33. джат̣илаттхераваттху
йодха тан̣ханти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто джат̣илаттхерам̣ а̄раббха катхеси.
татра̄йам̣ анупуббӣ катха̄ – атӣте кира ба̄ра̄н̣асийам̣ две бха̄таро кут̣умбика̄ махантам̣ уччхукхеттам̣ ка̄ресум̣. атхекадивасам̣ канит̣т̣хабха̄та̄ уччхукхеттам̣ гантва̄ ‘‘екам̣ джет̣т̣хабха̄тикасса дасса̄ми, екам̣ майхам̣ бхависсатӣ’’ти две уччхуйат̣т̣хийо расасса аниккхаманаттха̄йа чхиннат̣т̣ха̄не бандхитва̄ ган̣хи. тада̄ кира уччхӯнам̣ йантена пӣл̣анакиччам̣ наттхи, агге ва̄ мӯле ва̄ чхиндитва̄ уккхиттака̄ле дхаммакаран̣ато удакам̣ вийа сайамева расо никкхамати. тасса пана кхеттато уччхуйат̣т̣хийо гахетва̄ а̄гаманака̄ле гандхама̄дане паччекабуддхо сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа ‘‘касса ну кхо аджджа ануггахам̣ карисса̄мӣ’’ти упадха̄ренто там̣ аттано н̃а̄н̣аджа̄ле павит̣т̣хам̣ дисва̄ сан̇гахам̣ ка̄тум̣ саматтхабха̄ван̃ча н̃атва̄ паттачӣварам̣ а̄да̄йа иддхийа̄ а̄гантва̄ тасса пурато ат̣т̣ха̄си. со там̣ дисва̄ва пасанначитто уттараса̄т̣акам̣ уччатаре бхӯмипадесе аттхаритва̄, ‘‘бханте, идха нисӣдатха̄’’ти паччекабуддхам̣ нисӣда̄петва̄ ‘‘паттам̣ упана̄метха̄’’ти уччхуйат̣т̣хийа̄ бандханат̣т̣ха̄нам̣ мочетва̄ паттасса упари ака̄си, расо отаритва̄ паттам̣ пӯреси. паччекабуддхена тасмим̣ расе пӣте ‘‘са̄дхукам̣ вата ме аййена расо пӣто. саче ме джет̣т̣хабха̄тико мӯлам̣ а̄хара̄пессати, мӯлам̣ дасса̄ми. саче паттим̣ а̄хара̄пессати, паттим̣ дасса̄мӣ’’ти чинтетва̄, ‘‘бханте, паттам̣ ме упана̄метха̄’’ти дутийампи уччхуйат̣т̣хим̣ мочетва̄ расам̣ ада̄си. ‘‘бха̄та̄ ме уччхукхеттато ан̃н̃ам̣ уччхум̣ а̄харитва̄ кха̄диссатӣ’’ти еттакампи кирасса ван̃чаначиттам̣ на̄хоси. паччекабуддхо пана пат̣хамам̣ уччхурасасса пӣтатта̄ там̣ уччхурасам̣ ан̃н̃ехипи саддхим̣ сам̣вибхаджитука̄мо хутва̄ гахетва̄ва нисӣди. со тасса а̄ка̄рам̣ н̃атва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄, ‘‘бханте, йо айам̣ майа̄ динно аггарасо, имасса ниссандена девамануссесу сампаттим̣ анубхавитва̄ парийоса̄не тумхехи паттадхаммамева па̄пун̣еййа’’нти паттханам̣ пат̣т̣хапеси. паччекабуддхописса ‘‘евам̣ хотӯ’’ти ватва̄ ‘‘иччхитам̣ паттхитам̣ туйха’’нти двӣхи га̄тха̄хи анумоданам̣ катва̄ йатха̄ со пассати, евам̣ адхит̣т̣хахитва̄ а̄ка̄сена гандхама̄данам̣ гантва̄ пан̃чаннам̣ паччекабуддхасата̄нам̣ там̣ расам̣ ада̄си.
со там̣ па̄т̣иха̄рийам̣ дисва̄ бха̄ту сантикам̣ гантва̄ ‘‘кахам̣ гатосӣ’’ти вутте ‘‘уччхукхеттам̣ олокетум̣ гатомхӣ’’ти. ‘‘ким̣ та̄дисена уччхукхеттам̣ гатена, нану на̄ма екам̣ ва̄ две ва̄ уччхуйат̣т̣хийо а̄да̄йа а̄гантаббам̣ бхавеййа̄’’ти бха̄тара̄ вутто – ‘‘а̄ма, бха̄тика, две ме уччхуйат̣т̣хийо гахита̄, екам̣ пана паччекабуддхам̣ дисва̄ мама уччхуйат̣т̣хито расам̣ датва̄ ‘мӯлам̣ ва̄ паттим̣ ва̄ дасса̄мӣ’ти тумха̄кампи ме уччхуйат̣т̣хито расо динно, ким̣ ну кхо тасса мӯлам̣ ган̣хиссатха, уда̄ху патти’’нти а̄ха. ‘‘ким̣ пана паччекабуддхена ката’’нти? ‘‘мама уччхуйат̣т̣хито расам̣ пивитва̄ тумха̄кам̣ уччхуйат̣т̣хито расам̣ а̄да̄йа а̄ка̄сена гандхама̄данам̣ гантва̄ пан̃часата̄нам̣ паччекабуддха̄нам̣ ада̄сӣ’’ти. со тасмим̣ катхентейева нирантарам̣ пӣтийа̄ пхут̣т̣хасарӣро хутва̄ ‘‘тена ме паччекабуддхена дит̣т̣хадхаммассева адхигамо бхавеййа̄’’ти паттханам̣ ака̄си. евам̣ канит̣т̣хена тиссо сампаттийо паттхита̄, джет̣т̣хена пана екападенева арахаттам̣ паттхитанти идам̣ тесам̣ пуббакаммам̣.
те йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ тато чута̄ девалоке ниббаттитва̄ екам̣ буддхантарам̣ кхепайим̣су. тесам̣ девалоке т̣хитака̄лейева випассӣ самма̄самбуддхо локе уппаджджи. тепи девалокато чавитва̄ бандхуматийа̄ екасмим̣ кулагехе джет̣т̣хо джет̣т̣хова, канит̣т̣хо канит̣т̣хова хутва̄ пат̣исандхим̣ ган̣хим̣су. тесу джет̣т̣хасса сеноти на̄мам̣ акам̣су, канит̣т̣хасса апара̄джитоти. тесу вайаппаттака̄ле кут̣умбам̣ сан̣т̣ха̄петва̄ вихарантесу ‘‘буддхаратанам̣ локе уппаннам̣, дхаммаратанам̣, сан̇гхаратанам̣, да̄на̄ни детха, пун̃н̃а̄ни каротха, аджджа ат̣т̣хамӣ, аджджа ча̄туддасӣ, аджджа паннарасӣ, упосатхам̣ каротха, дхаммам̣ сун̣а̄тха̄’’ти дхаммагхосакасса бандхуматӣнагаре гхосанам̣ сутва̄ маха̄джанам̣ пуребхаттам̣ да̄нам̣ датва̄ паччха̄бхаттам̣ дхаммассавана̄йа гаччхантам̣ дисва̄ сенакут̣умбико ‘‘кахам̣ гаччхатха̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘саттху сантикам̣ дхаммассавана̄йа̄’’ти вутте ‘‘ахампи гамисса̄мӣ’’ти техи саддхим̣йева гантва̄ парисапарийанте нисӣди.
