4. ат̣т̣хипун̃джасуттаван̣н̣ана̄

24. чатуттхе екапуггаласса̄ти еттха пуггалоти айам̣ воха̄ракатха̄. буддхасса хи бхагавато дувидха̄ десана̄ саммутидесана̄ ча параматтхадесана̄ ча̄ти. таттха ‘‘пуггало, сатто, иттхӣ, пурисо, кхаттийо, бра̄хман̣о, дево, ма̄ро’’ти еварӯпа̄ саммутидесана̄. ‘‘аниччам̣, дуккхам̣, анатта̄, кхандха̄, дха̄ту, а̄йатана̄, сатипат̣т̣ха̄на̄’’ти еварӯпа̄ параматтхадесана̄. таттха бхагава̄ йе саммутивасена десанам̣ сутва̄ висесамадхигантум̣ саматтха̄, несам̣ саммутидесанам̣ десети. йе пана параматтхавасена десанам̣ сутва̄ висесамадхигантум̣ саматтха̄, тесам̣ параматтхадесанам̣ десети.

таттха̄йам̣ упама̄ – йатха̄ хи десабха̄са̄кусало тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ аттхасам̣ван̣н̣анако а̄чарийо йе дамил̣абха̄са̄йа вутте аттхам̣ джа̄нанти, тесам̣ дамил̣абха̄са̄йа а̄чиккхати. йе андхакабха̄са̄дӣсу ан̃н̃атара̄йа, тесам̣ та̄йа та̄йа бха̄са̄йа. евам̣ те ма̄н̣авака̄ чхекам̣ бйаттам̣ а̄чарийама̄гамма кхиппамева сиппам̣ угган̣ханти. таттха а̄чарийо вийа буддхо бхагава̄, тайо веда̄ вийа катхетаббабха̄ве т̣хита̄ни тӣн̣и пит̣ака̄ни, десабха̄са̄косалламива саммутипараматтхакосаллам̣, на̄на̄десабха̄са̄ ма̄н̣авака̄ вийа саммутипараматтхавасена пат̣ивиджджханасаматтха̄ венеййа̄, а̄чарийасса дамил̣абха̄са̄диа̄чиккханам̣ вийа бхагавато саммутипараматтхавасена десана̄ ведитабба̄. а̄ха четтха –

‘‘дуве сачча̄ни аккха̄си, самбуддхо вадатам̣ варо;

саммутим̣ параматтхан̃ча, татийам̣ нӯпалаббхати.

‘‘сан̇кетавачанам̣ саччам̣, локасаммутика̄ран̣а̄;

параматтхавачанам̣ саччам̣, дхамма̄нам̣ бхӯтака̄ран̣а̄.

‘‘тасма̄ воха̄ракусаласса, локана̄тхасса саттхуно;

саммутим̣ вохарантасса, муса̄ва̄до на джа̄йатӣ’’ти.

апича ат̣т̣хахи ка̄ран̣ехи бхагава̄ пуггалакатхам̣ катхети – хироттаппадӣпанаттхам̣, каммассаката̄дӣпанаттхам̣, паччаттапурисака̄радӣпанаттхам̣,, а̄нантарийадӣпанаттхам̣, брахмавиха̄радӣпанаттхам̣, пуббенива̄садӣпанаттхам̣, даккхин̣а̄висуддхидӣпанаттхам̣, локасаммутийа̄ аппаха̄наттхам̣, ча̄ти. ‘‘кхандхадха̄туа̄йатана̄ни хирийанти оттаппантӣ’’ти хи вутте маха̄джано на джа̄на̄ти, саммохам̣ а̄паджджати, пат̣исатту ва̄ хоти – ‘‘кимидам̣ кхандхадха̄туа̄йатана̄ни хирийанти оттаппанти на̄ма̄’’ти? ‘‘иттхӣ хирийати оттаппати, пурисо, кхаттийо, бра̄хман̣о, дево, ма̄ро’’ти пана вутте джа̄на̄ти, на саммохам̣ а̄паджджати, на пат̣исатту ва̄ хоти. тасма̄ бхагава̄ хироттаппадӣпанаттхам̣ пуггалакатхам̣ катхети.

‘‘кхандха̄ каммассака̄, дха̄туйо а̄йатана̄нӣ’’ти вуттепи есева найо. тасма̄ каммассаката̄дӣпанаттхампи пуггалакатхам̣ катхети.

