3. абхисамайакатха̄
абхисамайакатха̄ван̣н̣ана̄
19. ида̄ни иддхикатха̄нантарам̣ парамиддхибхӯтам̣ абхисамайам̣ дассентена катхита̄йа абхисамайакатха̄йа апуббаттха̄нуван̣н̣ана̄. таттха абхисамайоти сачча̄нам̣ абхимукхена сама̄гамо, пат̣иведхоти аттхо. кена абхисаметӣти ким̣ вуттам̣ хоти? ‘‘евам̣ махаттхийо кхо, бхиккхаве, дхамма̄бхисамайо’’тиа̄дӣсу (сам̣. ни. 2.74) суттападесу йо со абхисамайоти вутто, тасмим̣ абхисамайе ваттама̄не абхисамета̄ пуггало кена дхаммена сачча̄ни абхисамети, абхимукхо хутва̄ сама̄гаччхати, пат̣ивиджджхатӣти вуттам̣ хотӣти. айам̣ та̄ва чодакасса пуччха̄. читтена абхисаметӣти читтам̣ вина̄ абхисамайа̄бха̄вато татха̄ виссаджджанам̣. хан̃чӣтиа̄ди пуна чодана̄. хан̃чи йадӣти аттхо. ‘‘читтена̄’’ти вуттатта̄ тена хи ан̃н̃а̄н̣ӣ абхисаметӣти а̄ха. на ан̃н̃а̄н̣ӣ абхисаметӣти читтаматтенева абхисамайа̄бха̄вато пат̣иккхепо. н̃а̄н̣ена абхисаметӣти пат̣ин̃н̃а̄. пуна хан̃чӣтиа̄ди ‘‘н̃а̄н̣ена̄’’ти вуттатта̄ ан̃н̃а̄н̣ӣ ачиттакоти чодана̄. на ачиттако абхисаметӣти ачиттакасса абхисамайа̄бха̄вато пат̣иккхепо. читтена ча̄тиа̄ди пат̣ин̃н̃а̄. пуна хан̃чӣтиа̄ди саббачиттан̃а̄н̣аса̄дха̄ран̣авасена чодана̄. сесачодана̄виссаджджанесупи есева найо.
парато пана каммассакатачиттена ча н̃а̄н̣ена ча̄ти каммассака̄ сатта̄ти евам̣ каммассаката̄йа паваттачиттена ча н̃а̄н̣ена ча. сачча̄нуломикачиттена ча н̃а̄н̣ена ча̄ти саччапат̣иведхасса анукӯлатта̄ сачча̄нуломикасан̇кха̄тена випассана̄сампайуттачиттена ча випассана̄н̃а̄н̣ена ча. катханти йатха̄ абхисамайо хоти, татха̄ катхетукамйата̄ пуччха̄. уппа̄да̄дхипатеййанти йасма̄ читтасса уппа̄де асати четасика̄нам̣ уппа̄до наттхи. а̄рамман̣аггахан̣ан̃хи читтам̣ тена саха уппаджджама̄на̄ четасика̄ катхам̣ а̄рамман̣е аггахите уппаджджиссанти. абхидхаммепи читтуппа̄денева четасика̄ вибхатта̄, тасма̄ магган̃а̄н̣асса уппа̄де адхипатибхӯтам̣ читтанти аттхо. н̃а̄н̣асса̄ти магган̃а̄н̣асса. хету паччайо ча̄ти джанако ча упаттхамбхако ча. там̣сампайуттанти тена н̃а̄н̣ена сампайуттам̣. ниродхагочаранти нибба̄на̄рамман̣ам̣. дассана̄дхипатеййанти сеса̄нам̣ дассанакичча̄бха̄ва̄ нибба̄надассане адхипатибхӯтам̣. читтасса̄ти маггасампайуттачиттасса. там̣сампайуттанти тена читтена сампайуттам̣.
20. йасма̄ етампи парийа̄йам̣, на кевалам̣ читтан̃а̄н̣ехийева абхисамайо, атха кхо саббепи маггасампайуттачиттачетасика̄ дхамма̄ сачча̄бхисамайакиччаса̄дханавасена абхисамайо на̄ма хонти, тасма̄ тампи парийа̄йам̣ дассетука̄мо ким̣ ну еттакойева абхисамайоти пуччхитва̄ на хӣти там̣ вачанам̣ пат̣иккхипитва̄ локуттарамаггаккхан̣етиа̄дима̄ха. дассана̄бхисамайоти дассанабхӯто абхисамайо. еса найо сесесупи. сачча̄ти саччан̃а̄н̣а̄ни. магган̃а̄н̣амева нибба̄на̄нупассанат̣т̣хена випассана̄. вимоккхоти маггавимоккхо. виджджа̄ти магган̃а̄н̣амева. вимуттӣти самуччхедавимутти. нибба̄нам̣ абхисамӣйатӣти абхисамайо, сеса̄ абхисаменти етехӣти абхисамайа̄.
