34. ниродхасама̄паттин̃а̄н̣аниддесаван̣н̣ана̄
83. ниродхасама̄паттин̃а̄н̣аниддесе саматхабаланти ка̄маччханда̄дайо паччанӣкадхамме саметӣти саматхо, сойева акампанӣйат̣т̣хена балам̣. ана̄га̄миараханта̄нам̣йева сама̄дхипат̣ипаккхасса ка̄маччхандасса паха̄нена сама̄дхисмим̣ парипӯрака̄рибха̄ваппаттатта̄ тесам̣йева сама̄дхи балаппаттоти катва̄ ‘‘саматхабала’’нти вуччати, на ан̃н̃есам̣. сама̄дхибалантипи па̄т̣хо. випассана̄баланти аничча̄дивасена вивидхехи а̄ка̄рехи дхамме пассатӣти випассана̄, са̄йева акампанӣйат̣т̣хена балам̣. тесам̣йева убхиннам̣ балаппаттам̣ випассана̄н̃а̄н̣ам̣. таттха саматхабалам̣ анупуббена читтасанта̄навӯпасаманаттхам̣ ниродхе ча пат̣ипа̄данаттхам̣, випассана̄балам̣ паватте а̄дӣнавадассанаттхам̣ ниродхе ча а̄нисам̣садассанаттхам̣.
нӣваран̣ети нимиттаттхе бхуммавачанам̣, нӣваран̣анимиттам̣ нӣваран̣апаччайа̄ти аттхо. каран̣аттхе ва̄ бхуммавачанам̣, нӣваран̣ена̄ти аттхо. на кампатӣти джха̄насаман̇гӣпуггало. атха ва̄ джха̄нанти джха̄нан̇га̄нам̣ адхиппетатта̄ пат̣хамена джха̄нена там̣сампайуттасама̄дхи нӣваран̣е на кампати. айамева четтха йоджана̄ гахетабба̄. уддхачче ча̄ти уддхаччасахагатачиттуппа̄де уддхачче ча. уддхаччанти ча уддхатабха̄во, там̣ авӯпасамалаккхан̣ам̣. уддхаччасахагатакилесе ча̄ти уддхаччена сахагате екуппа̄да̄дибха̄вам̣ гате уддхаччасампайутте мохаахирикааноттаппакилесе ча. кхандхе ча̄ти уддхаччасампайуттачатуккхандхе ча. на кампати на чалати на ведхатӣти ан̃н̃аман̃н̃авевачана̄ни. уддхачче на кампати, уддхаччасахагатакилесе на чалати, уддхаччасахагатаккхандхе на ведхатӣти йоджетаббам̣. випассана̄балам̣ саттаннам̣йева анупассана̄нам̣ вуттатта̄ та̄сам̣йева васена випассана̄балам̣ парипун̣н̣ам̣ хотӣти ведитаббам̣. авиджджа̄йа ча̄ти два̄дасасупи акусалачиттуппа̄десу авиджджа̄йа ча. авиджджа̄сахагатакилесе ча̄ти йатха̄йогам̣ авиджджа̄йа сампайутталобхадосама̄надит̣т̣хивичикиччха̄тхинауддхаччаахирикааноттаппакилесе ча.
вачӣсан̇кха̄ра̄ти витаккавича̄ра̄. ‘‘пуббе кхо, а̄вусо виса̄кха, витаккетва̄ вича̄ретва̄ паччха̄ ва̄чам̣ бхиндати, тасма̄ витаккавича̄ра̄ вачӣсан̇кха̄ро’’ти (ма. ни. 1.463) вачанато ва̄чам̣ сан̇кхаронти уппа̄дентӣти вачӣсан̇кха̄ра̄. ка̄йасан̇кха̄ра̄ти асса̄сапасса̄са̄. ‘‘асса̄сапасса̄са̄ кхо, а̄вусо виса̄кха, ка̄йика̄ ете дхамма̄ ка̄йапат̣ибаддха̄, тасма̄ асса̄сапасса̄са̄ ка̄йасан̇кха̄ро’’ти (ма. ни. 1.463) вачанато ка̄йена сан̇кхарӣйантӣти ка̄йасан̇кха̄ра̄. сан̃н̃а̄ведайитаниродханти сан̃н̃а̄йа ведана̄йа ча ниродхам̣. читтасан̇кха̄ра̄ти сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча. ‘‘четасика̄ ете дхамма̄ читтапат̣ибаддха̄, тасма̄ сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча читтасан̇кха̄ро’’ти (ма. ни. 1.463) вачанато читтена сан̇кхарӣйантӣти читтасан̇кха̄ра̄.
