найасамут̣т̣ха̄нава̄раван̣н̣ана̄
79. евам̣ на̄на̄суттавасена екасуттавасена ча ха̄равича̄рам̣ дассетва̄ ида̄ни найавича̄рам̣ дассетум̣ ‘‘таттха катамам̣ найасамут̣т̣ха̄на’’нтиа̄ди а̄раддхам̣. касма̄ панеттха йатха̄ ‘‘таттха катамо десана̄ха̄ро, асса̄да̄дӣнавата̄ти га̄тха̄. айам̣ десана̄ха̄ро ким̣ десайатӣ’’тиа̄дина̄ ха̄раниддесо а̄раддхо, евам̣ ‘‘таттха катамо нандийа̄ват̣т̣о, тан̣хан̃ча авиджджампи ча̄ти га̄тха̄, айам̣ нандийа̄ват̣т̣о ким̣ найатӣ’’тиа̄дина̄ ана̄рабхитва̄ самут̣т̣ха̄намукхена а̄раддханти? вуччате – ха̄ранайа̄нам̣ висайабхедато. йатха̄ хи ха̄ра̄ бйан̃джанамукхена суттасса аттхасам̣ван̣н̣ана̄, на евам̣ найа̄. найа̄ пана на̄на̄суттато ниддха̄ритехи тан̣ха̄виджджа̄дӣхи мӯлападехи чатусаччайоджана̄йа найато анубуджджхийама̄но дуккха̄диаттхо. со хи магган̃а̄н̣ам̣ найати сампа̄петӣти найо. пат̣ивиджджханта̄нам̣ пана уггхат̣итан̃н̃уа̄дӣнам̣ тин̣н̣ам̣ венеййа̄нам̣ васена мӯлападавибха̄гато тидха̄ вибхатта̄. екамеко четтха йато нети, йан̃ча нети, тесам̣ сам̣килесавода̄на̄нам̣ вибха̄гато двисан̇гахо чатучхаат̣т̣хадисо ча̄ти бхинно ха̄ранайа̄нам̣ висайо. татха̄ хи вуттам̣ – ‘‘ха̄ра̄ бйан̃джанавичайо, суттасса найа̄ тайо ча суттаттхо’’ти (нетти. сан̇гахава̄ра). евам̣ висит̣т̣хависайатта̄ ха̄ранайа̄нам̣ ха̄рехи ан̃н̃атха̄ найе ниддисанто ‘‘таттха катамам̣ найасамут̣т̣ха̄на’’нтиа̄дима̄ха.
таттха̄йам̣ вачанаттхо – самут̣т̣хаханти етена̄ти самут̣т̣ха̄нам̣. ке самут̣т̣хаханти? найа̄. найа̄нам̣ самут̣т̣ха̄нам̣ найасамут̣т̣ха̄нам̣. ким̣ пана там̣? там̣там̣мӯлападехи чатусаччайоджана̄. са̄ хи нандийа̄ват̣т̣а̄дӣнам̣ найа̄нам̣ уппаттит̣т̣ха̄ната̄йа самут̣т̣ха̄нам̣ бхӯмӣти ча вуччати. татха̄ ча ваккхати – ‘‘айам̣ вуччати нандийа̄ват̣т̣асса найасса бхӯмӣ’’ти (нетти. 81). пубба̄ кот̣и на пан̃н̃а̄йати авиджджа̄йа ча бхаватан̣ха̄йа ча̄тиа̄ди нандийа̄ват̣т̣асса найасса бхӯмидассанам̣. таттха пубба̄ кот̣и на пан̃н̃а̄йатӣти асукасса на̄ма буддхасса бхагавато, асукасса ва̄ чаккаваттино ка̄ле авиджджа̄ бхаватан̣ха̄ ча уппанна̄. тато пуббе на̄хосӣти евам̣ авиджджа̄бхаватан̣ха̄нам̣ на ка̄чи пурима̄ марийа̄да̄ упалаббхати. касма̄? анаматаггатта̄ сам̣са̄расса. вуттан̃хетам̣ – ‘‘анаматаггойам̣, бхиккхаве, сам̣са̄ро, пубба̄ кот̣и на пан̃н̃а̄йатӣ’’ти (сам̣. ни. 2.124; катха̄. 75) виттха̄ро. таттха̄ти авиджджа̄бхаватан̣ха̄су. йадипи авиджджа̄йа сам̣йоджанабха̄во, тан̣ха̄йа ча нӣваран̣абха̄во па̄л̣ийам̣ вутто, татха̄пи авиджджа̄йа пат̣иччха̄дита̄дӣнавехи бхавехи тан̣ха̄ сам̣йоджетӣти имасса аттхасса дассанаттхам̣ ‘‘авиджджа̄нӣваран̣ам̣ тан̣ха̄сам̣йоджана’’нти вуттам̣.
авиджджа̄сам̣йутта̄ти авиджджа̄йа миссита̄, авиджджа̄йа ва̄ абхинивесаваттхӯсу баддха̄. авиджджа̄паккхена вичарантӣти авиджджа̄паккхена авиджджа̄саха̄йена два̄дасавидхена випалла̄сена абхинивесаваттхубхӯте а̄рамман̣е паваттанти. те вуччанти дит̣т̣хичарита̄ти те авиджджа̄бхибхӯта̄ рӯпа̄дӣни ничча̄дито абхинивисанта̄ дит̣т̣хичарита̄ти вуччанти, дит̣т̣хичарита̄ на̄ма̄ти аттхо. тан̣ха̄паккхена̄ти ат̣т̣хасататан̣ха̄вичаритена. дит̣т̣хивичарите тан̣ха̄вичарите ча пат̣ипаттийа̄ вибхаджитва̄ дассетум̣ ‘‘дит̣т̣хичарита̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха аттакиламатха̄нуйоганти аттано ка̄йасса килиссанапайогам̣ аттапарита̄панапат̣ипаттим̣. ка̄масукхаллика̄нуйоганти ка̄масукхасса аллӣйанапайогам̣ ка̄месу па̄табйатам̣.
йадипи ба̄хирака̄ ‘‘дуккхам̣ тан̣ха̄’’ти ча джа̄нанти ‘‘идам̣ дуккхам̣, еттакам̣ дуккха’’нти, ‘‘айам̣ тан̣ха̄, айам̣ тасса̄ вира̄го’’ти парин̃н̃еййапаха̄таббабха̄вена пана на джа̄нанти, ити паваттипаваттихетуматтампи на джа̄нанти. ка̄ пана катха̄ ниваттиниваттихетӯсӯти а̄ха – ‘‘ито бахиддха̄ наттхи саччававаттха̄на’’нтиа̄ди. таттха саччаппака̄сана̄ти саччадесана̄. саматхавипассана̄косалланти саматхавипассана̄су бха̄вана̄косаллам̣, та̄су уггахапарипуччха̄саванаманасика̄ракосаллам̣ ва̄. випассана̄дхит̣т̣ха̄нан̃четтха саматхам̣ адхиппетам̣. упасамасукхаппаттӣти килеса̄нам̣ вӯпасамасукха̄дхигамо. випарӣтачета̄ти миччха̄бхинивит̣т̣хачета̄. наттхи сукхена сукханти йам̣ анаваджджапаччайапарибхогасукхена ка̄йам̣ читтан̃ча пат̣иппассаддхадаратхам̣ катва̄ арийехи паттаббам̣ упасамасукхам̣, там̣ пат̣иккхипати. дуккхена̄ти ка̄йакхеданадуккхена.
со локам̣ вад̣д̣хайатӣти со ка̄ме пат̣исевенто аттабха̄васан̇кха̄там̣ локам̣ вад̣д̣хети пӣнети. путтанаттупарампара̄йа ва̄ сам̣са̄расса анупаччхеданато сатталокам̣ вад̣д̣хети. бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасаватӣти аттано пан̃чахи ка̄магун̣ехи сантаппанена путтамукхадассанена ча бахум̣ пун̃н̃ам̣ уппа̄дети. абхинивесасса на̄тидал̣хата̄йа евам̣сан̃н̃ӣ. дал̣хата̄йа евам̣дит̣т̣хӣ дуккхена сукхам̣ паттхайама̄на̄ аттакиламатха̄нуйогамануйутта̄ ка̄месу пун̃н̃асан̃н̃ӣ ка̄масукхаллика̄нуйогамануйутта̄ ча вихарантӣти йоджетаббам̣.
тадабхин̃н̃а̄ санта̄ти татха̄сан̃н̃ино сама̄на̄. рогамева вад̣д̣хайантӣти аттабха̄варогамева килесарогамева ва̄ апара̄парам̣ вад̣д̣хенти. ган̣д̣асаллесупи есева найо. рога̄бхитунна̄ти йатха̄вуттарогабйа̄дхита̄. ган̣д̣апат̣ипӣл̣ита̄ти йатха̄вуттаган̣д̣аба̄дхита̄. салла̄нувиддха̄ти йатха̄вуттасаллена анупавит̣т̣ха̄. уммуджджанимуджджа̄нӣти упападжджаначавана̄ни. уггха̄таниггха̄танти учча̄вачабха̄вам̣. рогаган̣д̣асаллабхесаджджанти йатха̄вуттарога̄дитикиччханам̣, саматхавипассанам̣ сандха̄йа вадати. тенева̄ха – ‘‘саматхавипассана̄ роганиггха̄такабхесаджджа’’нти. таттха роганиггха̄таканти рогавӯпасаманам̣. ‘‘сам̣килесо дуккха’’нтиа̄дина̄ сачча̄ни тесам̣ парин̃н̃еййа̄дибха̄вена катхети.
таттха сам̣килесо дуккханти аттакиламатха̄нуйогака̄масукхаллика̄нуйогасам̣килесаванто, техи ва̄ сам̣килиссама̄но рӯпа̄рӯпака̄йо дуккхам̣ арийасаччам̣. тадабхисан̇го тан̣ха̄ти таттха абхисан̇го а̄сан̇готи ладдхана̄ма̄ тан̣ха̄.
80. ида̄ни дит̣т̣хичаритатан̣ха̄чарита̄нам̣ сакка̄йадит̣т̣хидассане паваттибхедам̣ дассетум̣ ‘‘дит̣т̣хичарита̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха дит̣т̣хичарита̄ рӯпам̣ аттато упагаччхантӣти дит̣т̣хичарита̄ дит̣т̣ха̄бхинивесасса балавабха̄вато рӯпам̣ ‘‘атта̄’’ти ган̣ханти. тесан̃хи атта̄бхинивесо балава̄, на татха̄ аттанийа̄бхинивесо. еса найо веданантиа̄дӣсупи. тан̣ха̄чарита̄ рӯпавантам̣ атта̄нанти тан̣ха̄чарита̄ тан̣ха̄бхинивесасса балавабха̄вато рӯпам̣ аттано кин̃чанапалибодхабха̄ве т̣хапетва̄ авасесам̣ ведана̄дим̣ ‘‘атта̄’’ти ган̣ханти. аттани ва̄ рӯпанти атта̄дха̄рам̣ ва̄ рӯпам̣. рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нанти рӯпа̄дха̄рам̣ ва̄ атта̄нам̣. ведана̄вантантиа̄дӣсупи есева найо. етесан̃хи аттанийа̄бхинивесо балава̄, на татха̄ атта̄бхинивесо. тасма̄ йатха̄ладдхам̣ аттанийанти каппетва̄ тадан̃н̃ам̣ ‘‘атта̄’’ти ган̣ханти. айам̣ вуччати вӣсативаттхука̄ сакка̄йадит̣т̣хӣти айам̣ пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу екекасмим̣ чатуннам̣ чатуннам̣ га̄ха̄нам̣ васена вӣсативаттхука̄ сати виджджама̄не кхандхапан̃чакасан̇кха̄те ка̄йе, сатӣ ва̄ виджджама̄на̄ таттха дит̣т̣хӣти сакка̄йадит̣т̣хи.
