2. меттасуттаван̣н̣ана̄

22. дутийе ма̄, бхиккхаве, пун̃н̃а̄нанти еттха ма̄ти пат̣иседхе нипа̄то. пун̃н̃асаддо ‘‘кусала̄нам̣, бхиккхаве, дхамма̄нам̣ сама̄да̄нахету евамидам̣ пун̃н̃ам̣ павад̣д̣хатӣ’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 3.380) пун̃н̃апхале а̄гато. ‘‘авиджджа̄гатойам̣, бхиккхаве, пурисапуггало пун̃н̃ан̃че сан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхаротӣ’’тиа̄дӣсу (сам̣. ни. 2.51) ка̄марӯпа̄вачарасучарите. ‘‘пун̃н̃ӯпагам̣ бхавати вин̃н̃а̄н̣а’’нтиа̄дӣсу сугативисесабхӯте упапаттибхаве. ‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, пун̃н̃акирийаваттхӯни – да̄намайам̣ пун̃н̃акирийаваттху, сӣламайам̣ пун̃н̃акирийаваттху, бха̄вана̄майам̣ пун̃н̃акирийаваттхӯ’’тиа̄дӣсу (итиву. 60; а. ни. 8.36) кусалачетана̄йам̣. идха пана тебхӯмакакусаладхамме ведитаббо. бха̄йиттха̄ти еттха дувидхам̣ бхайам̣ н̃а̄н̣абхайам̣, са̄раджджабхайанти. таттха ‘‘йепи те, бхиккхаве, дева̄ дӣгха̄йука̄ ван̣н̣аванто сукхабахула̄ уччесу вима̄несу чират̣т̣хитика̄, тепи татха̄гатасса дхаммадесанам̣ сутва̄ йебхуййена бхайам̣ сам̣вегам̣ санта̄сам̣ а̄паджджантӣ’’тиа̄дӣсу (а. ни. 4.33) а̄гатам̣ н̃а̄н̣абхайам̣. ‘‘ахудева бхайам̣, аху чхамбхитаттам̣, аху ломахам̣со’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 2.318) а̄гатам̣ са̄раджджабхайам̣. идха̄пи са̄раджджабхайамева. айан̃хеттха аттхо – бхиккхаве, дӣгхараттам̣ ка̄йавачӣсам̣йамо ваттапат̣иваттапӯран̣ам̣ ека̄санам̣, екасеййам̣, индрийадамо, дхутадхаммехи читтасса ниггахо, сатисампаджан̃н̃ам̣, каммат̣т̣ха̄на̄нуйогавасена вӣрийа̄рамбхоти евама̄дӣни йа̄ни бхиккхуна̄, нирантарам̣ паваттетабба̄ни пун̃н̃а̄ни, техи ма̄ бха̄йиттха, ма̄ бхайам̣ санта̄сам̣ а̄паджджиттха, екаччасса дит̣т̣хадхаммасукхасса упародхабхайена сампара̄йиканибба̄насукхада̄йакехи пун̃н̃ехи ма̄ бха̄йиттха̄ти. ниссакке хи идам̣ са̄мивачанам̣.

ида̄ни тато абха̄йитаббабха̄ве ка̄ран̣ам̣ дассенто ‘‘сукхассета’’нтиа̄дима̄ха. таттха сукхасаддо ‘‘сукхо буддха̄нам̣ уппа̄до, сукха̄ вира̄гата̄ локе’’тиа̄дӣсу (дха. па. 194) сукхамӯле а̄гато. ‘‘йасма̄ ча кхо, маха̄ли, рӯпам̣ сукхам̣ сукха̄нупатитам̣ сукха̄вакканта’’нтиа̄дӣсу (сам̣. ни. 3.60) сукха̄рамман̣е. ‘‘йа̄ван̃чидам̣, бхиккхаве, на сукарам̣ аккха̄нена па̄пун̣итум̣ йа̄ва сукха̄ сагга̄’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 3.255) сукхапаччайат̣т̣ха̄не. ‘‘сукхо пун̃н̃асса уччайо’’тиа̄дӣсу (дха. па. 118) сукхахетумхи. ‘‘дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄ ете дхамма̄’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.82) абйа̄падждже. ‘‘нибба̄нам̣ парамам̣ сукха’’нтиа̄дӣсу (дха. па. 204; ма. ни. 2.215) нибба̄не. ‘‘сукхасса ча паха̄на̄’’тиа̄дӣсу (чӯл̣ани. кхаггависа̄н̣асуттаниддеса 125) сукхаведана̄йам̣. ‘‘адуккхамасукхам̣ сантам̣, сукхамиччева бха̄сита’’нтиа̄дӣсу (сам̣. ни. 4.253; итиву. 53) упеккха̄ведана̄йам̣. ‘‘двепи майа̄, а̄нанда, ведана̄ вутта̄ парийа̄йена сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 2.89) ит̣т̣хасукхе. ‘‘сукхо випа̄ко пун̃н̃а̄на’’нтиа̄дӣсу (пет̣ако. 23) сукхавипа̄ке. идха̄пи ит̣т̣хавипа̄ке ева дат̣т̣хаббо. ит̣т̣хасса̄тиа̄дӣсу еситаббато анит̣т̣хапат̣иккхепато ча ит̣т̣хасса, каманӣйато манасмин̃ча каманато пависанато кантасса, пийа̄йитаббато сантаппанато ча пийасса, ма̄нанӣйато манасса павад̣д̣ханато ча мана̄пасса̄ти аттхо ведитаббо. йадидам̣ пун̃н̃а̄нӣти ‘‘пун̃н̃а̄нӣ’’ти йадидам̣ вачанам̣, етам̣ сукхасса ит̣т̣хасса випа̄касса адхивачанам̣ на̄мам̣, сукхамева там̣ йадидам̣ пун̃н̃анти пхалена ка̄ран̣асса абхедӯпача̄рам̣ вадати. тена катӯпачита̄нам̣ пун̃н̃а̄нам̣ авассам̣бха̄випхалам̣ сутва̄ аппаматтена саккаччам̣ пун̃н̃а̄ни ка̄табба̄нӣти пун̃н̃акирийа̄йам̣ нийоджети, а̄даран̃ча несам̣ таттха уппа̄дети.

