9. антара̄маласуттаван̣н̣ана̄
88. наваме антара̄мала̄ти еттха антара̄саддо –
‘‘надӣтӣресу сан̣т̣ха̄не, сабха̄су ратхийа̄су ча;
джана̄ сан̇гамма мантенти, ман̃ча тан̃ча кимантара’’нти. –
а̄дӣсу (сам̣. ни. 1.228) ка̄ран̣е а̄гато. ‘‘аддаса̄ мам̣, бханте, ан̃н̃атара̄ иттхӣ виджджантарика̄йа бха̄джанам̣ дховантӣ’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 2.149) кхан̣е. ‘‘апича̄йам̣ тапода̄ двиннам̣ маха̄нирайа̄нам̣ антарика̄йа а̄гаччхатӣ’’тиа̄дӣсу (па̄ра̄. 231) виваре.
‘‘пӣтаваттхе пӣтадхадже, пӣта̄лан̇ка̄рабхӯсите;
пӣтантара̄хи ваггӯхи, апил̣андха̄ва собхасӣ’’ти. –
а̄дӣсу (ви. ва. 658) уттариса̄т̣аке. ‘‘йассантарато на санти копа̄’’тиа̄дӣсу (уда̄. 20) читте. идха̄пи читте ева дат̣т̣хаббо. тасма̄ антаре читте бхава̄ антара̄. йасмим̣ санта̄не уппанна̄, тасса малинабха̄вакаран̣ато мала̄. таттха малам̣ на̄ма дувидхам̣ – сарӣрамалам̣, читтамаланти. тесу сарӣрамалам̣ седаджаллика̄ди сарӣре ниббаттам̣, таттха лаггам̣ а̄гантукараджан̃ча, там̣ удакенапи нӣхаран̣ӣйам̣, на татха̄ сам̣килесикам̣. читтамалам̣ пана ра̄га̄дисам̣килесикам̣, там̣ арийамаггехева нӣхаран̣ӣйам̣. вуттан̃хетам̣ пора̄н̣ехи –
‘‘рӯпена сам̣килит̣т̣хена, сам̣килиссанти ма̄н̣ава̄;
рӯпе суддхе висуджджханти, анаккха̄там̣ махесина̄.
‘‘читтена сам̣килит̣т̣хена, сам̣килиссанти ма̄н̣ава̄;
читте суддхе висуджджханти, ити вуттам̣ махесина̄’’ти. (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 2.373; ма. ни. ат̣т̣ха. 1.106);
тена̄ха бхагава̄ ‘‘читтасам̣килеса̄, бхиккхаве, сатта̄ сам̣килиссанти, читтавода̄на̄ висуджджхантӣ’’ти (сам̣. ни. 3.100). тасма̄ бхагава̄ идха̄пи читтамалависодхана̄йа пат̣ипаджджитаббанти дассенто ‘‘тайоме, бхиккхаве, антара̄мала̄’’ти а̄ха.
йатха̄ чете лобха̄дайо сатта̄нам̣ читте уппаджджитва̄ малинабха̄вакара̄ на̄наппака̄расам̣килесавидха̄йака̄ти антара̄мала̄, евам̣ екато бхун̃джитва̄, екато сайитва̄, ота̄рагавесӣ амиттасатту вийа читте ева уппаджджитва̄ сатта̄нам̣ на̄на̄видхаанаттха̄ваха̄, на̄наппака̄радуккханиббаттака̄ти дассенто ‘‘антара̄амитта̄’’тиа̄дима̄ха. таттха миттапат̣ипаккхато амитта̄, сапаттакиччакаран̣ато сапатта̄, хим̣санато вадхака̄, уджувипаччанӣкато паччаттхика̄.