локуттара̄ самма̄дит̣т̣хӣти пат̣хамамаггасамма̄дит̣т̣хи. анва̄йика̄ти самма̄дит̣т̣хийа̄ ануга̄мино. йада̄ самма̄дит̣т̣хи сакка̄йадит̣т̣хийа̄ паджаханавасена паватта̄, тада̄ тасса̄ анугун̣абха̄вена паваттама̄нака̄ти аттхо. ке пана тети? а̄ха ‘‘самма̄сан̇каппо’’тиа̄ди. ‘‘те тайо кхандха̄’’тиа̄дина̄ арийамаггато кхандхамукхена саматхавипассана̄ ниддха̄рети. ‘‘таттха сакка̄йо’’тиа̄ди чатусаччаниддха̄ран̣ам̣. там̣ саббам̣ сувин̃н̃еййамева.
пуна ‘‘таттха йе рӯпам̣ аттато упагаччхантӣ’’тиа̄дина̄ сакка̄йадассанамукхена уччхеда̄диантадвайам̣, маджджхиман̃ча пат̣ипадам̣ ниддха̄рети. таттха име вуччанти уччхедава̄диноти име рӯпа̄дике пан̃чаккхандхе аттато упагаччханта̄ рӯпа̄дӣнам̣ аниччабха̄вато уччхиджджати атта̄ винассати на хоти парам̣ маран̣а̄ти евам̣ абхинивисанато ‘‘уччхедава̄дино’’ти вуччанти. име вуччанти сассатава̄диноти име ‘‘рӯпавантам̣ ва̄ атта̄на’’нтиа̄дина̄ рӯпа̄дивинимутто ан̃н̃о кочи атта̄ти упагаччханта̄ ‘‘со ниччо дхуво сассато’’ти абхинивисанато ‘‘сассатава̄дино’’ти вуччанти. ‘‘уччхедасассатава̄да̄ убхо анта̄, айам̣ сам̣са̄рапаваттӣ’’тиа̄ди саччаниддха̄ран̣ам̣, там̣ сувин̃н̃еййам̣.
уччхедасассатам̣ сама̄сато вӣсативаттхука̄ сакка̄йадит̣т̣хӣти атта̄ уччхиджджати атта̄ ниччоти ча а̄диппаваттанато уччхедасассатадассанам̣ сан̇кхепато вӣсативаттхука̄ сакка̄йадит̣т̣хи ева хоти. саббопи хи аттава̄до сакка̄йадит̣т̣хиантогадхо ева̄ти. виттха̄рато два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хигата̄нӣти уччхедасассатадассанам̣ виттха̄рена брахмаджа̄ле (дӣ. ни. 1.28 а̄дайо) а̄гата̄ни два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хигата̄ни. тесанти евам̣ сан̇кхепавиттха̄раванта̄нам̣ уччхедасассатадассана̄нам̣. пат̣ипаккхоти паха̄йакапат̣ипаккхо. течатта̄лӣсам̣ бодхипаккхийа̄ дхамма̄ти аниччасан̃н̃а̄ дуккхасан̃н̃а̄ анаттасан̃н̃а̄ паха̄насан̃н̃а̄ вира̄гасан̃н̃а̄ ниродхасан̃н̃а̄ чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄…пе… арийо ат̣т̣хан̇гико магготи ете течатта̄лӣсам̣ бодхипаккхийа̄ дхамма̄.
евам̣ випассана̄васена пат̣ипаккхам̣ дассетва̄ пуна саматхавасена дассетум̣ ‘‘ат̣т̣ха вимоккха̄ даса ча касин̣а̄йатана̄нӣ’’ти вуттам̣. два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хигата̄ни мохаджа̄ланти два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хигата̄ни мохаджа̄лахетукатта̄ мохаджа̄лан̃ча. ана̄дианидханаппаваттанти пурима̄йа кот̣ийа̄ абха̄вато ана̄ди. асати пат̣ипаккха̄дхигаме санта̄навасена анупаччхедена паваттанато анидханаппаваттам̣. йасма̄ пана мохаджа̄лахетука̄ни дит̣т̣хигата̄ни мохаджа̄ле пада̄лите пада̄лита̄ни хонти, тасма̄ вуттам̣ – ‘‘течатта̄лӣсам̣ бодхипаккхийа̄ дхамма̄ н̃а̄н̣аваджирам̣ мохаджа̄лаппада̄лана’’нти.
таттха н̃а̄н̣аваджиранти ваджирӯпаман̃а̄н̣ам̣. ат̣т̣ха сама̄паттийо сама̄паджджитва̄ теджетва̄ тиккхасабха̄вам̣ а̄па̄дитам̣ випассана̄н̃а̄н̣ам̣ магган̃а̄н̣ан̃ча н̃а̄н̣аваджирам̣. идамева хи н̃а̄н̣ам̣ бхагавато паваттам̣ ‘‘маха̄ваджиран̃а̄н̣а’’нти вуччати. там̣ пана сасамбха̄рам̣ катва̄ дассенто ‘‘течатта̄лӣсам̣ бодхипаккхийа̄ дхамма̄’’ти а̄ха. мохаджа̄лаппада̄лананти пуббабха̄ге виккхамбханавасена маггаккхан̣е самуччхедавасена авиджджа̄бхаватан̣ха̄нам̣ пада̄ланам̣. атӣта̄дибхедабхиннесу рӯпа̄дӣсу сакааттабха̄ва̄дӣсу ча сам̣сиббанавасена паваттанато джа̄лам̣ бхаватан̣ха̄. тасса̄ хи тан̣ха̄ джа̄линӣ сиббинӣ джа̄ланти ча адхивачананти. евам̣ аттакиламатха̄нуйогака̄масукхаллика̄нуйогадит̣т̣хитан̣ха̄бхинивесасассатуччхеда̄нам̣ ниддха̄ран̣авасена мохаджа̄лапарийа̄йависесато авиджджа̄тан̣ха̄ вибхаджитва̄ йатха̄нусандхина̄ сам̣килесапаккхам̣ нигаменто ‘‘тена вуччати пубба̄ кот̣и на пан̃н̃а̄йати авиджджа̄йа ча бхаватан̣ха̄йа ча̄’’ти а̄ха.
81. ‘‘таттха дит̣т̣хичарито’’тиа̄дина̄ вода̄напаккхам̣ дассети. таттха саллекха̄нусантатавуттӣти анупаддутасаллекхавутти. касма̄? йасма̄ саллекхе тиббага̄раво. дит̣т̣хичарито хи таподжигуччха̄дина̄ анупа̄йенапи йебхуййена килеса̄нам̣ саллекхана̄дхиппа̄йена чарати, тасма̄ со са̄сане паббаджито дхутадхаммавасена саллекхапат̣ипадам̣ пӯрети. сиккха̄нусантатавуттӣти аччхиддачатупа̄рисуддхисӣлавутти. дит̣т̣хийа̄ сависайе пан̃н̃а̄садисӣ паваттӣти со висуджджхама̄но пан̃н̃а̄дхико хотӣти а̄ха – ‘‘дит̣т̣хичарито самматтанийа̄мам̣ оккаманто дхамма̄нуса̄рӣ бхаватӣ’’ти. тан̣ха̄васена миччха̄вимоккхо хотӣти тан̣ха̄чарито висуджджхама̄но саддха̄дхикова хоти, тасма̄ вуттам̣ – ‘‘тан̣ха̄чарито самматтанийа̄мам̣ оккаманто саддха̄нуса̄рӣ бхаватӣ’’ти. дит̣т̣хичарито сукха̄йа пат̣ипада̄йа̄тиа̄ди пат̣ипада̄ниддесо хет̣т̣ха̄ десана̄ха̄равибхан̇ге (нетти. 5 а̄дайо) а̄гато ева, аттхопи таттха саббаппака̄рато вутто ева.
апуббападесу пана вивечийама̄ноти вимочийама̄но. пат̣иниссаратӣти ниййа̄ти вимуччатӣти аттхо. дандхан̃ча дхаммам̣ а̄джа̄на̄тӣти тан̣ха̄чаритасса мандапан̃н̃асса васена вуттам̣. тиккхапан̃н̃о пана кхиппам̣ дхаммам̣ а̄джа̄на̄тӣти. ‘‘сатта̄пи дувидха̄’’тиа̄дина̄ индрийавибха̄гена пуна пат̣ипада̄вибха̄гам̣ дассети, там̣ сувин̃н̃еййам̣.
‘‘йе хи кечӣ’’тиа̄дина̄ та̄сам̣ пат̣ипада̄нам̣ ниййа̄не тӣсупи ка̄лесу екантикабха̄вам̣ дассети. таттха има̄хи ева чатӯхи пат̣ипада̄хӣти има̄хи ева чатӯхи пат̣ипада̄хи, таббинимутта̄йа ан̃н̃а̄йа пат̣ипада̄йа абха̄вато. чатуккамагганти пат̣ипада̄чатуккам̣, пат̣ипада̄ хи магготи. атха ва̄ чатуккамагганти нандийа̄ват̣т̣асса чатуддиса̄сан̇кха̄там̣ маггам̣. та̄ пана чатассо диса̄ диса̄лочананайе а̄гамиссанти. киматтхам̣ пана чатуккамаггам̣ пан̃н̃апентӣти а̄ха ‘‘абудхаджанасевита̄йа̄’’тиа̄ди. таттха абудхаджанасевита̄йа̄ти апан̣д̣итаджанасевита̄йа. ба̄лаканта̄йа̄ти ба̄ладжанака̄мита̄йа. раттава̄синийа̄ти раттесу ра̄га̄бхибхӯтесу васатӣти раттава̄синӣ, тасса̄. нандийа̄ти татра татра̄бхинанданат̣т̣хена нандӣсан̇кха̄та̄йа. ават̣т̣анаттханти самуччхинданаттхам̣. айам̣ вуччати нандийа̄ват̣т̣асса найасса бхӯмӣти айам̣ тан̣ха̄виджджа̄нам̣ васена сам̣килесапаккхе две диса̄ саматхавипассана̄нам̣ васена вода̄напаккхепи две диса̄ чатусаччайоджана̄ нандийа̄ват̣т̣асса найасса самут̣т̣ха̄ната̄йа бхӯмӣти.
82. евам̣ нандийа̄ват̣т̣асса найасса бхӯмим̣ ниддиситва̄ ида̄ни тасса диса̄бхӯтадхамме ниддисантена йасма̄ часса диса̄бхӯтадхаммесу вуттесу диса̄лочананайо вуттойева хоти, тасма̄ ‘‘веййа̄каран̣есу хи йе кусала̄кусала̄’’ти диса̄лочаналаккхан̣ам̣ екадесена пачча̄маситва̄ ‘‘те дувидха̄ упапариккхитабба̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха тети диса̄бхӯтадхамма̄. дувидха̄ти ‘‘име сам̣килесадхамма̄, име вода̄надхамма̄’’ти евам̣ дувидхена. упапариккхитабба̄ти упапаттито парито иккхитабба̄, дхаммайуттито там̣там̣диса̄бха̄вена пеккхитабба̄ а̄лочитабба̄ти аттхо.
йам̣ пака̄рам̣ сандха̄йа ‘‘дувидха̄ упапариккхитабба̄’’ти вуттам̣, там̣ дассети ‘‘локават̣т̣а̄нуса̄рӣ ча локавиват̣т̣а̄нуса̄рӣ ча̄’’ти. тассаттхо – локо ева ват̣т̣ам̣ локават̣т̣ам̣. локават̣т̣абха̄вена анусарати паваттатӣти локават̣т̣а̄нуса̄рӣ, сам̣килесадхаммоти аттхо. локасса, локато ва̄ виват̣т̣ам̣ локавиват̣т̣ам̣, нибба̄нам̣. там̣ анусарати ануломанавасена гаччхатӣти локавиват̣т̣а̄нуса̄рӣ, вода̄надхаммоти аттхо. тенева̄ха – ‘‘ват̣т̣ам̣ на̄ма сам̣са̄ро, виват̣т̣ам̣ нибба̄на’’нти.