саттха̄ тасса аджджха̄сайам̣ видитва̄ анупуббим̣ катхам̣ катхеси. со саттху дхаммам̣ сутва̄ паббаджджа̄йа усса̄хаджа̄то саттха̄рам̣ паббаджджам̣ йа̄чи. атха нам̣ саттха̄ ‘‘аттхи пана те апалокетабба̄ н̃а̄така̄’’ти пуччхи. аттхи, бхантети. тена хи апалокетва̄ ехӣти. со канит̣т̣хасса сантикам̣ гантва̄ ‘‘йам̣ имасмим̣ куле са̄патеййам̣, там̣ саббам̣ тава хотӯ’’ти а̄ха. тумхе пана, са̄мӣти. ахам̣ саттху сантике паббаджисса̄мӣти. са̄ми ким̣ вадетха, ахам̣ ма̄тари мата̄йа ма̄тарам̣ вийа, питари мате питарам̣ вийа тумхе алаттхам̣, идам̣ кулам̣ маха̄бхогам̣, гехе т̣хитенева сакка̄ пун̃н̃а̄ни ка̄тум̣, ма̄ евам̣ кариттха̄ти. майа̄ саттху сантике дхаммо суто, на сакка̄ там̣ ага̄рамаджджхе т̣хитена пӯретум̣, паббаджисса̄мева̄хам̣, твам̣ ниватта̄хӣти. евам̣ со канит̣т̣хам̣ ниватта̄петва̄ саттху сантике паббаджитва̄ ладдхӯпасампадо на чирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. канит̣т̣хопи ‘‘бха̄ту паббаджитасакка̄рам̣ карисса̄мӣ’’ти сатта̄хам̣ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса да̄нам̣ датва̄ бха̄тарам̣ вандитва̄ а̄ха – ‘‘бханте, тумхехи аттано бхаваниссаран̣ам̣ катам̣, ахам̣ пана пан̃чахи ка̄магун̣ехи баддхо никкхамитва̄ паббаджитум̣ на саккоми, майхам̣ гехе т̣хитассева ануччхавикам̣ махантам̣ пун̃н̃акаммам̣ а̄чиккхатха̄’’ти. атха нам̣ тхеро ‘‘са̄дху са̄дху, пан̣д̣ита, саттху гандхакут̣им̣ карохӣ’’ти а̄ха. со ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ на̄на̄да̄рӯни а̄хара̄петва̄ тхамбха̄дӣнам̣ аттха̄йа таччха̄петва̄ екам̣ суван̣н̣акхачитам̣, екам̣ раджатакхачитам̣, екам̣ ман̣икхачитанти сабба̄ни саттаратанакхачита̄ни ка̄ретва̄ техи гандхакут̣им̣ ка̄ретва̄ саттаратанакхачита̄хева чхаданит̣т̣хака̄хи чха̄да̄песи. гандхакут̣ийа̄ каран̣ака̄лейева пана там̣ аттана̄ сама̄нана̄мако апара̄джитойева на̄ма бха̄гинеййо упасан̇камитва̄ ‘‘ахампи карисса̄ми, майхампи паттим̣ детха ма̄тула̄’’ти а̄ха. на деми, та̄та, ан̃н̃ехи аса̄дха̄ран̣ам̣ карисса̄мӣти. со бахумпи йа̄читва̄ паттим̣ алабхама̄но ‘‘гандхакут̣ийа̄ пурато кун̃джараса̄лам̣ ладдхум̣ ват̣т̣атӣ’’ти саттаратанамайам̣ кун̃джараса̄лам̣ ка̄реси. со имасмим̣ буддхуппа̄де мен̣д̣акасет̣т̣хи хутва̄ ниббатти.
гандхакут̣ийам̣ пана саттаратанамайа̄ни тӣн̣и маха̄ва̄тапа̄на̄ни ахесум̣. тесам̣ абхимукхе хет̣т̣ха̄ судха̄парикаммаката̄ тиссо поккхаран̣ийо ка̄ретва̄ чатуджджа̄тикагандходакасса пӯретва̄ апара̄джито, гахапати, пан̃чаван̣н̣а̄ни кусума̄ни ропа̄песи татха̄гатасса анто нисиннака̄ле ва̄тавегена самут̣т̣хита̄хи рен̣уват̣т̣ӣхи сарӣрасса окиран̣аттхам̣. гандхакут̣итхӯпика̄йа капаллам̣ раттасуван̣н̣амайам̣ ахоси, пава̄л̣амайа̄ сикхара̄, хет̣т̣ха̄ ман̣имайа̄ чхаданит̣т̣хака̄. ити са̄ наччанто вийа моро собхама̄на̄ ат̣т̣ха̄си. саттасу пана ратанесу кот̣т̣етаббайуттакам̣ кот̣т̣етва̄ итарам̣ сакаламева гахетва̄ джан̣н̣уматтена одхина̄ гандхакут̣им̣ париккхипитва̄ паривен̣ам̣ пӯреси.
евам̣ гандхакут̣им̣ нит̣т̣ха̄петва̄ апара̄джито, гахапати, бха̄тикаттхерам̣ упасан̇камитва̄ а̄ха – ‘‘бханте, нит̣т̣хита̄ гандхакут̣и, парибхогамасса̄ пачча̄сӣса̄ми, парибхогена кира махантам̣ пун̃н̃ам̣ хотӣ’’ти. со саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄, ‘‘бханте, имина̄ кира во кут̣умбикена гандхакут̣и ка̄рита̄, ида̄ни пана парибхогам̣ пачча̄сӣсатӣ’’ти а̄ха. саттха̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ гандхакут̣иабхимукхам̣ гантва̄ гандхакут̣им̣ париккхипитва̄ париккхиттаратанара̄сим̣ олокенто два̄ракот̣т̣хаке ат̣т̣ха̄си. атха нам̣ кут̣умбико ‘‘пависатха, бханте’’ти а̄ха. саттха̄ таттхева т̣хатва̄ татийава̄ре тасса бха̄тикаттхерам̣ олокеси. со олокита̄ка̄ренева н̃атва̄ канит̣т̣хабха̄тарам̣ а̄ха – ‘‘ехи, та̄та, ‘мамева раккха̄ бхависсати, тумхе йатха̄сукхам̣ васатха̄’ти саттха̄рам̣ вадехӣ’’ти. со тасса вачанам̣ сутва̄ саттха̄рам̣ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄, ‘‘бханте, йатха̄ манусса̄ руккхамӯле пависитва̄ анапеккха̄ паккаманти, йатха̄ ва̄ надим̣ таритва̄ ул̣умпам̣ анапеккха̄ париччаджанти, евам̣ анапеккха̄ хутва̄ тумхе васатха̄’’ти а̄ха. киматтхам̣ пана саттха̄ ат̣т̣ха̄си? евам̣ кирасса ахоси – ‘‘буддха̄нам̣ сантикам̣ пуребхаттампи паччха̄бхаттампи бахӯ а̄гаччханти, тесу ратана̄ни а̄да̄йа паккамантесу на сакка̄ амхехи ва̄ретум̣, паривен̣амхи еттаке ратане вокин̣н̣е аттано упат̣т̣ха̄ке харантепи на ва̄ретӣти кут̣умбико майи а̄гха̄там̣ катва̄ апа̄йӯпаго бхавеййа̄’’ти имина̄ ка̄ран̣ена ат̣т̣ха̄си. тена пана, ‘‘бханте, мамева раккха̄ бхависсати, тумхе васатха̄’’ти вутте па̄виси.
