13. локасуттаван̣н̣ана̄
112. терасаме локоти луджджанапалуджджанат̣т̣хена локо, аттхато пуримам̣ арийасаччадвайам̣ идха пана дуккхам̣ арийасаччам̣ ведитаббам̣. сва̄йам̣ сатталоко, сан̇кха̄ралоко, ока̄салокоти вибха̄гато сарӯпато ча хет̣т̣ха̄ вуттойева. апича кхандхалока̄дивасена ча анекавидхо локо. йатха̄ха –
‘‘локоти кхандхалоко, дха̄тулоко, а̄йатаналоко, випаттибхавалоко, випаттисамбхавалоко, сампаттибхавалоко, сампаттисамбхавалоко, еко локо саббе сатта̄ аха̄рат̣т̣хитика̄, две лока̄ на̄ман̃ча рӯпан̃ча, тайо лока̄ тиссо ведана̄, чатта̄ро лока̄ чатта̄ро а̄ха̄ра̄, пан̃ча лока̄ пан̃чупа̄да̄наккхандха̄, чха лока̄ чха аджджхаттика̄ни а̄йатана̄ни, сатта лока̄ сатта вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо, ат̣т̣ха лока̄ ат̣т̣ха локадхамма̄, нава лока̄ нава сатта̄ва̄са̄, даса лока̄ даса̄йатана̄ни, два̄даса лока̄ два̄даса̄йатана̄ни, ат̣т̣ха̄раса лока̄ ат̣т̣ха̄раса дха̄туйо’’ти (маха̄ни. 3; чӯл̣ани. аджитама̄н̣авапуччха̄ниддеса 2).
еваманекадха̄ вибхаттопи локо пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу ева сан̇гахам̣ самосаран̣ам̣ гаччхати, упа̄да̄наккхандха̄ ча дуккхам̣ арийасаччам̣ джа̄типи дуккха̄ …пе… сам̣кхиттена пан̃чупа̄да̄наккхандха̄пи дуккха̄ти. тена вуттам̣ ‘‘аттхато пуримам̣ арийасаччадвайам̣, идха пана дуккхам̣ арийасаччам̣ ведитабба’’нти. нану ча луджджанапалуджджанат̣т̣хо ависесена пан̃часу кхандхесу самбхаватӣти? саччам̣ самбхавати. йам̣ пана на луджджатӣти гахитам̣, там̣ татха̄ на хоти, екам̣сенева луджджати палуджджатӣти со локоти упа̄да̄наккхандхесвева локасаддо нирӯл̣хоти ведитаббо. тасма̄ локоти дуккхам̣ арийасаччам̣ ева.
йадипи татха̄гата-саддасса хет̣т̣ха̄ татха̄гатасутте на̄на̄найехи виттха̄рато аттхо вибхатто, татха̄пи па̄л̣ийа̄ аттхасам̣ван̣н̣ана̄мукхена айаматтхавибха̄вана̄ – абхисамбуддхоти ‘‘абхин̃н̃еййато парин̃н̃еййато’’ти пуббе вуттавибха̄гена ва̄ ависесато та̄ва а̄сайа̄нусайачарийа̄дхимуттиа̄дибхедато кусала̄кусала̄дивибха̄гато ват̣т̣аппама̄н̣асан̣т̣ха̄на̄дибхедато, висесато ва̄ пана ‘‘айам̣ сассата̄сайо, айам̣ уччхеда̄сайо’’тиа̄дина̄ ‘‘каккхал̣алаккхан̣а̄ патхавӣдха̄ту, паггхаран̣алаккхан̣а̄ а̄подха̄тӯ’’тиа̄дина̄ ча абхивисит̣т̣хена сайамбхун̃а̄н̣ена самма̄ авипарӣтам̣ йо йо аттхо йатха̄ йатха̄ буджджхитаббо, татха̄ татха̄ буддхо н̃а̄то аттапаччаккхо катоти абхисамбуддхо.