там̣ катхам̣ дат̣т̣хаббанти там̣ катхам̣ кена пака̄рена дат̣т̣хаббанти че? упачайена. йатха̄ катам̣ каммам̣ пхалада̄насаматтхам̣ хоти, татха̄ катам̣ упачитанти вуччати. евам̣ упачитабха̄ве каммам̣ на̄ма хоти, випа̄кават̣т̣асса ка̄ран̣ам̣ хотӣти аттхо. саббепи килеса̄ чатӯхи випалла̄сехи ниддиситабба̄, дасаннампи килеса̄нам̣ випалла̄сахетубха̄вато. те каттха дат̣т̣хабба̄ти те пана випалла̄са̄ каттха пасситабба̄ти а̄ха – ‘‘даса ваттхуке килесапун̃дже’’ти. дасавидхака̄ран̣е килесасамӯхети аттхо. таттха килеса̄пи килесаваттху, килеса̄нам̣ паччайадхамма̄пи килесаваттху. тесу ка̄ран̣абха̄вена пуримасиддха̄ килеса̄ парато паресам̣ килеса̄нам̣ паччайабха̄вато килеса̄пи килесаваттху. айонисоманасика̄ро, айонисоманасика̄рапариккхата̄ ча дхамма̄ килесуппаттихетубха̄вато килесаппаччайа̄пи килесаваттхӯти дат̣т̣хаббам̣.
чатта̄ро а̄ха̄ра̄ти еттха а̄ха̄расӣсена таббисайа̄ килеса̄пи адхиппета̄. чатассо вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийоти еттха̄пи есева найо. ‘‘пат̣хаме а̄ха̄ре’’тиа̄дина̄ дасаваттхуке килесапун̃дже пуримам̣ пуримам̣ паччхимасса паччхимасса ка̄ран̣анти дассети. таттха пат̣хаме а̄ха̄рети висайабхӯте пат̣хаме а̄ха̄ре пат̣хамо випалла̄со паваттатӣти аттхо. сеса̄ха̄ресупи есева найо. пат̣хаме випалла̄сети пат̣хаме випалла̄се аппахӣне сати пат̣хамам̣ упа̄да̄нам̣ паваттатӣти аттхо. сесападесупи есева найо. йам̣ панеттха ваттаббам̣, там̣ ниддесейева катхайисса̄ма.
83. ида̄ни дасаваттхукам̣ килесапун̃джам̣ тан̣ха̄виджджа̄васена две кот̣т̣ха̄се каронто ‘‘йо ча кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро’’тиа̄дима̄ха. таттха кабал̣ӣка̄ра̄ха̄рам̣ пхасса̄ха̄ран̃ча апариджа̄нантасса тан̣ха̄чаритасса йатха̄ккамам̣ ка̄йаведана̄су тиббо чхандара̄го хоти, ити упаккилесасса чхандара̄гасса хетубха̄вато йо ча кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро, йо ча пхассо а̄ха̄ро, име тан̣ха̄чаритасса пуггаласса упаккилеса̄ти вутта̄. татха̄ маносан̃четана̄ха̄рам̣ вин̃н̃а̄н̣а̄ха̄ран̃ча апариджа̄нанто дит̣т̣хичарито тесу аттасан̃н̃ӣ ниччасан̃н̃ӣ ча хотӣти вуттанайенева те дит̣т̣хичаритасса пуггаласса упаккилеса̄ти вутта̄. татха̄ пуримака̄ две випалла̄са̄ пуримака̄ни ева ча две двеупа̄да̄найогагантха̄саваогхасаллавин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитиагатигамана̄ни тан̣ха̄падха̄натта̄ тан̣ха̄сабха̄ватта̄ тан̣ха̄висайатта̄ ча тан̣ха̄чаритасса упаккилеса̄ти вутта̄. паччхимака̄ни пана та̄ни дит̣т̣хипадха̄натта̄ дит̣т̣хисабха̄ватта̄ дит̣т̣хивисайатта̄ ча дит̣т̣хичаритасса упаккилеса̄ти вутта̄ти дат̣т̣хабба̄.
84. кабал̣ӣка̄ре а̄ха̄ре ‘‘асубхе субха’’нти випалла̄соти чатӯсу а̄ха̄ресу кабал̣ӣка̄ре а̄ха̄ре чатӯсу ча випалла̄сесу ‘‘асубхе субха’’нти випалла̄со дат̣т̣хаббо кабал̣ӣка̄ра̄ха̄расса асубхасабха̄ватта̄ асубхасамут̣т̣ха̄натта̄ ча. татха̄ пхасса̄ха̄расса дуккхасабха̄ватта̄ дуккхапаччайатта̄ ча висесато таттха ‘‘дуккхе сукха’’нти випалла̄со. татха̄ йебхуййена сатта̄ вин̃н̃а̄н̣е ниччасан̃н̃ино, сан̇кха̄ресу ча аттасан̃н̃ино, четана̄падха̄на̄ ча сан̇кха̄ра̄ти вуттам̣ – ‘‘вин̃н̃а̄н̣е а̄ха̄ре…пе… атта̄ти випалла̄со’’ти. пат̣хаме випалла̄се т̣хито ка̄ме упа̄дийатӣти ‘‘асубхе субха’’нти випарийесагга̄хӣ килесака̄мена ваттхука̄ме дал̣хам̣ ган̣ха̄ти. идам̣ вуччати ка̄мупа̄да̄нанти йам̣ татха̄ ка̄ма̄нам̣ гахан̣ам̣, идам̣ вуччати ка̄мупа̄да̄нам̣. ‘‘дуккхе сукха’’нти випарийесагга̄хӣ ‘‘сӣлаббатехи ана̄гате бхавависуддхӣти там̣ ниббутисукха’’нти дал̣хам̣ ган̣ха̄ти. ‘‘аничче ничча’’нти випарийесагга̄хӣ ‘‘саббе бхава̄ ничча̄ дхува̄ сассата̄ авипарин̣а̄мадхамма̄’’ти сам̣са̄ра̄бхинандиним̣ бхавадит̣т̣хим̣ дал̣хам̣ ган̣ха̄ти. ‘‘анаттани атта̄’’ти випарийесагга̄хӣ ‘‘асати аттани кассидам̣ каммапхалам̣, тасма̄ со кароти, со пат̣исам̣ведетӣ’’ти аттадит̣т̣хим̣ дал̣хам̣ ган̣ха̄тӣти имаматтхам̣ дассети ‘‘дутийе випалла̄се т̣хито’’тиа̄дина̄.
айам̣ вуччати ка̄майоготи йена ка̄мара̄гасан̇кха̄тена ка̄мупа̄да̄нена ваттхука̄мехи саха сатто сам̣йоджӣйати, айам̣ ка̄мара̄го ‘‘ка̄майого’’ти вуччати. айам̣ вуччати бхавайоготи йато сӣлаббатупа̄да̄насан̇кха̄тена бхавупа̄да̄нена бхавена саха сатто сам̣йоджӣйати, айам̣ бхавара̄го ‘‘бхавайого’’ти вуччати. айам̣ вуччати дит̣т̣хийоготи йа̄йа ахетукадит̣т̣хиа̄дисан̇кха̄та̄йа па̄пика̄йа дит̣т̣хийа̄, сакка̄йадит̣т̣хиа̄диавасит̣т̣хадит̣т̣хийа̄ ча сатто дуккхена саха сам̣йоджӣйати, айам̣ па̄пика̄ дит̣т̣хи ‘‘дит̣т̣хийого’’ти вуччати. айам̣ вуччати авиджджа̄йоготи йа̄йа аттава̄дупа̄да̄нена сакалават̣т̣адуккхена ча саха сатто сам̣йоджӣйати, айам̣ авиджджа̄ ‘‘авиджджа̄його’’ти вуччати.
йасма̄ пана ка̄майога̄дайо абхиджджха̄ка̄йагантха̄дӣнам̣ паччайа̄ хонти, тасма̄ ‘‘пат̣хаме йоге т̣хито абхиджджха̄йа ка̄йам̣ гантхатӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха абхиджджха̄йа ка̄йам̣ гантхатӣти пара̄бхиджджха̄йаналаккхан̣а̄йа абхиджджха̄йа на̄мака̄йам̣ гантхати гхат̣т̣етӣти аттхо. татха̄ бхавапаттхана̄йа аппахӣнатта̄ бхавадит̣т̣хибхавара̄гавасена а̄гха̄таваттхӯсу сатта̄ читта̄ни падӯсентӣти а̄ха – ‘‘дутийе йоге т̣хито бйа̄па̄дена ка̄йам̣ гантхатӣ’’ти. татха̄ дит̣т̣хивасена авиджджа̄васена ча сӣлаббатехи суджджхати, идамева саччам̣ могхаман̃н̃анти ча абхинивисатӣти а̄ха – ‘‘татийе…пе… идам̣сачча̄бхинивесена ка̄йам̣ гантхатӣ’’ти.
тасса̄ти тасса абхиджджха̄дӣхи саманна̄гатасса пуггаласса. евам̣ гантхита̄ти евам̣ абхиджджха̄йана̄дивасена на̄мака̄йам̣ гантхитва̄ т̣хита̄. а̄савантӣти а̄савабха̄вена паваттанти. куто ча вуччати а̄савантӣти куто пана хетуто те килеса̄ а̄савантӣти а̄савахетум̣ пуччхати. йасма̄ пана килеса̄ кусалаппаваттим̣ нива̄ретва̄ читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣ханта̄, маггена асамуччхинна̄ ева ва̄ а̄сава̄нам̣ уппаттихету хонти, тасма̄ ‘‘анусайато ва̄ парийут̣т̣ха̄нато ва̄’’ти вуттам̣. абхиджджха̄ка̄йагантхена ка̄ма̄савоти абхиджджха̄ка̄йагантхена сиддхена ка̄мара̄гасабха̄ватта̄ ка̄ма̄саво сиддхо хоти. каттхачидева висайе доманассито таппат̣ипаккхе висайе таббисайабахуле ча бхаве паттхетӣти а̄ха – ‘‘бйа̄па̄дака̄йагантхена бхава̄саво’’ти. пара̄ма̄сака̄йагантхена дит̣т̣ха̄савоти сӣлаббатапара̄ма̄сака̄йагантхена сиддхена там̣сабха̄ватта̄ апара̄парам̣ ва̄ дит̣т̣хийо гантхентасса дит̣т̣ха̄саво сиддхо хоти. идам̣сачча̄бхинивесака̄йагантхена авиджджа̄савоти ‘‘идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’’нти абхинивисантасса айонисоманасика̄рато анекехи акусалехи дхаммехи саддхим̣ авиджджа̄саво уппаджджати, саббесам̣ ва̄ акусаладхамма̄нам̣ авиджджа̄пуббан̇гаматта̄ идам̣сачча̄бхинивесака̄йагантхена сиддхена тасса хетубхӯто авиджджа̄саво сиддхо хоти.
йасма̄ пана а̄сава̄ ева парибуддха̄ ват̣т̣асмим̣ охананти оса̄дентӣти ‘‘огха̄’’ти вуччанти, тасма̄ вуттам̣ – ‘‘тасса име чатта̄ро а̄сава̄’’тиа̄ди.
анусайасахагата̄ти анусайабха̄вам̣ аппат̣иккхипитва̄ гата̄ паватта̄, анусайабхӯта̄ ва̄. аджджха̄сайанти читтам̣. анупавит̣т̣ха̄ти ога̄л̣ха̄. хадайам̣ а̄хачча тит̣т̣хантӣти читтасса аббхантарасан̇кха̄там̣ хадайам̣ а̄хантва̄ тит̣т̣ханти. татха̄ хи вуттам̣ ат̣т̣хаса̄линийам̣ (дха. са. ат̣т̣ха. 5) ‘‘аббхантарат̣т̣хена хадайа’’нти. тена вуччанти салла̄ти йасма̄ аджджха̄сайам̣ анупавит̣т̣ха̄ хадайам̣ а̄хачча тит̣т̣ханти, тена вуччанти ‘‘салла̄’’ти. пӣл̣а̄джананам̣ дуруддхаран̣ата̄ ча саллат̣т̣хо. ‘‘есо ме атта̄’’ти гахан̣амукхена ‘‘есохамасмӣ’’ти гахан̣ам̣ хотӣти дит̣т̣хим̣ нисса̄йапи ма̄нам̣ джаппентӣти а̄ха ‘‘дит̣т̣хогхена ма̄насалло’’ти.
