16. сама̄ропанаха̄равибхан̇гаван̣н̣ана̄
50. таттха катамо сама̄ропано ха̄роти сама̄ропанаха̄равибхан̇го. таттха екасмим̣ падат̣т̣ха̄нети йасмим̣ кисмин̃чи екасмим̣ ка̄ран̣абхӯте дхамме суттена гахите. йаттака̄ни падат̣т̣ха̄на̄ни отарантӣти йаттака̄ни ан̃н̃есам̣ ка̄ран̣абхӯта̄ни тасмим̣ дхамме самосаранти. сабба̄ни та̄ни сама̄ропайитабба̄нӣти сабба̄ни та̄ни падат̣т̣ха̄на̄ни падат̣т̣ха̄набхӯта̄ дхамма̄ самма̄ ниддха̄ран̣авасена а̄нетва̄ десана̄йа а̄ропетабба̄, десана̄рул̣хе вийа катва̄ катхетабба̄ти аттхо. йатха̄ а̄ват̣т̣е ха̄ре ‘‘екамхи падат̣т̣ха̄не, парийесати сесакам̣ падат̣т̣ха̄на’’нти (нетти. 4 ниддесава̄ра) вачанато анекесам̣ падат̣т̣ха̄на̄нам̣ парийесана̄ вутта̄, евамидха̄пи бахӯнам̣ падат̣т̣ха̄на̄нам̣ сама̄ропана̄ ка̄табба̄ти дассенто ‘‘йатха̄ а̄ват̣т̣е ха̄ре’’ти а̄ха. на кевалам̣ падат̣т̣ха̄навасенева сама̄ропана̄, атха кхо вевачанабха̄вана̄паха̄навасенапи сама̄ропана̄ ка̄табба̄ти дассенто ‘‘таттха сама̄ропана̄ чатуббидха̄’’тиа̄дима̄ха.
касма̄ панеттха падат̣т̣ха̄навевачана̄ни гахита̄ни, нану падат̣т̣ха̄навевачанаха̄ре ева айаматтхо вибха̄витоти? саччаметам̣, идха пана падат̣т̣ха̄навевачанаггахан̣ам̣ бха̄вана̄паха̄на̄нам̣ адхит̣т̣ха̄нависайадассанаттхан̃чева тесам̣ адхивачанавибха̄гадассанаттхан̃ча. еван̃хи бха̄вана̄паха̄на̄ни сувин̃н̃еййа̄ни хонти сукара̄ни ча пан̃н̃а̄петум̣. идам̣ падат̣т̣ха̄нанти идам̣ тивидхам̣ сучаритам̣ буддха̄нам̣ са̄санасса ова̄дасса висайа̄дхит̣т̣ха̄набха̄вато падат̣т̣ха̄нам̣. таттха ‘‘ка̄йика’’нтиа̄дина̄ тӣхи сучаритехи сӣла̄дайо тайо кхандхе саматхавипассана̄ татийачатуттхапхала̄ни ча ниддха̄ретва̄ дассети, там̣ сувин̃н̃еййамева. ванӣйатӣти ванам̣, ванати, вануте ити ва̄ ванам̣. таттха йасма̄ пан̃ча ка̄магун̣а̄ ка̄матан̣ха̄йа, нимиттагга̄хо анубйан̃джанагга̄хасса, аджджхаттикаба̄хира̄ни а̄йатана̄ни таппат̣ибандхачхандара̄га̄дӣнам̣, анусайа̄ ча парийут̣т̣ха̄на̄нам̣ ка̄ран̣а̄ни хонти, тасма̄ таматтхам̣ дассетум̣ ‘‘пан̃ча ка̄магун̣а̄’’тиа̄ди вуттам̣.
51. айам̣ вевачанена сама̄ропана̄ти йо ‘‘ра̄гавира̄га̄ четовимутти секкхапхалам̣, ана̄га̄мипхалам̣, ка̄мадха̄тусаматиккамана’’нти етехи парийа̄йавачанехи татийапхаласса ниддесо, татха̄ йо ‘‘авиджджа̄вира̄га̄ пан̃н̃а̄вимутти асеккхапхалам̣, аггапхалам̣ арахаттам̣, тедха̄тукасаматиккамана’’нти етехи парийа̄йавачанехи чатуттхапхаласса ниддесо, йо ча ‘‘пан̃н̃индрийа’’нтиа̄дӣхи парийа̄йавачанехи пан̃н̃а̄йа ниддесо, айам̣ вевачанехи ча сама̄ропана̄.