84. н̃а̄н̣ачарийа̄су анупассана̄васа̄не, виват̣т̣ана̄нупассана̄гахан̣ена ва̄ тасса̄ а̄дибхӯта̄ чарийа̄катха̄йа н̃а̄н̣ачарийа̄ти вутта̄ сеса̄нупассана̄пи гахита̄ хонтӣти ведитаббам̣. сол̣асахи н̃а̄н̣ачарийа̄хӣти ча уккат̣т̣хапариччхедо, ана̄га̄мисса пана арахаттамаггапхалаваджджа̄хи чуддасахипи хоти парипун̣н̣абалатта̄.
85. навахи сама̄дхичарийа̄хӣти еттха пат̣хамаджджха̄на̄дӣхи ат̣т̣ха, пат̣хамаджджха̄на̄дӣнам̣ пат̣ила̄бхаттха̄йа саббаттха упача̄раджджха̄навасена ека̄ти нава сама̄дхичарийа̄. балачарийа̄нам̣ ким̣ на̄наттам̣? саматхабаленапи хи ‘‘неккхаммавасена̄’’тиа̄дӣхи саттахи парийа̄йехи упача̄расама̄дхи вутто, пеййа̄лавиттха̄рато ‘‘пат̣хамаджджха̄навасена̄’’тиа̄дӣхи самасаттатийа̄ ва̄рехи йатха̄йогам̣ аппанӯпача̄расама̄дхи вутто, сама̄дхичарийа̄йапи ‘‘пат̣хамам̣ джха̄на’’нтиа̄дӣхи ат̣т̣хахи парийа̄йехи аппана̄сама̄дхи вутто. пат̣хамам̣ джха̄нам̣ пат̣ила̄бхаттха̄йа̄тиа̄дӣхи ат̣т̣хахи парийа̄йехи упача̄расама̄дхи вуттоти убхайаттха̄пи аппанӯпача̄расама̄дхийева вутто. евам̣ сантепи акампийат̣т̣хена бала̄ни васӣбха̄ват̣т̣хена чарийа̄ти ведитабба̄. випассана̄бале пана сатта анупассана̄ва ‘‘випассана̄бала’’нти вутта̄, н̃а̄н̣ачарийа̄йа сатта ча анупассана̄ вутта̄, виват̣т̣ана̄нупассана̄дайо нава ча висесетва̄ вутта̄. идам̣ несам̣ на̄наттам̣. сатта анупассана̄ пана акампийат̣т̣хена бала̄ни васӣбха̄ват̣т̣хена чарийа̄ти ведитабба̄.