таттха двӣхи а̄ка̄рехи лобха̄дӣнам̣ амитта̄дибха̄во ведитаббо. верӣпуггало хи антарам̣ лабхама̄но аттано верисса саттхена ва̄ сӣсам̣ па̄тети, упа̄йена ва̄ махантам̣ анаттхам̣ уппа̄дети. име ча лобха̄дайо пан̃н̃а̄сирапа̄танена йонисампат̣ипа̄данена ча та̄дисам̣ тато балаватарам̣ анаттхам̣ ниббаттенти. катхам̣? чаккхудва̄расмин̃хи ит̣т̣ха̄дӣсу а̄рамман̣есу а̄па̄тхагатесу йатха̄рахам̣ та̄ни а̄раббха лобха̄дайо уппаджджанти, етта̄вата̄сса пан̃н̃а̄сирам̣ па̄титам̣ на̄ма хоти. сотадва̄ра̄дӣсупи есева найо. евам̣ та̄ва пан̃н̃а̄сирапа̄танато амитта̄дисадисата̄ ведитабба̄. лобха̄дайо пана камманида̄на̄ хутва̄ ан̣д̣аджа̄дибхеда̄ чатассо йонийо упаненти. тасса йониупагаманамӯлака̄ни пан̃чавӣсати маха̄бхайа̄ни дваттим̣са каммакаран̣а̄ни ча а̄гата̄нева хонти. евам̣ йонисампат̣ипа̄данатопи несам̣ амитта̄дисадисата̄ ведитабба̄. ити лобха̄дайо амитта̄дисадисата̄йа читтасамбхӯтата̄йа ча ‘‘антара̄амитта̄’’тиа̄дина̄ вутта̄. апича амиттехи ка̄тум̣ асаккун̣еййам̣ лобха̄дайо каронти, амитта̄дибха̄во ча лобха̄дӣхи джа̄йатӣти тесам̣ амитта̄дибха̄во ведитаббо. вуттан̃хетам̣ –
‘‘дисо дисам̣ йантам̣ кайира̄, верӣ ва̄ пана веринам̣;
миччха̄пан̣ихитам̣ читтам̣, па̄пийо нам̣ тато каре’’ти. (дха. па. 42; уда̄. 33);
га̄тха̄су аттано паресан̃ча анаттхам̣ джанетӣти анаттхаджанано. вуттан̃хетам̣ –
‘‘йадапи луддхо абхисан̇кхароти ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄ тадапи акусалам̣; йадапи луддхо лобхена абхибхӯто парийа̄динначитто парасса асата̄ дуккхам̣ уппа̄дети вадхена ва̄ бандхена ва̄ джа̄нийа̄ ва̄ гараха̄йа ва̄ пабба̄джана̄йа ва̄ балавамхи балаттхо ити, тадапи акусалам̣, итиссаме лобхаджа̄ лобханида̄на̄ лобхасамудайа̄ лобхапаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхавантӣ’’ти (а. ни. 3.70).
апарампи вуттам̣ –
‘‘ратто кхо, бра̄хман̣а, ра̄гена абхибхӯто парийа̄динначитто аттабйа̄ба̄дха̄йапи четети, парабйа̄ба̄дха̄йапи четети, убхайабйа̄ба̄дха̄йапи четети, четасикампи дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведетӣ’’тиа̄ди (а. ни. 3.54).
читтаппакопаноти читтасан̇кхобхано. лобхо хи лобханӣйе ваттхусмим̣ уппаджджама̄но читтам̣ кхобхенто пакопенто випарин̣а̄менто вика̄рам̣ а̄па̄денто уппаджджати, паса̄да̄дивасена паваттитум̣ на дети. бхайамантарато джа̄там̣, там̣ джано на̄вабуджджхатӣти там̣ лобхасан̇кха̄там̣ антарато аббхантаре аттано читтейева джа̄там̣ анаттхаджананачиттаппакопана̄дим̣ бхайам̣ бхайахетум̣ айам̣ ба̄ламаха̄джано на̄вабуджджхати на джа̄на̄тӣти.
луддхо аттхам̣ на джа̄на̄тӣти аттаттхапараттха̄дибхедам̣ аттхам̣ хитам̣ луддхапуггало йатха̄бхӯтам̣ на джа̄на̄ти. дхаммам̣ на пассатӣти дасакусалакаммапатхадхаммампи луддхо лобхена абхибхӯто парийа̄динначитто на пассати паччаккхато на джа̄на̄ти, пагева уттаримануссадхаммам̣. вуттампи четам̣ –
‘‘ратто кхо, бра̄хман̣а, ра̄гена абхибхӯто парийа̄динначитто аттаттхампи йатха̄бхӯтам̣ на паджа̄на̄ти, параттхампи йатха̄бхӯтам̣ на паджа̄на̄ти, убхайаттхампи йатха̄бхӯтам̣ на паджа̄на̄тӣ’’тиа̄ди (а. ни. 3.55).
