7. сабрахмакасуттаван̣н̣ана̄
106. саттаме сабрахмака̄нӣти сасет̣т̣хака̄ни. йесанти йесам̣ кула̄нам̣. путта̄нанти путтехи пӯджитасаддайогена хи идам̣ каран̣аттхе са̄мивачанам̣. аджджха̄га̄рети саке гхаре. пӯджита̄ хонтӣти йам̣ гхаре аттхи, тена пат̣иджаггита̄ мана̄пена чева ка̄йикава̄часикена ча паччупат̣т̣хита̄ хонти. ити ма̄та̄питупӯджака̄ни кула̄ни ‘‘сабрахмака̄нӣ’’ти пасам̣ситва̄ упарипи несам̣ пасам̣санӣйатам̣ дассенто ‘‘сапуббадевата̄нӣ’’тиа̄дима̄ха.
таттха брахма̄тиа̄дӣни тесам̣ брахма̄дибха̄васа̄дханаттхам̣ вутта̄ни. татра̄йаматтхавибха̄вана̄ – брахма̄ти сет̣т̣ха̄дхивачанам̣. йатха̄ хи брахмуно чатассо бха̄вана̄ авиджахита̄ хонти метта̄, карун̣а̄, мудита̄, упеккха̄ти, евам̣ ма̄та̄питӯнам̣ путтесу чатассо бха̄вана̄ авиджахита̄ хонти. та̄ тасмим̣ тасмим̣ ка̄ле ведитабба̄ – куччхигатасмин̃хи да̄раке ‘‘када̄ на кхо путтакам̣ арогам̣ парипун̣н̣ан̇гапаччан̇гам̣ пассисса̄ма̄’’ти ма̄та̄питӯнам̣ меттачиттам̣ уппаджджати. йада̄ панеса мандо утта̄насеййако ӯка̄хи ва̄ ман̇кулехи ва̄ дат̣т̣хо дуккхасеййа̄йа ва̄ пӣл̣ито пародати виравати, тада̄сса саддам̣ сутва̄ ма̄та̄питӯнам̣ ка̄рун̃н̃ам̣ уппаджджати. а̄дха̄витва̄ видха̄витва̄ кӣл̣анака̄ле пана лобханӣйавайасмим̣ ва̄ т̣хитака̄ле да̄ракам̣ олокетва̄ ма̄та̄питӯнам̣ читтам̣ саппиман̣д̣е паккхиттасатавихатакаппа̄сапичупат̣алам̣ вийа мудукам̣ а̄модитам̣ памодитам̣, тада̄ несам̣ мудита̄ лаббхати. йада̄ пана тесам̣ путто да̄рабхаран̣ам̣ паччупат̣т̣хапетва̄ па̄т̣ийеккам̣ ага̄рам̣ аджджха̄васати, тада̄ ма̄та̄питӯнам̣ ‘‘саккоти да̄ни но путтако аттано дхаммата̄йа джӣвиту’’нти маджджхаттабха̄во уппаджджати. евам̣ тасмим̣ ка̄ле упеккха̄ лаббхати. евам̣ ма̄та̄питӯнам̣ путтесу йатха̄ка̄лам̣ чатуббидхассапи брахмавиха̄расса лаббханато брахмасадисавуттита̄йа вуттам̣ ‘‘брахма̄ти, бхиккхаве, ма̄та̄питӯнам̣ етам̣ адхивачана’’нти.