‘‘васӣбха̄вата̄ пан̃н̃а̄’’ти (пат̣и. ма. 1.34 ма̄тика̄) еттха вуттавасийо виссаджджетум̣ васӣти пан̃ча васийоти иттхилин̇гавоха̄рена вуттам̣. васо ева васӣти вуттам̣ хоти. пуна пуггала̄дхит̣т̣ха̄на̄йа десана̄йа та̄ васийо виссадждженто а̄ваджджанавасӣтиа̄дима̄ха. а̄ваджджана̄йа васо а̄ваджджанавасо, со асса аттхӣти а̄ваджджанавасӣ. есева найо сесесу. пат̣хамам̣ джха̄нам̣ йаттхиччхаканти йаттха йаттха падесе иччхати га̄ме ва̄ аран̃н̃е ва̄, таттха таттха а̄ваджджати. йадиччхаканти йада̄ йада̄ ка̄ле сӣтака̄ле ва̄ ун̣хака̄ле ва̄, тада̄ тада̄ а̄ваджджати. атха ва̄ йам̣ йам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ иччхати патхавӣкасин̣а̄рамман̣ам̣ ва̄ сеса̄рамман̣ам̣ ва̄, там̣ там̣ а̄ваджджати. екекакасин̣а̄рамман̣асса̄пи джха̄насса васита̄нам̣ вуттатта̄ пуримайоджана̄йева сундаратара̄. йа̄ватиччхаканти йа̄ватакам̣ ка̄лам̣ иччхати аччхара̄сан̇гха̄таматтам̣ сатта̄хам̣ ва̄, та̄ватакам̣ ка̄лам̣ а̄ваджджати. а̄ваджджана̄йа̄ти манодва̄ра̄ваджджана̄йа. дандха̄йитаттанти авасаваттибха̄во, аласабха̄во ва̄. сама̄паджджатӣти пат̣ипаджджати, аппетӣти аттхо. адхит̣т̣ха̄тӣти антосама̄паттийам̣ адхикам̣ катва̄ тит̣т̣хати. вут̣т̣ха̄навасийам̣пат̣хамам̣ джха̄нанти ниссаккаттхе упайогавачанам̣, пат̣хамаджджха̄на̄ти аттхо. паччавеккхатӣти паччавеккхан̣аджаванехи ниваттитва̄ пассати. айаметтха па̄л̣иван̣н̣ана̄.
айам̣ пана аттхаппака̄сана̄ – пат̣хамаджджха̄нато вут̣т̣ха̄йа витаккам̣ а̄ваджджайато бхаван̇гам̣ упаччхиндитва̄ паватта̄ваджджана̄нантарам̣ витакка̄рамман̣а̄нева чатта̄ри пан̃ча ва̄ джавана̄ни джаванти, тато две бхаван̇га̄ни, тато пуна вича̄ра̄рамман̣ам̣ а̄ваджджанам̣ вуттанайенева джавана̄нӣти евам̣ пан̃часу джха̄нан̇гесу йада̄ нирантарам̣ читтам̣ песетум̣ саккоти, атхасса а̄ваджджанавасӣ сиддха̄ва хоти. айам̣ пана маттхакаппатта̄ васӣ бхагавато йамакапа̄т̣иха̄рийева лаббхати. ито парам̣ сӣгхатара̄ а̄ваджджанавасӣ на̄ма наттхи. ан̃н̃есам̣ пана антарантара̄ бхаван̇гава̄ре ган̣ана̄ наттхи. маха̄моггалла̄наттхерасса нандопанандадамане вийа сӣгхам̣ сама̄паттисама̄паджджанасаматтхата̄ сама̄паджджанавасӣ на̄ма. аччхара̄маттам̣ ва̄ дасаччхара̄маттам̣ ва̄ кхан̣ам̣ сама̄паттим̣ т̣хапетум̣ саматтхата̄ адхит̣т̣ха̄навасӣ на̄ма. татхева тато лахум̣ вут̣т̣ха̄насаматтхата̄ вут̣т̣ха̄навасӣ на̄ма. паччавеккхан̣авасӣ пана а̄ваджджанавасийа̄ ева вутта̄. паччавеккхан̣аджавана̄нева хи таттха а̄ваджджана̄нантара̄нӣти. ити а̄ваджджанавасийа̄ сиддха̄йа паччавеккхан̣авасӣ сиддха̄ хоти, адхит̣т̣ха̄навасийа̄ ча сиддха̄йа вут̣т̣ха̄навасӣ сиддха̄ хоти. евам̣ сантепи ‘‘айам̣ пана маттхакаппатта̄ васӣ бхагавато йамакапа̄т̣иха̄рийева лаббхатӣ’’ти вуттатта̄ па̄т̣иха̄рийака̄ле джха̄нан̇гапаччавеккхан̣а̄нам̣ абха̄вато на̄на̄видхаван̣н̣а̄динимма̄насса на̄на̄касин̣авасена иджджханато там̣там̣касин̣а̄рамман̣ам̣ джха̄нам̣ сама̄паджджитука̄масса йатха̄ручи лахум̣ тасмим̣ касин̣е вуттанайена а̄ваджджанапаваттанасаматтхата̄ а̄ваджджанавасӣ, тада̄ваджджанавӣтхийам̣йева тасса джха̄насса аппана̄саматтхата̄сама̄паджджанасаматтхата̄ сама̄паджджанавасӣ. еван̃хи вуччама̄не йутти ча на вируджджхати, васӣпат̣ипа̄т̣и ча йатха̄ккаменева йуджджати. джха̄нан̇гапаччавеккхан̣а̄йам̣ пана ‘‘маттхакаппатта̄йева пан̃ча джавана̄нӣ’’ти вуттатта̄ вуттанайена саттасупи джаванесу джавантесу паччавеккхан̣авасӣйева хоти. евам̣ санте ‘‘пат̣хамаджджха̄нам̣ а̄ваджджатӣ’’ти вачанам̣ на йуджджатӣти че? йатха̄ касин̣е паваттам̣ джха̄нам̣ ка̄ран̣опача̄рена касин̣анти вуттам̣, татха̄ джха̄напаччайам̣ касин̣ам̣ ‘‘сукхо буддха̄намуппа̄до’’тиа̄дӣсу (дха. па. 194) вийа пхалопача̄рена джха̄нанти вуттам̣. йатха̄париччхинне ка̄ле т̣хатва̄ вут̣т̣хитасса нидда̄йа пабуддхасса пуна ниддоккамане вийа пуна джха̄ноккамане сатипи адхит̣т̣ха̄навасӣйева на̄ма, йатха̄париччхедена вут̣т̣хитасса пана вут̣т̣ха̄нейева адхит̣т̣ха̄не сатипи вут̣т̣ха̄навасӣ на̄ма хотӣти айам̣ тесам̣ висесо.
ниродхасама̄паттийа̄ вибха̄ванаттхам̣ пана идам̣ пан̃хакаммам̣ – ка̄ ниродхасама̄патти, ке там̣ сама̄паджджанти, ке на сама̄паджджанти, каттха сама̄паджджанти, касма̄ сама̄паджджанти, катхан̃часса̄ сама̄паджджанам̣ хоти, катхам̣ т̣ха̄нам̣, катхам̣ вут̣т̣ха̄нам̣, вут̣т̣хитасса кинниннам̣ читтам̣ хоти, матасса ча сама̄паннасса ча ко висесо, ниродхасама̄патти ким̣ сан̇кхата̄ асан̇кхата̄ локийа̄ локуттара̄ ниппханна̄ аниппханна̄ти?
таттха ка̄ ниродхасама̄паттӣти? йа̄ анупуббаниродхавасена читтачетасика̄нам̣ дхамма̄нам̣ аппаватти.
ке там̣ сама̄паджджанти, ке на сама̄паджджантӣти? саббепи путхуджджана̄ сота̄панна̄ сакада̄га̄мино суккхавипассака̄ ча ана̄га̄мӣ араханто на сама̄паджджанти, ат̣т̣хасама̄паттила̄бхино пана ана̄га̄мино ча кхӣн̣а̄сава̄ ча сама̄паджджанти.
каттха сама̄паджджантӣти? пан̃чавока̄рабхаве. касма̄? анупуббасама̄паттисаббха̄вато. чатувока̄рабхаве пана пат̣хамаджджха̄на̄дӣнам̣ уппаттийева наттхи, тасма̄ на сакка̄ таттха сама̄паджджитум̣.
