10. соманассасуттаван̣н̣ана̄
37. дасаме сукхасоманассабахулоти еттха сукханти ка̄йикам̣ сукхам̣, соманассанти четасикам̣. тасма̄ йасса ка̄йикам̣ четасикан̃ча сукхам̣ абхин̣хам̣ паваттати, со сукхасоманассабахулоти вутто. йонӣти ‘‘чатассо кхо има̄, са̄рипутта, йонийо’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.152) кхандхакот̣т̣ха̄со йонӣти а̄гато. ‘‘йони хеса̄, бхӯмиджа, пхаласса адхигама̄йа̄’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 3.226) ка̄ран̣ам̣.
‘‘на ча̄хам̣ бра̄хман̣ам̣ брӯми, йониджам̣ маттисамбхава’’нти ча. (ма. ни. 2.457; дха. па. 396; су. ни. 625);
‘‘таменам̣ каммаджа̄ ва̄та̄ ниббаттитва̄ уддхам̣па̄дам̣ адхосирам̣ сампариваттетва̄ ма̄ту йонимукхе сампат̣ипа̄дентӣ’’ти ча а̄дӣсу пасса̄вамагго. идха пана ка̄ран̣ам̣ адхиппетам̣. асса̄ти анена. а̄раддха̄ти пат̣т̣хапита̄ паггахита̄ парипун̣н̣а̄ сампа̄дита̄ ва̄.
а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа̄ти еттха а̄савантӣти а̄сава̄, чаккхутопи…пе… манатопи саванти паваттантӣти вуттам̣ хоти. дхаммато йа̄ва готрабхӯ, ока̄сато йа̄ва бхавагга̄ савантӣти ва̄ а̄сава̄. ете дхамме етан̃ча ока̄сам̣ анто каритва̄ паваттантӣти аттхо. антокаран̣аттхо хи айам̣ а̄ка̄ро. чирапа̄рива̄сийат̣т̣хена мадира̄дайо а̄сава̄ вийа̄типи а̄сава̄. локе хи чирапа̄рива̄сика̄ мадира̄дайо а̄сава̄ти вуччанти. йади ча чирапа̄рива̄сийат̣т̣хена а̄сава̄, ете ева бхавитум̣ араханти. вуттам̣ хетам̣ – ‘‘пурима̄, бхиккхаве, кот̣и на пан̃н̃а̄йати авиджджа̄йа, ито пуббе авиджджа̄ на̄хосӣ’’тиа̄ди (а. ни. 10.61). а̄йатам̣ сам̣са̄радуккхам̣ саванти пасавантӣтипи а̄сава̄. пурима̄ни четтха ниббачана̄ни йаттха килеса̄ а̄сава̄ти а̄гата̄, таттха йуджджанти; паччхимам̣ каммепи. на кевалан̃ча каммакилеса̄ ева а̄сава̄, апича кхо на̄наппака̄ра̄ упаддава̄пи. абхидхамме хи ‘‘чатта̄ро а̄сава̄ – ка̄ма̄саво, бхава̄саво, дит̣т̣ха̄саво, авиджджа̄саво’’ти (дха. са. 1102) ка̄мара̄га̄дайо килеса̄ а̄сава̄ти а̄гата̄. суттепи ‘‘на̄хам̣, чунда, дит̣т̣хадхаммика̄нам̣йева а̄сава̄нам̣ сам̣вара̄йа дхаммам̣ десемӣ’’ти (дӣ. ни. 3.182) еттха вива̄дамӯлабхӯта̄ килеса̄ а̄сава̄ти а̄гата̄.
‘‘йена девӯпапатйасса, гандхаббо ва̄ вихан̇гамо;
йаккхаттам̣ йена гаччхеййа, мануссаттан̃ча аббадже;
те майхам̣, а̄сава̄ кхӣн̣а̄, виддхаста̄ винал̣ӣката̄’’ти. (а. ни. 4.36) –
еттха тебхӯмакам̣ каммам̣ авасеса̄ ча акусала̄ дхамма̄. ‘‘дит̣т̣хадхаммика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ сам̣вара̄йа сампара̄йика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа̄’’ти (па̄ра̄. 39) еттха парӯпагха̄тавиппат̣иса̄равадхабандха̄дайо чева апа̄йадуккхабхӯта̄ на̄наппака̄ра̄ упаддава̄ ча.
те панете а̄сава̄ винайе ‘‘дит̣т̣хадхаммика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ сам̣вара̄йа, сампара̄йика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа̄’’ти дведха̄ а̄гата̄. сал̣а̄йатане ‘‘тайоме, а̄вусо, а̄сава̄ – ка̄ма̄саво, бхава̄саво, авиджджа̄саво’’ти (сам̣. ни. 4.321) тидха̄ а̄гата̄. татха̄ ан̃н̃есу суттантесу. абхидхамме тейева дит̣т̣ха̄савена саддхим̣ чатудха̄ а̄гата̄. ниббедхикапарийа̄йе пана ‘‘аттхи, бхиккхаве, а̄сава̄ нирайагаманӣйа̄, аттхи а̄сава̄ тираччха̄найонигаманӣйа̄, аттхи а̄сава̄ петтивисайагаманӣйа̄, аттхи а̄сава̄ мануссалокагаманӣйа̄, аттхи а̄сава̄ девалокагаманӣйа̄’’ти (а. ни. 6.63) пан̃чадха̄ а̄гата̄. каммамева четтха а̄сава̄ти адхиппетам̣. чхакканипа̄те ‘‘аттхи, бхиккхаве, а̄сава̄ сам̣вара̄ паха̄табба̄’’тиа̄дина̄ (а. ни. 6.58) найена чхадха̄ а̄гата̄. сабба̄савапарийа̄йе тейева дассанапаха̄таббехи дхаммехи саддхим̣ саттадха̄ а̄гата̄. идха пана абхидхаммапарийа̄йена чатта̄ро а̄сава̄ адхиппета̄ти ведитабба̄.