локасма̄ти йатха̄вутталокато. висам̣йуттоти висам̣сат̣т̣хо, таппат̣ибаддха̄нам̣ саббесам̣ сам̣йоджана̄нам̣ саммадева самуччхиннатта̄ тато виппамуттоти аттхо. локасамудайоти суттантанайена тан̣ха̄, абхидхамманайена пана абхисан̇кха̄рехи саддхим̣ дийад̣д̣хакилесасахассам̣. пахӣноти бодхиман̣д̣е арахаттамагган̃а̄н̣ена самуччхедаппаха̄навасена сава̄санам̣ пахӣно. локаниродхоти нибба̄нам̣. саччхикатоти аттапаччаккхо като. локаниродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти сӣла̄диккхандхаттайасан̇гахо арийо ат̣т̣хан̇гико магго. со хи локаниродхам̣ нибба̄нам̣ гаччхати адхигаччхати, тадаттхам̣ арийехи пат̣ипаджджӣйати ча̄ти локаниродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти вуччати.
етта̄вата̄ татха̄ни абхисамбуддхо йа̄тха̄вато гатоти татха̄гатоти айаматтхо дассито хоти. чатта̄ри хи арийасачча̄ни татха̄ни на̄ма. йатха̄ха –
‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, татха̄ни авитатха̄ни анан̃н̃атха̄ни. катама̄ни чатта̄ри? идам̣ дуккханти, бхиккхаве, татхаметам̣ авитатхаметам̣, анан̃н̃атхамета’’нти (сам̣. ни. 5.1090) виттха̄ро.
апича татха̄йа гатоти татха̄гато, татхам̣ гатоти татха̄гато, гатоти ча авагато атӣто патто пат̣ипанноти аттхо. идам̣ вуттам̣ хоти – йасма̄ бхагава̄ сакалалокам̣ тӣран̣апарин̃н̃а̄йа татха̄йа авипарӣта̄йа гато авагато, тасма̄ локо татха̄гатена абхисамбуддхоти татха̄гато. локасамудайам̣ паха̄напарин̃н̃а̄йа татха̄йа гато атӣтоти татха̄гато. локаниродхам̣ саччхикирийа̄йа татха̄йа гато паттоти татха̄гато. локаниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ татхам̣ авипарӣтам̣ гато пат̣ипанноти татха̄гатоти. евам̣ имисса̄ па̄л̣ийа̄ бхагавато татха̄гатабха̄вадӣпанавасена аттхо ведитаббо.
ити бхагава̄ чатусачча̄бхисамбодханавасена аттано татха̄гатабха̄вам̣ пака̄сетва̄ ида̄ни таттха дит̣т̣ха̄диабхисамбодхивасенапи там̣ дассетум̣ ‘‘йам̣, бхиккхаве’’тиа̄дима̄ха. ан̇гуттарат̣т̣хакатха̄йам̣ (а. ни. ат̣т̣ха. 2.4.23) пана ‘‘чатӯхи саччехи аттано буддхабха̄вам̣ катхетва̄’’тиа̄ди вуттам̣. там̣ татха̄гатасадда-буддхасадда̄нам̣ аттхато нинна̄на̄каран̣атам̣ дассетум̣ вуттам̣. татха̄ чева хи па̄л̣и паватта̄ти. таттха дит̣т̣ханти рӯпа̄йатанам̣. сутанти садда̄йатанам̣. мутанти патва̄ гахетаббато гандха̄йатанам̣, раса̄йатанам̣, пхот̣т̣хабба̄йатанан̃ча. вин̃н̃а̄танти сукхадуккха̄дидхамма̄рамман̣ам̣. паттанти парийеситва̄ ва̄ апарийеситва̄ ва̄ паттам̣. парийеситанти паттам̣ ва̄ аппаттам̣ ва̄ парийеситам̣. анувичаритам̣ манаса̄ти читтена анусан̃чаритам̣. касса пана анувичаритам̣ манаса̄ти? садевакасса…пе… садеваманусса̄йа̄ти самбандханӣйам̣. таттха саха девехӣти садевако, тасса садевакасса. сесападесупи есева найо.