кут̣умбико саманта̄ раккхам̣ т̣хапетва̄ мануссе а̄ха – ‘‘та̄та̄, уччхан̇гена ва̄ паччхипасиббакехи ва̄ а̄да̄йа гаччханте ва̄реййа̄тха, хаттхена гахетва̄ гаччханте пана ма̄ ва̄райиттха̄’’ти. антонагарепи а̄роча̄песи ‘‘майа̄ гандхакут̣ипаривен̣е сатта ратана̄ни окин̣н̣а̄ни, саттху сантике дхаммам̣ сутва̄ гаччханта̄ дуггатаманусса̄ убхо хаттхе пӯретва̄ ган̣ханту, сукхита̄пи екена ган̣хантӯ’’ти. евам̣ кирасса ахоси ‘‘саддха̄ та̄ва дхаммам̣ сотука̄ма̄ гамиссантийева, ассаддха̄пи пана дханалобхена гантва̄ дхаммам̣ сутва̄ дуккхато муччиссантӣ’’ти. тасма̄ джанасан̇гахаттха̄йа евам̣ а̄роча̄песи. маха̄джано тена вуттанийа̄менева ратана̄ни ган̣хи. саким̣ окин̣н̣аратанесу кхӣн̣есу йа̄вататийам̣ джан̣н̣уматтена одхина̄ окира̄песийева. саттху пана па̄дамӯле типусаматтам̣ анаггхам̣ ман̣иратанам̣ т̣хапеси. евам̣ кирасса ахоси – ‘‘саттху сарӣрато суван̣н̣аван̣н̣а̄йа пабха̄йа саддхим̣ ман̣ипабхам̣ олокента̄нам̣ титти на̄ма на бхависсатӣ’’ти. тасма̄ евамака̄си. маха̄джанопи атиттова олокеси.
атхекадивасам̣ еко миччха̄дит̣т̣хикабра̄хман̣о ‘‘саттху кира па̄дамӯле махаггхам̣ ман̣иратанам̣ никкхиттам̣, харисса̄ми на’’нти виха̄рам̣ гантва̄ саттха̄рам̣ вандитум̣ а̄гатасса маха̄джанасса антарена па̄виси. кут̣умбико тасса пависана̄ка̄ренева ‘‘ман̣им̣ ган̣хитука̄мо’’ти саллаккхетва̄ ‘‘ахо вата на ган̣хеййа̄’’ти чинтеси. сопи саттха̄рам̣ ванданто вийа па̄дамӯле хаттхам̣ упана̄метва̄ ман̣им̣ гахетва̄ оват̣т̣ика̄йа катва̄ пакка̄ми. кут̣умбико тасмим̣ читтам̣ паса̄детум̣ на̄саккхи. со дхаммакатха̄васа̄не саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ а̄ха – ‘‘бханте, майа̄ тиккхаттум̣ гандхакут̣им̣ париккхипитва̄ джан̣н̣уматтена одхина̄ сатта ратана̄ни окин̣н̣а̄ни, та̄ни ме ган̣хантесу а̄гха̄то на̄ма на̄хоси, читтам̣ бхиййо бхиййо пасӣдийева. аджджа пана ‘ахо вата̄йам̣ бра̄хман̣о ман̣им̣ на ган̣хеййа̄’ти чинтетва̄ тасмим̣ ман̣им̣ а̄да̄йа гате читтам̣ паса̄детум̣ на̄саккхи’’нти. саттха̄ тасса вачанам̣ сутва̄ ‘‘нану, упа̄сака, аттано сантакам̣ парехи ана̄харан̣ӣйам̣ ка̄тум̣ саккосӣ’’ти найам̣ ада̄си. со саттха̄ра̄ диннанайе т̣хатва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ ‘‘аджджа а̄дим̣ катва̄ мама сантакам̣ дасикасуттаматтампи мам̣ абхибхавитва̄ анекасата̄пи ра̄джа̄но ва̄ чора̄ ва̄ ган̣хитум̣ саматтха̄ на̄ма ма̄ хонту, аггина̄пи мама сантакам̣ ма̄ д̣айхату, удакенапи ма̄ вуйхатӯ’’ти паттханам̣ ака̄си. саттха̄писса ‘‘евам̣ хотӯ’’ти анумоданам̣ ака̄си. со гандхакут̣имахам̣ каронто ат̣т̣хасат̣т̣хийа̄ бхиккхусатасахасса̄нам̣ антовиха̄рейева нава ма̄се маха̄да̄нам̣ датва̄ да̄напарийоса̄не саббесам̣ тичӣварам̣ ада̄си. сан̇гханавакасса чӣвараса̄т̣ака̄ сахассаггханака̄ ахесум̣.
со евам̣ йа̄вата̄йукам̣ пун̃н̃а̄ни каритва̄ тато чуто девалоке ниббаттитва̄ еттакам̣ ка̄лам̣ девамануссесу сам̣саритва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джагахе екасмим̣ сет̣т̣хикуле пат̣исандхим̣ гахетва̄ ад̣д̣хама̄са̄дхике нава ма̄се ма̄тукуччхийам̣ васи. джа̄тадивасе панасса сакаланагаре сабба̄вудха̄ни паджджалим̣су, саббесам̣ ка̄йарӯл̣ха̄ни а̄бхаран̣а̄нипи паджджалита̄ни вийа обха̄сам̣ мун̃чим̣су, нагарам̣ екападжджотам̣ ахоси. сет̣т̣хипи па̄това ра̄джӯпат̣т̣ха̄нам̣ агама̄си. атха нам̣ ра̄джа̄ пуччхи – ‘‘аджджа сабба̄вудха̄ни паджджалим̣су, нагарам̣ екападжджотам̣ джа̄там̣, джа̄на̄си ну кхо еттха ка̄ран̣а’’нти? ‘‘джа̄на̄ми, дева̄’’ти. ‘‘ким̣, сет̣т̣хӣ’’ти? ‘‘мама гехе тумха̄кам̣ да̄со джа̄то, тасса пун̃н̃атедженевам̣ ахосӣ’’ти. ‘‘ким̣ ну кхо чоро бхависсатӣ’’ти? ‘‘наттхетам̣, дева, пун̃н̃ава̄ сатто ката̄бхинӣха̄ро’’ти. ‘‘тена хи нам̣ самма̄ посетум̣ ват̣т̣ати, идамасса кхӣрамӯлам̣ хотӯ’’ти девасикам̣ сахассам̣ пат̣т̣хапеси. атхасса на̄магахан̣адивасе сакаланагарасса екападжджотабхӯтатта̄ джотикотвева на̄мам̣ карим̣су.