пуббадевата̄ти еттха дева̄ на̄ма тивидха̄ – саммутидева̄, упапаттидева̄, висуддхидева̄ти. тесу саммутидева̄ на̄ма ра̄джа̄но кхаттийа̄. те хи ‘‘дево, девӣ’’ти локе вохарӣйанти, дева̄ вийа локасса ниггаха̄нуггахасаматтха̄ ча хонти. упапаттидева̄ на̄ма ча̄тумаха̄ра̄джикато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва бхавагга̄ уппанна̄ сатта̄. висуддхидева̄ на̄ма кхӣн̣а̄сава̄ саббакилесависуддхито. татра̄йам̣ вачанаттхо – диббанти, кӣл̣анти, лал̣анти, джотанти пат̣ипаккхам̣ джайанти ва̄ти дева̄. тесу саббасет̣т̣ха̄ висуддхидева̄. йатха̄ те ба̄ладжанехи катам̣ апара̄дхам̣ аган̣етва̄ екантенева тесам̣ анаттхаха̄ним̣ аттхуппаттин̃ча а̄кан̇кханта̄ва йатха̄вуттабрахмавиха̄райогена аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа пат̣ипаджджанти, даккхин̣еййата̄йа ча тесам̣ ка̄ра̄нам̣ махаппхалатам̣ маха̄нисам̣сатан̃ча а̄ваханти; евамева ма̄та̄питаропи путта̄нам̣ апара̄дхам̣ аган̣етва̄ екантенева тесам̣ анаттхаха̄ним̣ аттхуппаттин̃ча а̄кан̇кханта̄ вуттанайенева чатуббидхассапи брахмавиха̄расса лаббханато аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа пат̣ипаджджанта̄ парамадаккхин̣еййа̄ хутва̄ аттани ката̄нам̣ ка̄ра̄нам̣ махаппхалатам̣ маха̄нисам̣сатан̃ча а̄ваханти. саббадевехи ча пат̣хамам̣ тесам̣ упака̄равантата̄йа те а̄дитойева дева̄. тесан̃хи васена те пат̣хамам̣ ан̃н̃е деве ‘‘дева̄’’ти джа̄нанти а̄ра̄дхенти пайирупа̄санти, а̄ра̄дханавидхим̣ н̃атва̄ татха̄ пат̣ипаджджанта̄ тасса̄ пат̣ипаттийа̄ пхалам̣ адхигаччханти, тасма̄ те паччха̄дева̄ на̄ма. тена вуттам̣ ‘‘пуббадевата̄ти, бхиккхаве, ма̄та̄питӯнам̣ етам̣ адхивачана’’нти.
пубба̄чарийа̄ти пат̣хамаа̄чарийа̄. ма̄та̄питаро хи путте сиккха̄пента̄ атитарун̣ака̄лато пат̣т̣ха̄йа ‘‘евам̣ нисӣда, евам̣ гаччха, евам̣ тит̣т̣ха, евам̣ сайа, евам̣ кха̄да, евам̣ бхун̃джа, айам̣ те ‘та̄та̄’ти ваттаббо, айам̣ ‘бха̄тика̄’ти, айам̣ ‘бхагинӣ’ти, идам̣ на̄ма ка̄тум̣ ват̣т̣ати, идам̣ на ват̣т̣ати, асукам̣ на̄ма упасан̇камитум̣ ват̣т̣ати, асукам̣ на̄ма на ват̣т̣атӣ’’ти га̄хенти сиккха̄пенти. апарабха̄ге ан̃н̃е а̄чарийа̄пи сиппам̣ муддам̣ ган̣ананти евама̄дим̣ сиккха̄пенти, ан̃н̃е саран̣а̄ни денти, сӣлесу патит̣т̣ха̄пенти, пабба̄дженти, дхаммам̣ угган̣ха̄пенти, упасампа̄денти, сота̄паттимагга̄дӣни па̄пенти. ити саббепи те паччха̄а̄чарийа̄ на̄ма. ма̄та̄питаро пана саббапат̣хамам̣. тена̄ха ‘‘пубба̄чарийа̄ти, бхиккхаве, ма̄та̄питӯнам̣ етам̣ адхивачана’’нти.
а̄хунеййа̄ти а̄нетва̄ хунитаббанти а̄хунам̣, дӯратопи а̄нетва̄ пхалависесам̣ а̄кан̇кхантена гун̣авантесу да̄табба̄нам̣ аннапа̄наваттхаччха̄дана̄дӣнам̣ етам̣ на̄мам̣, упака̄ракхеттата̄йа там̣ а̄хунам̣ арахантӣти а̄хунеййа̄. тена вуттам̣ ‘‘а̄хунеййа̄ти, бхиккхаве, ма̄та̄питӯнам̣ етам̣ адхивачана’’нти.