‘‘вел̣увана̄дайо маха̄виха̄ра̄ кхандхехи ка̄ра̄пита̄, дха̄тӯхи а̄йатанехӣ’’ти вуттепи есева найо. татха̄ ‘‘кхандха̄ ма̄тарам̣ джӣвита̄ воропенти, питарам̣, арахантам̣, рухируппа̄дакаммам̣, сан̇гхабхедакаммам̣ каронти, дха̄туйо а̄йатана̄нӣ’’ти вуттепи есева найо. ‘‘кхандха̄ метта̄йанти, дха̄туйо а̄йатана̄нӣ’’ти вуттепи есева найо. ‘‘кхандха̄ пуббенива̄сам̣ ануссаранти, дха̄туйо а̄йатана̄нӣ’’ти вуттепи есева найо. тасма̄ бхагава̄ паччаттапурисака̄радӣпанаттхам̣ а̄нантарийадӣпанаттхам̣ брахмавиха̄радӣпанаттхам̣ пуббенива̄садӣпанаттхан̃ча пуггалакатхам̣ катхети.

‘‘кхандха̄ да̄нам̣ пат̣игган̣ханти, дха̄туйо а̄йатана̄нӣ’’ти вуттепи маха̄джано на джа̄на̄ти, саммохам̣ а̄паджджати, пат̣исатту ва̄ хоти ‘‘кимидам̣ кхандха̄ дха̄туйо а̄йатана̄ни пат̣игган̣ханти на̄ма̄’’ти? ‘‘пуггала̄ пат̣игган̣хантӣ’’ти пана вутте джа̄на̄ти, на саммохам̣ а̄паджджати, на пат̣исатту ва̄ хоти. тасма̄ бхагава̄ даккхин̣а̄висуддхидӣпанаттхам̣ пуггалакатхам̣ катхети.

локасаммутин̃ча буддха̄ бхагаванто на паджаханти, локасаман̃н̃а̄йа локанируттийа̄ лока̄бхила̄пе т̣хита̄йева дхаммам̣ десенти. тасма̄ бхагава̄ локасаммутийа̄ аппаха̄наттхампи пуггалакатхам̣ катхети. со идха̄пи локавоха̄равасена десетаббаматтхам̣ дассенто ‘‘екапуггаласса̄’’тиа̄дима̄ха.

таттха екапуггаласса̄ти екасаттасса. каппанти маха̄каппам̣. йадипи аччантасам̣йоге идам̣ упайогавачанам̣, йаттха пана сатта̄нам̣ сандха̄ванам̣ сам̣саран̣ам̣ самбхавати, тасса васена гахетаббам̣. ат̣т̣хикан̇калоти ат̣т̣хибха̄го. ‘‘ат̣т̣хикхало’’типи пат̣ханти, ат̣т̣хисан̃чайоти аттхо. ат̣т̣хипун̃джоти ат̣т̣хисамӯхо. ат̣т̣хира̄сӣти тассева вевачанам̣. кечи пана ‘‘кат̣иппама̄н̣ато хет̣т̣ха̄ самӯхо кан̇кало на̄ма, тато упари йа̄ва та̄лаппама̄н̣ам̣ пун̃джо, тато упари ра̄сӣ’’ти ваданти. там̣ тесам̣ матиматтам̣. саббаметам̣ самӯхассева парийа̄йавачанам̣ вепуллассева упама̄бха̄вена а̄хат̣атта̄.

саче сам̣ха̄рако асса̄ти авиппакиран̣авасена сам̣харитва̄ т̣хапета̄ кочи йади сийа̄ти парикаппанавасена вадати. самбхатан̃ча на винассеййа̄ти татха̄ кеначи самбхатан̃ча там̣ ат̣т̣хикан̇калам̣ антарадха̄на̄бха̄вена пӯтибхӯтам̣ чун̣н̣авичун̣н̣ан̃ча ахутва̄ саче на винассеййа̄ти парикаппанавасенева вадати. айан̃хеттха аттхо – бхиккхаве, екасса саттасса каммакилесехи апара̄паруппаттивасена екам̣ маха̄каппам̣ сандха̄вантасса сам̣сарантасса евам̣ маха̄ат̣т̣хисан̃чайо бхавеййа, а̄рохапарин̣а̄хехи йаттакойам̣ вепуллапаббато. саче панасса кочи сам̣харитва̄ т̣хапета̄ бхавеййа, самбхатан̃ча там̣ саче авинассантам̣ тит̣т̣хеййа̄ти. айан̃ча найо ниббутаппадӣпе вийа бхиджджанасабха̄ве кал̣евараниккхепарахите опапа̄тикаттабха̄ве саббена саббам̣ анат̣т̣хике ча кхуддакаттабха̄ве ваджджетва̄ вутто. кечи пана ‘‘парикаппанавасена имасса найасса а̄хат̣атта̄ тесампи йади сийа̄ ат̣т̣хикан̇кало, тена̄пи сахева айам̣ ат̣т̣хипун̃джапарима̄н̣о вутто’’ти ваданти. апаре пана ‘‘найидамевам̣ лаббхама̄нассева ат̣т̣хипун̃джасса васена саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена париччхиндитва̄ имасса парима̄н̣асса вуттата̄. тасма̄ вуттанайенева аттхо гахетаббо’’ти.