ида̄ни аттана̄ сунеттака̄ле катена пун̃н̃акаммена дӣгхараттам̣ паччанубхӯтам̣ бхавантарапат̣иччханнам̣ ул̣а̄ратамам̣ пун̃н̃авипа̄кам̣ уда̄харитва̄ таматтхам̣ па̄кат̣ам̣ каронто ‘‘абхиджа̄на̄ми кхо пана̄ха’’нтиа̄дима̄ха. таттха абхиджа̄на̄мӣти абхивисит̣т̣хена н̃а̄н̣ена джа̄на̄ми, паччаккхато буджджха̄ми. дӣгхараттанти чирака̄лам̣. пун̃н̃а̄нанти да̄на̄дикусаладхамма̄нам̣. сатта васса̄нӣти сатта сам̣ваччхара̄ни. меттачиттанти миджджатӣти метта̄, синийхатӣти аттхо. митте бхава̄, миттасса ва̄ еса̄ паваттӣтипи метта̄. лаккхан̣а̄дито пана хита̄ка̄раппаваттилаккхан̣а̄, хитӯпасам̣ха̄рараса̄, а̄гха̄тавинайапаччупат̣т̣ха̄на̄, сатта̄нам̣ мана̄пабха̄вадассанападат̣т̣ха̄на̄. бйа̄па̄дӯпасамо етисса̄ сампатти, синеха̄самбхаво випатти. са̄ етасса аттхӣти меттачиттам̣. бха̄ветва̄ти метта̄сахагатам̣ читтам̣, читтасӣсена сама̄дхи вуттоти метта̄сама̄дхим̣ метта̄брахмавиха̄рам̣ уппа̄детва̄ чева вад̣д̣хетва̄ ча. сатта сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппети сатта маха̄каппе. сам̣ват̣т̣а-виват̣т̣аггахан̣енева хи сам̣ват̣т̣ат̣т̣ха̄йи-виват̣т̣ат̣т̣ха̄йинопи гахита̄. имам̣ локанти ка̄малокам̣. сам̣ват̣т̣ама̄не суданти сам̣ват̣т̣ама̄не. суданти нипа̄таматтам̣ винассама̄нети аттхо. ‘‘сам̣ваттама̄не суда’’нти ча пат̣ханти. каппети ка̄ле. каппасӣсена хи ка̄ло вутто. ка̄ле кхӣйама̄не каппопи кхӣйатева. йатха̄ха –

‘‘ка̄ло гхасати бхӯта̄ни, сабба̄нева сахаттана̄’’ти. (джа̄. 1.2.190);

