55. а̄саваккхайан̃а̄н̣аниддесаван̣н̣ана̄
107. а̄саваккхайан̃а̄н̣аниддесе анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийа̄дӣни вуттаттха̄ни. кати т̣ха̄на̄ни гаччхатӣти екекасса уппаттит̣т̣ха̄нанийаманаттхам̣ пуччха̄. екам̣ т̣ха̄нам̣ гаччхатӣти екасмим̣ т̣ха̄не уппаджджатӣти вуттам̣ хоти. уппаттиока̄сат̣т̣ха̄нан̃хи тит̣т̣хати еттха̄ти т̣ха̄нанти вуччати. чха т̣ха̄на̄нӣти чха маггапхалаккхан̣е. индрийа̄нам̣ анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийа̄дӣсу тӣсу екекамева адхикам̣ хотӣти дассанаттхам̣ саддхиндрийам̣ адхимоккхапарива̄рам̣ хотӣтиа̄ди вуттам̣. йатха̄ ‘‘саддхиндрийасса адхимоккхат̣т̣хо’’тиа̄дӣсу (пат̣и. ма. 1.12) адхимоккха̄дайо саддхиндрийа̄дӣнам̣ киччавасена вутта̄, евамидха̄пи ‘‘адхимоккхапарива̄рам̣ хотӣ’’ти саддхиндрийам̣ адхимоккхаттхена парива̄рам̣ хотӣти вуттам̣ хоти. еса найо сесесупи. парива̄ранти ча лин̇гавипалла̄со като. пан̃н̃индрийанти анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийамева паджа̄нанасабха̄вадассанаттхам̣ висум̣ катва̄ вуттам̣. абхидхаммепи (вибха. 219) хи пан̃н̃а̄йа киччависесадассанаттхам̣ маггаккхан̣е ча пхалаккхан̣е ча ека̄ва пан̃н̃а̄ ат̣т̣хадха̄ вибхатта̄. абхисанданапарива̄ранти нха̄нийачун̣н̣а̄нам̣ удакам̣ вийа читтачетасика̄нам̣ синеханакиччена парива̄рам̣ хоти. идам̣ соманассасампайуттамаггавасенева вуттам̣. упеккха̄сампайуттамагге пана соманассиндрийат̣т̣ха̄не упеккхиндрийам̣ дат̣т̣хаббам̣. там̣ пана сампайутта̄нам̣ на̄тиупабрӯханапарива̄ранти гахетаббам̣. паваттасантата̄дхипатеййапарива̄ранти паватта̄ сантати паваттасантати, ваттама̄насанта̄нанти аттхо. адхипатибха̄во а̄дхипатеййам̣, паваттасантатийа̄ а̄дхипатеййам̣ паваттасантата̄дхипатеййам̣. ваттама̄наджӣвитиндрийасса упарипаваттийа̄ ча паччайатта̄ пубба̄паравасена паваттасантатийа̄ адхипатибха̄вена анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийасса парива̄рам̣ хоти.
сота̄паттимаггаккхан̣е джа̄та̄ дхамма̄тиа̄ди саббесам̣ маггасампайуттака̄нам̣ ван̣н̣абхан̣анаттхам̣ вуттам̣. таттха маггаккхан̣е джа̄та̄ти маггасамут̣т̣хита̄ ева, на ан̃н̃е. йасма̄ пана маггасамут̣т̣хитампи рӯпам̣ кусала̄дина̄мам̣ на лабхати, тасма̄ там̣ апаненто т̣хапетва̄ читтасамут̣т̣ха̄нам̣ рӯпанти а̄ха. саббева хи те дхамма̄ куччхита̄нам̣ салана̄дӣхи аттхехи кусала̄. те а̄рамман̣ам̣ катва̄ паваттама̄на̄ наттхи етесам̣ а̄сава̄ти ана̄сава̄. ват̣т̣амӯлам̣ чхинданта̄ нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ ват̣т̣ато ниййантӣти ниййа̄ника̄. кусала̄кусаласан̇кха̄та̄ чайа̄ апетатта̄ апачайасан̇кха̄там̣ нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ паваттанато апачайам̣ гаччхантӣти апачайага̄мино, паваттам̣ апачинанта̄ виддхам̣сента̄ гаччхантӣтипи апачайага̄мино. локе апарийа̄паннабха̄вена локато уттара̄ уттин̣н̣а̄ти локуттара̄. нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ етесанти нибба̄на̄рамман̣а̄.
има̄ни ат̣т̣хиндрийа̄нӣтиа̄ди пуббе вуттапарива̄рабха̄васса ча тена сахагата̄дибха̄васса ча а̄дивуттаа̄ка̄ра̄нан̃ча дӣпанаттхам̣ вуттам̣. таттха ат̣т̣хиндрийа̄нӣти пуббе вуттанайена пан̃н̃индрийена саха ат̣т̣ха. сахаджа̄тапарива̄ра̄ти ат̣т̣хасу екекена саха итаре итаре сатта сахаджа̄та̄ хутва̄ тасса сахаджа̄тапарива̄ра̄ хонти. татхева ан̃н̃ам̣ ан̃н̃асса ан̃н̃ам̣ ан̃н̃асса̄ти евам̣ ан̃н̃аман̃н̃апарива̄ра̄ хонти. татхева ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ниссайапарива̄ра̄ сампайуттапарива̄ра̄ ча хонти. сахагата̄ти тена анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийена саха екуппа̄да̄дибха̄вам̣ гата̄. сахаджа̄та̄ти тенева саха джа̄та̄. сам̣сат̣т̣ха̄ти тенева саха миссита̄. сампайутта̄ти тенева самам̣ екуппа̄да̄дипака̄рехи йутта̄. тева̄ти те ева ат̣т̣ха индрийадхамма̄. тасса̄ти анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийасса. а̄ка̄ра̄ти парива̄ракот̣т̣ха̄са̄.
пхалаккхан̣е джа̄та̄ дхамма̄ саббева абйа̄ката̄ хонтӣти рӯпассапи абйа̄кататта̄ читтасамут̣т̣ха̄нарӯпена саха вутта̄. маггассева кусалатта̄ ниййа̄никатта̄ апачайага̄митта̄ ча пхалаккхан̣е ‘‘кусала̄’’ти ча ‘‘ниййа̄ника̄’’ти ча ‘‘апачайага̄мино’’ти ча на вуттам̣. итӣтиа̄ди вуттаппака̄ранигаманам̣. таттха ат̣т̣хат̣т̣хака̄нӣти ат̣т̣хасу маггапхалесу екекасса ат̣т̣хакасса васена ат̣т̣ха индрийаат̣т̣хака̄ни. чатусат̣т̣хи хонтӣти чатусат̣т̣хи а̄ка̄ра̄ хонти. а̄сава̄тиа̄ди хет̣т̣ха̄ вуттаттхамева. идха арахаттамаггаваджджхейева а̄саве аватва̄ сесамаггаттайаваджджха̄нампи вачанам̣ а̄саваккхайавачанаса̄ман̃н̃аматтена вуттанти ведитаббам̣. арахаттамагган̃а̄н̣амева хи кечи а̄саве асесетва̄ а̄сава̄нам̣ кхепанато ‘‘кхайе н̃а̄н̣а’’нти вуччати. тасма̄йева ча араха̄йева кхӣн̣а̄савоти вуччатӣти.
а̄саваккхайан̃а̄н̣аниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.