садевакавачанена четтха пан̃чака̄ма̄вачарадеваггахан̣ам̣ ведитаббам̣, сама̄ракавачанена чхат̣т̣хака̄ма̄вачарадеваггахан̣ам̣, сабрахмакавачанена брахмака̄йика̄дибрахмаггахан̣ам̣, сассаман̣абра̄хман̣ивачанена са̄санасса паччаттхикасаман̣абра̄хман̣аггахан̣ан̃чева самитапа̄паба̄хитапа̄пасаман̣абра̄хман̣аггахан̣ан̃ча, паджа̄вачанена сатталокаггахан̣ам̣, садевамануссавачанена саммутидеваавасесамануссаггахан̣ам̣. еваметтха тӣхи падехи девама̄рабрахмехи саддхим̣ сатталоко, двӣхи паджа̄васена сатталоко гахитоти ведитаббо.
апаро найо – садевакаггахан̣ена арӯпа̄вачарадевалоко гахито, сама̄ракавачанена чхака̄ма̄вачарадевалоко, сабрахмакавачанена рӯпӣбрахмалоко, сассаман̣абра̄хман̣а̄дивачанена саммутидевехи саха авасесасатталоко гахито. апичеттха садевакавачанена уккат̣т̣хапариччхедато саббалокависайасса бхагавато абхисамбуддхабха̄ве пака̄сите йесамевам̣ сийа̄ ‘‘ма̄ро на̄ма маха̄нубха̄во чхака̄ма̄вачариссаро васаваттӣ, брахма̄ пана татопи маха̄нубха̄ватаро дасахи ан̇гулӣхи дасасу чаккава̄л̣асахассесу а̄локам̣ пхарати, уттамаджджха̄насама̄паттисукхам̣ пат̣исам̣ведети. путхӯ ча саман̣абра̄хман̣а̄ иддхиманто диббачаккхука̄ парачиттавидуно маха̄нубха̄ва̄ сам̣виджджанти. айан̃ча саттака̄йо ананто апарима̄н̣о, киметесам̣ саббесам̣йева висайо анавасесато бхагавата̄ абхисамбуддхо’’ти? тесам̣ виматим̣ видхаменто бхагава̄ ‘‘садевакасса локасса̄’’тиа̄дима̄ха.
пора̄н̣а̄ пана̄ху – ‘‘садевакасса̄’’ти девата̄хи саддхим̣ авасесалокам̣ парийа̄дийати, ‘‘сама̄ракасса̄’’ти ма̄рена саддхим̣ авасесалокам̣, ‘‘сабрахмакасса̄’’ти брахмехи саддхим̣ авасесалокам̣. евам̣ саббепи тибхавӯпаге сатте тӣсу падесу паккхипитва̄ пуна двӣхи падехи парийа̄дийанто ‘‘сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа̄’’ти а̄ха. евам̣ пан̃чахипи падехи кхандхаттайапариччхинне саббасатте парийа̄дийати.
йасма̄ там̣ татха̄гатена абхисамбуддханти имина̄ идам̣ дассети – йам̣ апарима̄н̣а̄су локадха̄тӯсу имасса садевакасса локасса ‘‘нӣлам̣ пӣтака’’нтиа̄ди рӯпа̄рамман̣ам̣ чаккхудва̄ре а̄па̄тхам̣ а̄гаччхати, там̣ саббам̣ ‘‘айам̣ сатто имасмим̣ кхан̣е имам̣ на̄ма рӯпа̄рамман̣ам̣ дисва̄ сумано ва̄ думмано ва̄ маджджхатто ва̄ джа̄то’’ти татха̄гатасса евам̣ абхисамбуддхам̣. татха̄ йам̣ апарима̄н̣а̄су локадха̄тӯсу имасса садевакасса локасса ‘‘бхерисаддо мудин̇гасаддо’’тиа̄ди садда̄рамман̣ам̣ сотадва̄ре а̄па̄тхам̣ а̄гаччхати, ‘‘мӯлагандхо тачагандхо’’тиа̄ди гандха̄рамман̣ам̣ гха̄надва̄ре а̄па̄тхама̄гаччхати, ‘‘мӯларасо кхандхарасо’’тиа̄ди раса̄рамман̣ам̣ дживха̄два̄ре а̄па̄тхама̄гаччхати, ‘‘каккхал̣ам̣ мудука’’нтиа̄ди патхавӣдха̄тутеджодха̄тува̄йодха̄тубхедам̣ пхот̣т̣хабба̄рамман̣ам̣ ка̄йадва̄ре а̄па̄тхама̄гаччхати, ‘‘айам̣ сатто имасмим̣ кхан̣е имам̣ на̄ма пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄ сумано ва̄ думмано ва̄ маджджхатто ва̄ джа̄то’’ти саббам̣ там̣ татха̄гатасса евам̣ абхисамбуддхам̣.