атхасса вайаппаттака̄ле гехакаран̣аттха̄йа бхӯмитале содхийама̄не саккасса бхаванам̣ ун̣ха̄ка̄рам̣ дассеси. сакко ‘‘ким̣ ну кхо ида’’нти упадха̄райама̄но ‘‘джотикасса гехат̣т̣ха̄нам̣ ган̣хантӣ’’ти н̃атва̄ ‘‘на̄йам̣ етехи катагехе васиссати, майа̄петтха гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вад̣д̣хакӣвесена таттха гантва̄ ‘‘ким̣ каротха̄’’ти а̄ха. ‘‘джотикасса гехат̣т̣ха̄нам̣ ган̣ха̄ма̄’’ти. ‘‘апетха, на̄йам̣ тумхехи катагехе васиссатӣ’’ти ватва̄ сол̣асакарӣсаматтам̣ бхӯмипадесам̣ олокеси, со та̄вадева касин̣аман̣д̣алам̣ вийа само ахоси. пуна ‘‘имасмим̣ т̣ха̄не патхавим̣ бхиндитва̄ саттаратанамайо саттабхӯмикапа̄са̄до ут̣т̣хахатӯ’’ти чинтетва̄ олокеси, та̄вадева татха̄рӯпо па̄са̄до ут̣т̣хахи. пуна ‘‘имам̣ париккхипитва̄ саттаратанамайа̄ сатта па̄ка̄ра̄ ут̣т̣хахантӯ’’ти чинтетва̄ олокеси, татха̄рӯпа̄ па̄ка̄ра̄ ут̣т̣хахим̣су. атха ‘‘несам̣ парийанте каппаруккха̄ ут̣т̣хахантӯ’’ти чинтетва̄ олокеси, татха̄рӯпа̄ каппаруккха̄ ут̣т̣хахим̣су. ‘‘па̄са̄дасса чатӯсу кан̣н̣есу чатассо нидхикумбхийо ут̣т̣хахантӯ’’ти чинтетва̄ олокеси, саббам̣ татхева ахоси. нидхикумбхӣсу пана ека̄ йоджаника̄ ахоси, ека̄ тига̄вутика̄, ека̄ ад̣д̣хайоджаника̄, ека̄ га̄вутаппама̄н̣а̄. бодхисаттасса ниббаттанидхикумбхӣнам̣ пана екамукхаппама̄н̣ам̣ ахоси, хет̣т̣ха̄ патхавӣпарийанта̄ва ахесум̣. джотикасса ниббаттанидхикумбхӣнам̣ мукхапарима̄н̣ам̣ на катхитам̣, сабба̄ мукхачхинната̄лапхалам̣ вийа парипун̣н̣а̄ва ут̣т̣хахим̣су. па̄са̄дасса чатӯсу кан̣н̣есу тарун̣ата̄лаккхандхаппама̄н̣а̄ чатассо суван̣н̣амайа̄ уччхуйат̣т̣хийо ниббаттим̣су. та̄сам̣ ман̣имайа̄ни патта̄ни, сован̣н̣амайа̄ни кхандха̄ни ахесум̣. пуббакаммасса дассанаттхам̣ кирета̄ни, ниббаттим̣су.
саттасу два̄ракот̣т̣хакесу сатта йаккха̄ а̄раккхам̣ ган̣хим̣су. пат̣хаме два̄ракот̣т̣хаке йамакол̣ӣ на̄ма йаккхо аттано парива̄рена йаккхасахассена саддхим̣ а̄раккхам̣ ган̣хи, дутийе уппало на̄ма аттано парива̄райаккха̄нам̣ двӣхи сахассехи саддхим̣, татийе ваджиро на̄ма тӣхи сахассехи саддхим̣, чатуттхе ваджираба̄ху на̄ма чатӯхи сахассехи саддхим̣, пан̃чаме касакандо на̄ма пан̃чахи сахассехи саддхим̣, чхат̣т̣хе кат̣аттхо на̄ма чхахи сахассехи саддхим̣, саттаме диса̄мукхо на̄ма саттахи сахассехи саддхим̣ а̄раккхам̣ ган̣хи. евам̣ па̄са̄дасса анто ча бахи ча га̄л̣хараккха̄ ахоси. ‘‘джотикасса кира саттаратанамайо саттабхӯмикапа̄са̄до ут̣т̣хито, сатта па̄ка̄ра̄ саттадва̄ракот̣т̣хака̄ чатассо нидхикумбхийо ут̣т̣хита̄’’ти сутва̄ бимбиса̄ро ра̄джа̄ сет̣т̣хиччхаттам̣ пахин̣и. со джотикасет̣т̣хи на̄ма ахоси.
тена пана саддхим̣ катапун̃н̃акамма̄ иттхӣ уттаракурӯсу ниббатти. атха нам̣ девата̄ тато а̄нетва̄ сиригаббхе нисӣда̄песум̣. са̄ а̄гаччхама̄на̄ екам̣ тан̣д̣улана̄л̣им̣ тайо ча джотипа̄са̄н̣е ган̣хи. тесам̣ йа̄ваджӣвам̣ та̄йева тан̣д̣улана̄л̣ийа̄ бхаттам̣ ахоси. саче кира те сакат̣асатампи тан̣д̣ула̄нам̣ пӯретука̄ма̄ хонти, са̄ тан̣д̣улана̄л̣и на̄л̣ийева хутва̄ тит̣т̣хати. бхаттапачанака̄ле тан̣д̣уле уккхалийам̣ паккхипитва̄ тесам̣ па̄са̄н̣а̄нам̣ упари т̣хапети, па̄са̄н̣а̄ та̄вадева паджджалитва̄ бхатте паккаматте нибба̄йанти. тенева сан̃н̃а̄н̣ена бхаттасса паккабха̄вам̣ джа̄нанти. сӯпеййа̄дипачанака̄лепи есева найо. евам̣ тесам̣ джотипа̄са̄н̣ехи а̄ха̄ро паччати. ман̣иа̄локена ча васанти, аггисса ва̄ дӣпасса ва̄ обха̄сам̣ нева джа̄ним̣су. ‘‘джотикасса кира еварӯпа̄ сампаттӣ’’ти сакаладжамбудӣпе па̄кат̣о ахоси. маха̄джано йа̄на̄дӣни йоджетва̄ дассанаттха̄йа а̄гаччхати. джотикасет̣т̣хи а̄гата̄гата̄нам̣ уттаракурутан̣д̣ула̄нам̣ бхаттам̣ пача̄петва̄ да̄песи. ‘‘каппаруккхехи ваттха̄ни ган̣ханту, а̄бхаран̣а̄ни ган̣хантӯ’’ти а̄н̣а̄песи. ‘‘га̄вутиканидхикумбхийа̄ мукхам̣ вивара̄петва̄ йа̄панаматтам̣ дханам̣ ган̣хантӯ’’ти а̄н̣а̄песи. сакаладжамбудӣпава̄сикесу дханам̣ гахетва̄ гаччхантесу нидхикумбхийа̄ ан̇гулиматтампи ӯнам̣ на̄хоси. гандхакут̣ипаривен̣е ва̄лукам̣ катва̄ окин̣н̣аратана̄нам̣ кирасса есо ниссандо.
