10. ма̄тика̄катха̄
ма̄тика̄катха̄ван̣н̣ана̄
40. ида̄ни маха̄тхеро випассана̄катха̄нантарам̣ сакале пат̣исамбхида̄магге ниддит̣т̣хе саматхавипассана̄магганибба̄надхамме а̄ка̄рана̄наттавасена на̄на̄парийа̄йехи тхометука̄мо ниччха̄тотиа̄дӣни екӯнавӣсати ма̄тика̄пада̄ни уддиситва̄ тесам̣ ниддесавасена ма̄тика̄катхам̣ на̄ма катхеси. тасса̄ айам̣ апуббаттха̄нуван̣н̣ана̄. ма̄тика̄йа та̄ва ниччха̄тоти амила̄то. саббепи хи килеса̄ пӣл̣а̄йогато мила̄та̄, ра̄гопи та̄ва нирантараппаватто сарӣрам̣ дахати, ким̣ панан̃н̃е килеса̄. ‘‘тайоме, бхиккхаве, аггӣ ра̄гагги досагги мохаггӣ’’ти (итиву. 93; дӣ. ни. 3.305) пана килесана̄йака̄ тайо ева килеса̄ вутта̄, там̣сампайутта̄пи пана дахантийева. евам̣ чха̄такилеса̄бха̄вато ниччха̄то. ко со? вимоккхасамбандхена вимоккхоти дат̣т̣хаббо. муччатӣти моккхо. вимуччатӣти вимоккхоти аттхо. идамекам̣ ма̄тика̄падам̣. виджджа̄вимуттӣти виджджа̄йева вимутти. идамекам̣ ма̄тика̄падам̣. джха̄навимоккхоти джха̄намева вимоккхо. идамекам̣ ма̄тика̄падам̣. сеса̄ни екека̄нева̄ти евам̣ екӯнавӣсати ма̄тика̄пада̄ни.
41. неккхаммена ка̄маччхандато ниччха̄тоти неккхаммена ка̄маччхандато апетатта̄ ка̄маччхандато никкилесо йогӣ. тена пат̣иладдхам̣ неккхаммампи ниччха̄то никкилесо вимоккхо. евам̣ сесесупи. неккхаммена ка̄маччхандато муччатӣти вимоккхоти неккхаммена ка̄маччхандато йогӣ муччатӣти там̣ неккхаммам̣ вимоккхоти аттхо. евам̣ сесесупи. виджджатӣти виджджа̄ти сабха̄вато виджджати аттхи упалаббхатӣти виджджа̄ на̄ма̄ти аттхо. атха ва̄ сабха̄ваджа̄нанаттхам̣ пат̣ипаннехи йогӣхи сабха̄вам̣ ведӣйати джа̄нӣйатӣти виджджа̄ на̄ма̄ти аттхо. атха ва̄ висесала̄бхаттхам̣ пат̣ипаннехи йогӣхи ведӣйати пат̣ила̄бхӣйатӣти виджджа̄ на̄ма̄ти аттхо. атха ва̄ аттана̄ виндитаббам̣ бхӯмим̣ виндати лабхатӣти виджджа̄ на̄ма̄ти аттхо. атха ва̄ сабха̄вадассанахетутта̄ сабха̄вам̣ видитам̣ каротӣти виджджа̄ на̄ма̄ти аттхо. виджджанто муччати, муччанто виджджатӣти йатха̄вутто дхаммо йатха̄вуттенаттхена виджджама̄но йатха̄вуттато муччати, йатха̄вуттато муччама̄но йатха̄вуттенаттхена виджджатӣти виджджа̄вимутти на̄ма̄ти аттхо.
ка̄маччхандам̣ сам̣варат̣т̣хена̄ти ка̄маччханданива̄ран̣ат̣т̣хена там̣ неккхаммам̣ сӣлависуддхи на̄ма̄ти аттхо. там̣йева авиккхепахетутта̄ авиккхепат̣т̣хена читтависуддхи. дассанахетутта̄ дассанат̣т̣хена дит̣т̣хивисуддхи. сесесупи есева найо. пат̣иппассамбхетӣти неккхамма̄дина̄ ка̄маччханда̄дикам̣ йога̄вачаро пат̣иппассамбхетӣти неккхамма̄дико дхаммо пассаддхи на̄ма̄ти аттхо. пахӣнатта̄ти тена тена паха̄нена пахӣнатта̄. н̃а̄тат̣т̣хена н̃а̄н̣анти джха̄напаччавеккхан̣а̄васена випассана̄васена маггапаччавеккхан̣а̄васена н̃а̄тат̣т̣хена неккхамма̄дикам̣ н̃а̄н̣ам̣ на̄ма̄ти аттхо. дит̣т̣хатта̄ дассананти еттха̄пи есева найо. висуджджхатӣти йогӣ, неккхамма̄дика̄ висуддхи.