татха̄ йам̣ апарима̄н̣а̄су локадха̄тӯсу имасса садевакасса локасса сукха̄дибхедам̣ дхамма̄рамман̣ам̣ манодва̄ре а̄па̄тхама̄гаччхати, ‘‘айам̣ сатто имасмим̣ кхан̣е имам̣ на̄ма дхамма̄рамман̣ам̣ джа̄нитва̄ сумано ва̄ думмано ва̄ маджджхатто ва̄ джа̄то’’ти саббам̣ там̣ татха̄гатасса евам̣ абхисамбуддхам̣. евам̣ йам̣ имасса садевакасса локасса дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣, там̣ татха̄гатена адит̣т̣хам̣ ва̄ асутам̣ ва̄ амутам̣ ва̄ авин̃н̃а̄там̣ ва̄ наттхи. имасса пана маха̄джанасса парийеситва̄ аппаттампи аттхи, апарийеситва̄ аппаттампи аттхи, парийеситва̄ паттампи аттхи, апарийеситва̄ паттампи аттхи. саббампи татха̄гатасса аппаттам̣ на̄ма наттхи н̃а̄н̣ена асаччхикатам̣. тато ева йам̣ апарима̄н̣а̄су локадха̄тӯсу апарима̄н̣а̄нам̣ сатта̄нам̣ чаккхудва̄ре а̄па̄тхама̄гаччхантам̣ рӯпа̄рамман̣ам̣ на̄ма аттхи, там̣ бхагава̄ саббам̣ сабба̄ка̄рена джа̄на̄ти пассати. евам̣ джа̄ната̄ пассата̄ ча̄нена там̣ ит̣т̣ха̄нит̣т̣ха̄дивасена ва̄ дит̣т̣хасутамутавин̃н̃а̄тесу лаббхама̄нападавасена ва̄ ‘‘катамам̣ там̣ рӯпам̣ рӯпа̄йатанам̣? йам̣ рӯпам̣ чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа ван̣н̣анибха̄ санидассанам̣ саппат̣игхам̣ нӣлам̣ пӣтака’’нтиа̄дина̄ (дха. са. 617) найена анекехи на̄мехи терасахи ва̄рехи двепан̃н̃а̄са̄йа найехи вибхаджджама̄нам̣ татхева хоти, витатхам̣ наттхи. еса найо сотадва̄ра̄дӣсупи а̄па̄тхама̄гаччхантесу садда̄дӣсу.
тасма̄ татха̄гатоти вуччатӣти йам̣ йатха̄ локена гатам̣, тасса татхева гататта̄ татха̄гатоти вуччати. па̄л̣ийам̣ пана ‘‘абхисамбуддха’’нти вуттам̣, там̣ татха̄гатасаддена сама̄наттхам̣. имина̄ татха̄дассибха̄вато татха̄гатоти айаматтхо дассито хоти. вуттан̃хетам̣ дхаммасена̄патина̄ –
‘‘на тасса аддит̣т̣хамидхаттхи кин̃чи,
атхо авин̃н̃а̄тамаджа̄нитаббам̣;
саббам̣ абхин̃н̃а̄си йадаттхи неййам̣,
татха̄гато тена самантачаккхӯ’’ти. (маха̄ни. 156; чӯл̣ани. могхара̄джама̄н̣авапуччха̄ниддеса 85; пат̣и. ма. 1.121);
суттантепи вуттам̣ бхагавата̄ –
‘‘йам̣, бхиккхаве, садевакасса локасса…пе… садеваманусса̄йа паджа̄йа дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄, тамахам̣ джа̄на̄ми, тамахам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, там̣ татха̄гатасса видитам̣, там̣ татха̄гато на упат̣т̣ха̄сӣ’’ти (а. ни. 4.24).