ида̄ни тесам̣ брахма̄дибха̄ве ка̄ран̣ам̣ дассетум̣ ‘‘там̣ кисса хету? бахука̄ра̄’’тиа̄ди вуттам̣. там̣ кисса хетӯти там̣ ма̄та̄питӯнам̣ брахма̄диадхивачанам̣ кена ка̄ран̣ена̄ти чети аттхо. бахука̄ра̄ти бахӯпака̄ра̄. а̄па̄дака̄ти джӣвитасса а̄па̄дака̄, па̄лака̄. путта̄нан̃хи ма̄та̄питӯхи джӣвитам̣ а̄па̄дитам̣ па̄литам̣ гхат̣итам̣ ануппабандхена паваттитам̣ сампа̄дитам̣. посака̄ти хаттхапа̄де вад̣д̣хетва̄ хадайалохитам̣ па̄йетва̄ посета̄ро. имасса локасса дассета̄роти путта̄нам̣ имасмим̣ локе ит̣т̣ха̄нит̣т̣ха̄рамман̣адассанам̣ на̄ма ма̄та̄питаро нисса̄йа джа̄танти те несам̣ имасса локасса дассета̄ро на̄ма. ити тесам̣ бахука̄раттам̣ брахма̄дибха̄васса ка̄ран̣ам̣ дасситам̣, йена путто ма̄та̄питӯнам̣ локийена упака̄рена кеначи парийа̄йена парийантам̣ пат̣ика̄рам̣ ка̄тум̣ на саматтхойева. саче хи путто ‘‘ма̄та̄питӯнам̣ упака̄расса паччупака̄рам̣ карисса̄мӣ’’ти ут̣т̣ха̄йа самут̣т̣ха̄йа ва̄йаманто даккхин̣е ам̣сакӯт̣е ма̄тарам̣, итарасмим̣ питарам̣ т̣хапетва̄ вассасата̄йуко сакалам̣ вассасатампи парихареййа чатӯхи паччайехи уччха̄данапаримаддананха̄панасамба̄хана̄дӣхи ча йатха̄ручи упат̣т̣хаханто тесам̣ муттакарӣсампи аджигуччханто, на етта̄вата̄ путтена ма̄та̄питӯнам̣ пат̣ика̄ро като хоти ан̃н̃атра саддха̄дигун̣ависесе патит̣т̣ха̄пана̄. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ –
‘‘двинна̄хам̣, бхиккхаве, на суппат̣ика̄рам̣ вада̄ми. катамесам̣ двиннам̣? ма̄ту ча питу ча. екена, бхиккхаве, ам̣сена ма̄тарам̣ парихареййа, екена ам̣сена питарам̣ парихареййа вассасата̄йуко вассасатаджӣвӣ, со ча несам̣ уччха̄данапаримаддананха̄панасамба̄ханена, те ча таттхева муттакарӣсам̣ чаджеййум̣, на твева, бхиккхаве, ма̄та̄питӯнам̣ катам̣ ва̄ хоти пат̣икатам̣ ва̄. имисса̄ ча, бхиккхаве, маха̄патхавийа̄ пахӯтараттаратана̄йа ма̄та̄питаро иссарийа̄дхипачче радждже патит̣т̣ха̄пеййа, на твева, бхиккхаве, ма̄та̄питӯнам̣ катам̣ ва̄ хоти пат̣икатам̣ ва̄. там̣ кисса хету? бахука̄ра̄, бхиккхаве, ма̄та̄питаро путта̄нам̣ а̄па̄дака̄ посака̄ имасса локасса дассета̄ро.
‘‘йо ча кхо, бхиккхаве, ма̄та̄питаро ассаддхе саддха̄сампада̄йа сама̄дапети нивесети патит̣т̣ха̄пети. дуссӣле сӣласампада̄йа, маччхарино ча̄гасампада̄йа, дуппан̃н̃е пан̃н̃а̄сампада̄йа сама̄дапети нивесети патит̣т̣ха̄пети. етта̄вата̄ кхо, бхиккхаве, ма̄та̄питӯнам̣ катан̃ча хоти пат̣икатан̃ча̄’’ти (а. ни. 2.34).
татха̄ –
‘‘ма̄та̄питуупат̣т̣ха̄нам̣, путтада̄расса сан̇гахо’’ти; (кху. па̄. 5.6);
‘‘ма̄та̄питуупат̣т̣ха̄нам̣, бхиккхаве, пан̣д̣итапан̃н̃атта’’нти ча –
евама̄дӣни ма̄та̄питӯнам̣ путтасса бахӯпака̄рабха̄васа̄дхака̄ни сутта̄ни дат̣т̣хабба̄ни.
