тӣ’’ти бахувачанапа̄т̣хо сундаро. екавачанасоте патитатта̄ пана поттхакесу екавачанена ликхитам̣. дуккхасса̄тиа̄ди чуддасаннам̣ буддхан̃а̄н̣а̄нам̣ висайабхедо. индрийапаропарийатте н̃а̄н̣антиа̄дӣни чатта̄ри н̃а̄н̣а̄ни ватва̄ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ касма̄ на вуттанти че? вуччама̄насса саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣атта̄. висайабхедато хи саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣е вуччама̄не там̣ н̃а̄н̣ам̣ на ваттаббам̣ хоти, саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ пана саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣асса висайо хотийева.

пуна ка̄л̣ака̄ра̄масуттанта̄дӣсу (а. ни. 4.24) вуттанайена саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣абхӯмим̣ дассенто йа̄вата̄ садевакасса локасса̄тиа̄дима̄ха. таттха саха девехи садевакасса. саха ма̄рена сама̄ракасса. саха брахмуна̄ сабрахмакасса локасса. саха саман̣абра̄хман̣ехи сассаман̣абра̄хман̣ийа̄. саха девамануссехи садеваманусса̄йа паджа̄йа. паджа̄татта̄ паджа̄ти сатталокасса парийа̄йавачанаметам̣. таттха садевакавачанена пан̃чака̄ма̄вачарадеваггахан̣ам̣, сама̄ракавачанена чхат̣т̣хака̄ма̄вачарадеваггахан̣ам̣, сабрахмакавачанена брахмака̄йика̄дибрахмаггахан̣ам̣, сассаман̣абра̄хман̣ивачанена са̄санасса паччаттхикапачча̄миттасаман̣абра̄хман̣аггахан̣ам̣ самитапа̄паба̄хитапа̄пасаман̣абра̄хман̣аггахан̣ан̃ча, паджа̄вачанена сатталокаггахан̣ам̣, садевамануссавачанена саммутидевасесамануссаггахан̣ам̣ ведитаббам̣. еваметтха тӣхи падехи ока̄салоко, двӣхи паджа̄васена сатталоко гахитоти ведитаббо.

апаро найо – садевакаггахан̣ена арӯпа̄вачаралоко гахито, сама̄ракаггахан̣ена чхака̄ма̄вачарадевалоко, сабрахмакаггахан̣ена рӯпа̄вачарабрахмалоко, сассаман̣абра̄хман̣а̄диггахан̣ена чатупарисавасена, саммутидевехи ва̄ саха мануссалоко, авасесасатталоко ва̄.

апичеттха садевакавачанена уккат̣т̣хапариччхедато саббассапи локасса дит̣т̣ха̄диджа̄нанабха̄вам̣ са̄дхети. тато йесам̣ сийа̄ ‘‘ма̄ро маха̄нубха̄во чхака̄ма̄вачариссаро васаваттӣ, ким̣ тасса̄пи дит̣т̣ха̄дим̣ джа̄на̄тӣ’’ти, тесам̣ виматим̣ видхаманто ‘‘сама̄ракасса̄’’ти а̄ха. йесам̣ пана сийа̄ ‘‘брахма̄ маха̄нубха̄во екан̇гулийа̄ екасмим̣ чаккава̄л̣асахассе а̄локам̣ пхарати, двӣхи…пе… дасахи ан̇гулӣхи дасасу чаккава̄л̣асахассесу а̄локам̣ пхарати, ануттаран̃ча джха̄насама̄паттисукхам̣ пат̣исам̣ведети, ким̣ тасса̄пи дит̣т̣ха̄дим̣ джа̄на̄тӣ’’ти, тесам̣ виматим̣ видхаманто ‘‘сабрахмакасса̄’’ти а̄ха. тато йесам̣ сийа̄ ‘‘путхӯ саман̣абра̄хман̣а̄ са̄санасса паччаттхика̄, ким̣ тесампи дит̣т̣ха̄дим̣ джа̄на̄тӣ’’ти, тесам̣ виматим̣ видхаманто ‘‘сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа̄’’ти а̄ха. евам̣ уккат̣т̣ха̄нам̣ дит̣т̣ха̄диджа̄нанабха̄вам̣ пака̄сетва̄ атха саммутидеве авасесамануссе ча упа̄да̄йа уккат̣т̣хапариччхедавасена сесасатталокасса дит̣т̣ха̄диджа̄нанабха̄вам̣ пака̄сети. айаметтха анусандхиккамо. пора̄н̣а̄ пана̄ху – садевакасса̄ти девата̄хи саддхим̣ авасесалокасса. сама̄ракасса̄ти ма̄рена саддхим̣ авасесалокасса. сабрахмакасса̄ти брахмехи саддхим̣ авасесалокасса. евам̣ саббепи тибхавӯпаге сатте тӣха̄ка̄рехи тӣсу падесу паккхипитва̄ пуна двӣха̄ка̄рехи парийа̄да̄тум̣ сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа̄ти вуттам̣. евам̣ пан̃чахи падехи тена тена а̄ка̄рена тедха̄тукамева парийа̄диннам̣ хотӣти.