йан̃ча, бхиккхаве, раттим̣ татха̄гато ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуджджхатӣти йассан̃ча виса̄кхапун̣н̣амараттийам̣ татха̄ а̄гата̄диаттхена татха̄гато бхагава̄ бодхиман̣д̣е апара̄джитапаллан̇ке нисинно тин̣н̣ам̣ ма̄ра̄нам̣ маттхакам̣ маддитва̄ уттаритара̄бха̄вато ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ а̄саваккхайан̃а̄н̣ена саддхим̣ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ адхигаччхати. йан̃ча раттим̣ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йатӣти йассан̃ча виса̄кхапун̣н̣амараттийам̣йева кусина̄ра̄йам̣ упаваттане малла̄нам̣ са̄лаване йамакаса̄ла̄намантаре анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йати. йам̣ етасмим̣ антарети има̄сам̣ двиннам̣ саупа̄дисесаанупа̄дисесанибба̄надха̄тӯнам̣ вемаджджхе пан̃чачатта̄лӣсавассапарима̄н̣е ка̄ле пат̣хамабодхийампи, маджджхимабодхийампи, паччхимабодхийампи йам̣ суттагеййа̄диппабхедам̣ дхаммам̣ бха̄сати ниддисанавасена, лапати уддхисанавасена, ниддисати пат̣иниддисанавасена. саббам̣ там̣ татхева хотӣти там̣ еттхантаре деситам̣ саббам̣ суттагеййа̄динаван̇гам̣ буддхавачанам̣ аттхато бйан̃джанато ча анупаваджджам̣ анӯнам̣ анадхикам̣ сабба̄ка̄рапарипун̣н̣ам̣ ра̄гамаданиммаданам̣…пе… мохамаданиммаданам̣, наттхи таттха ва̄лаггаматтампи аваккхалитам̣, екамуддика̄йа лан̃чхитам̣ вийа екана̄л̣ийа̄ митам̣ вийа екатула̄йа тулитам̣ вийа ча там̣ татхева хоти йассаттха̄йа бха̄ситам̣, екантенева тасса са̄дханато, но ан̃н̃атха̄. тасма̄ татхам̣, авитатхам̣, анан̃н̃атхам̣. етена татха̄ва̄дита̄йа татха̄гатоти дассети. гадааттхо айам̣ гатасаддо дака̄расса така̄рам̣ катва̄, тасма̄ татхам̣ гадатӣти татха̄гатоти аттхо. атха ва̄ а̄гаданам̣ а̄гадо, вачананти аттхо. татхо авипарӣто а̄гадо йасса̄ти дака̄расса така̄рам̣ катва̄ татха̄гатоти еваметтха падасиддхи ведитабба̄.
йатха̄ва̄дӣ татха̄ка̄рӣти йе дхамме бхагава̄ ‘‘име дхамма̄ акусала̄ са̄ваджджа̄ вин̃н̃угарахита̄ саматта̄ сама̄динна̄ ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттантӣ’’ти паресам̣ дхаммам̣ десенто вадати, те дхамме екантенева сайам̣ паха̄си. йе пана дхамме бхагава̄ ‘‘име дхамма̄ кусала̄ анаваджджа̄ вин̃н̃уппасаттха̄ саматта̄ сама̄динна̄ хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттантӣ’’ти вадати, те дхамме екантенева сайам̣ упасампаджджа виха̄си. тасма̄ йатха̄ва̄дӣ бхагава̄, татха̄ка̄рӣти ведитаббо. йатха̄ка̄рӣ татха̄ва̄дӣти саммадева сӣла̄дипарипӯран̣авасена самма̄ пат̣ипанно сайам̣ йатха̄ка̄рӣ бхагава̄, татхева дхаммадесана̄йа паресам̣ таттха патит̣т̣ха̄панавасена татха̄ва̄дӣ. бхагавато хи ва̄ча̄йа ка̄йо ануломети, ка̄йассапи ва̄ча̄. тасма̄ йатха̄ва̄дӣ татха̄ка̄рӣ, йатха̄ка̄рӣ татха̄ва̄дӣ ча хоти. евам̣бхӯтасса часса йатха̄ ва̄ча̄, ка̄йопи татха̄ гато паватто. йатха̄ ча ка̄йо, ва̄ча̄пи татха̄ гата̄ паватта̄ти аттхо.
