4. авиджджа̄нӣваран̣асуттаван̣н̣ана̄

14. чатуттхе – ‘‘на̄хам̣, бхиккхаве’’тиа̄дӣсу на-ка̄ро пат̣иседхаттхо. аханти бхагава̄ атта̄нам̣ ниддисати. ан̃н̃анти ида̄ни ваттаббаавиджджа̄нӣваран̣ато ан̃н̃ам̣. еканӣваран̣ампӣти еканӣваран̣адхаммампи. саманупасса̄мӣти две саманупассана̄ – дит̣т̣хисаманупассана̄ ча н̃а̄н̣асаманупассана̄ ча. таттха ‘‘рӯпам̣ аттато саманупассатӣ’’тиа̄дина̄ (а. ни. 4.200; пат̣и. ма. 1.130) а̄гата̄ айам̣ дит̣т̣хисаманупассана̄ на̄ма. ‘‘аниччато саманупассати, но ниччато’’тиа̄дина̄ (пат̣и. ма. 3.35) пана а̄гата̄ айам̣ н̃а̄н̣асаманупассана̄ на̄ма. идха̄пи н̃а̄н̣асаманупассана̄ва адхиппета̄. ‘‘саманупасса̄мӣ’’ти ча падасса на-ка̄рена самбандхо. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘ахам̣, бхиккхаве, саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣асан̇кха̄тена самантачаккхуна̄ саббадхамме хаттха̄малакам̣ вийа олокентопи ан̃н̃ам̣ еканӣваран̣ампи на саманупасса̄мӣ’’ти.

йена нӣваран̣ена нивута̄ паджа̄ дӣгхараттам̣ сандха̄ванти сам̣сарантӣти йена нӣваран̣акасабха̄ватта̄ нӣваран̣ена дхаммасабха̄вам̣ джа̄нитум̣ пасситум̣ пат̣ивиджджхитум̣ адатва̄ чха̄детва̄ парийонандхитва̄ т̣ха̄нена андхака̄рена нивута̄ сатта̄ ана̄диматасам̣са̄ре апарима̄н̣е каппе махантесу чева кхуддакесу ча бхава̄дӣсу апара̄паруппаттивасена саббато дха̄ванти чева сам̣саранти, ча. а̄рамман̣антарасан̇каманавасена ва̄ сандха̄ванам̣, бхавантарасан̇каманавасена сам̣саран̣ам̣. килеса̄нам̣ балавабха̄вена ва̄ сандха̄ванам̣, дуббалабха̄вена сам̣саран̣ам̣. кхан̣икамаран̣авасена ва̄ екаджа̄тийам̣ сандха̄ванам̣, воха̄рамаран̣авасена анека̄су джа̄тӣсу сам̣саран̣ам̣. читтавасена ва̄ сандха̄ванам̣, ‘‘читтамасса видха̄ватӣ’’ти хи вуттам̣, каммавасена сам̣саран̣ам̣. евам̣ сандха̄ванасам̣саран̣а̄нам̣ висесо ведитаббо.

йатхайиданти йатха̄ идам̣. йа-ка̄ро падасандхикаро, сандхивасена рассаттам̣. авиджджа̄нӣваран̣анти еттха пӯретум̣ айуттат̣т̣хена ка̄йадуччарита̄ди авиндийам̣ на̄ма, аладдхаббанти аттхо. там̣ авиндийам̣ виндатӣти авиджджа̄. випарӣтато ка̄йасучарита̄ди виндийам̣ на̄ма, там̣ виндийам̣ на виндатӣти авиджджа̄. кхандха̄нам̣ ра̄сат̣т̣хам̣, а̄йатана̄нам̣ а̄йатанат̣т̣хам̣, дха̄тӯнам̣ сун̃н̃ат̣т̣хам̣, индрийа̄нам̣ а̄дхипатеййат̣т̣хам̣, сачча̄нам̣ татхат̣т̣хам̣ дуккха̄дӣнам̣ пӣл̣ана̄дивасена вуттам̣ чатуббидхам̣ аттхам̣ авидитам̣ каротӣтипи авиджджа̄. антавирахите сам̣са̄ре сатте джава̄петӣти ва̄ авиджджа̄, параматтхато ва̄ авиджджама̄несу иттхипуриса̄дӣсу джавати паваттати, виджджама̄несу кхандха̄дӣсу на джавати, на паваттатӣти авиджджа̄. апича чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣнам̣ ваттха̄рамман̣а̄нам̣ пат̣иччасамуппа̄дапат̣иччасамуппанна̄нан̃ча дхамма̄нам̣ чха̄данатопи авиджджа̄. авиджджа̄ва нӣваран̣анти авиджджа̄нӣваран̣ам̣.

авиджджа̄нӣваран̣ена хи, бхиккхаве, нивута̄ паджа̄ дӣгхараттам̣ сандха̄ванти сам̣сарантӣти идам̣ пуримассева дал̣хӣкаран̣аттхам̣ вуттам̣. пуримам̣ ва̄ – ‘‘йатхайидам̣, бхиккхаве, авиджджа̄нӣваран̣а’’нти евам̣ опаммадассанавасена вуттам̣, идам̣ нӣваран̣а̄нубха̄вадассанавасена. касма̄ панеттха авиджджа̄ва евам̣ вутта̄, на ан̃н̃е дхамма̄ти? а̄дӣнавапат̣иччха̄данена ка̄маччханда̄дӣнам̣ висесаппаччайабха̄вато. татха̄ хи та̄йа пат̣иччха̄дита̄дӣнаве висайе ка̄маччханда̄дайо паваттанти.

наттхан̃н̃оти а̄дика̄ га̄тха̄ вуттасса авуттасса ча аттхасса сан̇ган̣ханавасена бха̄сита̄. таттха нивута̄ти нива̄рита̄ палигун̣т̣хита̄, пат̣иччха̄дита̄ти аттхо. ахораттанти дива̄ чева раттин̃ча, саббака̄ланти вуттам̣ хоти. йатха̄ мохена а̄вута̄ти йена пака̄рена авиджджа̄нӣваран̣асан̇кха̄тена мохена а̄вута̄ пат̣иччха̄дита̄ сувин̃н̃еййампи аджа̄нантийо паджа̄ сам̣са̄ре сам̣саранти, татха̄рӯпо ан̃н̃о екадхаммопи еканӣваран̣ампи наттхӣти йоджетаббам̣. йе ча мохам̣ пахантва̄на, тамокхандхам̣ пада̄лайунти йе пана арийаса̄вака̄ пуббабха̄ге тадан̇га̄диппаха̄навасена, хет̣т̣химамаггехи ва̄ там̣там̣маггаваджджхам̣ мохам̣ паджахитва̄ аггамаггена ваджирӯпаман̃а̄н̣ена мохасан̇кха̄тамева тамора̄сим̣ пада̄лайим̣су, анавасесато самуччхиндим̣су. на те пуна сам̣сарантӣти те араханто –

‘‘кхандха̄нан̃ча пат̣ипа̄т̣и, дха̄туа̄йатана̄на ча;

аббоччхиннам̣ ваттама̄на̄, сам̣са̄роти павуччатӣ’’ти. –

евам̣ вутте имасмим̣ сам̣са̄ре на сам̣саранти на париббхаманти. ким̣ ка̄ран̣а̄? хету тесам̣ на виджджати, йасма̄ сам̣са̄расса хету мӯлака̄ран̣ам̣ авиджджа̄, са̄ тесам̣ на виджджати, саббасо наттхи самуччхиннатта̄ти.

чатуттхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.