неккхамманиддесе неккхаммам̣ алобхатта̄ ка̄мара̄гато ниссат̣анти ниссаран̣ам̣. тато никкхантанти неккхаммам̣. ‘‘рӯпа̄наметам̣ ниссаран̣ам̣ йадидам̣ неккхамма’’нти вуччама̄не а̄руппависесасса адиссанато висесасса дассанаттхам̣ ан̃н̃аттха вуттапа̄т̣хаккаменева йадидам̣ а̄руппанти вуттам̣. тан̃ча а̄руппам̣ рӯпато никкхантатта̄ неккхаммам̣ на̄ма̄ти адхика̄равасенева вуттам̣ хоти. бхӯтанти уппа̄дасама̄йогадӣпанам̣. сан̇кхатанти паччайабалависесадассанам̣. пат̣иччасамуппаннанти паччайасама̄йогепи паччайа̄нам̣ абйа̄па̄рабха̄вадассанам̣. ниродхо тасса неккхамманти нибба̄нам̣ тато сан̇кхатато никкхантатта̄ тасса сан̇кхатасса неккхаммам̣ на̄ма. а̄руппасса ча ниродхасса ча гахан̣ам̣ ан̃н̃аттха па̄т̣хе вуттаккаменева катам̣. ‘‘ка̄маччхандасса неккхаммам̣ неккхамма’’нти вуччама̄не пунаруттам̣ хоти. неккхаммавачаненева ча тасса неккхаммасиддхӣти там̣ аватва̄ сесанеккхаммамева вуттам̣. там̣ уджукамева. ниссаран̣аниддесепи имина̄ва найена аттхо ведитаббо. ниссаран̣ӣйа̄ дха̄туйо панеттха уджукамева неккхамманти вуттам̣. павивекоти павивиттабха̄во неккхамма̄дикойева. восаджджатӣти йогӣ, неккхамма̄дайо восагго. неккхаммам̣ паваттенто йогӣ неккхаммена чаратӣти вуччати. там̣ пана неккхаммам̣ чарийа̄. еса найо сесесупи. джха̄навимоккханиддесе ваттаббам̣ вимоккхакатха̄йам̣ вуттам̣. кевалам̣ таттха ‘‘джа̄на̄тӣти джха̄навимоккхо’’ти (пат̣и. ма. 1.217) вуттам̣, идха пана ‘‘джа̄на̄тӣти, джха̄йатӣ’’ти пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄ва десана̄ ката̄ти айам̣ висесо.
42. бха̄вана̄дхит̣т̣ха̄наджӣвитаниддесе ча пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄ десана̄ ката̄. дхаммато пана бха̄вана̄ на̄ма неккхамма̄дайова. адхит̣т̣ха̄нам̣ на̄ма неккхамма̄дивасена патит̣т̣ха̄питачиттамева. джӣвитам̣ на̄ма неккхамма̄дивасена патит̣т̣ха̄питачиттасса самма̄а̄джӣво на̄ма. ко со самма̄а̄джӣво на̄ма? миччха̄джӣва̄ вирати, дхаммена самена паччайапарийесанава̄йа̄мо ча. таттха самам̣ джӣватӣти самам̣ джӣвитам̣ джӣвати, бха̄ванапум̣сакавачанам̣ ва̄, самена джӣватӣти вуттам̣ хоти. но висаманти ‘‘самам̣ джӣватӣ’’ти вуттассева аттхасса пат̣иседхавасена авадха̄ран̣ам̣ катам̣. самма̄ джӣватӣти а̄ка̄ранидассанам̣. но миччха̄ти тассева нийаманам̣. висуддхам̣ джӣватӣти сабха̄вависуддхийа̄ висуддхам̣ джӣвитам̣ джӣвати. но килит̣т̣ханти тассева нийаманам̣. йан̃н̃адева̄тиа̄дӣхи йатха̄вутта̄нам̣ тиссаннам̣ сампада̄нам̣ а̄нисам̣сам̣ дассети. таттха йан̃н̃адева̄ти йам̣ йам̣ ева. кхаттийапарисанти кхаттийа̄нам̣ саннипа̄там̣. со хи самантато сӣданти еттха акатабуддхиноти париса̄ти вуччати. есева найо итараттайе. кхаттийа̄дӣнам̣йева а̄гаманасампаттийа̄ н̃а̄н̣асампаттийа̄ ча саманна̄гататта̄ та̄сам̣йева чатассаннам̣ гахан̣ам̣, на суддапариса̄йа. виса̄радоти тӣхи сампада̄хи сампанно вигатаса̄раджджо, ниббхайоти аттхо. аман̇кубхӯтоти асан̇кучито на ниттеджабхӯто. там̣ кисса хетӯти там̣ виса̄радаттам̣ кена хетуна̄ кена ка̄ран̣ена хотӣти чети аттхо. ида̄ни татха̄ хӣти тасса ка̄ран̣авачанам̣. йасма̄ евам̣ тисампада̄сампанно, тасма̄ ‘‘виса̄радо хотӣ’’ти виса̄радабха̄васса ка̄ран̣ам̣ дассетва̄ нит̣т̣хапесӣти.
