4. аддха̄суттаван̣н̣ана̄
63. чатуттхе аддха̄ти ка̄ла̄. атӣто аддха̄тиа̄дӣсу две парийа̄йа̄ – суттантапарийа̄йо, абхидхаммапарийа̄йо ча. таттха суттантапарийа̄йена пат̣исандхито пуббе атӣто аддха̄ на̄ма, чутито паччха̄ ана̄гато аддха̄ на̄ма, саха чутипат̣исандхӣхи таданантарам̣ паччуппанно аддха̄ на̄ма. абхидхаммапарийа̄йена уппа̄до, т̣хити, бхан̇готи име тайо кхан̣е патва̄ нируддхадхамма̄ атӣто аддха̄ на̄ма, тайопи кхан̣е асампатта̄ ана̄гато аддха̄ на̄ма, кхан̣аттайасаман̇гино паччуппанно аддха̄ на̄ма.
апаро найо – айан̃хи атӣта̄дивибха̄го аддха̄сантатисамайакхан̣авасена чатудха̄ ведитаббо. тесу аддха̄вибха̄го вутто. сантативасена сабха̄га̄ екаутусамут̣т̣ха̄на̄, ека̄ха̄расамут̣т̣ха̄на̄ ча пубба̄парийавасена ваттама̄на̄пи паччуппанна̄. тато пуббе висабха̄гаутуа̄ха̄расамут̣т̣ха̄на̄ атӣта̄ паччха̄ ана̄гата̄. читтаджа̄ екавӣтхиекаджаванаекасама̄паттисамут̣т̣ха̄на̄ паччуппанна̄ на̄ма, тато пуббе атӣта̄, паччха̄ ана̄гата̄. каммасамут̣т̣ха̄на̄нам̣ па̄т̣ийеккам̣ сантативасена атӣта̄дибхедо наттхи, тесам̣йева пана утуа̄ха̄рачиттасамут̣т̣ха̄на̄нам̣ упаттхамбхакавасена тасса атӣта̄дибха̄во ведитаббо. самайавасена екамухуттапуббан̣хаса̄йанхараттидива̄дӣсу самайесу санта̄навасена паваттама̄на̄ там̣там̣самайе паччуппанна̄ на̄ма, тато пуббе атӣта̄, паччха̄ ана̄гата̄. айам̣ та̄ва рӯпадхаммесу найо. арӯпадхаммесу пана кхан̣авасена уппа̄да̄диккхан̣аттайапарийа̄панна̄ паччуппанна̄, тато пуббе атӣта̄, паччха̄ ана̄гата̄. апича атиккантахетупаччайакичча̄ атӣта̄, нит̣т̣хитахетукичча̄ анит̣т̣хитапаччайакичча̄ паччуппанна̄, убхайакиччам̣ асампатта̄ ана̄гата̄. аттано ва̄ киччаккхан̣е паччуппанна̄, тато пуббе атӣта̄, паччха̄ ана̄гата̄. еттха ча кхан̣а̄дикатха̄ва ниппарийа̄йа̄, сеса̄ парийа̄йа̄. айан̃хи атӣта̄дибхедо на̄ма дхамма̄нам̣ хоти, на ка̄ласса. атӣта̄дибхеде пана дхамме упа̄да̄йа параматтхато авиджджама̄нопи ка̄ло идха тенева воха̄рена атӣтотиа̄дина̄ вуттоти ведитаббо.
га̄тха̄су аккхеййасан̃н̃иноти еттха аккха̄йати, катхӣйати, пан̃н̃а̄пӣйатӣти аккхеййам̣, катха̄ваттху, аттхато рӯпа̄дайо пан̃чаккхандха̄. вуттан̃хетам̣ –
‘‘атӣтам̣ ва̄ аддха̄нам̣ а̄раббха катхам̣ катхеййа, ана̄гатам̣ ва̄…пе… паччуппаннам̣ ва̄ аддха̄нам̣ а̄раббха катхам̣ катхеййа̄’’ти (дӣ. ни. 3.305).
татха̄ –
‘‘йам̣, бхиккхаве, рӯпам̣ атӣтам̣ нируддхам̣ випарин̣атам̣, ‘ахосӣ’ти тасса сан̇кха̄, ‘ахосӣ’ти тасса саман̃н̃а̄, ‘ахосӣ’ти тасса пан̃н̃атти; на тасса сан̇кха̄ аттхӣти, на тасса сан̇кха̄ бхависсатӣ’’ти (сам̣. ни. 3.62) –
евам̣ вуттена нируттипатхасуттенапи еттха аттхо дӣпетаббо. евам̣ катха̄ваттхубха̄вена аккхеййасан̇кха̄те кхандхапан̃чаке аханти ча маманти ча девоти ча мануссоти ча иттхӣти ча пурисоти ча а̄дина̄ паваттасан̃н̃а̄васена аккхеййасан̃н̃ино, пан̃часу упа̄да̄наккхандхесу саттапуггала̄дисан̃н̃иноти аттхо. аккхеййасмим̣ тан̣ха̄дит̣т̣хигга̄хавасена патит̣т̣хита̄, ра̄га̄дивасена ва̄ ат̣т̣хаха̄ка̄рехи патит̣т̣хита̄. ратто хи ра̄гавасена патит̣т̣хито хоти, дут̣т̣хо досавасена, мӯл̣хо мохавасена, пара̄мат̣т̣хо дит̣т̣хивасена, тха̄магато анусайавасена, винибаддхо ма̄навасена, анит̣т̣хан̇гато вичикиччха̄васена, виккхепагато уддхаччавасена патит̣т̣хито хотӣти.