евам̣ маха̄джане ваттха̄бхаран̣а̄ни чева дханан̃ча йадиччхакам̣ а̄да̄йа гаччханте бимбиса̄ро тасса па̄са̄дам̣ дат̣т̣хука̄мопи маха̄джане а̄гаччханте ока̄сам̣ на̄латтха. апарабха̄ге йадиччхакам̣ а̄да̄йа гататта̄ мануссесу мандӣбхӯтесу ра̄джа̄ джотикасса питарам̣ а̄ха – ‘‘тава путтасса па̄са̄дам̣ дат̣т̣хука̄мамха̄’’ти. со ‘‘са̄дху, дева̄’’ти ватва̄ гантва̄ путтасса катхеси – ‘‘та̄та, ра̄джа̄ те па̄са̄дам̣ дат̣т̣хука̄мо’’ти. ‘‘са̄дху, та̄та, а̄гаччхатӯ’’ти. ра̄джа̄ махантена парива̄рена таттха агама̄си. пат̣хамадва̄ракот̣т̣хаке саммаджджитва̄ качаварачхад̣д̣ика̄ да̄сӣ ран̃н̃о хаттхам̣ ада̄си, ра̄джа̄ ‘‘сет̣т̣хиджа̄йа̄’’ти сан̃н̃а̄йа ладжджама̄но тасса̄ ба̄ха̄йа хаттхам̣ на т̣хапеси. евам̣ сесадва̄ракот̣т̣хакесупи да̄сийо ‘‘сет̣т̣хибхарийа̄йо’’ти ман̃н̃ама̄но та̄сам̣ ба̄ха̄йа хаттхам̣ на т̣хапеси. джотико а̄гантва̄ ра̄джа̄нам̣ паччуггантва̄ вандитва̄ паччхато хутва̄ ‘‘пурато йа̄тха, дева̄’’ти а̄ха. ран̃н̃о ман̣ипатхавӣ сатапорисапапа̄то вийа хутва̄ упат̣т̣хахи. со ‘‘имина̄ мама гахан̣аттха̄йа опа̄то кхан̣ито’’ти ман̃н̃ама̄но па̄дам̣ никкхипитум̣ на висахи. джотико ‘‘на̄йам̣, дева, опа̄то, мама паччхато а̄гаччхатха̄’’ти пурато ахоси. ра̄джа̄ тена аккантака̄ле бхӯмим̣ аккамитва̄ хет̣т̣химаталато пат̣т̣ха̄йа па̄са̄дам̣ олокенто вичари. тада̄ аджа̄тасаттукума̄ропи питу ан̇гулим̣ гахетва̄ вичаранто чинтеси – ‘‘ахо андхаба̄ло мама пита̄, гахапатике на̄ма саттаратанамайе па̄са̄де васанте еса ра̄джа̄ хутва̄ да̄румайе гехе васати, ахам̣ да̄ни ра̄джа̄ хутва̄ имасса имасмим̣ па̄са̄де васитум̣ на дасса̄мӣ’’ти.
ран̃н̃опи упариматала̄ни абхирухантассева па̄тара̄савела̄ джа̄та̄. со сет̣т̣хим̣ а̄мантетва̄, ‘‘маха̄сет̣т̣хи, идхева па̄тара̄сам̣ бхун̃джисса̄ма̄’’ти. джа̄на̄ми, дева, саджджито девасса̄ха̄роти. со сол̣асахи гандходакагхат̣ехи нхатва̄ ратанамайе сет̣т̣хисса нисӣданаман̣д̣апе пан̃н̃атте тассева нисӣданапаллан̇ке нисӣди. атхасса хаттхадхованӯдакам̣ датва̄ сатасахассаггханика̄йа суван̣н̣апа̄тийа̄ килиннапа̄йа̄сам̣ вад̣д̣хетва̄ пурато т̣хапайим̣су. ра̄джа̄ ‘‘бходжана’’нти сан̃н̃а̄йа бхун̃джитум̣ а̄рабхи. сет̣т̣хи ‘‘найидам̣, дева, бходжанам̣, килиннапа̄йа̄со есо’’ти ан̃н̃исса̄ суван̣н̣апа̄тийа̄ бходжанам̣ вад̣д̣хетва̄ пуримапа̄тийам̣ т̣хапайим̣су. тато ут̣т̣хитаутуна̄ кира там̣ бхун̃джитум̣ сукхам̣ хоти. ра̄джа̄ мадхурабходжанам̣ бхун̃джанто пама̄н̣ам̣ на ан̃н̃а̄си. атха нам̣ сет̣т̣хи вандитва̄ ан̃джалим̣ паггайха ‘‘алам̣, дева, еттакамева хоту, ито уттарим̣ джира̄петум̣ на сакка̄’’ти а̄ха. атха нам̣ ра̄джа̄ а̄ха – ‘‘ким̣, гахапати, гарукам̣ катва̄ катхеси аттано бхатта’’нти? дева, наттхетам̣, тумха̄кам̣ саббасса̄пи хи балака̄йасса идамева бхаттам̣ идам̣ супеййам̣. апи ча кхо ахам̣ айасасса бха̄йа̄мӣти. ким̣ ка̄ран̣а̄ти? саче девасса ка̄йа̄ласийаматтам̣ бхавеййа, ‘‘хиййо ран̃н̃а̄ сет̣т̣хисса гехе бхаттам̣ бхуттам̣, сет̣т̣хина̄ кин̃чи катам̣ бхависсатӣ’’ти вачанасса бха̄йа̄ми, дева̄ти. тена хи бхаттам̣ хара, удакам̣ а̄хара̄ти. ран̃н̃о бхаттакичча̄васа̄не саббо ра̄джапарива̄ро тадева бхаттам̣ парибхун̃джи.
ра̄джа̄ сукхакатха̄йа нисинно сет̣т̣хим̣ а̄мантетва̄, ‘‘ким̣ имасмим̣ гехе сет̣т̣хибхарийа̄ наттхӣ’’ти а̄ха? ‘‘а̄ма аттхи, дева̄’’ти. ‘‘кахам̣ са̄’’ти? ‘‘сиригаббхе нисинна̄, девасса а̄гатабха̄вам̣ на джа̄на̄тӣ’’ти. кин̃ча̄пи хи па̄това ра̄джа̄ сапарива̄ро а̄гато, са̄ панасса а̄гатабха̄вам̣ на джа̄на̄тева. тато сет̣т̣хи ‘‘ра̄джа̄ ме бхарийам̣ дат̣т̣хука̄мо’’ти тасса̄ сантикам̣ гантва̄ ‘‘ра̄джа̄ а̄гато, ким̣ тава ра̄джа̄нам̣ дат̣т̣хум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти а̄ха. са̄ нипаннака̄ва ‘‘ко еса, са̄ми, ра̄джа̄ на̄ма̄’’ти ватва̄ ‘‘ра̄джа̄ на̄ма амха̄кам̣ иссаро’’ти вутте анаттаманатам̣ паведентӣ ‘‘дуккат̣а̄ни вата но пун̃н̃акамма̄ни, йесам̣ но иссаропи аттхи. ассаддха̄йа на̄ма пун̃н̃акамма̄ни катва̄ майам̣ сампаттим̣ па̄пун̣итва̄ ан̃н̃асса иссарийат̣т̣ха̄не ниббаттамха̄. аддха̄ амхехи асаддахитва̄ да̄нам̣ диннам̣ бхависсати, тассетам̣ пхала’’нти ватва̄ ‘‘ким̣ да̄ни кароми, са̄мӣ’’ти а̄ха. та̄лаван̣т̣ам̣ а̄да̄йа а̄гантва̄ ра̄джа̄нам̣ бӣджа̄хӣти. тасса̄ та̄лаван̣т̣ам̣ а̄да̄йа а̄гантва̄ ра̄джа̄нам̣ бӣджентийа̄ ран̃н̃о вет̣ханасса гандхава̄то аккхӣни пахари, атхасса̄ аккхӣхи ассудха̄ра̄ паваттим̣су. там̣ дисва̄ ра̄джа̄ сет̣т̣хим̣ а̄ха – ‘‘маха̄сет̣т̣хи, ма̄туга̄мо на̄ма аппабуддхико, ‘ра̄джа̄ ме са̄микасса сампаттим̣ ган̣хеййа̄’ти бхайена родати ман̃н̃е, асса̄сехи нам̣ ‘на ме тава сампаттийа̄ аттхо’’’ти. на еса̄, дева, родатӣти. атха ким̣ етанти? тумха̄кам̣ вет̣ханагандхенасса̄ ассӯни паваттим̣су. айан̃хи дӣпобха̄сам̣ ва̄ аггиобха̄сам̣ ва̄ адисва̄ ман̣иа̄локенева бхун̃джати ча нисӣдати ча нипаджджати ча, дево пана дӣпа̄локена нисинно бхависсатӣти? а̄ма, сет̣т̣хӣти. тена хи, дева, аджджа пат̣т̣ха̄йа ман̣иа̄локена нисӣдатха̄ти махантам̣ типусаматтам̣ анаггхам̣ ман̣иратанам̣ ада̄си. ра̄джа̄ гехам̣ олокетва̄ ‘‘махатӣ вата джотикасса сампаттӣ’’ти ватва̄ агама̄си. айам̣ та̄ва джотикасса уппатти.