дит̣т̣ханти рӯпа̄йатанам̣. сутанти садда̄йатанам̣. мутанти патва̄ гахетаббато гандха̄йатанам̣, раса̄йатанам̣, пхот̣т̣хабба̄йатанам̣. вин̃н̃а̄танти сукхадуккха̄дидхамма̄рамман̣ам̣. паттанти парийеситва̄ ва̄ апарийеситва̄ ва̄ паттам̣. парийеситанти паттам̣ ва̄ аппаттам̣ ва̄ парийеситам̣. анувичаритам̣ манаса̄ти читтена анусан̃чаритам̣. саббам̣ джа̄на̄тӣти имина̄ етам̣ дассети – йам̣ апарима̄на̄су локадха̄тӯсу имасса садевакасса локасса ‘‘нӣлам̣ пӣта’’нтиа̄ди (дха. са. 619) рӯпа̄рамман̣ам̣ чаккхудва̄ре а̄па̄тхам̣ а̄гаччхати, айам̣ сатто имасмим̣ кхан̣е имам̣ на̄ма рӯпа̄рамман̣ам̣ дисва̄ сумано ва̄ думмано ва̄ маджджхатто ва̄ джа̄тоти там̣ саббам̣ татха̄гатасса саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ джа̄на̄ти. татха̄ йам̣ апарима̄н̣а̄су локадха̄тӯсу имасса садевакасса локасса ‘‘бхерисаддо, мудин̇гасаддо’’тиа̄ди садда̄рамман̣ам̣ сотадва̄ре а̄па̄тхам̣ а̄гаччхати, ‘‘мӯлагандхо тачагандхо’’тиа̄ди (дха. са. 624-627) гандха̄рамман̣ам̣ гха̄надва̄ре а̄па̄тхам̣ а̄гаччхати, ‘‘мӯларасо, кхандхарасо’’тиа̄ди (дха. са. 628-631) раса̄рамман̣ам̣ дживха̄два̄ре а̄па̄тхам̣ а̄гаччхати, ‘‘каккхал̣ам̣, мудука’’нтиа̄ди (дха. са. 647-650) патхавӣдха̄тутеджодха̄тува̄йодха̄тубхедам̣ пхот̣т̣хабба̄рамман̣ам̣ ка̄йадва̄ре а̄па̄тхам̣ а̄гаччхати, айам̣ сатто имасмим̣ кхан̣е имам̣ на̄ма пхот̣т̣хабба̄рамман̣ам̣ пхуситва̄ сумано ва̄ думмано ва̄ маджджхатто ва̄ джа̄тоти там̣ саббам̣ татха̄гатасса саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ джа̄на̄ти. татха̄ йам̣ апарима̄н̣а̄су локадха̄тӯсу имасса садевакасса локасса сукхадуккха̄дибхедам̣ дхамма̄рамман̣ам̣ манодва̄ре а̄па̄тхам̣ а̄гаччхати, айам̣ сатто имасмим̣ кхан̣е имам̣ на̄ма дхамма̄рамман̣ам̣ виджа̄нитва̄ сумано ва̄ думмано ва̄ маджджхатто ва̄ джа̄тоти там̣ саббам̣ татха̄гатасса саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ джа̄на̄ти. имасса пана маха̄джанасса парийеситва̄ аппаттампи аттхи, парийеситва̄ паттампи аттхи. апарийеситва̄ аппаттампи аттхи, апарийеситва̄ паттампи аттхи. саббам̣ татха̄гатасса саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена аппаттам̣ на̄ма наттхӣти.