парийа̄диннанти ан̃н̃асса ока̄сам̣ адатва̄ самантато гахитам̣. чатӯсу дхаммесу сан̣т̣хахатӣти а̄рамман̣апаччайата̄йа а̄рамман̣абхӯтесу чатӯсу дхаммесу патит̣т̣хахати. та̄ни сарӯпато дассети ‘‘рӯпе ведана̄йа сан̃н̃а̄йа сан̇кха̄ресӯ’’ти. нандӯпасечанена̄ти лобхасахагатасса сампайутта̄ нандӣ сахаджа̄такот̣ийа̄, итарасса упаниссайакот̣ийа̄ упасечананти нандӯпасечанам̣, тена нандӯпасечанена. кена пана там̣ нандӯпасечананти а̄ха – ‘‘ра̄гасаллена нандӯпасечанена вин̃н̃а̄н̣ена̄’’ти.
таттха ра̄гасаллена̄ти ра̄гасаллена хетубхӯтена нандӯпасечанена вин̃н̃а̄н̣ена̄ти иттхамбхӯталаккхан̣е каран̣авачанам̣. рӯпӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитӣти рӯпамева а̄рамман̣акаран̣авасена упагантаббато, вин̃н̃а̄н̣асса патит̣т̣ха̄бха̄вато ча рӯпӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити. тит̣т̣хати еттха̄ти т̣хити. пан̃чавока̄рабхавасмин̃хи абхисан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣ам̣ рӯпаккхандхам̣ нисса̄йа тит̣т̣хати. досасаллена̄ти сахаджа̄тена досасаллена. йада̄ веданӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити вуччати, тада̄ упаниссайакот̣ийа̄ва нандийа̄ упаситтам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣. ведана̄пи доманассаведана̄ва. йада̄ ча упаниссайапаччайабхӯтена досасаллена веданӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити вуччати, тада̄ сахаджа̄такот̣ийа̄, упаниссайакот̣ийа̄ ва̄ нандийа̄ упаситтам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣. ведана̄ пана тиссопи тиссаннам̣ ведана̄нам̣ а̄рамман̣ӯпаниссайабха̄вато. таттха пат̣хаманайо доманасса̄рамман̣асса абхисан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣асса васена вутто. дутийо саббаведана̄рамман̣асса васена̄пи дат̣т̣хаббам̣.
ма̄насаллена̄ти ма̄насаллена сахаджа̄тена, упаниссайабхӯтена ва̄. мохасаллена̄ти еттха̄пи есева найо. еттха ча ана̄диматисам̣са̄ре иттхипуриса̄ рӯпа̄бхира̄ма̄ти ра̄гасаллавасена пат̣хама̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити йоджита̄. сабба̄йапи ведана̄йа дуккхапарийа̄йасаббха̄вато дуккха̄йа ча досо анусетӣти досасаллавасена дутийа̄, сан̃н̃а̄васена ‘‘сеййохамасмӣ’’ти ман̃н̃ана̄ хотӣти ма̄насаллавасена татийа̄, сан̇кха̄ресу самӯхагханам̣ дуббиниббхоганти мохасаллавасена чатуттхӣ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити йоджита̄ти дат̣т̣хабба̄.
упаттхаддханти олуббха̄рамман̣абхӯта̄хи вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитӣхи упаттхамбхитам̣. тан̃ча камманти йам̣ ‘‘четана̄ четасика’’нти пуббе (нетти. 82) вуттам̣. име ча килеса̄ти име ча дасаваттхука̄ килеса̄. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.
85. ида̄ни а̄ха̄ра̄дайо найа̄нам̣ сам̣килесапаккхе диса̄бха̄вена ваваттхапетум̣ ‘‘има̄ чатассо диса̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣, там̣ утта̄намева. пуна кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ротиа̄ди а̄ха̄ра̄дӣсуйева йасса пуггаласса упаккилеса̄, там̣ вибхаджитва̄ дассетум̣ а̄раддхам̣. таттха дасаннам̣ сутта̄нанти екадесесу самуда̄йавоха̄рена вуттам̣. самуда̄йесу хи паватта̄ саман̃н̃а̄ авайавесупи диссати, ‘‘йатха̄ пат̣о дад̣д̣хо, самуддо дит̣т̣хо’’ти ча. еко аттхоти екасса аттхасса ниппха̄данато вуттам̣. бйан̃джанамева на̄нанти еттха бйан̃джанаггахан̣ена бйан̃джанаттхопи гахитоти дат̣т̣хаббам̣. дасахипи суттападехи саваттхука̄ тан̣ха̄ вутта̄. тан̣ха̄ ча ра̄гачаритам̣ пуггалам̣ кхиппам̣ дӯсетӣти а̄ха – ‘‘име ра̄гачаритасса пуггаласса упаккилеса̄’’ти. йатха̄ ча пат̣хамадиса̄бха̄вена вуттадхамма̄ ра̄гачаритасса упаккилеса̄, евам̣ дутийадиса̄бха̄вена вуттадхамма̄ досачаритасса. татийачатуттхадиса̄бха̄вена вуттадхамма̄ йатха̄ккамам̣ дит̣т̣хичаритасса мандасса тиккхасса ча упаккилеса̄ вутта̄. тесам̣ упаккилесабха̄во вуттанайа̄нуса̄рена ведитаббо.
а̄ха̄равипалла̄са̄дайо йадипи саббехи тӣхи вимоккхамукхехи пуббабха̄ге йатха̄рахам̣ парин̃н̃еййа̄ паха̄табба̄ ча. йасса пана дуккха̄нупассана̄ пуриме а̄ха̄радвайе дуккха̄ка̄рена бахулам̣ паваттати, тасса васена йо ча кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро, йо ча пхассо а̄ха̄ро, име аппан̣ихитена вимоккхамукхена парин̃н̃ам̣ гаччхантӣти вуттам̣. еса найо сесесу. еван̃четам̣, на ан̃н̃атха̄. на хи арийамагга̄нам̣ вийа паха̄таббесу вимоккхамукха̄нам̣ парин̃н̃еййапаха̄таббесу кочи нийамо самбхавати. ити саббе локават̣т̣а̄нуса̄рино дхамма̄ ниййанти, те лока̄ тӣхи вимоккхамукхехӣти нигаманам̣. тассаттхо – ити евам̣ вуттаппака̄ра̄ саббе а̄ха̄ра̄дайо локасан̇кха̄тават̣т̣а̄нуса̄рино дхамма̄ те локабхӯта̄ ват̣т̣ато ниййанти аничча̄нупассана̄дӣхи тӣхи вимоккхамукхехӣти.
86. евам̣ сам̣килесапаккхе диса̄бхӯтадхамме ниддиситва̄ ида̄ни вода̄напаккхе диса̄бхӯтадхамме дассетум̣ ‘‘чатассо пат̣ипада̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха диббабрахмаарийаа̄нен̃джавиха̄роти чатта̄ро виха̄ра̄. ма̄наппаха̄наа̄лайасамуггха̄таавиджджа̄паха̄набхавӯпасама̄ чатта̄ро аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄. сачча̄дхит̣т̣ха̄на̄дӣни чатта̄ри адхит̣т̣ха̄на̄ни. чхандасама̄дхибха̄вана̄дайо чатассо сама̄дхибха̄вана̄. индрийасам̣варо тапасан̇кха̄то пун̃н̃адхаммо боджджхан̇габха̄вана̄ саббӯпадхипат̣иниссаггасан̇кха̄там̣ нибба̄нан̃ча̄ти чатта̄ро сукхабха̄гийа̄ дхамма̄ ведитабба̄ти.
пат̣хама̄ пат̣ипада̄тиа̄ди пат̣ипада̄сатипат̣т̣ха̄на̄дӣнам̣ абхедасандассанам̣. йади евам̣ касма̄ висум̣ гахан̣ам̣ катанти? дасаваттхукасса килесапун̃джасса пат̣ипаккхабха̄вадассанаттхам̣ пат̣ипада̄дидасаканиддесо. татха̄ хи ваккхати – ‘‘чатта̄ро а̄ха̄ра̄ тесам̣ пат̣ипаккхо чатассо пат̣ипада̄’’тиа̄ди (нетти. 87). кин̃ча̄пи чатӯсу сатипат̣т̣ха̄несу ‘‘идам̣ на̄ма сатипат̣т̣ха̄нам̣ има̄йа ева пат̣ипада̄йа иджджхатӣ’’ти нийамо наттхи, татха̄пи пат̣хама̄йа пат̣ипада̄йа пат̣хамам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣ самбхаватӣти самбхававасена евам̣ вуттам̣ – ‘‘пат̣хама̄ пат̣ипада̄, пат̣хамам̣ сатипат̣т̣ха̄на’’нти. йасма̄ пана а̄ха̄равипалла̄са̄дӣнам̣ вийа пат̣ипада̄сатипат̣т̣ха̄на̄дӣнам̣ аттхато на̄наттам̣ наттхи. сатипат̣т̣ха̄на̄нийева хи татха̄ татха̄ пат̣ипаджджама̄на̄ни дуккха̄пат̣ипада̄дандха̄бхин̃н̃а̄дина̄мака̄ни хонти, тасма̄ йатха̄ сам̣килесапаккхе ‘‘пат̣хаме а̄ха̄ре пат̣хамо випалла̄со’’тиа̄дина̄ адхикаран̣абхедена вуттам̣, евам̣ адхикаран̣абхедам̣ акатва̄ ‘‘пат̣хама̄ пат̣ипада̄, пат̣хамам̣ сатипат̣т̣ха̄на’’нтиа̄ди вуттам̣. сесесупи есева найо.
андхасса паббата̄роханам̣ вийа када̄чидева уппаджджанакам̣ аччхарийам̣, аччхара̄йоггам̣ аччхарийанти пора̄н̣а̄. абхӯтапуббам̣ бхӯтанти аббхутам̣. убхайампетам̣ вимхайа̄вахасса адхивачанам̣. на хи ма̄наппаха̄на̄дито ан̃н̃ам̣ дурабхисамбхаватарам̣ вимханӣйан̃ча упалаббхатӣти адхитит̣т̣хати етена, еттха ва̄ адхит̣т̣ха̄наматтамева ва̄ танти адхит̣т̣ха̄нам̣. саччан̃ча там̣ адхит̣т̣ха̄нан̃ча, саччасса ва̄ адхит̣т̣ха̄нам̣, саччам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ етасса̄ти ва̄ сачча̄дхит̣т̣ха̄нам̣. сесесупи есева найо. сама̄дхи ева бха̄ветаббата̄йа сама̄дхибха̄вана̄. сукхам̣ бхаджатӣти сукхабха̄гийо, сукхабха̄гасса ва̄ сукхакот̣т̣ха̄сасса хитоти сукхабха̄гийо. екассапи саттасса асубхабха̄вана̄дайо вийа екадесе аваттитва̄ анавасесапарийа̄да̄нато наттхи етисса̄ пама̄н̣анти аппаман̃н̃а̄.
пат̣хама̄ пат̣ипада̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ пат̣хамам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣ парипӯретӣти пат̣хама̄йа пат̣ипада̄йа бха̄вана̄бахулӣка̄ро пат̣хамасса сатипат̣т̣ха̄насса бха̄вана̄па̄рипӯрӣти аттхо. сесападесупи есева найо. йатха̄ хи арийамагге бха̄вите сатипат̣т̣ха̄на̄дайо бодхипаккхийадхамма̄ саббепи бха̄вита̄ ева хонти, евам̣сампадамидам̣ дат̣т̣хаббам̣.
ка̄йа̄нупассана̄йа ка̄мара̄гасса уджувипаччанӣкабха̄вато ‘‘пат̣хамо сатипат̣т̣ха̄но бха̄вито бахулӣкато ка̄мапат̣ипаккхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ парипӯретӣ’’ти вуттам̣. татха̄ пӣтипат̣исам̣ведана̄дивасена паваттама̄нам̣ дутийам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣, саппӣтикасса дутийаджджха̄насса читтасса абхиппамоданавасена паваттама̄нам̣ татийам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣ уккам̣сагатасукхасса татийаджджха̄насса аниччавира̄га̄дивасена паваттийа̄ сан̇кха̄ресу упеккхакам̣ чатуттхам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхибха̄вато чатуттхаджджха̄насса па̄рипӯрийа̄ сам̣ваттати.