касма̄ сама̄паджджантӣти? сан̇кха̄ра̄нам̣ паваттибхеде уккан̣т̣хитва̄ дит̣т̣хева дхамме ачиттака̄ хутва̄ ‘‘ниродхам̣ нибба̄нам̣ патва̄ сукхам̣ вихарисса̄ма̄’’ти сама̄паджджанти.
катхам̣ часса̄ сама̄паджджанам̣ хотӣти? саматхавипассана̄васена уссаккитва̄ катапуббакиччасса невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ ниродхайато евамасса̄ сама̄паджджанам̣ хоти. йо хи саматхавасенева уссаккати, со невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттим̣ патва̄ тит̣т̣хати. йо випассана̄васенева уссаккати, со пхаласама̄паттим̣ патва̄ тит̣т̣хати. йо пана убхайавасена уссаккитва̄ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ ниродхети, со там̣ сама̄паджджатӣти айаметтха сан̇кхепо.
айам̣ пана виттха̄ро – идха бхиккху ниродхам̣ сама̄паджджитука̄мо катабхаттакиччо судхотахаттхапа̄до вивитте ока̄се супан̃н̃атте а̄сане нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со пат̣хамаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа таттха сан̇кха̄ре аниччато дуккхато анаттато випассати. випассана̄ панеса̄ тивидха̄ хоти – сан̇кха̄рапаригган̣ханакавипассана̄, пхаласама̄паттивипассана̄, ниродхасама̄паттивипассана̄ти. таттха сан̇кха̄рапаригган̣ханакавипассана̄ манда̄ ва̄ хоту тиккха̄ ва̄, маггасса падат̣т̣ха̄нам̣ хотийева. пхаласама̄паттивипассана̄ тиккха̄ва ват̣т̣ати маггабха̄вана̄садиса̄. ниродхасама̄паттивипассана̄ пана на̄тиманда̄ на̄титиккха̄ ват̣т̣ати. тасма̄ еса на̄тиманда̄йа на̄титиккха̄йа випассана̄йа те сан̇кха̄ре випассати. тато дутийаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа таттха сан̇кха̄ре татхева випассати. тато татийаджджха̄нам̣…пе… тато вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа таттха сан̇кха̄ре татхева випассати. атха а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа чатуббидхам̣ пуббакиччам̣ кароти – на̄на̄баддхаавикопанам̣, сан̇гхапат̣има̄нанам̣, саттхупаккосанам̣, аддха̄напариччхеданти.
таттха на̄на̄баддхаавикопананти йам̣ имина̄ бхиккхуна̄ саддхим̣ ека̄баддхам̣ на хоти, на̄на̄баддхам̣ хутва̄ т̣хитам̣ паттачӣварам̣ ва̄ ман̃чапӣт̣хам̣ ва̄ нива̄сагехам̣ ва̄ ан̃н̃ам̣ ва̄ пана кин̃чи париккха̄раджа̄там̣, там̣ йатха̄ на викуппати, аггиудакава̄тачораундӯра̄дӣнам̣ васена на винассати, евам̣ адхит̣т̣ха̄таббам̣. татридам̣ адхит̣т̣ха̄навидха̄нам̣ – ‘‘идан̃чидан̃ча имасмим̣ сатта̄хаббхантаре ма̄ аггина̄ джха̄йату, ма̄ удакена вуйхату, ма̄ ва̄тена виддхам̣сату, ма̄ чорехи харӣйату, ма̄ ундӯра̄дӣхи кхаджджатӯ’’ти. евам̣ адхит̣т̣хите там̣ сатта̄хам̣ тасса на кочи париссайо хоти, анадхит̣т̣хахато пана аггиа̄дӣхи винассати. идам̣ на̄на̄баддхаавикопанам̣ на̄ма. йам̣ пана ека̄баддхам̣ хоти нива̄санапа̄рупанам̣ ва̄ нисинна̄санам̣ ва̄, таттха висум̣ адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхи, сама̄паттийева нам̣ раккхати.
