16. гочарана̄наттан̃а̄н̣аниддесаван̣н̣ана̄

67. гочарана̄наттан̃а̄н̣аниддесе рӯпе бахиддха̄ ваваттхетӣти аджджхаттато бахиддха̄бхӯте рӯпа̄йатанадхамме ваваттхапетӣти аттхо. авиджджа̄самбхӯта̄тиа̄ди аттабха̄вапарийа̄паннакаммаджарӯпатта̄ вуттам̣. а̄ха̄ропи хи каммаджарӯпасса упаттхамбхакапаччайо хоти. саддасса пана утучиттасамут̣т̣ха̄натта̄ авиджджа̄самбхӯта̄дичатуккам̣ на вуттам̣. пхот̣т̣хабба̄нам̣ сайам̣ маха̄бхӯтатта̄ ‘‘чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа̄’’ти на вуттам̣. дхамма̄ти четтха бхаван̇гаманосампайутта̄ тайо арӯпино кхандха̄, дхамма̄йатанапарийа̄панна̄ни сукхумарӯпа̄ни ча каммасамут̣т̣ха̄на̄ни, сабба̄нипи рӯпа̄дӣни ча. апича йа̄ни йа̄ни йена йена самут̣т̣хаханти, та̄ни та̄ни тена тена ведитабба̄ни. итаратха̄ хи сакасанта̄напарийа̄панна̄пи рӯпа̄дайо дхамма̄ саббе на сан̇ган̣хеййум̣. йасма̄ аниндрийабаддхарӯпа̄дайопи випассанӯпага̄, тасма̄ тесам̣ каммасамбхӯтападена сан̇гахо ведитаббо. тепи хи саббасаттаса̄дха̄ран̣акаммапаччайаутусамут̣т̣ха̄на̄. ан̃н̃е пана ‘‘аниндрийабаддха̄ рӯпа̄дайо авипассанӯпага̄’’ти ваданти. там̣ пана –

‘‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄ти, йада̄ пан̃н̃а̄йа пассати;

атха ниббиндати дуккхе, еса магго висуддхийа̄’’ти. (дха. па. 277) –

а̄дика̄йа па̄л̣ийа̄ вируджджхати. вуттан̃ча висуддхимагге – ‘‘идхекаччо а̄дитова аджджхаттасан̇кха̄ре абхинивиситва̄ випассати, йасма̄ пана на суддхааджджхаттадассанаматтенева маггавут̣т̣ха̄нам̣ хоти, бахиддха̄пи дат̣т̣хаббамева, тасма̄ парасса кхандхепи анупа̄диннасан̇кха̄репи аниччам̣ дуккхаманатта̄ти випассатӣ’’ти (висуддхи. 2.784). тасма̄ паресам̣ чаккха̄диваваттха̄нампи аниндрийабаддхарӯпа̄диваваттха̄нампи иччхитаббамева, тасма̄ тебхӯмакасан̇кха̄ра̄ авипассанӯпага̄ на̄ма наттхи.

гочарана̄наттан̃а̄н̣аниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.