кхайа̄йа̄ти еттха пана ‘‘йо а̄сава̄нам̣ кхайо вайо бхедо парибхедо аниччата̄ антарадха̄на’’нти а̄сава̄нам̣ сарасабхедо а̄сава̄нам̣ кхайоти вутто. ‘‘джа̄нато ахам̣, бхиккхаве, пассато а̄сава̄нам̣ кхайам̣ вада̄мӣ’’ти (ма. ни. 1.15) еттха а̄сава̄нам̣ кхӣн̣а̄ка̄ро наттхибха̄во аччантам̣ асамуппа̄до а̄саваккхайоти вутто.
‘‘секхасса сиккхама̄насса, уджумагга̄нуса̄рино;
кхайасмим̣ пат̣хамам̣ н̃а̄н̣ам̣, тато ан̃н̃а̄ анантара̄’’ти. (итиву. 62) –
еттха арийамагго а̄саваккхайоти вутто. ‘‘а̄сава̄нам̣ кхайа̄ саман̣о хотӣ’’ти (ма. ни. 1.438) еттха пхалам̣.
‘‘параваджджа̄нупассисса, ниччам̣ уджджха̄насан̃н̃ино;
а̄сава̄ тасса вад̣д̣ханти, а̄ра̄ со а̄саваккхайа̄’’ти. (дха. па. 253) –
еттха нибба̄нам̣. идха пана пхалам̣ сандха̄йа ‘‘а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа̄’’ти вуттам̣, арахаттапхалаттха̄йа̄ти аттхо.
сам̣веджанӣйесу т̣ха̄несӯти сам̣вегаджанакесу джа̄тиа̄дӣсу сам̣вегаваттхӯсу. джа̄ти, джара̄, бйа̄дхи, маран̣ам̣, апа̄йадуккхам̣, атӣте ват̣т̣амӯлакам̣ дуккхам̣, ана̄гате ват̣т̣амӯлакам̣ дуккхам̣, паччуппанне а̄ха̄рапарийет̣т̣химӯлакам̣ дуккханти има̄ни хи сам̣вегаваттхӯни сам̣веджанӣйат̣т̣ха̄на̄ни на̄ма. апича ‘‘а̄дитто локасаннива̄со уййутто пайа̄то куммаггаппат̣ипанно, упанӣйати локо аддхуво, ата̄н̣о локо анабхиссаро, ассако локо, саббам̣ паха̄йа гаманӣйам̣, ӯно локо атитто тан̣ха̄да̄со’’тиевама̄дӣни (пат̣и. ма. 1.117) четтха сам̣веджанӣйат̣т̣ха̄на̄нӣти ведитабба̄ни. сам̣веджанена̄ти джа̄тиа̄дисам̣вегаваттхӯни пат̣ичча уппаннабхайасан̇кха̄тена сам̣веджанена. аттхато пана сахоттаппан̃а̄н̣ам̣ сам̣вего на̄ма.
сам̣виггасса̄ти габбхоккантика̄дивасена анекавидхехи джа̄тиа̄дидуккхехи сам̣вегаджа̄тасса. ‘‘сам̣веджитва̄’’ти ча пат̣ханти. йонисо падха̄нена̄ти упа̄йападха̄нена, самма̄ва̄йа̄мена̄ти аттхо. со хи йатха̄ акусала̄ дхамма̄ пахӣйанти, кусала̄ дхамма̄ бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти, евам̣ падаханато уттамабха̄васа̄дханато ча ‘‘падха̄на’’нти вуччати. таттха сам̣вегена бхава̄дӣсу кин̃чи та̄н̣ам̣ лен̣ам̣ пат̣исаран̣ам̣ апассанто таттха анолӣйанто алаггама̄насо таппат̣ипаккхена ча виниваттитависан̃н̃ито ан̃н̃адаттху нибба̄нанинно хоти нибба̄напон̣о нибба̄напаббха̄ро. со калйа̄н̣амиттасанниссайена йонисоманасика̄рабахуло висуддха̄сайаппайого саматхавипассана̄су йуттаппайутто саббасмимпи сан̇кха̄рагате ниббиндати вираджджати, випассанам̣ уссукка̄пети. таттха йадидам̣ йонисоманасика̄рабахуло висуддха̄сайаппайого саматхавипассана̄су йуттаппайутто, тенасса дит̣т̣хева дхамме сукхасоманассабахулата̄ ведитабба̄. йам̣ пана̄йам̣ саматхе патит̣т̣хито випассана̄йа йуттаппайутто саббасмимпи сан̇кха̄рагате ниббиндати вираджджати, випассанам̣ уссукка̄пети, тенасса йони а̄раддха̄ а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа̄ти ведитаббам̣.
га̄тха̄су сам̣виджджетхева̄ти сам̣виджджеййа ева сам̣вегам̣ кареййа ева. ‘‘сам̣виджджитва̄на̄’’ти ча пат̣ханти. вуттанайена сам̣вигго хутва̄ти аттхо. пан̣д̣итоти саппан̃н̃о, тихетукапат̣исандхӣти вуттам̣ хоти. пан̃н̃а̄йа самавеккхийа̄ти сам̣вегаваттхӯни сам̣виджджанавасена пан̃н̃а̄йа самма̄ авеккхийа. атха ва̄ пан̃н̃а̄йа самма̄ авеккхитва̄ти. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева.
дасамасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
ити параматтхадӣпанийа̄ итивуттака-ат̣т̣хакатха̄йа
дуканипа̄те пат̣хамаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.