21. пуна маггапхалавасена абхисамайам̣ бхиндитва̄ дассетум̣ ким̣ нӯтиа̄дима̄ха. пхалаккхан̣е панеттха йасма̄ самуччхеданат̣т̣хена кхайе н̃а̄н̣ам̣ на лаббхати, тасма̄ пат̣иппассаддхат̣т̣хена ануппа̄де н̃а̄н̣анти вуттам̣. сесам̣ пана йатха̄нурӯпам̣ ведитаббанти. ида̄ни йасма̄ килесаппаха̄не сати абхисамайо хоти, абхисамайе ча сати килесаппаха̄нам̣ хоти, тасма̄ чодана̄пуббан̇гамам̣ килесаппаха̄нам̣ дассетука̄мо йва̄йантиа̄дима̄ха. таттха йва̄йанти йо айам̣ маггат̣т̣хо арийапуггало. евама̄дика̄ни панеттха чатта̄ри вачана̄ни чодакасса пуччха̄. пуна атӣте килесе паджахатӣти идам̣ чодана̄йа ока̄сада̄наттхам̣ виссаджджанам̣. кхӣн̣анти бхан̇гавасена кхӣн̣ам̣. нируддханти санта̄навасена пунаппунам̣ ануппаттийа̄ нируддхам̣. вигатанти ваттама̄наккхан̣ато апагатам̣. вигаметӣти апагамайати. аттхан̇гатанти абха̄вам̣ гатам̣. аттхан̇гаметӣти абха̄вам̣ гамайати. таттха досам̣ дассетва̄ на атӣте килесе паджахатӣти пат̣иккхиттам̣. ана̄гатачодана̄йа аджа̄танти джа̄тим̣ аппаттам̣. аниббаттанти сабха̄вам̣ аппаттам̣. ануппаннанти уппа̄дато пабхути уддхам̣ на пат̣ипаннам̣. апа̄тубхӯтанти паччуппаннабха̄вена читтасса апа̄тубхӯтам̣. атӣта̄на̄гате паджахато паха̄табба̄нам̣ наттхита̄йа апхало ва̄йа̄мо а̄паджджатӣти тадубхайампи пат̣иккхиттам̣. ратто ра̄гам̣ паджахатӣти ваттама̄нена ра̄гена ратто тамева ра̄гам̣ паджахати. ваттама̄накилесесупи есева найо. тха̄магатоти тхирасабха̄вам̣ гато. кан̣хасукка̄ти акусала̄ ча кусала̄ ча дхамма̄ йуганаддха̄ самамева ваттантӣти а̄паджджатӣти аттхо. сам̣килесика̄ти евам̣ сам̣килеса̄нам̣ сампайуттабха̄ве сати сам̣килесе нийутта̄ маггабха̄вана̄ хотӣти а̄паджджатӣти аттхо. евам̣ паччуппанне паджахато ва̄йа̄мена саддхим̣ паха̄табба̄нам̣ аттхита̄йа сам̣килесика̄ ча маггабха̄вана̄ хоти, ва̄йа̄мо ча апхало хоти. на хи паччуппанна̄нам̣ килеса̄нам̣ читтавиппайуттата̄ на̄ма аттхӣти.
на хӣти чатудха̄ вуттасса вачанасса пат̣иккхепо. аттхӣти пат̣иджа̄нанам̣. йатха̄ катхам̣ вийа̄ти аттхибха̄васса уда̄харан̣адассанаттхам̣ пуччха̄. йатха̄ аттхи, там̣ кена пака̄рена вийа аттхи, ким̣ вийа аттхӣти аттхо. сеййатха̄пӣти йатха̄ на̄ма. тарун̣аруккхоти пхалада̄йакабха̄вадӣпанаттхам̣ тарун̣аггахан̣ам̣. аджа̄тапхалоти пхалада̄йакаттепи сати пхалаггахан̣ато пурека̄лаггахан̣ам̣. таменанти там̣ руккхам̣. енанти нипа̄таматтам̣, там̣ етанти ва̄ аттхо. мӯлам̣ чхиндеййа̄ти мӯлато чхиндеййа. аджа̄тапхала̄ти аджа̄та̄ни пхала̄ни. евамеванти евам̣ евам̣. уппа̄до паваттам̣ нимиттам̣ а̄йӯхана̄ти чатӯхипи паччуппаннакхандхасанта̄намева вуттам̣. йасмин̃хи кхандхасанта̄не йам̣ йам̣ магган̃а̄н̣ам̣ уппаджджати, тена тена магган̃а̄н̣ена паха̄табба̄нам̣ килеса̄нам̣ там̣ кхандхасанта̄нам̣ абӣджам̣ хоти, тасса абӣджабхӯтатта̄ таппаччайа̄ те те килеса̄ ануппанна̄ ева на уппаджджанти. а̄дӣнавам̣ дисва̄ти аничча̄дито а̄дӣнавам̣ дисва̄. ануппа̄дотиа̄дӣхи чатӯхи нибба̄намева вуттам̣. читтам̣ паккхандатӣти маггасампайуттам̣ читтам̣ паккхандати. хетуниродха̄ дуккханиродхоти килеса̄нам̣ бӣджабхӯтасса санта̄насса ануппа̄даниродха̄ ана̄гатаккхандхабхӯтасса дуккхасса хетубхӯта̄нам̣ килеса̄нам̣ ануппа̄даниродхо хоти. евам̣ дуккхасса хетубхӯтакилеса̄нам̣ ануппа̄даниродха̄ дуккхасса ануппа̄даниродхо хоти. евам̣ килесаппаха̄найуттисаббха̄вато ева аттхи маггабха̄вана̄тиа̄дима̄ха. ат̣т̣хакатха̄йам̣ (висуддхи. 2.832) пана ‘‘етена ким̣ дӣпитам̣ хоти? бхӯмиладдха̄нам̣ килеса̄нам̣ паха̄нам̣ дӣпитам̣ хоти. бхӯмиладдха̄ пана ким̣ атӣта̄ ана̄гата̄, уда̄ху паччуппанна̄ти? бхӯмиладдхуппанна̄йева на̄ма̄’’ти ватва̄ катхитакилесаппаха̄насса виттха̄ракатха̄ сутамайан̃а̄н̣акатха̄йа маггасаччаниддесаван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайенева ведитабба̄, идха пана магган̃а̄н̣ена паха̄табба̄ килеса̄йева адхиппета̄ти.
абхисамайакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.