га̄тха̄су махесина̄ти маханте сӣлаккхандха̄дайо есати гавесатӣти махесӣ, самма̄самбуддхо. ‘‘ити вуттам̣ махесина̄’’ти ча бхагава̄ ‘‘дасабаласаманна̄гато, бхиккхаве, татха̄гато’’тиа̄дӣсу вийа атта̄нам̣ ан̃н̃ам̣ вийа катва̄ дассети. вепуллоти ра̄джагахам̣ парива̄ретва̄ т̣хитесу пан̃часу паббатесу випулабха̄вато вепуллоти ладдхана̄мо. тато ева маха̄, т̣хитадиса̄бха̄гавасена уттаро гиджджхакӯт̣асса. гириббаджети гириббаджапурана̄макасса ра̄джагахасса самӣпе.

етта̄вата̄ бхагава̄ ‘‘еттакена̄пи ка̄лена анупаччхиннабхавамӯласса апарин̃н̃а̄таваттхукасса путхуджджанасса айамӣдисӣ кат̣асивад̣д̣хана̄’’ти ват̣т̣е а̄дӣнавам̣ дассетва̄ ида̄ни йесам̣ арийасачча̄нам̣ ананубодха̄ аппат̣иведха̄ андхапутхуджджанасса евам̣ кат̣асивад̣д̣хана̄, та̄ни арийасачча̄ни дит̣т̣хавато арийапуггаласса айам̣ наттхӣти дассенто ‘‘йато ча арийасачча̄нӣ’’тиа̄дима̄ха.

таттха йатоти йада̄. арийасачча̄нӣти аран̣ӣйато арийа̄ни, авитатхабха̄вена сачча̄ни ча̄ти арийасачча̄ни, арийабха̄вакара̄ни ва̄ сачча̄ни арийасачча̄ни, арийехи ва̄ буддха̄дӣхи пат̣ивиджджхитабба̄ни сачча̄ни арийасачча̄ни. атха ва̄ арийасса сачча̄ни арийасачча̄ни. садевакена хи локена саран̣анти аран̣ӣйато арийо бхагава̄, тена сайамбхун̃а̄н̣ена дит̣т̣хатта̄ тасса сачча̄нӣти арийасачча̄ни. саммаппан̃н̃а̄йа пассатӣти самма̄ хетуна̄ н̃а̄йена випассана̄пан̃н̃а̄сахита̄йа маггапан̃н̃а̄йа парин̃н̃а̄паха̄насаччхикирийа̄бха̄вана̄бхисамайавасена пассати. дуккхантиа̄ди арийасачча̄нам̣ сарӯпадассанам̣. таттха анекӯпаддава̄дхит̣т̣ха̄ната̄йа куччхитабха̄вато ба̄ладжанапарикаппитадхувасубхасукхаттавирахена туччхабха̄вато ча дуккхам̣. дуккхам̣ самуппаджджати етена̄ти дуккхасамуппа̄до, дуккхасамудайо. дуккхам̣ атиккамати етена а̄рамман̣аппаччайабхӯтена, еттха ва̄ти дуккхасса атиккамо, нибба̄нам̣. а̄ракатта̄ килесехи аран̣ӣйато ча арийо. самма̄дит̣т̣хиа̄дӣнам̣ ат̣т̣ханнам̣ ан̇га̄нам̣ васена ат̣т̣хан̇гико. ма̄ренто килесе гаччхати, нибба̄наттхикехи маггӣйати, сайам̣ ва̄ нибба̄нам̣ маггатӣти магго. тато ева дуккхасса упасамам̣ ниродхам̣ гаччхатӣти дуккхӯпасамага̄мӣ. йато саммаппан̃н̃а̄йа пассатӣти самбандхо.

са саттаккхаттум̣ парамам̣, сандха̄витва̄на пуггалоти со евам̣ чатусаччадасса̄вӣ арийапуггало сота̄панно саббамудиндрийо сама̄но саттава̄рапарамам̣йева бхава̄дӣсу апара̄паруппаттивасена сандха̄витва̄ сам̣саритва̄. екабӣджӣ, колам̣коло, саттаккхаттупарамоти индрийа̄нам̣ тиккхамаджджхимамудубха̄вена тайо хи сота̄панна̄. тесу саббамудиндрийасса васенидам̣ вуттам̣ ‘‘са саттаккхаттум̣ парамам̣, сандха̄витва̄на̄’’ти. дуккхассантакаро хотӣти ват̣т̣адуккхасса антакаро парийоса̄накаро хоти. катхам̣? саббасам̣йоджанаккхайа̄ анупуббена аггамаггам̣ адхигантва̄ ниравасеса̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ кхепана̄ти арахаттапхаленева десана̄йа кӯт̣ам̣ ган̣хи.

чатуттхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.