андхатаманти андхабха̄вакарам̣ тамам̣. йанти йаттха. бхумматтхе хи етам̣ паччаттавачанам̣. йасмим̣ ка̄ле лобхо сахате абхибхавати нарам̣, андхатамам̣ тада̄ хотӣти. йанти ва̄ ка̄ран̣авачанам̣. йасма̄ лобхо уппаджджама̄но нарам̣ сахате абхибхавати, тасма̄ андхатамам̣ тада̄ хотӣти йоджана̄, йа-та-садда̄нам̣ екантасамбандхабха̄вато. атха ва̄ йанти кирийа̄пара̄масанам̣, ‘‘лобхо сахате’’ти еттха йадетам̣ лобхасса саханам̣ абхибхаванам̣ вуттам̣. етам̣ андхабха̄вакарасса тамасса гаманам̣ уппа̄доти аттхо. атха ва̄ йам̣ нарам̣ лобхо сахате абхибхавати, тасса андхатамам̣ тада̄ хоти, тато ча луддхо аттхам̣ на джа̄на̄ти, луддхо дхаммам̣ на пассатӣти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо.
йо ча лобхам̣ пахантва̄на̄ти йо пуббабха̄ге тадан̇гавасена виккхамбханавасена ча йатха̄рахам̣ саматхавипассана̄хи лобхам̣ паджахитва̄ татха̄ паджаханахету лобханеййе диббепи рӯпа̄дике упат̣т̣хите на луббхати, балававипассана̄нубха̄вена лобхо пахӣйате тамха̄ти тасма̄ арийапуггала̄ арийамаггена лобхо пахӣйати паджахӣйати, аччантамева париччаджӣйати. йатха̄ ким̣? удабиндӯва поккхара̄ти падуминипан̣н̣ато удакабинду вийа. сесага̄тха̄нампи имина̄ найена аттхо ведитаббо.
татха̄ досасса –
‘‘йадапи дут̣т̣хо абхисан̇кхароти ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄ тадапи акусалам̣; йадапи дут̣т̣хо досена абхибхӯто парийа̄динначитто парасса асата̄ дуккхам̣ уппа̄дети вадхена ва̄ бандхена ва̄ джа̄нийа̄ ва̄ гараха̄йа ва̄ пабба̄джана̄йа ва̄ балавамхи балаттхо ити, тадапи акусалам̣. итиссаме досаджа̄ досанида̄на̄ досасамудайа̄ досапаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхавантӣ’’ти (а. ни. 3.70).
татха̄ –
‘‘дут̣т̣хо кхо, бра̄хман̣а, досена абхибхӯто парийа̄динначитто аттабйа̄ба̄дха̄йапи четети, парабйа̄ба̄дха̄йапи четети, убхайабйа̄ба̄дха̄йапи четети четасикампи дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведетӣ’’ти (а. ни. 3.55).
татха̄ –
‘‘дут̣т̣хо кхо, бра̄хман̣а, досена абхибхӯто парийа̄динначитто аттаттхампи йатха̄бхӯтам̣ на паджа̄на̄ти, параттхампи йатха̄бхӯтам̣ на паджа̄на̄ти, убхайаттхампи йатха̄ бхӯтам̣ на паджа̄на̄тӣ’’ти (а. ни. 3.55) –
а̄дисуттапада̄нуса̄рена анаттхаджананата̄ аттхаха̄нихетута̄ ча ведитабба̄.
татха̄ мохасса ‘‘йадапи мӯл̣хо абхисан̇кхароти ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄’’тиа̄дина̄ (а. ни. 3.70), ‘‘мӯл̣хо кхо, бра̄хман̣а, мохена абхибхӯто парийа̄динначитто аттабйа̄ба̄дха̄йапи чететӣ’’тиа̄дина̄(а. ни. 3.55), ‘‘аттаттхампи йатха̄бхӯтам̣ на паджа̄на̄тӣ’’тиа̄дина̄ (а. ни. 3.55) ча а̄гатасуттапада̄нуса̄рена ведитабба̄.
та̄лапаккам̣ва бандхана̄ти та̄лапхалам̣ вийа усумуппа̄дена ван̣т̣ато, татийамагган̃а̄н̣уппа̄дена тасса читтато досо пахӣйати, париччаджӣйатӣти аттхо. мохам̣ виханти со саббанти со арийапуггало саббам̣ анавасесам̣ мохам̣ чатуттхамаггена виханти видхамати самуччхиндати. а̄диччовудайам̣ таманти а̄диччо вийа удайам̣ уггаччханто тамам̣ андхака̄рам̣.
навамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.