‘‘а̄бхассарӯпаго хомӣ’’ти вуттатта̄ теджосам̣ват̣т̣авасенеттха каппавут̣т̣ха̄нам̣ ведитаббам̣. а̄бхассарӯпаготи таттха пат̣исандхиггахан̣авасена а̄бхассарабрахмалокам̣ упагаччха̄мӣти а̄бхассарӯпаго хоми. виват̣т̣ама̄нети сан̣т̣хахама̄не, джа̄йама̄нети аттхо. сун̃н̃ам̣ брахмавима̄нам̣ упападжджа̄мӣти кассачи саттасса таттха ниббаттасса абха̄вато сун̃н̃ам̣, йам̣ пат̣хамаджджха̄набхӯмисан̇кха̄там̣ брахмавима̄нам̣ а̄дито ниббаттам̣, там̣ пат̣исандхиггахан̣авасена упападжджа̄ми упеми. брахма̄ти ка̄ма̄вачарасаттехи сет̣т̣хат̣т̣хена татха̄ татха̄ брӯхитагун̣ата̄йа брахмавиха̄рато ниббаттат̣т̣хена ча брахма̄. брахмапа̄рисаджджабрахмапурохитехи маханто брахма̄ти маха̄брахма̄. тато ева те абхибхавитва̄ т̣хитатта̄ абхибхӯ. техи кеначи гун̣ена на абхибхӯтоти анабхибхӯто. ан̃н̃адаттхӯти екам̣савачане нипа̄то. дасоти дассанасӣло, со атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄нам̣ дассанасаматтхо, абхин̃н̃а̄н̣ена пасситаббам̣ пасса̄мӣти аттхо. сесабрахма̄нам̣ иддхипа̄дабха̄вана̄балена аттано читтан̃ча мама васе ваттемӣти васаваттӣ хомӣти йоджетаббам̣. тада̄ кира бодхисатто ат̣т̣хасама̄паттила̄бхӣпи сама̄но татха̄ саттахитам̣ аттано па̄рамипарипӯран̣ан̃ча олокенто та̄су ева двӣсу джха̄набхӯмӣсу никантим̣ уппа̄детва̄ метта̄брахмавиха̄равасена апара̄парам̣ сам̣сари. тена вуттам̣ ‘‘саттавасса̄ни…пе… васаваттӣ’’ти.

евам̣ бхагава̄ рӯпа̄вачарапун̃н̃асса випа̄камахантатам̣ пака̄сетва̄ ида̄ни ка̄ма̄вачарапун̃н̃асса̄пи там̣ дассенто ‘‘чхаттим̣саккхатту’’нтиа̄дима̄ха. таттха сакко ахосинти чхаттим̣са ва̄ре ан̃н̃аттха анупападжджитва̄ нирантарам̣ сакко дева̄наминдо та̄ватим̣садевара̄джа̄ ахоси. ра̄джа̄ ахосинтиа̄дӣсу чатӯхи аччхарийадхаммехи чатӯхи ча сан̇гахаваттхӯхи локам̣ ран̃джетӣти ра̄джа̄. чаккаратанам̣ ваттети, чатӯхи сампаттичаккехи ваттати, техи ча парам̣ ваттети, парахита̄йа ча ирийа̄патхачакка̄нам̣ ватто етасмим̣ аттхӣти чаккаваттӣ. ра̄джа̄ти четтха са̄ман̃н̃ам̣, чаккаваттӣти висесам̣. дхаммена чаратӣти дхаммико. н̃а̄йена самена ваттатӣти аттхо. дхамменева раджджам̣ лабхитва̄ ра̄джа̄ джа̄тоти дхаммара̄джа̄. парахитадхаммачаран̣ена ва̄ дхаммико, аттахитадхаммачаран̣ена дхаммара̄джа̄, чатуранта̄йа иссароти ча̄туранто, чатусамудданта̄йа чатуббидхадӣпавибхӯсита̄йа ча патхавийа̄ иссароти аттхо. аджджхаттам̣ копа̄дипаччаттхике, бахиддха̄ ча саббара̄джа̄но адан̣д̣ена асаттхена виджесӣти виджита̄вӣ. джанападе тха̄варабха̄вам̣ дхувабха̄вам̣ патто, на сакка̄ кеначи тато ча̄летум̣ джанападо ва̄ тамхи тха̄варийаппатто ануйутто сакамманирато ачало асампаведхӣти джанападаттха̄варийаппатто.

чаккаратанам̣, хаттхиратанам̣, ассаратанам̣, ман̣иратанам̣, иттхиратанам̣, гахапатиратанам̣, парин̣а̄йакаратананти имехи саттахи ратанехи самупетоти саттаратанасаманна̄гато. тесу хи ра̄джа̄ чаккаватти чаккаратанена аджитам̣ джина̄ти, хаттхиассаратанехи виджите сукхенева анувичарати, парин̣а̄йакаратанена виджитаманураккхати, сесехи упабхогасукхаманубхавати. пат̣хамена часса усса̄хасаттийого, паччхимена мантасаттийого, хаттхиассагахапатиратанехи пабхӯсаттийого супарипун̣н̣о хоти, иттхиман̣иратанехи тивидхасаттийогапхалам̣. со иттхиман̣иратанехи парибхогасукхаманубхавати, сесехи упабхогасукхам̣. висесато часса пурима̄ни тӣн̣и адосакусаламӯладжанитакамма̄нубха̄вена сампаджджанти, маджджхима̄ни алобхакусаламӯладжанитакамма̄нубха̄вена, паччхимамекам̣ амохакусаламӯладжанитакамма̄нубха̄вена̄ти ведитаббам̣ падесараджджасса̄ти кхуддакараджджасса.