йасма̄ пана рӯпа̄вачарапат̣хамаджджха̄нам̣ рӯпа̄вачарасама̄паттӣнам̣, дутийаджджха̄нам̣ бйа̄па̄давитакка̄дидӯрӣбха̄вена брахмавиха̄ра̄нам̣, татийаджджха̄нам̣ пӣтивира̄гена сукхена випассана̄йа адхит̣т̣ха̄набхӯтам̣ арийавиха̄ра̄нам̣, чатуттхаджджха̄нам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхиа̄нен̃джаппаттам̣ а̄нен̃джавиха̄ра̄нам̣ висесато паччайо хоти, тасма̄ ‘‘пат̣хамам̣ джха̄нам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ пат̣хамам̣ виха̄рам̣ парипӯретӣ’’тиа̄ди вуттам̣. ити йо йасса висесапаччайо, со там̣ парипӯретӣти вуттоти дат̣т̣хаббам̣.
87. ида̄ни пат̣ипада̄дайо вода̄напаккхе диса̄бха̄вена ваваттхапетум̣ ‘‘таттха има̄ чатассо диса̄’’тиа̄ди вуттам̣. там̣ сувин̃н̃еййамева. пуна ‘‘пат̣хама̄ пат̣ипада̄’’тиа̄ди пат̣ипада̄чатукка̄дӣсу йена йасса пуггаласса вода̄нам̣, там̣ вибхаджитва̄ дассетум̣ а̄раддхам̣. там̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайамева. йадипи тӣсу вимоккхамукхесу ‘‘идам̣ на̄ма вимоккхамукхам̣ има̄йа ева пат̣ипада̄йа иджджхатӣ’’ти нийамо наттхи. йесам̣ пана пуггала̄нам̣ пурима̄хи двӣхи пат̣ипада̄хи аппан̣ихитена вимоккхамукхена арийамагга̄дхигамо. татха̄ йасса татийа̄йа пат̣ипада̄йа сун̃н̃атавимоккхамукхена, йасса ча чатуттха̄йа пат̣ипада̄йа анимиттавимоккхамукхена арийамагга̄дхигамо, тесам̣ пуггала̄нам̣ васена айам̣ пат̣ипада̄вимоккхамукхасам̣сандана̄. сатипат̣т̣ха̄на̄дӣхи вимоккхамукхасам̣сандана̄йапи есева найо.
тесам̣ виккӣл̣итанти тесам̣ асанта̄санаджавапараккама̄дивисесайогена сӣха̄нам̣ буддха̄нам̣ паччекабуддха̄нам̣ буддхаса̄вака̄нан̃ча виккӣл̣итам̣ вихаран̣ам̣. йадидам̣ а̄ха̄ра̄дикилесаваттхусаматиккаманамукхена сапарасанта̄не пат̣ипада̄дисампа̄дана̄. ида̄ни а̄ха̄ра̄дӣнам̣ пат̣ипада̄дӣхи йена саматиккаманам̣, там̣ несам̣ пат̣ипаккхабха̄вам̣ дассенто ‘‘чатта̄ро а̄ха̄ра̄ тесам̣ пат̣ипаккхо чатассо пат̣ипада̄’’тиа̄дима̄ха. таттха тесам̣ пат̣ипаккхабха̄во паха̄таббабха̄во паха̄йакабха̄во ча а̄ха̄равин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитӣнан̃четтха паха̄таббабха̄во таппат̣ибандхачхандара̄гавасена дат̣т̣хаббо. таттха ‘‘виккӣл̣итам̣ бха̄вана̄ саччхикирийа̄ ча̄’’тиа̄ди тасса̄йам̣ сан̇кхепаттхо – тесам̣ виккӣл̣итанти еттха йадетам̣ виккӣл̣итам̣ на̄ма бха̄ветабба̄нам̣ бодхипаккхийадхамма̄нам̣ бха̄вана̄, саччхика̄табба̄нам̣ пхаланибба̄на̄нам̣ саччхикирийа̄ ча. татха̄ паха̄таббасса дасаваттхукасса килесапун̃джасса тадан̇га̄дивасена паха̄нам̣ бйантӣкирийа̄ анавасесананти. ида̄ни там̣ сан̇кхепена дассенто ‘‘индрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣ виккӣл̣итам̣ випарийа̄са̄надхит̣т̣ха̄на’’нти а̄ха.
индрийа̄дхит̣т̣ха̄нанти индрийа̄нам̣ паваттанам̣ бха̄вана̄ саччхикирийа̄ ча. випарийа̄са̄надхит̣т̣ха̄нанти випалла̄са̄нам̣ апаваттанам̣ паха̄нам̣ ануппа̄данам̣. индрийа̄ни саддхаммагочароти индрийа̄ни четтха саддхаммасса гочарабхӯта̄ни паваттихетӯти адхиппета̄ни саддхиндрийа̄дӣнӣти аттхо. випарийа̄са̄ килесагочароти випалла̄са̄ сам̣килесапаккхасса паваттит̣т̣ха̄нам̣ паваттихетӯти. айам̣ вуччати сӣхавиккӣл̣итасса найасса бхӯмӣти йа̄йам̣ ‘‘чатта̄ро а̄ха̄ра̄’’тиа̄дина̄ сам̣килесапаккхе дасаннам̣ чатукка̄нам̣, ‘‘чатассо пат̣ипада̄’’тиа̄дина̄ вода̄напаккхепи дасаннам̣ чатукка̄нам̣ тан̣ха̄чарита̄дӣнам̣ упаккилесавода̄навибха̄вана̄мукхена ниддха̄ран̣а̄, айам̣ сӣхавиккӣл̣итасса найасса бхӯми на̄ма.
88. ида̄ни уггхат̣итан̃н̃уа̄дипуггалаттайавасена типуккхаланайасса бхӯмим̣ вибха̄ветука̄мо йасма̄ пана найа̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃а̄нуппавесасса иччхитатта̄ сӣхавиккӣл̣итанайато типуккхаланайо ниггаччхати, тасма̄ пат̣ипада̄вибха̄гато чатта̄ро пуггале сӣхавиккӣл̣итанайасса бхӯмим̣ ниддиситва̄ тато ева уггхат̣итан̃н̃уа̄дипуггалаттайе ниддха̄ретум̣ ‘‘таттха йе дуккха̄йа пат̣ипада̄йа̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха име две пуггала̄ти име пурима̄нам̣ двиннам̣ пат̣ипада̄нам̣ васена две пуггала̄. еса найо итараттха̄пи. пуна ‘‘таттха йе дуккха̄йа пат̣ипада̄йа̄’’тиа̄ди йатха̄вуттапуггалачатуккато уггхат̣итан̃н̃уа̄дипуггалаттайам̣ ниддха̄ретум̣ вуттам̣. таттха йо са̄дха̄ран̣а̄йа̄ти дуккха̄пат̣ипада̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа, сукха̄пат̣ипада̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄йа ча ниййа̄тӣти самбандхо. катхам̣ пана пат̣ипада̄двайам̣ екасса самбхаватӣти? найидамевам̣ дат̣т̣хаббам̣. екасса пуггаласса екасмим̣ две пат̣ипада̄ самбхавантӣти. йатха̄вутта̄су пана двӣсу пат̣ипада̄су йо йа̄йа ка̄йачи ниййа̄ти, айам̣ випан̃читан̃н̃ӯти айаметтха адхиппа̄йо. йасма̄ пана ат̣т̣хаса̄линийам̣ (дха. са. ат̣т̣ха. 350) пат̣ипада̄ чалати на чалатӣти вича̄ран̣а̄йам̣ ‘‘чалатӣ’’ти вуттам̣, тасма̄ екассапи пуггаласса джха̄нантарамаггантаресу пат̣ипада̄бхедо иччхитова̄ти.
‘‘таттха бхагава̄’’тиа̄дина̄ десана̄вибха̄гехипи тамева пуггалавибха̄гам̣ вибха̄вети. там̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайамева. таттха адхичиттанти адхичиттасиккхан̃ча̄ти ча-саддо луттаниддит̣т̣хо. тена адхичиттасиккхан̃ча адхипан̃н̃а̄сиккхан̃ча випан̃читан̃н̃усса пан̃н̃апетӣти аттхо. адхисӣланти еттха̄пи есева найо. адхисӣласиккхам̣ адхичиттасиккхам̣ адхипан̃н̃а̄сиккхан̃ча̄ти йоджетаббам̣.
чатта̄ри хутва̄ тӣн̣и бхавантӣти лин̇гавипалла̄сена вуттам̣, чатта̄ро пуггала̄ хутва̄ тайо пуггала̄ хонтӣти аттхо.
айам̣ сам̣килесоти айам̣ акусаламӯла̄дидва̄дасаттикасан̇гахо сам̣килиссати етена̄ти сам̣килесоти катва̄. идам̣ вода̄нанти еттха̄пи есева найо.
тӣн̣и хутва̄ две бхавантӣти нандийа̄ват̣т̣анайасса диса̄бхӯтадхаммадассанаттхам̣ вуттам̣. тенева̄ха – ‘‘тан̣ха̄ ча авиджджа̄ ча̄’’тиа̄ди, там̣ саббам̣ сувин̃н̃еййамева.
касма̄ панеттха найа̄нам̣ уддеса̄нуккамена ниддесо на катоти? найа̄нам̣ найехи самбхавадассанаттхам̣. пат̣хаманайато хи пуггала̄дхит̣т̣ха̄навасена татийанайасса, татийанайато ча дутийанайасса самбхавоти имасса висесасса дассанаттхам̣ пат̣хаманайа̄нантарам̣ татийанайо, татийанайа̄нантаран̃ча дутийанайо ниддит̣т̣хо. дхамма̄дхит̣т̣ха̄навасена пана татийанайато дутийанайо, дутийанайато пат̣хаманайопи самбхаватӣти имасса висесасса дассанаттхам̣ анте ‘‘тан̣ха̄ ча авиджджа̄ ча̄’’тиа̄дина̄ пат̣хаманайасса бхӯми дассита̄. тенева хи ‘‘чатта̄ри хутва̄ тӣн̣и бхаванти, тӣн̣и хутва̄ две бхавантӣ’’ти вуттам̣. йади евам̣ ‘‘две хутва̄ чатта̄ри бхаванти, две хутва̄ тӣн̣и бхаванти, тӣн̣и хутва̄ чатта̄ри бхавантӣ’’ти айампи найо ваттаббо сийа̄ти? саччаметам̣, айам̣ пана найо аттхато дассито ева̄ти катва̄ на вутто. йасма̄ тин̣н̣ам̣ аттханайа̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ануппавесо иччхито, сати ча ануппавесе тато виниггамопи самбхавати ева̄ти. айан̃ча аттхо пет̣акопадесена вибха̄ветаббо.
таттха̄йам̣ а̄дито пат̣т̣ха̄йа вибха̄вана̄ – чатта̄ро пуггала̄ тан̣ха̄чарито дувидхо мудиндрийо тиккхиндрийо ча. татха̄ дит̣т̣хичаритоти. таттха тан̣ха̄чарито мудиндрийо дуккха̄йа пат̣ипада̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄йа ниййа̄ти, тиккхиндрийо дуккха̄йа пат̣ипада̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа ниййа̄ти, дит̣т̣хичарито пана мудиндрийо сукха̄йа пат̣ипада̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄йа ниййа̄ти, тиккхиндрийо сукха̄йа пат̣ипада̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа ниййа̄ти. ити има̄су пат̣ипада̄су йатха̄рахам̣ т̣хитехи тан̣ха̄чаритадит̣т̣хичаритехи чатта̄ро а̄ха̄ра̄ таппат̣ибандхачхандара̄гаппаха̄нена паха̄табба̄. чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не бха̄ветва̄ чатта̄ро випалла̄са̄ дат̣т̣хабба̄ти саббо йатха̄вуттанайо анугантаббо.