ида̄ни джат̣иласса уппатти ведитабба̄ – ба̄ра̄н̣асийан̃хи ека̄ сет̣т̣хидхӣта̄ абхирӯпа̄ ахоси, там̣ паннарасасол̣асавассуддесикака̄ле раккхан̣аттха̄йа екам̣ да̄сим̣ датва̄ саттабхӯмикасса па̄са̄дасса упариматале сиригаббхе ва̄сайим̣су. там̣ екадивасам̣ ва̄тапа̄нам̣ виваритва̄ бахи олокайама̄нам̣ а̄ка̄сена гаччханто еко виджджа̄дхаро дисва̄ уппаннасинехо ва̄тапа̄нена пависитва̄ та̄йа саддхим̣ сантхавамака̄си. са̄ тена саддхим̣ сам̣ва̄саманва̄йа на чирассева габбхам̣ пат̣илабхи. атха нам̣ са̄ да̄сӣ дисва̄, ‘‘амма, ким̣ ида’’нти ватва̄ ‘‘хоту ма̄ кассачи а̄чиккхӣ’’ти та̄йа вутта̄ бхайена тун̣хӣ ахоси. са̄пи дасама̄саччайена путтам̣ виджа̄йитва̄ навабха̄джанам̣ а̄хара̄петва̄ таттха там̣ да̄ракам̣ нипаджджа̄петва̄ там̣ бха̄джанам̣ пидахитва̄ упари пуппхада̄ма̄ни т̣хапетва̄ ‘‘имам̣ сӣсена уккхипитва̄ ган̇га̄йа виссаджджехи, ‘ким̣ ида’нти ча пут̣т̣ха̄ ‘аййа̄йа ме баликамма’нти вадеййа̄сӣ’’ти да̄сим̣ а̄н̣а̄песи. са̄ татха̄ ака̄си.
хет̣т̣ха̄ган̇га̄йампи две иттхийо нха̄йама̄на̄ там̣ бха̄джанам̣ удакена̄харийама̄нам̣ дисва̄ ека̄ ‘‘майхетам̣ бха̄джана’’нти а̄ха. ека̄ ‘‘йам̣ етасса анто, там̣ майха’’нти ватва̄ бха̄джане сампатте там̣ а̄да̄йа тхале т̣хапетва̄ виваритва̄ да̄ракам̣ дисва̄ ека̄ ‘‘мама бха̄джананти вуттата̄йа да̄рако мамева хотӣ’’ти а̄ха. ека̄ ‘‘йам̣ бха̄джанасса анто, там̣ мамева хотӯти вуттата̄йа мама да̄рако’’ти а̄ха. та̄ вивадама̄на̄ виниччхайат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ таматтхам̣ а̄рочетва̄ амаччесу виниччхитум̣ асакконтесу ран̃н̃о сантикам̣ агамам̣су. ра̄джа̄ та̄сам̣ вачанам̣ сутва̄ ‘‘твам̣ да̄ракам̣ ган̣ха, твам̣ бха̄джанам̣ ган̣ха̄’’ти а̄ха. йа̄йа пана да̄рако ладдхо, са̄ маха̄качча̄наттхерасса упат̣т̣ха̄йика̄ ахоси. тасма̄ са̄ да̄ракам̣ ‘‘имам̣ тхерасса сантике пабба̄джесса̄мӣ’’ти посеси. тасса джа̄тадивасе габбхамаласса дховитва̄ анапанӣтата̄йа кеса̄ джат̣ита̄ хутва̄ ат̣т̣хам̣су, тенасса джат̣илотвева на̄мам̣ карим̣су. тасса падаса̄ вичаран̣ака̄ле тхеро там̣ гехам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. упа̄сика̄ тхерам̣ нисӣда̄петва̄ а̄ха̄рамада̄си. тхеро да̄ракам̣ дисва̄ ‘‘ким̣ упа̄сике да̄рако ладдхо’’ти пуччхи. ‘‘а̄ма, бханте, има̄хам̣ да̄ракам̣ тумха̄кам̣ сантике пабба̄джесса̄мӣти посесим̣, пабба̄джетха на’’нти ада̄си. тхеро ‘‘са̄дхӯ’’ти а̄да̄йа там̣ гаччханто ‘‘аттхи ну кхо имасса гихисампаттим̣ анубхавитум̣ пун̃н̃акамма’’нти олокенто ‘‘маха̄пун̃н̃о сатто маха̄сампаттим̣ анубхависсати, дахаро еса та̄ва, н̃а̄н̣амписса парипа̄кам̣ на гаччхатӣ’’ти чинтетва̄ там̣ а̄да̄йа таккасила̄йам̣ екасса упат̣т̣ха̄касса гехам̣ агама̄си.
со тхерам̣ вандитва̄ т̣хито там̣ да̄ракам̣ дисва̄ ‘‘да̄рако во, бханте, ладдхо’’ти пуччхи. а̄ма, упа̄сака, паббаджиссати, дахаро та̄ва, тавева сантике хотӯти. со ‘‘са̄дху, бханте’’ти там̣ путтат̣т̣ха̄не т̣хапетва̄ пат̣иджагги. тасса пана гехе два̄даса васса̄ни бхан̣д̣акам̣ уссаннам̣ хоти. со га̄мантарам̣ гаччханто саббампи там̣ бхан̣д̣ам̣ а̄пан̣ам̣ харитва̄ да̄ракам̣ а̄пан̣е нисӣда̄петва̄ тасса тасса бхан̣д̣акасса мӯлам̣ а̄чиккхитва̄ ‘‘идан̃ча идан̃ча еттакам̣ на̄ма дханам̣ гахетва̄ дадеййа̄сӣ’’ти ватва̄ пакка̄ми. там̣дивасам̣ нагарапаригга̄хика̄ девата̄ антамасо маричаджӣракаматтена̄пи аттхике тассева а̄пан̣а̄бхимукхе карим̣су. со два̄даса васса̄ни уссаннам̣ бхан̣д̣акам̣ екадивасенева виккин̣и. кут̣умбико а̄гантва̄ а̄пан̣е кин̃чи адисва̄ ‘‘саббам̣ те, та̄та, бхан̣д̣акам̣ на̄сита’’нти а̄ха. на на̄семи, саббам̣ тумхехи вуттанайенева виккин̣им̣, идам̣ асукасса мӯлам̣, идам̣ асукасса̄ти. кут̣умбико пасӣдитва̄ ‘‘анаггхо пурисо, йаттха каттхачи джӣвитум̣ саматтхо’’ти аттано гехе вайаппаттам̣ дхӣтарам̣ тасса датва̄ ‘‘гехамасса каротха̄’’ти пурисе а̄н̣а̄петва̄ нит̣т̣хите гехе ‘‘гаччхатха, тумхе аттано гехе васатха̄’’ти а̄ха.