тасма̄тиха твам̣, бхиккху, ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихара̄хӣтиа̄ди лаккхан̣аха̄равибхан̇гаван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайена ведитаббам̣. кевалам̣ таттха екалаккхан̣атта̄ авутта̄нампи вуттабха̄вадассанавасенева а̄гатам̣, идха бха̄вана̄сама̄ропанавасена̄ти айамева висесо. ка̄йа̄нупассана̄ висесато асубха̄нупассана̄ ева ка̄мара̄гатадекат̣т̣хакилеса̄нам̣ екантапат̣ипаккха̄ти асубхасан̃н̃а̄ кабал̣ӣка̄ра̄ха̄рапарин̃н̃а̄йа парибандхакилеса̄ ка̄мупа̄да̄нам̣ ка̄майого абхиджджха̄ка̄йагантхо ка̄ма̄саво ка̄могхо ра̄гасаллам̣ рӯпадхаммапарин̃н̃а̄йа пат̣ипаккхакилеса̄ рӯпадхаммесу ра̄го чханда̄гатигамананти етесам̣ па̄падхамма̄нам̣ паха̄на̄йа сам̣ваттатӣти имаматтхам̣ дассети ‘‘ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихаранто’’тиа̄дина̄.
татха̄ ведана̄нупассана̄ висесато дуккха̄нупассана̄ти, са̄ –
‘‘йо сукхам̣ дуккхато адда, дуккхамаддаккхи саллато;
адуккхамасукхам̣ сантам̣, адаккхи нам̣ аниччато’’ти. (сам̣. ни. 4.253; итиву. 53) –
а̄дивачанато саббам̣ веданам̣ ‘‘дуккха’’нти пассантӣ сукхасан̃н̃а̄йа ведана̄хетупарин̃н̃а̄йа парибандхакилеса̄нам̣ госӣла̄дӣхи бхавасуддхи хотӣти ведана̄сса̄дена паваттасса бхавупа̄да̄насан̇кха̄тасса сӣлаббатупа̄да̄насса ведана̄васена ‘‘анаттхам̣ ме ачарӣ’’тиа̄динайаппаваттасса (дӣ. ни. 3.340; а. ни. 9.29; 10.79; дха. са. 1237; вибха. 909, 960) бйа̄па̄дака̄йагантхасса досасалласса ведана̄сса̄давасенева паваттасса бхавайогабхава̄бхавабхавогхасан̇кха̄тасса бхавара̄гасса бхавапарин̃н̃а̄йа парибандхакакилеса̄нам̣ ведана̄висайасса ра̄гасса доса̄гатигаманасса ча паха̄на̄йа сам̣ваттатӣти етаматтхам̣ дассети ‘‘ведана̄су ведана̄нупассӣ’’тиа̄дина̄.
татха̄ читта̄нупассана̄ висесато аничча̄нупассана̄ти, са̄ читтам̣ ‘‘аничча’’нти пассантӣ таттха йебхуййена сатта̄ ниччасан̃н̃иноти ниччасан̃н̃а̄йа вин̃н̃а̄н̣а̄ха̄рапарин̃н̃а̄йа парибандхакилеса̄нам̣ ничча̄бхинивесапат̣ипаккхато ева дит̣т̣хупа̄да̄нам̣ дит̣т̣хийогасӣлаббатапара̄ма̄сака̄йагантхадит̣т̣ха̄савадит̣т̣хогхасан̇кха̄та̄йа дит̣т̣хийа̄ ниччасан̃н̃а̄нимиттасса ‘‘сеййохамасмӣ’’тиа̄динайаппаваттасса (дха. са. 1239; вибха. 832, 866, 962) ма̄насалласса сан̃н̃а̄парин̃н̃а̄йа пат̣ипаккхакилеса̄нам̣ сан̃н̃а̄йа ра̄гасса дит̣т̣ха̄бхинивесасса аппахӣнатта̄ уппаджджанакасса бхайа̄гатигаманасса ча паха̄на̄йа сам̣ваттатӣти имаматтхам̣ дассети ‘‘читте читта̄нупассӣ’’тиа̄дина̄.
татха̄ дхамма̄нупассана̄ висесато анаттасан̃н̃а̄ти, са̄ сан̇кха̄ресу аттасан̃н̃а̄йа маносан̃четана̄ха̄рапарин̃н̃а̄йа пат̣ипаккхакилеса̄нам̣ сакка̄йадит̣т̣хийа̄ ‘‘идамева сачча’’нти (ма. ни. 2.187, 202-203; 3.27) паваттасса миччха̄бхинивесасса миччха̄бхинивесахетука̄йа авиджджа̄йогаавиджджа̄саваавиджджогхамохасалласан̇кха̄та̄йа авиджджа̄йа сан̇кха̄рапарин̃н̃а̄йа парибандхакилеса̄нам̣ сан̇кха̄ресу ра̄гасса моха̄гатигаманасса ча паха̄на̄йа сам̣ваттатӣти имаматтхам̣ дассети ‘‘дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихаранто’’тиа̄дина̄. сесам̣ утта̄намева.
сама̄ропанаха̄равибхан̇гаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
нит̣т̣хита̄ ча ха̄равибхан̇гаван̣н̣ана̄.