таттха̄йам̣ па̄л̣и – таттха йе дит̣т̣хичарита̄ сатта̄, те ка̄месу досадит̣т̣хӣ, на ча йе ка̄месу анусайа̄ самӯхата̄, те аттакиламатха̄нуйогамануйутта̄ вихаранти. тесам̣ саттха̄ ва̄ дхаммам̣ десети ан̃н̃атаро ва̄ гарут̣т̣ха̄нийо сабрахмача̄рӣ ‘‘ка̄мехи наттхи аттхо’’ти, те ча пуббейева ка̄мехи анаттхика̄, ити ка̄ме аппакасирена пат̣иниссаджджанти, те четасикена дуккхена анаджджхосита̄. тена вуччати ‘‘сукха̄ пат̣ипада̄’’ти. йе пана тан̣ха̄чарита̄ сатта̄, те ка̄месу аджджхосита̄, тесам̣ саттха̄ ва̄ дхаммам̣ десети ан̃н̃атаро ва̄ бхиккху ‘‘ка̄мехи наттхи аттхо’’ти, те пийарӯпам̣ дуккхена пат̣иниссаджджанти. тена вуччати ‘‘дуккха̄ пат̣ипада̄’’ти. ити име саббе сатта̄ двӣсу пат̣ипада̄су самосаран̣ам̣ гаччханти дуккха̄йан̃ча сукха̄йан̃ча.
таттха йе дит̣т̣хичарита̄ сатта̄, те двидха̄ тиккхиндрийа̄ ча мудиндрийа̄ ча. таттха йе дит̣т̣хичарита̄ сатта̄ тиккхиндрийа̄, те сукхена пат̣иниссаджджанти, кхиппан̃ча абхисаменти. тена вуччати – ‘‘сукха̄ пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄’’ти. таттха йе дит̣т̣хичарита̄ сатта̄ мудиндрийа̄ пат̣хамам̣ тиккхиндрийам̣ упа̄да̄йа дандхатарам̣ абхисаменти, те сукхена пат̣иниссаджджанти, дандхан̃ча абхисаменти. тена вуччати – ‘‘сукха̄ пат̣ипада̄ дандха̄бхин̃н̃а̄’’ти. таттха тан̣ха̄чарита̄ сатта̄ дувидха̄ тиккхиндрийа̄ ча мудиндрийа̄ ча. таттха йе тан̣ха̄чарита̄ сатта̄ тиккхиндрийа̄, те дуккхена пат̣иниссаджджанти, кхиппан̃ча абхисаменти. тена вуччати – ‘‘дуккха̄ пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄’’ти. таттха йе тан̣ха̄чарита̄ сатта̄ мудиндрийа̄ пат̣хамам̣ тиккхиндрийам̣ упа̄да̄йа дандхатарам̣ абхисаменти, те дуккхена пат̣иниссаджджанти, дандхан̃ча абхисаменти. тена вуччати – ‘‘дуккха̄ пат̣ипада̄ дандха̄бхин̃н̃а̄’’ти. има̄ чатассо пат̣ипада̄йо апан̃чама̄ ачхат̣т̣ха̄. йе хи кечи ниббута̄ нибба̄йанти нибба̄йиссанти ва̄ има̄хи чатӯхи пат̣ипада̄хи анан̃н̃а̄хи, айам̣ пат̣ипада̄ чатуккамаггена килесе ниддисати. йа̄ чатуккамаггена арийадхаммесу ниддиситабба̄, айам̣ вуччати сӣхавиккӣл̣ито на̄ма найо.
татриме чатта̄ро а̄ха̄ра̄, чатта̄ро випалла̄са̄ упа̄да̄на̄ йога̄ гантха̄ а̄сава̄ огха̄ салла̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо агатигамана̄нӣти евам̣ има̄ни сабба̄ни даса пада̄ни. айам̣ суттасса сам̣сандана̄.
чатта̄ро а̄ха̄ра̄, таттха йо ча кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро, йо ча пхассо а̄ха̄ро, име тан̣ха̄чаритена паха̄табба̄. таттха йо ча маносан̃четана̄ха̄ро, йо ча вин̃н̃а̄н̣а̄ха̄ро, име дит̣т̣хичаритена паха̄табба̄.
таттха пат̣хамо а̄ха̄ро пат̣хамо випалла̄со, дутийо а̄ха̄ро дутийо випалла̄со, татийо а̄ха̄ро татийо випалла̄со, чатуттхо а̄ха̄ро чатуттхо випалла̄со, име чатта̄ро випалла̄са̄ апан̃чама̄ ачхат̣т̣ха̄. идан̃ча пама̄н̣а̄ чатта̄ро а̄ха̄ра̄.
таттха пат̣хаме випалла̄се т̣хито ка̄ме упа̄дийати, идам̣ ка̄мупа̄да̄нам̣. дутийе випалла̄се т̣хито ана̄гатам̣ бхавам̣ упа̄дийати, идам̣ сӣлаббатупа̄да̄нам̣. татийе випалла̄се т̣хито випарӣтадит̣т̣хим̣ упа̄дийати, идам̣ дит̣т̣хупа̄да̄нам̣. чатуттхе випалла̄се т̣хито кхандхе аттато упа̄дийати, идам̣ аттава̄дупа̄да̄нам̣.
таттха ка̄мупа̄да̄не т̣хито ка̄ме абхиджджха̄йа гантхати, айам̣ абхиджджха̄ка̄йагантхо. сӣлаббатупа̄да̄не т̣хито бйа̄па̄дам̣ гантхати, айам̣ бйа̄па̄дака̄йагантхо. дит̣т̣хупа̄да̄не т̣хито пара̄ма̄сам̣ гантхати, айам̣ пара̄ма̄сака̄йагантхо. аттава̄дупа̄да̄не т̣хито папан̃ченто гантхати, айам̣ идам̣сачча̄бхинивесака̄йагантхо.
тасса гантхагантхита̄ килеса̄ а̄саванти. ким̣ пана вуччати а̄савантӣти? виппат̣иса̄ра̄. йе виппат̣иса̄ра̄, те анусайа̄. таттха абхиджджха̄ка̄йагантхена ка̄ма̄саво, бйа̄па̄дака̄йагантхена бхава̄саво, пара̄ма̄сака̄йагантхена дит̣т̣ха̄саво, идам̣сачча̄бхинивесака̄йагантхена авиджджа̄саво.
те чатта̄ро а̄сава̄ вепуллам̣ гата̄ огха̄ хонти, тена вуччанти ‘‘огха̄’’ти. таттха ка̄ма̄саво ка̄могхо, бхава̄саво бхавогхо, авиджджа̄саво авиджджогхо, дит̣т̣ха̄саво дит̣т̣хогхо.
те чатта̄ро огха̄ а̄сайаманупавит̣т̣ха̄ анусайасахагата̄ вуччанти салла̄ти хадайама̄хачча тит̣т̣ханти. таттха ка̄могхо ра̄гасаллам̣, бхавогхо досасаллам̣, авиджджогхо мохасаллам̣, дит̣т̣хогхо дит̣т̣хисаллам̣.
имехи чатӯхи саллехи парийа̄диннам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ чатӯсу дхаммесу тит̣т̣хати рӯпе ведана̄йа сан̃н̃а̄йа сан̇кха̄ресу. има̄ чатассо вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо. таттха ра̄гасаллена нандӯпасечанам̣ рӯпӯпагам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ тит̣т̣хати. досасаллена веданӯпагам̣. мохасаллена сан̃н̃ӯпагам̣. дит̣т̣хисаллена нандӯпасечанам̣ сан̇кха̄рӯпагам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ тит̣т̣хати.
чатӯхи вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитӣхи чатуббидхам̣ агатим̣ гаччханти чханда̄ доса̄ бхайа̄ моха̄. ра̄гена чханда̄ агатим̣ гаччхати, досена доса̄ агатим̣ гаччхати, мохена моха̄ агатим̣ гаччхати, дит̣т̣хийа̄ бхайа̄ агатим̣ гаччхати, ити има̄ни ча камма̄ни име ча килеса̄ айам̣ сам̣са̄рахету.
таттхима̄ чатассо диса̄ кабал̣ӣка̄ро а̄ха̄ро ‘‘асубхе субха’’нти випалла̄со ка̄мупа̄да̄нам̣ ка̄майого абхиджджха̄ка̄йагантхо ка̄ма̄саво ка̄могхо ра̄гасаллам̣ рӯпӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити чханда̄ агатигаманам̣, айам̣ пат̣хама̄ диса̄.
пхассо а̄ха̄ро ‘‘дуккхе сукха’’нти випалла̄со сӣлаббатупа̄да̄нам̣ бхавайого бйа̄па̄дака̄йагантхо бхава̄саво бхавогхо досасаллам̣ веданӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити доса̄ агатигаманам̣, айам̣ дутийа̄ диса̄.
маносан̃четана̄ха̄ро ‘‘анаттани атта̄’’ти випалла̄со дит̣т̣хупа̄да̄нам̣ дит̣т̣хийого пара̄ма̄сака̄йагантхо дит̣т̣ха̄саво дит̣т̣хогхо дит̣т̣хисаллам̣ сан̃н̃ӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити бхайа̄ агатигаманам̣, айам̣ татийа̄ диса̄.
вин̃н̃а̄н̣а̄ха̄ро ‘‘аничче ничча’’нти випалла̄со аттава̄дупа̄да̄нам̣ авиджджа̄його идам̣сачча̄бхинивесока̄йагантхо авиджджа̄саво авиджджогхо мохасаллам̣ сан̇кха̄рӯпага̄ вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хити моха̄ агатигаманам̣, айам̣ чатуттхӣ диса̄. ити имесам̣ дасаннам̣ сутта̄нам̣ пат̣хамена падена пат̣хама̄йа диса̄йа а̄локанам̣, дутийена падена дутийа̄йа диса̄йа, татийена падена татийа̄йа диса̄йа, чатуттхена падена чатуттхийа̄ диса̄йа а̄локанам̣, айам̣ вуччати диса̄ а̄локана̄. имина̄ найена саббе килеса̄ чатӯсу падесу паккхипитабба̄. айам̣ акусалапаккхо.
чатассо пат̣ипада̄, чатта̄ри джха̄на̄ни, чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄, чатта̄ро виха̄ра̄ диббо брахма̄ арийо а̄нен̃джо, чатта̄ро саммаппадха̄на̄, чатта̄ро аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, чатта̄ро адхит̣т̣ха̄на̄, чатта̄ро сама̄дхайо чхандасама̄дхи вӣрийасама̄дхи читтасама̄дхи вӣмам̣са̄сама̄дхи, чатта̄ро дхамма̄ сукхабха̄гийа̄ на̄н̃н̃атра боджджхан̇га̄ на̄н̃н̃атра тапаса̄ на̄н̃н̃атра индрийасам̣вара̄ на̄н̃н̃атра саббаниссагга̄, чатта̄ри аппама̄н̣а̄ни.
таттха дуккха̄ пат̣ипада̄ дандха̄бхин̃н̃а̄ бха̄вийама̄на̄ бахулӣкарийама̄на̄ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ парипӯрети, пат̣хамам̣ джха̄нам̣ парипун̣н̣ам̣ пат̣хамам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣ парипӯрети, пат̣хамам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣ парипун̣н̣ам̣ пат̣хамам̣ виха̄рам̣ парипӯрети, пат̣хамо виха̄ро парипун̣н̣о пат̣хамам̣ саммаппадха̄нам̣ парипӯрети, пат̣хамам̣ саммаппадха̄нам̣ парипун̣н̣ам̣ пат̣хамам̣ аччхарийам̣ аббхутам̣ дхаммам̣ парипӯрети, пат̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо парипун̣н̣о пат̣хамам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ парипӯрети, пат̣хамам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ парипун̣н̣ам̣ чхандасама̄дхим̣ парипӯрети, чхандасама̄дхи парипун̣н̣о индрийасам̣варам̣ парипӯрети, индрийасам̣варо парипун̣н̣о пат̣хамам̣ аппама̄н̣ам̣ парипӯрети. евам̣ йа̄ва саббаниссагга̄ чатуттхам̣ аппама̄н̣ам̣ парипӯрети.