га̄тха̄су вуччарети вуччанти катхӣйанти. паджа̄йа анукампака̄ти паресам̣ па̄н̣ам̣ чхиндитва̄пи аттано сантакам̣ йам̣кин̃чи чаджитва̄пи аттано паджам̣ пат̣иджагганти гопайанти, тасма̄ паджа̄йа аттано путта̄нам̣ анукампака̄ анугга̄хака̄.
намассеййа̄ти са̄йам̣ па̄там̣ упат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ ‘‘идам̣ майхам̣ уттамам̣ пун̃н̃аккхетта’’нти намакка̄рам̣ кареййа. саккареййа̄ти сакка̄рена пат̣има̄неййа. ида̄ни там̣ сакка̄рам̣ дассенто ‘‘аннена̄’’тиа̄дима̄ха. таттха аннена̄ти йа̄губхаттакха̄данӣйена. па̄нена̄ти ат̣т̣хавидхапа̄нена. ваттхена̄ти нива̄санапа̄рупанена. сайанена̄ти ман̃чапӣт̣хабхисибимбохана̄дина̄ сайанена. уччха̄данена̄ти дуггандхам̣ пат̣ивинодетва̄ сугандхакаран̣уччха̄данена. нха̄нена̄ти сӣтака̄ле ун̣ходакена, ун̣хака̄ле сӣтодакена гатта̄ни парисин̃читва̄ нха̄панена. па̄да̄нам̣ дхованена ча̄ти ун̣ходакасӣтодакехи па̄дадхованена чева теламаккханена ча.
та̄йа нам̣ па̄ричарийа̄йа̄ти еттха нанти нипа̄таматтам̣, йатха̄вуттапаричаран̣ена. атха ва̄ па̄ричарийа̄йа̄ти бхаран̣акиччакаран̣акулавам̣сапатит̣т̣ха̄пана̄дина̄ пан̃чавидхаупат̣т̣ха̄нена. вуттан̃хетам̣ –
‘‘пан̃чахи кхо, гахапатипутта, т̣ха̄нехи путтена пураттхима̄ диса̄ ма̄та̄питаро паччупат̣т̣ха̄табба̄ ‘бхато не бхарисса̄ми, киччам̣ несам̣ карисса̄ми, кулавам̣сам̣ т̣хапесса̄ми, да̄йаджджам̣ пат̣ипаджджисса̄ми. атха ва̄ пана несам̣ пета̄нам̣ ка̄лаката̄нам̣ даккхин̣амануппадасса̄мӣ’ти. имехи кхо, гахапатипутта, пан̃чахи т̣ха̄нехи путтена пураттхима̄ диса̄ ма̄та̄питаро паччупат̣т̣хита̄ пан̃чахи т̣ха̄нехи путтам̣ анукампанти – па̄па̄ нива̄ренти, калйа̄н̣е нивесенти, сиппам̣ сиккха̄пенти, патирӯпена да̄рена сам̣йодженти, самайе да̄йаджджам̣ ниййа̄дентӣ’’ти (дӣ. ни. 3.267).
апича йо ма̄та̄питаро тӣсу ваттхӯсу абхиппасанне катва̄ сӣлесу ва̄ патит̣т̣ха̄петва̄ паббаджджа̄йа ва̄ нийоджетва̄ упат̣т̣хахати, айам̣ ма̄та̄питуупат̣т̣ха̄ка̄нам̣ агготи ведитаббо. са̄ пана̄йам̣ па̄ричарийа̄ путтасса убхайалокахитасукха̄ваха̄ти дассенто ‘‘идхева нам̣ пасам̣санти, печча сагге памодатӣ’’ти а̄ха. таттха идха̄ти имасмим̣ локе. ма̄та̄питуупат̣т̣ха̄кан̃хи пуггалам̣ пан̣д̣итаманусса̄ таттха па̄ричарийа̄йа пасам̣санти ван̣н̣енти тхоменти, тасса ча дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджанта̄ сайампи аттано ма̄та̄питӯсу татха̄ пат̣ипаджджитва̄ махантам̣ пун̃н̃ам̣ пасаванти. печча̄ти паралокам̣ гантва̄ сагге т̣хито ма̄та̄питупат̣т̣ха̄ко диббасампаттӣхи модати памодати абхинандатӣти.
саттамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.