абхибхӯ анабхибхӯтоти упари бхаваггам̣ хет̣т̣ха̄ авӣчинирайам̣ парийантам̣ катва̄ тирийам̣ апарима̄н̣а̄су локадха̄тӯсу бхагава̄ саббасатте абхибхавати сӣленапи сама̄дхина̄пи пан̃н̃а̄йапи вимуттийа̄пи вимуттин̃а̄н̣адассаненапи, на тасса тула̄ ва̄ пама̄н̣ам̣ ва̄ аттхи, асамо асамасамо аппат̣имо аппат̣ибха̄го аппат̣ипуггало атуло аппамеййо ануттаро дхаммара̄джа̄ дева̄нам̣ атидево сакка̄нам̣ атисакко брахма̄нам̣ атибрахма̄. тато ева сайам̣ на кеначи абхибхӯтоти анабхибхӯто. ан̃н̃адаттхӯти екам̣саттхе нипа̄то. йан̃хи кин̃чи неййам̣ на̄ма, саббам̣ там̣ хаттхатале а̄малакам̣ вийа пассатӣти дасо. авипарӣтам̣ а̄сайа̄диавабодхена хитӯпасам̣ха̄ра̄дина̄ ча сатте, бха̄ван̃н̃атхаттӯпанайавасена сан̇кха̄ре сабба̄ка̄рена сучин̣н̣авасита̄йа сама̄паттийо читтан̃ча васе ваттетӣти васаваттӣ. етта̄вата̄ абхибхаванат̣т̣хена бхагава̄ аттано татха̄гатабха̄вам̣ дассети.
татревам̣ падасиддхи ведитабба̄ – агадо вийа агадо. ко панеса? десана̄вила̄со чева пун̃н̃уссайо ча. тенева хеса маха̄нубха̄во бхисакко вийа дибба̄гадена саппе, саббе параппава̄дино садевакан̃ча локам̣ абхибхавати. ити саббалока̄бхибхаване татхо авипарӣто десана̄вила̄со чева пун̃н̃уссайо ча агадо асса̄ти дака̄расса така̄рам̣ катва̄ татха̄гатоти ведитаббо. тена вуттам̣ ‘‘садеваке, бхиккхаве, локе…пе… васаваттӣ, тасма̄ татха̄гатоти вуччатӣ’’ти.
га̄тха̄су саббалокам̣ абхин̃н̃а̄йа̄ти тедха̄тукалокасаннива̄сам̣ джа̄нитва̄. саббалоке йатха̄татханти тасмим̣ тедха̄тукалокасаннива̄се йам̣кин̃чи неййам̣, там̣ саббам̣ йатха̄татхам̣ авипарӣтам̣ джа̄нитва̄. саббалокависам̣йуттоти чатуннам̣ йога̄нам̣ анавасесаппаха̄нена саббенапи локена висам̣йутто виппамутто. анӯпайоти саббасмимпи локе тан̣ха̄дит̣т̣хиупайехи анӯпайо техи упайехи вирахито.
сабба̄бхибхӯти рӯпа̄дӣни сабба̄рамман̣а̄ни, саббам̣ сан̇кха̄рагатам̣, саббепи ма̄ре абхибхавитва̄ т̣хито. дхӣроти дхитисампанно. саббагантхаппамочаноти саббе абхиджджха̄ка̄йагантха̄дике мочетва̄ т̣хито венеййасанта̄непи аттано десана̄вила̄сена тесам̣ памочанато саббагантхаппамочано. пхут̣т̣ха̄сса̄ти пхут̣т̣ха̄ асса. каран̣аттхе идам̣ са̄мивачанам̣, пхут̣т̣ха̄ анена̄ти аттхо. парама̄ сантӣти нибба̄нам̣. тан̃хи тена н̃а̄н̣апхусанена пхут̣т̣хам̣. тенева̄ха ‘‘нибба̄нам̣ акутобхайа’’нти. атха ва̄ парама̄ сантӣти уттама̄ санти. катара̄ са̄ти? нибба̄нам̣. йасма̄ пана нибба̄не куточи бхайам̣ наттхи, тасма̄ там̣ акутобхайанти вуччати.