таттха пат̣хама̄ ча пат̣ипада̄ пат̣хаман̃ча джха̄нам̣ пат̣хаман̃ча сатипат̣т̣ха̄нам̣ диббо ча виха̄ро пат̣хаман̃ча саммаппадха̄нам̣ пат̣хамо ча аччхарийо аббхуто дхаммо сачча̄дхит̣т̣ха̄нан̃ча чхандасама̄дхи ча индрийасам̣варо ча метта̄ ча аппама̄н̣ам̣. айам̣ пат̣хама̄ диса̄.
дутийа̄ ча пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄ дутийан̃ча джха̄нам̣ дутийан̃ча сатипат̣т̣ха̄нам̣ брахма̄ ча виха̄ро дутийан̃ча саммаппадха̄нам̣ дутийо ча аччхарийо аббхуто дхаммо ча̄га̄дхит̣т̣ха̄нан̃ча читтасама̄дхи ча тапо ча карун̣а̄ ча аппама̄н̣ам̣. айам̣ дутийа̄ диса̄.
татийа̄ ча пат̣ипада̄ дандха̄бхин̃н̃а̄ татийан̃ча джха̄нам̣ татийан̃ча сатипат̣т̣ха̄нам̣ арийо ча виха̄ро татийан̃ча саммаппадха̄нам̣ татийо ча аччхарийо аббхуто дхаммо сачча̄дхит̣т̣ха̄нан̃ча вӣрийасама̄дхи ча боджджхан̇га̄ ча мудита̄ ча аппама̄н̣ам̣. айам̣ татийа̄ диса̄.
чатуттхӣ ча пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄ чатуттхан̃ча джха̄нам̣ чатуттхан̃ча сатипат̣т̣ха̄нам̣ а̄нен̃джо ча виха̄ро чатуттхан̃ча саммаппадха̄нам̣ чатуттхо ча аччхарийо аббхуто дхаммо упасама̄дхит̣т̣ха̄нан̃ча вӣмам̣са̄сама̄дхи ча саббаниссагго ча упеккха̄ ча аппама̄н̣ам̣. айам̣ чатуттхӣ диса̄. има̄сам̣ чатуннам̣ диса̄нам̣ йа̄ а̄локана̄, айам̣ вуччати диса̄лочано на̄ма найо.
таттха̄йам̣ йоджана̄ – чатта̄ро ча а̄ха̄ра̄, чатассо ча пат̣ипада̄, чатта̄ро ча випалла̄са̄, чатта̄ро ча сатипат̣т̣ха̄на̄, чатта̄ри ча упа̄да̄на̄ни, чатта̄ри ча джха̄на̄ни, чатта̄ро ча йога̄, чатта̄ро ча виха̄ра̄, чатта̄ро ча гантха̄, чатта̄ро ча саммаппадха̄на̄, чатта̄ро ча а̄сава̄, чатта̄ро ча аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, чатта̄ро ча огха̄, чатта̄ри ча адхит̣т̣ха̄на̄ни, чатта̄ри ча салла̄ни, чатта̄ро ча сама̄дхайо, чатассо ча вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо, чатта̄ро ча сукхабха̄гийа̄ дхамма̄, чатта̄ри ча агатигамана̄ни чатта̄ри ча аппама̄н̣а̄ни. ити кусала̄кусала̄нам̣ паккхапат̣ипаккхавасена йоджана̄. айам̣ сӣхавиккӣл̣ите диса̄лочано найо.
тасса чатта̄ри са̄ман̃н̃апхала̄ни парийоса̄нам̣, таттха пат̣хама̄йа диса̄йа сота̄паттипхалам̣ парийоса̄нам̣, дутийа̄йа сакада̄га̄мипхалам̣, татийа̄йа ана̄га̄мипхалам̣, чатуттхийа̄ арахаттапхалам̣ парийоса̄нанти.
таттха катамо типуккхаланайо? пат̣ипада̄вибха̄гена чатӯсу пуггалесу йо сукха̄йа пат̣ипада̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа ниййа̄ти, айам̣ уггхат̣итан̃н̃ӯ. йо сукха̄йа ва̄ пат̣ипада̄йа, дандха̄бхин̃н̃а̄йа, дуккха̄йа ва̄ пат̣ипада̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа ниййа̄ти, айам̣ випан̃читан̃н̃ӯ. йо дуккха̄йа пат̣ипада̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄йа ниййа̄ти, айам̣ неййо. ити чатта̄ро хутва̄ тайо хонти. таттха уггхат̣итан̃н̃усса саматхапуббан̇гама̄ випассана̄ саппа̄йа̄. неййасса випассана̄пуббан̇гамо саматхо, випан̃читан̃н̃усса саматхавипассана̄ йуганаддха̄. уггхат̣итан̃н̃усса мудука̄ десана̄, неййасса тиккха̄ десана̄, випан̃читан̃н̃усса тиккхамудука̄ десана̄.
уггхат̣итан̃н̃усса адхипан̃н̃а̄сиккха̄, випан̃читан̃н̃усса адхичиттасиккха̄ ча адхипан̃н̃а̄сиккха̄ ча, неййасса адхисӣласиккха̄ ча адхичиттасиккха̄ ча адхипан̃н̃а̄сиккха̄ ча. ити имесам̣ пуггала̄нам̣ чатӯхи пат̣ипада̄хи ниййа̄нам̣.
таттха̄йам̣ сам̣килесапаккхо, тӣн̣и акусаламӯла̄ни, тайо пхасса̄, тиссо ведана̄, тайо упавича̄ра̄, тайо килеса̄, тайо витакка̄, тайо парил̣а̄ха̄, тӣн̣и сан̇кхаталаккхан̣а̄ни, тиссо дуккхата̄.
тӣн̣и акусаламӯла̄нӣти лобхо акусаламӯлам̣, досо акусаламӯлам̣, мохо акусаламӯлам̣. тайо пхасса̄ти сукхаведанӣйо пхассо, дуккхаведанӣйо пхассо, адуккхамасукхаведанӣйо пхассо. тиссо ведана̄ти сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄. тайо упавича̄ра̄ти соманассӯпавича̄ро, доманассӯпавича̄ро, упеккхӯпавича̄ро. тайо килеса̄ти лобхо, досо, мохо. тайо витакка̄ти ка̄мавитакко, бйа̄па̄давитакко, вихим̣са̄витакко. тайо парил̣а̄ха̄ти ра̄гаджо, досаджо, мохаджо. тӣн̣и сан̇кхаталаккхан̣а̄нӣти уппа̄до, т̣хити, вайо. тиссо дуккхата̄ти дуккхадуккхата̄, випарин̣а̄мадуккхата̄, сан̇кха̄радуккхата̄.
таттха лобхо акусаламӯлам̣ мана̄пикена а̄рамман̣ена самут̣т̣хахати. тадева мана̄пика̄рамман̣ам̣ пат̣ичча уппаджджати сукхаведанӣйо пхассо, сукхаведанӣйам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати сукха̄ ведана̄, сукхам̣ веданам̣ пат̣ичча уппаджджати соманассӯпавича̄ро, соманассӯпавича̄рам̣ пат̣ичча уппаджджати ра̄го, ра̄гам̣ пат̣ичча уппаджджати ка̄мавитакко, ка̄мавитаккам̣ пат̣ичча уппаджджати ра̄гаджо парил̣а̄хо, ра̄гаджам̣ парил̣а̄хам̣ пат̣ичча уппаджджати уппа̄до сан̇кхаталаккхан̣ам̣, уппа̄дам̣ сан̇кхаталаккхан̣ам̣ пат̣ичча уппаджджати випарин̣а̄мадуккхата̄.
досо акусаламӯлам̣ амана̄пикена а̄рамман̣ена самут̣т̣хахати. тадева амана̄пика̄рамман̣ам̣ пат̣ичча уппаджджати дуккхаведанӣйо пхассо, дуккхаведанӣйам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати дуккха̄ ведана̄, дуккхам̣ веданам̣ пат̣ичча уппаджджати доманассӯпавича̄ро, доманассӯпавича̄рам̣ пат̣ичча уппаджджати досо, досам̣ пат̣ичча уппаджджати бйа̄па̄давитакко, бйа̄па̄давитаккам̣ пат̣ичча уппаджджати досаджо парил̣а̄хо, досаджам̣ парил̣а̄хам̣ пат̣ичча уппаджджати т̣хитасса ан̃н̃атхаттам̣ сан̇кхаталаккхан̣ам̣, т̣хитасса ан̃н̃атхаттам̣ сан̇кхаталаккхан̣ам̣ пат̣ичча уппаджджати дуккхадуккхата̄.
мохо акусаламӯлам̣ упеккха̄т̣ха̄нийам̣ а̄рамман̣ена самут̣т̣хахати. тадева упеккха̄т̣ха̄нийам̣ а̄рамман̣ам̣ пат̣ичча уппаджджати адуккхамасукхаведанӣйо пхассо, адуккхамасукхаведанӣйам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати адуккхамасукха̄ ведана̄, адуккхамасукхам̣ веданам̣ пат̣ичча уппаджджати упеккхӯпавича̄ро, упеккхӯпавича̄рам̣ пат̣ичча уппаджджати мохо, мохам̣ пат̣ичча уппаджджати вихим̣са̄витакко, вихим̣са̄витаккам̣ пат̣ичча уппаджджати мохаджо парил̣а̄хо, мохаджам̣ парил̣а̄хам̣ пат̣ичча уппаджджати вайо сан̇кхаталаккхан̣ам̣, вайам̣ сан̇кхаталаккхан̣ам̣ пат̣ичча уппаджджати сан̇кха̄радуккхата̄. ити айам̣ тӣхи а̄ка̄рехи килеса̄нам̣ ниддесо. йо кочи акусалапаккхо, саббо со тӣсу акусаламӯлесу самосаратӣти.
таттха катамо кусалапаккхо? тӣн̣и кусаламӯла̄ни алобхо, адосо, амохо. тиссо пан̃н̃а̄ сутамайӣ, чинта̄майӣ, бха̄вана̄майӣ. тайо сама̄дхӣ савитаккасавича̄ро, авитаккавича̄раматто, авитаккаавича̄ро. тиссо сиккха̄ адхисӣласиккха̄, адхичиттасиккха̄, адхипан̃н̃а̄сиккха̄. тӣн̣и нимитта̄ни саматханимиттам̣, паггаханимиттам̣, упеккха̄нимиттам̣. тайо витакка̄ неккхаммавитакко, абйа̄па̄давитакко, авихим̣са̄витакко. тӣн̣и индрийа̄ни анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийам̣, ан̃н̃индрийам̣, ан̃н̃а̄та̄виндрийам̣. тайо упавича̄ра̄ неккхаммӯпавича̄ро, абйа̄па̄дӯпавича̄ро, авихим̣сӯпавича̄ро тиссо есана̄ ка̄месана̄, бхавесана̄, брахмачарийесана̄. тайо кхандха̄ сӣлаккхандхо, сама̄дхиккхандхо, пан̃н̃а̄ккхандхо.
таттха алобхо кусаламӯлам̣ сутамайипан̃н̃ам̣ парипӯрети. сутамайи пан̃н̃а̄ парипун̣н̣а̄ савитаккасавича̄рам̣ сама̄дхим̣ парипӯрети, савитаккасавича̄ро сама̄дхи парипун̣н̣о адхисӣласиккхам̣ парипӯрети, адхисӣласиккха̄ парипун̣н̣а̄ саматханимиттам̣ парипӯрети, саматханимиттам̣ парипун̣н̣ам̣ неккхаммавитаккам̣ парипӯрети, неккхаммавитакко парипун̣н̣о анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийам̣ парипӯрети, анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийам̣ парипун̣н̣ам̣ неккхаммаситӯпавича̄рам̣ парипӯрети, неккхаммӯпавича̄рам̣ парипун̣н̣о ка̄месанам̣ паджахати. ка̄месанаппаха̄нам̣ сӣлаккхандхам̣ парипӯрети.