аккхеййам̣ апарин̃н̃а̄йа̄ти там̣ аккхеййам̣ тебхӯмакадхамме тӣхи парин̃н̃а̄хи апариджа̄нитва̄ тасса апариджа̄нанахету. йогама̄йанти маччуноти маран̣асса йогам̣ тена сам̣йогам̣ упагаччханти, на висам̣йоганти аттхо.
атха ва̄ йоганти упа̄йам̣, тена йоджитам̣ паса̄ритам̣ ма̄расенат̣т̣ха̄нийам̣ анаттхаджа̄лам̣ килесаджа̄лан̃ча упагаччхантӣти вуттам̣ хоти. татха̄ хи вуттам̣ –
‘‘на хи но сан̇гарам̣ тена, маха̄сенена маччуна̄’’ти. (ма. ни. 3.272; джа̄. 2.22.121; нетти. 103);
етта̄вата̄ ват̣т̣ам̣ дассетва̄ ида̄ни виват̣т̣ам̣ дассетум̣ ‘‘аккхеййан̃ча парин̃н̃а̄йа̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха ча-саддо бйатиреке, тена аккхеййапариджа̄нанена ладдхаббам̣ ваккхама̄намева висесам̣ джотети. парин̃н̃а̄йа̄ти випассана̄сахита̄йа маггапан̃н̃а̄йа дуккханти париччхиджджа джа̄нитва̄, таппат̣ибаддхакилесаппаха̄нена ва̄ там̣ саматиккамитва̄ тиссаннампи парин̃н̃а̄нам̣ киччам̣ маттхакам̣ па̄петва̄. аккха̄та̄рам̣ на ман̃н̃атӣти саббасо ман̃н̃ана̄нам̣ пахӣнатта̄ кхӣн̣а̄саво аккха̄та̄рам̣ на ман̃н̃ати, ка̄рака̄дисабха̄вам̣ кин̃чи атта̄нам̣ на паччетӣти аттхо. пхут̣т̣хо вимоккхо манаса̄, сантипадамануттаранти йасма̄ саббасан̇кхатавимуттатта̄ ‘‘вимоккхо’’ти саббакилесасанта̄павӯпасаманат̣т̣ха̄ната̄йа ‘‘сантипада’’нти ладдхана̄мо нибба̄надхаммо пхут̣т̣хо пхусито патто, тасма̄ аккха̄та̄рам̣ на ман̃н̃атӣти. атха ва̄ ‘‘парин̃н̃а̄йа̄’’ти падена дуккхасаччасса парин̃н̃а̄бхисамайам̣ самудайасаччасса паха̄на̄бхисамайан̃ча ватва̄ ида̄ни ‘‘пхут̣т̣хо вимоккхо манаса̄, сантипадамануттара’’нти имина̄ магганиродха̄нам̣ бха̄вана̄саччхикирийа̄бхисамайам̣ вадати. тассаттхо – самуччхедавасена саббакилесехи вимуччатӣти вимоккхо, арийамагго. со панасса маггачиттена пхут̣т̣хо пхусито бха̄вито, тенева ануттарам̣ сантипадам̣ нибба̄нам̣ пхут̣т̣хам̣ пхуситам̣ саччхикатанти.
аккхеййасампанноти аккхеййанимиттам̣ вивидха̄хи випаттӣхи упаддуте локе пахӣнавипалла̄сата̄йа тато супаримутто аккхеййапарин̃н̃а̄бхиниббатта̄хи сампаттӣхи сампанно саманна̄гато. сан̇кха̄йа севӣти пан̃н̃а̄вепуллаппаттийа̄ чӣвара̄дипаччайе сан̇кха̄йа паритулетва̄ва севанасӣло, сан̇кха̄тадхамматта̄ ча а̄па̄тхагатам̣ саббампи висайам̣ чхал̣ан̇гупеккха̄васена сан̇кха̄йа севанасӣло. дхаммат̣т̣хоти асеккхадхаммесу нибба̄надхамме ева ва̄ т̣хито. ведагӯти ведитаббасса чатусаччасса па̄ран̇гататта̄ ведагӯ. евам̣гун̣о араха̄ бхава̄дӣсу каттхачи а̄йатим̣ пунаббхава̄бха̄вато мануссадева̄ти сан̇кхйам̣ на упети, апан̃н̃аттикабха̄вамева гаччхатӣти анупа̄да̄паринибба̄нена десанам̣ нит̣т̣ха̄песи.
чатуттхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.