етадахосӣти аттано сампаттийо паччавеккхантасса паччхиме чаккаваттика̄ле етам̣ ‘‘кисса ну кхо ме идам̣ каммасса пхала’’нтиа̄дикам̣ ахоси. саббаттхакамева тасмим̣ тасмимпи бхаве етадахосийева. таттха̄йам̣ чаккаваттика̄лавасена йоджана̄. евам̣махиддхикоти ман̣иратанахаттхиратана̄диппамукха̄йа косава̄ханасампаттийа̄ джанападаттха̄варийаппаттийа̄ ча евам̣махиддхико. евам̣маха̄нубха̄воти чаккаратана̄дисаманна̄гамена кассачипи пӣл̣ам̣ акаронтова саббара̄джӯхи сираса̄ сампат̣иччхитаса̄санавеха̄сагамана̄дӣхи евам̣ маха̄нубха̄во. да̄насса̄ти анна̄дидеййадхаммапаричча̄гасса. дамасса̄ти чаккха̄дииндрийадаманасса чева сама̄дха̄навасена ра̄га̄дикилесадаманасса ча. сам̣йамасса̄ти ка̄йавачӣсам̣йамасса. таттха йам̣ сама̄дха̄навасена килесадаманам̣, там̣ бха̄вана̄майам̣ пун̃н̃ам̣, тан̃ча кхо метта̄брахмавиха̄рабхӯтам̣ идха̄дхиппетам̣. тасмин̃ча упача̄раппана̄бхедена дувидхе йам̣ аппана̄ппаттам̣, тенасса йатха̄вутта̄су двӣсу джха̄набхӯмӣсу упапатти ахоси. итарена тивидхена̄пи йатха̄рахам̣ паттачаккаваттиа̄дибха̄воти ведитаббам̣.

ити бхагава̄ атта̄нам̣ ка̄йасаккхи катва̄ пун̃н̃а̄нам̣ випа̄камахантатам̣ пака̄сетва̄ ида̄ни тамеваттхам̣ га̄тха̄бандхена дассенто ‘‘пун̃н̃амева̄’’тиа̄дима̄ха. таттха пун̃н̃амева со сиккхеййа̄ти йо аттхака̄мо кулапутто, со пун̃н̃апхаланиббаттанато, аттано санта̄нам̣ пунанато ча ‘‘пун̃н̃а’’нти ладдхана̄мам̣ тивидхам̣ кусаламева сиккхеййа нивесеййа упачинеййа пасавеййа̄ти аттхо. а̄йатагганти випулапхалата̄йа ул̣а̄рапхалата̄йа а̄йатаггам̣, пийамана̄папхалата̄йа ва̄ а̄йатим̣ уттаманти а̄йатаггам̣, а̄йена ва̄ йонисоманасика̄ра̄диппаччайена ул̣а̄ратамена агганти а̄йатаггам̣. така̄ро падасандхикаро. атха ва̄ а̄йена пун̃н̃апхалена аггам̣ падха̄нанти а̄йатаггам̣. тато ева сукхудрайам̣ сукхавипа̄канти аттхо.

катамам̣ пана там̣ пун̃н̃ам̣, катхан̃ча нам̣ сиккхеййа̄ти а̄ха ‘‘да̄нан̃ча самачарийан̃ча, меттачиттан̃ча бха̄вайе’’ти. таттха самачарийанти ка̄йависама̄дӣни ваджджетва̄ ка̄йасама̄дичаритам̣, сувисуддхам̣ сӣланти аттхо. бха̄вайети аттано санта̄не уппа̄деййа вад̣д̣хеййа. ете дхаммети ете да̄на̄дике сучаритадхамме. сукхасамуддайети сукха̄нисам̣се, а̄нисам̣сапхалампи несам̣ сукхамева̄ти дассети. абйа̄паджджам̣ сукхам̣ локанти ка̄маччханда̄дибйа̄па̄давирахитатта̄ абйа̄паджджам̣ ниддуккхам̣, парапӣл̣а̄бха̄ве пана ваттаббам̣ наттхи. джха̄насама̄паттивасена сукхабахулатта̄ сукхам̣, екантасукхан̃ча брахмалокам̣ джха̄напун̃н̃а̄нам̣, итарапун̃н̃а̄нам̣ пана тадан̃н̃ам̣ сампаттибхавасан̇кха̄там̣ сукхам̣ локам̣ пан̣д̣ито саппан̃н̃о упападжджати упети. ити имасмим̣ сутте га̄тха̄су ча ват̣т̣асампатти ева катхита̄.

дутийасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.