атхасса гехапависанака̄ле екена па̄дена умма̄ре аккантаматте гехасса паччхимабха̄ге бхӯмим̣ бхиндитва̄ асӣтихаттхо суван̣н̣апаббато ут̣т̣хахи. ра̄джа̄ ‘‘джат̣илакума̄расса кира гехе бхӯмим̣ бхиндитва̄ суван̣н̣апаббато ут̣т̣хито’’ти сутва̄ва тасса сет̣т̣хиччхаттам̣ песеси. со джат̣иласет̣т̣хи на̄ма ахоси. тасса тайо путта̄ ахесум̣. со тесам̣ вайаппаттака̄ле паббаджджа̄йа читтам̣ уппа̄детва̄ ‘‘саче амхехи сама̄набхогам̣ сет̣т̣хикулам̣ бхависсати, паббаджитум̣ дассанти. но че, на дассанти. аттхи ну кхо джамбудӣпе амхехи сама̄набхогам̣ кула’’нти вӣмам̣санаттха̄йа суван̣н̣амайам̣ ит̣т̣хакам̣ суван̣н̣амайам̣ патодалат̣т̣хим̣ суван̣н̣амайам̣ па̄дукан̃ча ка̄ра̄петва̄ пуриса̄нам̣ хаттхе датва̄ ‘‘гаччхатха, има̄ни а̄да̄йа кин̃чидева олокайама̄на̄ вийа джамбудӣпатале вичаритва̄ амхехи сама̄набхогасса сет̣т̣хикуласса аттхибха̄вам̣ ва̄ наттхибха̄вам̣ ва̄ н̃атва̄ а̄гаччхатха̄’’ти пахин̣и.
те ча̄рикам̣ чаранта̄ бхаддийанагарам̣ па̄пун̣им̣су. атха не мен̣д̣акасет̣т̣хи дисва̄, ‘‘та̄та̄, ким̣ каронта̄ вичаратха̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘екам̣ олокента̄ вичара̄ма̄’’ти вутте ‘‘имесам̣ има̄ни гахетва̄ кин̃чидева олокетум̣ вичаран̣акиччам̣ наттхи, рат̣т̣хам̣ паригган̣хама̄на̄ вичарантӣ’’ти н̃атва̄, ‘‘та̄та̄, амха̄кам̣ паччхимагехам̣ пависитва̄ олокетха̄’’ти а̄ха. те таттха ат̣т̣хакарӣсаматте т̣ха̄не хаттхиассаусабхаппама̄н̣е пит̣т̣хийа̄ пит̣т̣хим̣ а̄хачча патхавим̣ бхиндитва̄ ут̣т̣хите хет̣т̣ха̄ вуттаппака̄ре суван̣н̣амен̣д̣аке дисва̄ тесам̣ антарантара̄ вичаритва̄ никкхамим̣су. атха не сет̣т̣хи, ‘‘та̄та̄, йам̣ олокента̄ вичаратха, дит̣т̣хо во со’’ти пуччхитва̄ ‘‘пасса̄ма, са̄мӣ’’ти вутте ‘‘тена хи гаччхатха̄’’ти уййоджеси. те татова гантва̄ аттано сет̣т̣хина̄ ‘‘ким̣, та̄та̄, дит̣т̣хам̣ во амха̄кам̣ сама̄набхогам̣ сет̣т̣хикула’’нти вутте, ‘‘са̄ми, тумха̄кам̣ ким̣ аттхи, бхаддийанагаре мен̣д̣акасет̣т̣хино еварӯпо на̄ма вибхаво’’ти саббам̣ там̣ паваттим̣ а̄чиккхим̣су. там̣ сутва̄ сет̣т̣хи аттамано хутва̄ ‘‘екам̣ та̄ва сет̣т̣хикулам̣ ладдхам̣, апарампи ну кхо аттхӣ’’ти сатасахассаггханикам̣ камбалам̣ датва̄ ‘‘гаччхатха, та̄та̄, ан̃н̃ампи. сет̣т̣хикулам̣ вичинатха̄’’ти пахин̣и.
те ра̄джагахам̣ гантва̄ джотикасет̣т̣хисса гехато авидӯре да̄рура̄сим̣ катва̄ аггим̣ датва̄ ат̣т̣хам̣су. ‘‘ким̣ ида’’нти пут̣т̣хака̄ле ча ‘‘екам̣ но махаггхакамбалам̣ виккин̣анта̄нам̣ кайико наттхи, гахетва̄ вичаранта̄пи чора̄нам̣ бха̄йа̄ма, тена там̣ джха̄петва̄ гамисса̄ма̄’’ти вадим̣су. атха не джотикасет̣т̣хи дисва̄ ‘‘име ким̣ каронтӣ’’ти пуччхитва̄ таматтхам̣ сутва̄ паккоса̄петва̄ ‘‘ким̣ аггханако камбало’’ти пуччхи. ‘‘сатасахассаггханако’’ти вутте сатасахассам̣ да̄петва̄ ‘‘два̄ракот̣т̣хакам̣ саммаджджитва̄ качаварачхад̣д̣ика̄йа да̄сийа̄ детха̄’’ти тесам̣йева хаттхе пахин̣и. са̄ камбалам̣ гахетва̄ родама̄на̄ са̄микасса сантикам̣ а̄гантва̄ ‘‘ким̣ мам̣, са̄ми, апара̄дхе сати пахаритум̣ на ват̣т̣ати, касма̄ ме еварӯпам̣ тхӯлакамбалам̣ пахин̣иттха, катха̄хам̣ имам̣ нива̄сесса̄ми ва̄ па̄руписса̄ми ва̄’’ти. на̄хам̣ тава етадаттха̄йа пахин̣им̣, етам̣ пана паливет̣хетва̄ тава сайанапа̄дамӯле т̣хапетва̄ нипаджджанака̄ле гандходакена дхота̄нам̣ па̄да̄нам̣ пун̃чханаттха̄йа те пахин̣им̣, ким̣ етампи ка̄тум̣ на саккосӣти. са̄ ‘‘етам̣ пана ка̄тум̣ саккхисса̄мӣ’’ти гахетва̄ агама̄си. те ча пуриса̄ там̣ ка̄ран̣ам̣ дисва̄ аттано сет̣т̣хисса сантикам̣ гантва̄ ‘‘ким̣, та̄та̄, дит̣т̣хам̣ во сет̣т̣хикула’’нти вутте, ‘‘са̄ми, ким̣ тумха̄кам̣ аттхи, ра̄джагаханагаре джотикасет̣т̣хисса еварӯпа̄ на̄ма сампаттӣ’’ти саббам̣ гехасампаттим̣ а̄рочетва̄ там̣ паваттим̣ а̄чиккхим̣су. сет̣т̣хи тесам̣ вачанам̣ сутва̄ тут̣т̣хама̄насо ‘‘ида̄ни паббаджитум̣ лабхисса̄мӣ’’ти ран̃н̃о сантикам̣ гантва̄ ‘‘паббаджитука̄момхи, дева̄’’ти а̄ха. са̄дху, маха̄сет̣т̣хи, паббаджа̄хӣти. со гехам̣ гантва̄ путте паккоса̄петва̄ суван̣н̣адан̣д̣ам̣ ваджиракудда̄лам̣ джет̣т̣хапуттасса хаттхе т̣хапетва̄, ‘‘та̄та, паччхимагехе суван̣н̣апаббатато суван̣н̣апин̣д̣ам̣ уддхара̄хӣ’’ти а̄ха. со кудда̄лам̣ а̄да̄йа гантва̄ суван̣н̣апаббатам̣ пахари, пит̣т̣хипа̄са̄н̣е пахат̣ака̄ло вийа ахоси. тасса хаттхато кудда̄лам̣ гахетва̄ маджджхимапуттасса хаттхе датва̄ пахин̣и, тассапи суван̣н̣апаббатам̣ пахарантасса пит̣т̣хипа̄са̄н̣е пахат̣ака̄ло вийа ахоси. атха нам̣ канит̣т̣хапуттасса хаттхе датва̄ пахин̣и, тасса там̣ гахетва̄ пахарантасса кот̣т̣етва̄ ра̄сиката̄йа маттика̄йа пахат̣ака̄ло вийа ахоси. атха нам̣ сет̣т̣хи ‘‘ехи, та̄та, алам̣ еттакена̄’’ти ватва̄ итаре две джет̣т̣хабха̄тике паккоса̄петва̄ ‘‘айам̣ суван̣н̣апаббато на тумха̄кам̣ ниббатто, майхан̃ча канит̣т̣хасса ча ниббатто, имина̄ саддхим̣ екато хутва̄ парибхун̃джатха̄’’ти а̄ха. касма̄ пана со тесамева ниббаттати, касма̄ ча джат̣ило джа̄така̄ле удаке па̄титоти? аттано катакамменева.