анӣгхоти ниддуккхо. саббакаммаккхайам̣ паттоти саббесам̣ камма̄нам̣ кхайам̣ парийоса̄нам̣ аччанта̄бха̄вам̣ патто. вимутто упадхисан̇кхайети упадхисан̇кхайасан̇кха̄те нибба̄не тада̄рамман̣а̄йа пхалавимуттийа̄ вимутто. еса соти есо со. сӣхо ануттароти париссайа̄нам̣ саханат̣т̣хена, килеса̄нам̣ хананат̣т̣хена ча, татха̄гато ануттаро сӣхо на̄ма. брахманти сет̣т̣хам̣. чакканти дхаммачаккам̣. паваттайӣти типариват̣т̣ам̣ два̄даса̄ка̄рам̣ паваттеси.
итӣти евам̣ татха̄гатасса гун̣е джа̄нитва̄. сан̇гамма̄ти сама̄гантва̄. там̣намассантӣти там̣ татха̄гатам̣ те саран̣ам̣ гата̄ деваманусса̄ намассанти. махантехи сӣла̄дигун̣ехи саманна̄гататта̄ махантам̣, чатувеса̄раджджайогена вӣтаса̄радам̣. ида̄ни йам̣ ваданта̄ те намассанти, там̣ дассетум̣ дантотиа̄ди вуттам̣. там̣ утта̄наттхамева.
ити имасмим̣ чатукканипа̄те чхат̣т̣хе саттаме ча сутте ват̣т̣ам̣ катхитам̣, пат̣хамадутийататийадва̄дасаматерасамесу виват̣т̣ам̣ катхитам̣, сесесу ват̣т̣авиват̣т̣ам̣ катхитанти ведитаббам̣.
терасамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
ити параматтхадӣпанийа̄
кхуддаканика̄йа-ат̣т̣хакатха̄йа
итивуттакасса чатукканипа̄таван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
нигаманакатха̄
етта̄вата̄ ча –
дхаммиссарена джагато, дхамма̄локавидха̄йина̄;
дхамма̄нам̣ бодханеййа̄нам̣, джа̄ната̄ десана̄видхим̣.
там̣ там̣ нида̄нама̄гамма, саббалокахитесина̄;
екака̄диппабхедена, десита̄ни махесина̄.
дасуттарасатам̣ две ча, сутта̄ни итивуттакам̣;
итивуттаппабхедена, сан̇га̄йим̣су махесайо.
чхал̣абхин̃н̃а̄ васиппатта̄, пабхиннапат̣исамбхида̄;
йам̣ там̣ са̄санадхорайха̄, дхаммасан̇га̄хака̄ пуре.
тасса аттхам̣ пака̄сетум̣, пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄найам̣;
нисса̄йа йа̄ сама̄раддха̄, аттхасам̣ван̣н̣ана̄ майа̄.
са̄ таттха параматтха̄нам̣, суттантесу йатха̄рахам̣;
пака̄сана̄ параматтха-дӣпанӣ на̄ма на̄мато.
сампатта̄ паринит̣т̣ха̄нам̣, ана̄кулавиниччхайа̄;
ат̣т̣хаттим̣саппама̄н̣а̄йа, па̄л̣ийа̄ бха̄н̣ава̄рато.
ити там̣ сан̇кхаронтена, йам̣ там̣ адхигатам̣ майа̄;
пун̃н̃ам̣ тасса̄нубха̄вена, локана̄тхасса са̄санам̣.
ога̄хетва̄ висуддха̄йа, сӣла̄дипат̣ипаттийа̄;
саббепи па̄н̣ино хонту, вимуттирасабха̄гино.
чирам̣ тит̣т̣хату локасмим̣, самма̄самбуддхаса̄санам̣;
тасмим̣ сага̄рава̄ ниччам̣, хонту саббепи па̄н̣ино.
самма̄ вассату ка̄лена, девопи джагатиппати;
саддхамманирато локам̣, дхамменева паса̄сатӯти.
ити бадаратиттхавиха̄рава̄сина̄ а̄чарийадхаммапа̄лена ката̄
итивуттакасса ат̣т̣хакатха̄ нит̣т̣хита̄.