9. тан̣ха̄суттаван̣н̣ана̄
58. наваме тан̣ха̄йанат̣т̣хена тан̣ха̄, рӯпа̄дивисайам̣ тасатӣти ва̄ тан̣ха̄. ида̄ни там̣ вибхаджитва̄ дассетум̣ ‘‘ка̄матан̣ха̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха пан̃чака̄магун̣ико ра̄го ка̄матан̣ха̄. рӯпа̄рӯпабхавесу чхандара̄го джха̄наниканти сассатадит̣т̣хисахагато ра̄го бхававасена паттхана̄ ча бхаватан̣ха̄. уччхедадит̣т̣хисахагато ра̄го вибхаватан̣ха̄. апича паччхиматан̣ха̄двайам̣ т̣хапетва̄ сеса̄ сабба̄пи тан̣ха̄ ка̄матан̣ха̄ ева. йатха̄ха –
‘‘таттха катама̄ бхаватан̣ха̄? сассатадит̣т̣хисахагато ра̄го са̄ра̄го читтасса са̄ра̄го – айам̣ вуччати бхаватан̣ха̄. таттха катама̄ вибхаватан̣ха̄? уччхедадит̣т̣хисахагато ра̄го са̄ра̄го читтасса са̄ра̄го, айам̣ вуччати вибхаватан̣ха̄. авасеса̄ тан̣ха̄ ка̄матан̣ха̄’’ти (вибха. 916).
има̄ ча тиссо тан̣ха̄ рӯпатан̣ха̄…пе… дхамматан̣ха̄ти висайабхедато паччекам̣ чхаббидха̄ти катва̄ ат̣т̣ха̄раса хонти. та̄ аджджхаттарӯпа̄дӣсу ат̣т̣ха̄раса, бахиддха̄рӯпа̄дӣсу ат̣т̣ха̄раса̄ти чхаттим̣са, ити атӣта̄ чхаттим̣са, ана̄гата̄ чхаттим̣са, паччуппанна̄ чхаттим̣са̄ти вибха̄гато ат̣т̣хасатам̣ хонти. пуна сан̇гахе карийама̄не ка̄лабхедам̣ ана̄маситва̄ гайхама̄на̄ чхаттим̣сева хонти, рӯпа̄дӣнам̣ аджджхаттикаба̄хиравибха̄ге акарийама̄не ат̣т̣ха̄расева, рӯпа̄диа̄рамман̣авибха̄гаматте гайхама̄не чхал̣ева, а̄рамман̣авибха̄гампи акатва̄ гайхама̄на̄ тиссойева хонтӣти.
га̄тха̄су тан̣ха̄йогена̄ти тан̣ха̄сан̇кха̄тена йогена, ка̄майогена, бхавайогена ча. сам̣йутта̄ти самбандха̄, бхава̄дӣсу сам̣йоджита̄ ва̄. тенева̄ха ‘‘раттачитта̄ бхава̄бхаве’’ти. кхуддаке чева маханте ча бхаве лаггачитта̄ти аттхо. атха ва̄ бхавоти сассатадит̣т̣хи, абхавоти уччхедадит̣т̣хи. тасма̄ бхава̄бхаве сассатуччхедадит̣т̣хӣсу саттависаттачитта̄ти. етена бхаватан̣ха̄, вибхаватан̣ха̄ ча дассита̄. имасмим̣ паккхе ‘‘тан̣ха̄йогена̄’’ти имина̄ ка̄матан̣ха̄ва дассита̄ти ведитабба̄. те йогайутта̄ ма̄расса̄ти те евам̣бхӯта̄ пуггала̄ ма̄расса па̄сасан̇кха̄тена йогена йутта̄ баддха̄. ра̄го хи ма̄райого ма̄рапа̄соти вуччати. йатха̄ха –
‘‘анталиккхачаро па̄со, йва̄йам̣ чарати ма̄насо;
тена там̣ ба̄дхайисса̄ми, на ме саман̣а моккхасӣ’’ти. (сам̣. ни. 1.151; маха̄ва. 33);
чатӯхи йогехи анупаддутатта̄ йогаккхемам̣, нибба̄нам̣ арахаттан̃ча, тасса анадхигамена айогаккхемино. упарӯпари килеса̄бхисан̇кха̄ра̄нам̣ джананато джана̄, па̄н̣ино. рӯпа̄дӣсу сатта̄ висатта̄ти сатта̄.
‘‘кхандха̄нан̃ча пат̣ипа̄т̣и, дха̄туа̄йатана̄на ча;
аббоччхиннам̣ ваттама̄на̄, сам̣са̄роти павуччатӣ’’ти. –
евам̣ вуттам̣ кхандха̄дӣнам̣ апара̄паруппаттисан̇кха̄там̣ сам̣са̄рам̣ гаччханти, тато на муччанти. касма̄? тан̣ха̄йогайуттатта̄. джа̄тимаран̣ага̄мино пунаппунам̣ джананамаран̣ассева упагаманасӣла̄ти. етта̄вата̄ ват̣т̣ам̣ дассетва̄ ида̄ни виват̣т̣ам̣ дассетум̣ ‘‘йе ча тан̣хам̣ пахантва̄на̄’’ти га̄тхама̄ха. са̄ хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄ сувин̃н̃еййа̄ва.
навамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.