кассапасамма̄самбуддхасса хи четийе карийама̄не еко кхӣн̣а̄саво четийат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ олокетва̄, ‘‘та̄та̄, касма̄ четийасса уттарена мукхам̣ на ут̣т̣хахатӣ’’ти пуччхи. ‘‘суван̣н̣ам̣ наппахотӣ’’ти а̄хам̣су. ахам̣ антога̄мам̣ пависитва̄ сама̄дапесса̄ми, тумхе а̄дарена каммам̣ каротха̄ти. со евам̣ ватва̄ нагарам̣ пависитва̄, ‘‘амма̄, та̄та̄, тумха̄кам̣ четийасса екасмим̣ мукхе суван̣н̣ам̣ наппахоти, суван̣н̣ам̣ джа̄на̄тха̄’’ти маха̄джанам̣ сама̄дапенто суван̣н̣ака̄ракулам̣ агама̄си. суван̣н̣ака̄ропи тан̇кхан̣ейева бхарийа̄йа саддхим̣ калахам̣ каронто нисинно хоти. атха нам̣ тхеро ‘‘четийе тумхехи гахитамукхасса суван̣н̣ам̣ наппахоти, там̣ джа̄нитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти а̄ха. со бхарийа̄йа копена ‘‘тава саттха̄рам̣ удаке кхипитва̄ гаччха̄’’ти а̄ха. атха нам̣ са̄ ‘‘атиса̄хасикакаммам̣ те катам̣, мама куддхена те ахамева аккоситабба̄ ва̄ пахаритабба̄ ва̄, касма̄ атӣта̄на̄гатапаччуппаннесу буддхесу верамака̄сӣ’’ти а̄ха. суван̣н̣ака̄ро та̄вадева сам̣вегаппатто хутва̄ ‘‘кхаматха ме, бханте’’ти ватва̄ тхерасса па̄дамӯле нипаджджи. та̄та, ахам̣ тайа̄ на кин̃чи вутто, саттха̄рам̣ кхама̄пехӣти. кинти катва̄ кхама̄пеми, бхантети. суван̣н̣апуппха̄нам̣ тайо кумбхе катва̄ антодха̄тунидха̄не паккхипитва̄ аллаваттхо аллакесо хутва̄ кхама̄пехи, та̄та̄ти.
со ‘‘са̄дху, бханте’’ти ватва̄ суван̣н̣апуппха̄ни каронто тӣсу путтесу джет̣т̣хапуттам̣ паккоса̄петва̄ ‘‘ехи, та̄та, ахам̣ саттха̄рам̣ веравачанена авачам̣, тасма̄ има̄ни пуппха̄ни катва̄ дха̄тунидха̄не паккхипитва̄ кхама̄песса̄ми, твампи кхо ме саха̄йо хохӣ’’ти а̄ха. со ‘‘на твам̣ майа̄ веравачанам̣ вада̄пито, твам̣йева карохӣ’’ти ка̄тум̣ на иччхи. маджджхимапуттам̣ паккоситва̄ татхева̄ха, сопи татхева ватва̄ ка̄тум̣ на иччхи. канит̣т̣хам̣ паккоситва̄ татхева̄ха, со ‘‘питу уппаннакиччам̣ на̄ма путтасса бха̄ро’’ти ватва̄ питусаха̄йо хутва̄ пуппха̄ни ака̄си. суван̣н̣ака̄ро видаттхиппама̄н̣а̄нам̣ пуппха̄нам̣ тайо кумбхе нит̣т̣ха̄петва̄ дха̄тунидха̄не паккхипитва̄ аллаваттхо аллакесо саттха̄рам̣ кхама̄песи. ити со саттаккхаттум̣ джа̄така̄ле удаке па̄танам̣ лабхи. айам̣ панасса кот̣ийам̣ т̣хито аттабха̄во. идха̄пи тассева ниссандена удаке па̄тито. йе панасса две джет̣т̣хабха̄тика̄ путта̄ суван̣н̣апуппха̄нам̣ каран̣ака̄ле саха̄йа̄ бхавитум̣ на иччхим̣су, тесам̣ тена ка̄ран̣ена суван̣н̣апаббато на ниббатти, джат̣иласса чева канит̣т̣хапуттасса ча екато катабха̄вена ниббатти. ити со путте ануса̄ситва̄ саттху сантике паббаджитва̄ катипа̄хенева арахаттам̣ па̄пун̣и. саттха̄ апарена самайена пан̃чахи бхиккхусатехи саддхим̣ пин̣д̣а̄йа чаранто тасса путта̄нам̣ гехадва̄рам̣ агама̄си, те буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса ад̣д̣хама̄сам̣ бхиккха̄да̄нам̣ адам̣су.
бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘аджджа̄пи те, а̄вусо джат̣ила, асӣтихаттхе суван̣н̣апаббате ча путтесу ча тан̣ха̄ аттхӣ’’ти. ‘‘на ме, а̄вусо, етесу тан̣ха̄ ва̄ ма̄но ва̄ аттхӣ’’ти. те ‘‘айам̣ джат̣илаттхеро абхӯтам̣ ватва̄ ан̃н̃ам̣ бйа̄каротӣ’’ти вадим̣су. саттха̄ тесам̣ катхам̣ сутва̄ ‘‘на, бхиккхаве, мама путтасса тесу тан̣ха̄ ва̄ ма̄но ва̄ аттхӣ’’ти ватва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
416. ‘‘йодха тан̣хам̣ пахантва̄на, ана̄га̄ро париббадже;
тан̣ха̄бхавапариккхӣн̣ам̣, тамахам̣ брӯми бра̄хман̣а’’нти.
тассаттхо – йо идха локе чхадва̄рикам̣ тан̣хам̣ ва̄ ма̄нам̣ ва̄ джахитва̄ гхара̄ва̄сена анаттхико ана̄га̄ро хутва̄ париббаджати, тан̣ха̄йа чева бхавасса ча париккхӣн̣атта̄ тан̣ха̄бхавапариккхӣн̣ам̣ тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти.
десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
джат̣илаттхераваттху теттим̣сатимам̣.