сан̇гхапат̣има̄нананти бхиккхусан̇гхасса пат̣има̄нанам̣ удиккханам̣. йа̄ва есо бхиккху а̄гаччхати, та̄ва сан̇гхакаммасса акаран̣анти аттхо. еттха ча на пат̣има̄нанам̣ етасса пуббакиччам̣, пат̣има̄нана̄ваджджанам̣ пана пуббакиччам̣. тасма̄ евам̣ а̄ваджджитаббам̣ – ‘‘саче майи сатта̄хам̣ ниродхам̣ сама̄паджджитва̄ нисинне сан̇гхо апалоканакамма̄дӣсу кин̃чидева каммам̣ каттука̄мо хоти, йа̄ва мам̣ кочи бхиккху а̄гантва̄ на паккосати, та̄вадева вут̣т̣хахисса̄мӣ’’ти. евам̣ катва̄ сама̄панно хи тасмим̣ самайе вут̣т̣ха̄тийева. йо пана евам̣ на кароти, сан̇гхо ча саннипатитва̄ там̣ апассанто ‘‘асуко бхиккху кухи’’нти пуччхитва̄ ‘‘ниродхам̣ сама̄панно’’ти вутте кан̃чи бхиккхум̣ песети ‘‘гаччха там̣ сан̇гхасса вачанена паккоса̄’’ти. атхасса тена бхиккхуна̄ саванӯпача̄ре т̣хатва̄ ‘‘сан̇гхо там̣ а̄вусо пат̣има̄нетӣ’’ти вуттаматтейева вут̣т̣ха̄нам̣ хоти. евам̣гарука̄ хи сан̇гхасса а̄н̣а̄ на̄ма. тасма̄ там̣ а̄ваджджитва̄ йатха̄ сайамева вут̣т̣ха̄ти, евам̣ сама̄паджджитаббам̣.
саттхупаккосананти идха̄пи саттхупаккосана̄ваджджанамева имасса пуббакиччам̣. тасма̄ тампи евам̣ а̄ваджджитаббам̣ – ‘‘саче майи сатта̄хам̣ ниродхам̣ сама̄паджджитва̄ нисинне саттха̄ отин̣н̣е ваттхусмим̣ сиккха̄падам̣ ва̄ пан̃н̃апети, татха̄рӯпа̄йа ва̄ ат̣т̣хуппаттийа̄ дхаммам̣ десети. йа̄ва мам̣ кочи а̄гантва̄ на паккосати, та̄вадева вут̣т̣хахисса̄мӣ’’ти. евам̣ катва̄ нисинно хи тасмим̣ самайе вут̣т̣ха̄тийева. йо пана евам̣ на кароти, саттха̄ ча сан̇гхе саннипатите там̣ апассанто ‘‘асуко бхиккху кухи’’нти пуччхитва̄ ‘‘ниродхам̣ сама̄панно’’ти вутте кан̃чи бхиккхум̣ песети ‘‘гаччха там̣ мама вачанена паккоса̄’’ти. атхасса тена бхиккхуна̄ саванӯпача̄ре т̣хатва̄ саттха̄ а̄йасмантам̣ а̄мантетӣ’’ти вуттаматтейева вут̣т̣ха̄нам̣ хоти. евам̣гарукан̃хи саттхупаккосанам̣. тасма̄ там̣ а̄ваджджитва̄ йатха̄ сайамева вут̣т̣ха̄ти, евам̣ сама̄паджджитаббам̣.