121. пуна апарена парийа̄йена саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣абха̄васа̄дханаттхам̣ на тасса̄ти га̄тхама̄ха. таттха на тасса аддит̣т̣хамидхаттхи кин̃чӣти тасса татха̄гатасса идха имасмим̣ тедха̄туке локе, имасмим̣ паччуппаннака̄ле ва̄ пан̃н̃а̄чаккхуна̄ аддит̣т̣хам̣ на̄ма кин̃чи аппаматтакампи на аттхи на сам̣виджджати. аттхӣти идам̣ ваттама̄нака̄ликам̣ а̄кхйа̄тападам̣. имина̄ паччуппаннака̄ликасса саббадхаммасса н̃а̄табха̄вам̣ дассети. га̄тха̄бандхасукхаттхам̣ панеттха да-ка̄ро сам̣йутто. атхо авин̃н̃а̄танти еттха атхоити вачанопа̄да̄не нипа̄то. авин̃н̃а̄танти атӣтака̄ликам̣ авин̃н̃а̄там̣ на̄ма кин̃чи дхаммаджа̄там̣. на̄хосӣти па̄т̣хасесо. абйайабхӯтасса аттхисаддасса гахан̣е па̄т̣хасесам̣ вина̄пи йуджджатийева. имина̄ атӣтака̄ликасса саббадхаммасса н̃а̄табха̄вам̣ дассети. аджа̄нитаббанти ана̄гатака̄ликам̣ аджа̄нитаббам̣ на̄ма дхаммаджа̄там̣ на бхависсати, наттхи ва̄. имина̄ ана̄гатака̄ликасса саббадхаммасса н̃а̄табха̄вам̣ дассети. джа̄нанакирийа̄висесанаматтамева ва̄ еттха а-ка̄ро. саббам̣ абхин̃н̃а̄си йадаттхи неййанти еттха йам̣ тека̄ликам̣ ва̄ ка̄лавимуттам̣ ва̄ неййам̣ джа̄нитаббам̣ кин̃чи дхаммаджа̄там̣ аттхи, там̣ саббам̣ татха̄гато абхин̃н̃а̄си адхикена саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена джа̄ни пат̣ивиджджхи. еттха аттхисаддена тека̄ликасса ка̄лавимуттасса ча гахан̣а̄ аттхи-саддо абйайабхӯтойева дат̣т̣хаббо. татха̄гато тена самантачаккхӯти ка̄лавасена ока̄савасена ча ниппадесатта̄ саманта̄ саббато паваттам̣ н̃а̄н̣ачаккху асса̄ти самантачаккху. тена йатха̄вуттена ка̄ран̣ена татха̄гато самантачаккху, саббан̃н̃ӯти вуттам̣ хоти. имисса̄ га̄тха̄йа пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа десана̄йа саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ са̄дхитам̣.

пуна буддхан̃а̄н̣а̄нам̣ висайавасена саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ дассетука̄мо самантачаккхӯти кенат̣т̣хена самантачаккхӯтиа̄дима̄ха. таттха га̄тха̄йа самантачаккхӯти вуттападе йам̣ там̣ самантачаккху, там̣ кенат̣т̣хена самантачаккхӯти аттхо. аттхо панасса йа̄вата̄ дуккхасса дуккхат̣т̣хотиа̄дӣхи вуттойева хоти. саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ан̃хи самантачаккху. йатха̄ха – ‘‘самантачаккху вуччати саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣а’’нти (чӯл̣ани. дхотакама̄н̣авапуччха̄ниддеса 32). тасмим̣ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ат̣т̣хе вутте самантачаккхут̣т̣хо вуттойева хотӣти. буддхассева н̃а̄н̣а̄нӣти буддхан̃а̄н̣а̄ни. дуккхе н̃а̄н̣а̄дӣнипи хи сабба̄ка̄рена буддхассева бхагавато паваттанти, итаресам̣ пана екадесаматтенева паваттанти. са̄вакаса̄дха̄ран̣а̄нӣти пана екадесена̄пи аттхитам̣ сандха̄йа вуттам̣. саббо н̃а̄тоти саббо н̃а̄н̣ена н̃а̄то. ан̃н̃а̄то дуккхат̣т̣хо наттхӣти вуттамева аттхам̣ пат̣иседхена вибха̄вети. саббо дит̣т̣хоти на кевалам̣ н̃а̄таматтойева, атха кхо чаккхуна̄ дит̣т̣хо вийа като. саббо видитоти на кевалам̣ дит̣т̣хаматтойева, атха кхо па̄кат̣о. саббо саччхикатоти на кевалам̣ видитойева, атха кхо таттха н̃а̄н̣апат̣ила̄бхавасена паччаккхӣкато. саббо пхасситоти на кевалам̣ саччхикатойева, атха кхо пунаппунам̣ йатха̄ручи самуда̄ча̄равасена пхут̣т̣хоти. атха ва̄ н̃а̄то сабха̄валаккхан̣авасена. дит̣т̣хо са̄ман̃н̃алаккхан̣авасена. видито расавасена. саччхикато паччупат̣т̣ха̄навасена. пхассито падат̣т̣ха̄навасена. атха ва̄ н̃а̄то н̃а̄н̣уппа̄давасена. дит̣т̣хо чаккхуппа̄давасена. видито пан̃н̃уппа̄давасена. саччхикато виджджуппа̄давасена. пхассито а̄локуппа̄давасена. ‘‘йа̄вата̄ дуккхасса дуккхат̣т̣хо, саббо дит̣т̣хо, адит̣т̣хо дуккхат̣т̣хо наттхӣ’’тиа̄дина̄ найена ча ‘‘йа̄вата̄ садевакасса локасса…пе… анувичаритам̣ манаса̄, саббам̣ н̃а̄там̣, ан̃н̃а̄там̣ наттхӣ’’тиа̄дина̄ найена ча виттха̄ро ведитаббо. пат̣хамам̣ вуттага̄тха̄ нигаманавасена пуна вутта̄. там̣нигаманейева хи кате н̃а̄н̣анигаманампи катамева хотӣти.

саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣аниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

саддхаммаппака̄синийа̄ пат̣исамбхида̄магга-ат̣т̣хакатха̄йа

н̃а̄н̣акатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.