саддхаммаппака̄синийа̄ пат̣исамбхида̄магга-ат̣т̣хакатха̄йа
ма̄тика̄катха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
пан̃н̃а̄ваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
нит̣т̣хита̄ чӯл̣аваггасса апуббаттха̄нуван̣н̣ана̄.
етта̄вата̄ ча тиваггасан̇гахитасса
саматим̣сакатха̄пат̣иман̣д̣итасса пат̣исамбхида̄маггасса аттхаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄ хотӣти.
нигаманакатха̄
маха̄вагго маджджхимо ча, чӯл̣авагго ча на̄мато;
тайо вагга̄ идха вутта̄, пама̄н̣апат̣ипа̄т̣ийа̄.
вагге вагге даса даса, катха̄ йа̄ та̄ удӣрита̄;
удда̄нага̄тха̄ сабба̄сам̣, има̄ та̄сам̣ йатха̄ккамам̣.
н̃а̄н̣ам̣ дит̣т̣хи а̄на̄па̄нам̣, индрийам̣ вимоккхапан̃чамам̣;
гати каммам̣ випалла̄со, магго ман̣д̣оти та̄ даса.
йуганаддхасаччабоджджхан̇га̄, метта̄ вира̄гапан̃чама̄;
пат̣исамбхида̄ дхаммачаккам̣, локуттарабаласун̃н̃ата̄.
пан̃н̃а̄ иддхи абхисамайо, вивеко чарийапан̃чамо;
па̄т̣ихӣрам̣ самасӣса-сати випассанама̄тика̄.
йо со сугатасута̄нам̣, адхипатибхӯтена бхӯтахитаратина̄;
тхерена тхирагун̣авата̄, вутто пат̣исамбхида̄магго.
тассаттхаван̣н̣ана̄ йа̄, пуббат̣т̣хакатха̄найам̣ татха̄ йуттим̣;
нисса̄йа майа̄раддха̄, нит̣т̣ха̄намупа̄гата̄ еса̄.
йам̣ там̣ уттарамантӣ, мантигун̣айуто йуто ча саддха̄йа;
ка̄райи маха̄виха̄ре, паривен̣аманекаса̄дхугун̣ам̣.
тхеренеттха нивасата̄, сама̄пита̄йам̣ маха̄бхидха̄нена;
татийе вассе чутито, моггалла̄насса бхӯпатино.
самайам̣ ануломентӣ, тхера̄нам̣ тхерава̄дадӣпа̄нам̣;
нит̣т̣хам̣ гата̄ йатха̄йам̣, ат̣т̣хакатха̄ локахитаджананӣ.
дхаммам̣ ануломента̄, аттахитам̣ парахитан̃ча са̄дхента̄;
нит̣т̣хам̣ гаччханту татха̄, маноратха̄ саббасатта̄нам̣.
саддхаммапака̄синийа̄, ат̣т̣хакатха̄йеттха ган̣итакусалехи;
ган̣ита̄ ту бха̄н̣ава̄ра̄, вин̃н̃еййа̄ ат̣т̣хапан̃н̃а̄са.
а̄нут̣т̣хубхена асса̄, чхандобандхена ган̣ийама̄на̄ ту;
чуддасасахассасан̇кха̄, га̄тха̄йо пан̃ча ча сата̄ни.
са̄саначират̣т̣хитаттхам̣, локахитаттхан̃ча са̄дарена майа̄;
пун̃н̃ам̣ имам̣ рачайата̄, йам̣ паттаманаппакам̣ випулам̣.
пун̃н̃ена тена локо, саддхаммараса̄йанам̣ дасабаласса;
упабхун̃джитва̄ вималам̣, паппоту сукхам̣ сукхенева̄ти.
саддхаммаппака̄синӣ на̄ма
пат̣исамбхида̄маггаппакаран̣асса ат̣т̣хакатха̄ нит̣т̣хита̄.