адосо кусаламӯлам̣ чинта̄майипан̃н̃ам̣ парипӯрети, чинта̄майипан̃н̃а̄ парипун̣н̣а̄ авитаккавича̄раматтам̣ сама̄дхим̣ парипӯрети, авитаккавича̄раматто сама̄дхи парипун̣н̣о адхичиттасиккхам̣ парипӯрети, адхичиттасиккха̄ парипун̣н̣а̄ упеккха̄нимиттам̣ парипӯрети, упеккха̄нимиттам̣ парипун̣н̣ам̣ абйа̄па̄давитаккам̣ парипӯрети, абйа̄па̄давитакко парипун̣н̣о ан̃н̃индрийам̣ парипӯрети, ан̃н̃индрийам̣ парипун̣н̣ам̣ абйа̄па̄дӯпавича̄рам̣ парипӯрети, абйа̄па̄дӯпавича̄ро парипун̣н̣о бхавесанам̣ паджахати, бхавесанаппаха̄нам̣ сама̄дхиккхандхам̣ парипӯрети.
амохо кусаламӯлам̣ бха̄вана̄майипан̃н̃ам̣ парипӯрети, бха̄вана̄майипан̃н̃а̄ парипун̣н̣а̄ авитаккаавича̄рам̣ сама̄дхим̣ парипӯрети, авитаккаавича̄ро сама̄дхи парипун̣н̣о адхипан̃н̃а̄сиккхам̣ парипӯрети, адхипан̃н̃а̄сиккха̄ парипун̣н̣а̄ паггаханимиттам̣ парипӯрети, паггаханимиттам̣ парипун̣н̣ам̣ авихим̣са̄витаккам̣ парипӯрети, авихим̣са̄витакко парипун̣н̣о ан̃н̃а̄та̄виндрийам̣ парипӯрети, ан̃н̃а̄та̄виндрийам̣ парипун̣н̣ам̣ авихим̣сӯпавича̄рам̣ парипӯрети, авихим̣сӯпавича̄ро парипун̣н̣о брахмачарийесанам̣ парипӯрети, брахмачарийесана̄ парипун̣н̣а̄ пан̃н̃а̄ккхандхам̣ парипӯрети.
ити име тайо дхамма̄ акусалапаккхика̄ кусалапаккхика̄ ча тиканиддесехи ниддит̣т̣ха̄ типуккхаланайасса диса̄ на̄ма. тасса парийоса̄нам̣ тайо вимоккха̄ аппан̣ихито сун̃н̃ато анимитто, айам̣ типуккхало на̄ма дутийо найо.
таттха йе име тайо пуггала̄ уггхат̣итан̃н̃ӯ випан̃читан̃н̃ӯ неййоти имесам̣ тин̣н̣ам̣ пуггала̄нам̣ две пуггала̄ сукха̄йа пат̣ипада̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа, сукха̄йа пат̣ипада̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄йа ча ниййанти, двейева пуггала̄ дуккха̄йа пат̣ипада̄йа кхиппа̄бхин̃н̃а̄йа, дуккха̄йа пат̣ипада̄йа дандха̄бхин̃н̃а̄йа ча ниййанти, име чатта̄ро. те висесена две хонти дит̣т̣хичарито ча тан̣ха̄чарито ча. име чатта̄ро хутва̄ тайо хонти, тайо хутва̄ две хонти. имесам̣ двиннам̣ пуггала̄нам̣ айам̣ сам̣килесо – авиджджа̄ ча тан̣ха̄ ча ахирӣкан̃ча аноттаппан̃ча асати ча асампаджан̃н̃ан̃ча нӣваран̣а̄ни ча сам̣йоджана̄ни ча аджджхоса̄нан̃ча абхинивесо ча ахам̣ка̄ро ча мамам̣ка̄ро ча ассаддхийан̃ча довачассата̄ ча косаджджан̃ча айонисоманасика̄ро ча вичикиччха̄ ча авиджджа̄ ча асаддхаммассаванан̃ча асама̄патти ча.
таттха авиджджа̄ ча ахирӣкан̃ча асати ча нӣваран̣а̄ни ча аджджхоса̄нан̃ча ахам̣ка̄ро ча ассаддхийан̃ча косаджджан̃ча вичикиччха̄ ча асаддхаммассаванан̃ча, айам̣ ека̄ диса̄.
тан̣ха̄ ча аноттаппан̃ча асампаджан̃н̃ан̃ча сам̣йоджана̄ни ча абхинивесо ча мамам̣ка̄ро ча довачассата̄ ча айонисоманасика̄ро ча авиджджа̄ ча асама̄патти ча, айам̣ дутийа̄ диса̄. дасаннам̣ дука̄нам̣ даса пада̄ни пат̣хама̄ диса̄ти ка̄табба̄ни. сам̣кхиттена аттхам̣ н̃а̄пенти пат̣ипаккхе кан̣хапаккхасса дасаннам̣ дука̄нам̣ даса пада̄ни дутийака̄ни, айам̣ дутийа̄ диса̄.
таттха катамо кусалапаккхо? саматхо ча випассана̄ ча виджджа̄ ча чаран̣ан̃ча сати ча сампаджан̃н̃ан̃ча хирӣ ча оттаппан̃ча ахам̣ка̄раппаха̄нан̃ча мамам̣ка̄раппаха̄нан̃ча самма̄ва̄йа̄мо ча йонисоманасика̄ро ча самма̄сати ча самма̄сама̄дхи ча пан̃н̃а̄ ча ниббида̄ ча сама̄патти ча саддхаммассаванан̃ча соманассан̃ча дхамма̄нудхаммапат̣ипатти ча.
дасаннам̣ дука̄нам̣ саматха̄дӣни соманассапарийоса̄на̄ни пат̣хама̄ни даса пада̄ни пат̣хама̄ диса̄, випассана̄дӣни дхамма̄нудхаммапат̣ипаттипарийоса̄на̄ни дутийа̄ни даса пада̄ни дутийа̄ диса̄. ити акусалапаккхе кусалапаккхе ча нандийа̄ват̣т̣асса найасса чатассо диса̄.
та̄су кусалапаккхе саматха̄дӣхи акусалапаккхе тан̣ха̄дайо паха̄нам̣ гаччханти, тесам̣ паха̄на̄ ра̄гавира̄га̄ четовимутти, кусалапаккхе випассана̄дӣхи акусалапаккхе авиджджа̄дайо паха̄нам̣ гаччханти, тесам̣ паха̄на̄ авиджджа̄вира̄га̄ пан̃н̃а̄вимутти. ити има̄ две вимуттийо нандийа̄ват̣т̣анайе парийоса̄нам̣.
таттха тан̣ха̄ авиджджа̄ саматхо випассана̄ти чатта̄ри пада̄ни, тесу ат̣т̣ха̄раса мӯлапада̄ни самосаранти. катхам̣? саматхо ча алобхо ча адосо ча асубхасан̃н̃а̄ ча дуккхасан̃н̃а̄ ча̄ти има̄ни пан̃ча пада̄ни саматхам̣ бхаджанти, випассана̄ ча амохо ча аниччасан̃н̃а̄ ча анаттасан̃н̃а̄ ча̄ти има̄ни чатта̄ри пада̄ни випассанам̣ бхаджанти. евам̣ нава пада̄ни кусала̄ни двӣсу падесу самосаранти. тан̣ха̄ ча лобхо ча досо ча субхасан̃н̃а̄ ча сукхасан̃н̃а̄ ча̄ти има̄ни пан̃ча пада̄ни тан̣хам̣ бхаджанти, авиджджа̄ ча мохо ча ниччасан̃н̃а̄ ча аттасан̃н̃а̄ ча̄ти има̄ни чатта̄ри пада̄ни авиджджам̣ бхаджанти. евам̣ нава пада̄ни акусала̄ни двӣсу падесу самосаранти. ити типуккхало ча сӣхавиккӣл̣ито ча нандийа̄ват̣т̣анайам̣ ануппависанти.
катхам̣ типуккхале найе итаре две найа̄ ануппависанти? випассана̄ ча амохо ча аниччасан̃н̃а̄ ча анаттасан̃н̃а̄ ча̄ти има̄ни чатта̄ри пада̄ни амохо, саматхо ча алобхо ча асубхасан̃н̃а̄ ча дуккхасан̃н̃а̄ ча̄ти има̄ни чатта̄ри пада̄ни алобхо, адосо адосо ева. евам̣ нава пада̄ни кусала̄ни тӣсу падесу самосаранти. тан̣ха̄ ча лобхо ча субхасан̃н̃а̄ ча сукхасан̃н̃а̄ ча̄ти има̄ни чатта̄ри пада̄ни лобхо, авиджджа̄ ча мохо ча ниччасан̃н̃а̄ ча аттасан̃н̃а̄ ча̄ти има̄ни чатта̄ри пада̄ни мохо, досо досо ева. евам̣ нава пада̄ни акусала̄ни тӣсу падесу самосаранти. ити типуккхале найе итаре две найа̄ ануппависанти.
катхам̣ чатӯсу падесу ат̣т̣ха̄раса мӯлапада̄ни самосаранти? тан̣ха̄ ча субхасан̃н̃а̄ ча, айам̣ пат̣хамо випалла̄со. лобхо ча сукхасан̃н̃а̄ ча, айам̣ дутийо випалла̄со. авиджджа̄ ча ниччасан̃н̃а̄ ча, айам̣ татийо випалла̄со. мохо ча аттасан̃н̃а̄ ча, айам̣ чатуттхо випалла̄со. ити нава пада̄ни акусала̄ни чатӯсу падесу самосаранти. саматхо ча асубхасан̃н̃а̄ ча пат̣хамам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣, алобхо ча дуккхасан̃н̃а̄ ча дутийам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣, випассана̄ ча аниччасан̃н̃а̄ ча татийам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣, амохо ча анаттасан̃н̃а̄ ча чатуттхам̣ сатипат̣т̣ха̄нам̣. ити нава пада̄ни кусала̄ни чатӯсу падесу самосаранти. евам̣ сӣхавиккӣл̣итанайе итаре две найа̄ ануппависанти. тин̣н̣ан̃хи найа̄нам̣ йа̄ бхӯмийо гочаро, со екекам̣ найам̣ ануппависати. тасма̄ екекасса найасса акусале ва̄ дхамме вин̃н̃а̄те кусале ва̄ пат̣ипаккхо анвеситаббо. пат̣ипаккхам̣ анвеситва̄ со найо ниддиситаббо. тамхи найе ниддит̣т̣хе йатха̄ екамхи найе итаресам̣ найа̄нам̣ мӯлапада̄ни ануппавит̣т̣ха̄ни, тато тато нӣхаритва̄ ниддиситабба̄ни. екекасмин̃хи найе ат̣т̣ха̄раса мӯлапада̄ни ануппавит̣т̣ха̄ни.
таттха екекасмим̣ дхамме вин̃н̃а̄те саббе дхамма̄ вин̃н̃а̄та̄ хонти. имесам̣ тин̣н̣ам̣ найа̄нам̣ сӣхавиккӣл̣итасса найасса чатта̄ри пхала̄ни парийоса̄нам̣ пат̣хама̄йа диса̄йа пат̣хамам̣ пхалам̣, дутийа̄йа диса̄йа дутийам̣ пхалам̣, татийа̄йа диса̄йа татийам̣ пхалам̣, чатуттха̄йа диса̄йа чатуттхам̣ пхалам̣ парийоса̄нам̣.
типуккхаласса найасса тайо вимоккха̄ парийоса̄нам̣ пат̣хама̄йа диса̄йа аппан̣ихито, дутийа̄йа сун̃н̃ато, татийа̄йа анимитто вимоккхо парийоса̄нам̣.
нандийа̄ват̣т̣асса найасса две вимуттийо парийоса̄нам̣ пат̣хама̄йа диса̄йа тан̣ха̄вира̄га̄ четовимутти, дутийа̄йа диса̄йа авиджджа̄вира̄га̄ пан̃н̃а̄вимутти парийоса̄нам̣. имесу тӣсу найесу йа̄ ат̣т̣ха̄расаннам̣ пада̄нам̣ а̄лочана̄, айам̣ диса̄лочано найо. йа̄ а̄локетва̄ кусалапаккхе акусалапаккхе ча ‘‘айам̣ дхаммо имам̣ дхаммам̣ бхаджатӣ’’ти джа̄нантена самма̄ йоджана̄, айам̣ ан̇кусо найоти име пан̃ча найа̄.
найасамут̣т̣ха̄нава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.