аддха̄напариччхедоти джӣвитаддха̄насса париччхедо. имина̄ хи бхиккхуна̄ аддха̄напариччхеде кусалена бхавитаббам̣. ‘‘аттано а̄йусан̇кха̄ра̄ сатта̄хам̣ паваттиссанти, на паваттиссантӣ’’ти а̄ваджджитва̄ва сама̄паджджитаббам̣. саче хи сатта̄хаббхантаре нируджджханаке а̄йусан̇кха̄ре ана̄ваджджитва̄ва сама̄паджджати, тасса ниродхасама̄патти маран̣ам̣ пат̣иба̄хитум̣ на саккоти. антониродхе маран̣асса наттхита̄йа антара̄ва сама̄паттито вут̣т̣ха̄ти, тасма̄ етам̣ а̄ваджджитва̄ва сама̄паджджитаббам̣. авасесан̃хи ана̄ваджджитумпи ват̣т̣ати, идам̣ пана а̄ваджджитаббамева̄ти вуттам̣. со евам̣ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ сама̄паджджитва̄ вут̣т̣ха̄йа имам̣ пуббакиччам̣ катва̄ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ сама̄паджджати. атхекам̣ ва̄ две ва̄ читтава̄ре атиккамитва̄ ачиттако хоти, ниродхам̣ пхусати. касма̄ панасса двиннам̣ читта̄нам̣ упари читта̄ни наппаваттантӣти? ниродхасса пайогатта̄. идан̃хи имасса бхиккхуно две саматхавипассана̄дхамме йуганаддхе катва̄ ат̣т̣хасама̄паттиа̄роханам̣ анупуббаниродхасса пайого, на невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ти ниродхасса пайогатта̄ двиннам̣ читта̄нам̣ упари наппаваттанти.
катхам̣ т̣ха̄нанти? евам̣ сама̄панна̄йа панасса̄ ка̄лапариччхедавасена чева антара̄ а̄йуккхайасан̇гхапат̣има̄нанасаттхупаккосана̄бха̄вена ча т̣ха̄нам̣ хоти.
катхам̣ вут̣т̣ха̄нанти? ана̄га̄мисса ана̄га̄мипхаласама̄паттийа̄ арахато арахаттапхаласама̄паттийа̄ти евам̣ дведха̄ вут̣т̣ха̄нам̣ хоти.
вут̣т̣хитасса кинниннам̣ читтам̣ хотӣти? нибба̄наниннам̣. вуттан̃хетам̣ – ‘‘сан̃н̃а̄ведайитаниродхасама̄паттийа̄ вут̣т̣хитасса кхо, а̄вусо виса̄кха, бхиккхуно вивеканиннам̣ читтам̣ хоти вивекапон̣ам̣ вивекапаббха̄ра’’нти (ма. ни. 1.464).
матасса ча сама̄паннасса ча ко висесоти? айампи аттхо сутте вуттойева. йатха̄ха – ‘‘йо ча̄йам̣, а̄вусо, мато ка̄лан̇като, тасса ка̄йасан̇кха̄ра̄ нируддха̄ пат̣иппассаддха̄, вачӣсан̇кха̄ра̄, читтасан̇кха̄ра̄ нируддха̄ пат̣иппассаддха̄, а̄йу париккхӣн̣о, усма̄ вӯпасанта̄, индрийа̄ни парибхинна̄ни. йва̄йам̣ бхиккху сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄панно, тассапи ка̄йасан̇кха̄ра̄ нируддха̄ пат̣иппассаддха̄, вачӣсан̇кха̄ра̄, читтасан̇кха̄ра̄ нируддха̄ пат̣иппассаддха̄, а̄йу апариккхӣн̣о, усма̄ авӯпасанта̄, индрийа̄ни апарибхинна̄нӣ’’ти (ма. ни. 1.457).
ниродхасама̄патти ким̣ сан̇кхата̄тиа̄дипуччха̄йам̣ пана ‘‘сан̇кхата̄’’типи ‘‘асан̇кхата̄’’типи ‘‘локийа̄’’типи ‘‘локуттара̄’’типи на ваттабба̄. касма̄? сабха̄вато наттхита̄йа. йасма̄ пана сама̄паджджантасса васена сама̄панно на̄ма хоти, тасма̄ ниппханна̄ти ваттум̣ ват̣т̣ати, но аниппханна̄ти.
‘‘ити санта̄ сама̄патти, айам̣ арийанисевита̄;
дит̣т̣хева дхамме нибба̄намити сан̇кхамупа̄гата̄’’ти.
ниродхасама̄паттин̃а̄н̣аниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.