26. бра̄хман̣авагго

1. паса̄дабахулабра̄хман̣аваттху

чхинда сотанти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто паса̄дабахулам̣ бра̄хман̣ам̣ а̄раббха катхеси.

со кира бра̄хман̣о бхагавато дхаммадесанам̣ сутва̄ пасанначитто аттано гехе сол̣асаматта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ниччабхаттам̣ пат̣т̣хапетва̄ бхиккхӯнам̣ а̄гатавела̄йа паттам̣ гахетва̄ ‘‘а̄гаччханту бхонто араханто, нисӣданту бхонто араханто’’ти йам̣кин̃чи ваданто арахантава̄дапат̣исам̣йуттамева вадати. тесу путхуджджана̄ ‘‘айам̣ амхесу арахантасан̃н̃ӣ’’ти чинтайим̣су, кхӣн̣а̄сава̄ ‘‘айам̣ но кхӣн̣а̄савабха̄вам̣ джа̄на̄тӣ’’ти. евам̣ те саббепи куккучча̄йанта̄ тасса гехам̣ на̄гамим̣су. со дуккхӣ думмано ‘‘кинну кхо, аййа̄, на̄гаччхантӣ’’ти виха̄рам̣ гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ таматтхам̣ а̄рочеси. саттха̄ бхиккхӯ а̄мантетва̄ ‘‘ким̣ етам̣, бхиккхаве’’ти пуччхитва̄ техи тасмим̣ аттхе а̄рочите ‘‘са̄дийатха пана тумхе, бхиккхаве, арахантава̄да’’нти а̄ха. ‘‘на са̄дийа̄ма майам̣, бханте’’ти. ‘‘евам̣ санте манусса̄нам̣ етам̣ паса̄дабхан̃н̃ам̣, ана̄патти, бхиккхаве, паса̄дабхан̃н̃е, апи ча кхо пана бра̄хман̣асса арахантесу адхиматтам̣ пемам̣, тасма̄ тумхехипи тан̣ха̄сотам̣ чхетва̄ арахаттамева паттум̣ йутта’’нти ватва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –

383. ‘‘чхинда сотам̣ параккамма, ка̄ме пануда бра̄хман̣а;

сан̇кха̄ра̄нам̣ кхайам̣ н̃атва̄, акатан̃н̃ӯси бра̄хман̣а̄’’ти.

таттха параккамма̄ти тан̣ха̄сотам̣ на̄ма на аппаматтакена ва̄йа̄мена чхиндитум̣ сакка̄, тасма̄ н̃а̄н̣асампайуттена махантена параккамена параккамитва̄ там̣ сотам̣ чхинда. убхопи ка̄ме пануда нӣхара. бра̄хман̣а̄ти кхӣн̣а̄сава̄нам̣ а̄лапанаметам̣. сан̇кха̄ра̄нанти пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ кхайам̣ джа̄нитва̄. акатан̃н̃ӯти евам̣ санте твам̣ суван̣н̣а̄дӣсу кеначи акатасса нибба̄насса джа̄нанато акатан̃н̃ӯ на̄ма хосӣти.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

паса̄дабахулабра̄хман̣аваттху пат̣хамам̣.

2. самбахулабхиккхуваттху

йада̄ двайесӯти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто самбахуле бхиккхӯ а̄раббха катхеси.

екадивасан̃хи тим̣саматта̄ диса̄ва̄сика̄ бхиккхӯ а̄гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ нисӣдим̣су. са̄рипуттаттхеро тесам̣ арахаттасса упаниссайам̣ дисва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ т̣хитакова имам̣ пан̃хам̣ пуччхи – ‘‘бханте, две дхамма̄ти вуччанти, катаме ну кхо две дхамма̄’’ти? атха нам̣ саттха̄ ‘‘две дхамма̄ти кхо, са̄рипутта, саматхавипассана̄ вуччантӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

384. ‘‘йада̄ двайесу дхаммесу, па̄рагӯ хоти бра̄хман̣о;

атхасса саббе сам̣йога̄, аттхам̣ гаччханти джа̄нато’’ти.

таттха йада̄ти йасмим̣ ка̄ле двидха̄ т̣хитесу саматхавипассана̄дхаммесу абхин̃н̃а̄па̄рага̄дивасена айам̣ кхӣн̣а̄саво па̄рагӯ хоти, атхасса ват̣т̣асмим̣ сам̣йоджанасаматтха̄ саббе ка̄майога̄дайо сам̣йога̄ евам̣ джа̄нантасса аттхам̣ париккхайам̣ гаччхантӣти аттхо.

десана̄васа̄не саббепи те бхиккхӯ арахатте патит̣т̣хахим̣сӯти.

самбахулабхиккхуваттху дутийам̣.

3. ма̄раваттху

йасса па̄ранти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ма̄рам̣ а̄раббха катхеси.

со кирекасмим̣ дивасе ан̃н̃атаро пурисо вийа хутва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ пуччхи – ‘‘бханте, па̄рам̣ па̄ранти вуччати, кинну кхо етам̣ па̄рам̣ на̄ма̄’’ти. саттха̄ ‘‘ма̄ро айа’’нти видитва̄, ‘‘па̄пима, ким̣ тава па̄рена, тан̃хи вӣтара̄гехи паттабба’’нти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

385. ‘‘йасса па̄рам̣ апа̄рам̣ ва̄, па̄ра̄па̄рам̣ на виджджати;

вӣтаддарам̣ висам̣йуттам̣, тамахам̣ брӯми бра̄хман̣а’’нти.

таттха па̄ранти аджджхаттика̄ни чха а̄йатана̄ни. апа̄ранти ба̄хира̄ни чха а̄йатана̄ни. па̄ра̄па̄ранти тадубхайам̣. на виджджатӣти йасса саббампетам̣ ‘‘аха’’нти ва̄ ‘‘мама’’нти ва̄ гахан̣а̄бха̄вена наттхи, там̣ килесадаратха̄нам̣ вигамена вӣтаддарам̣ саббакилесехи висам̣йуттам̣ ахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

ма̄раваттху татийам̣.

4. ан̃н̃атарабра̄хман̣аваттху

джха̄йинти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ бра̄хман̣ам̣ а̄раббха катхеси.

со кира чинтеси – ‘‘саттха̄ аттано са̄ваке, ‘бра̄хман̣а̄’ти вадати, ахан̃чамхи джа̄тиготтена бра̄хман̣о, мампи ну кхо евам̣ ваттум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. со саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ таматтхам̣ пуччхи. саттха̄ ‘‘на̄хам̣ джа̄тиготтаматтена бра̄хман̣ам̣ вада̄ми, уттаматтхам̣ арахаттам̣ ануппаттамева паневам̣ вада̄мӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

386. ‘‘джха̄йим̣ вираджама̄сӣнам̣, катакиччамана̄савам̣;

уттаматтхамануппаттам̣, тамахам̣ брӯми бра̄хман̣а’’нти.

таттха джха̄йинти дувидхена джха̄нена джха̄йантам̣ ка̄мараджена вираджам̣ ване екакама̄сӣнам̣ чатӯхи маггехи сол̣асаннам̣ кичча̄нам̣ кататта̄ катакиччам̣ а̄сава̄нам̣ абха̄вена ана̄савам̣ уттаматтхам̣ арахаттам̣ ануппаттам̣ ахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

десана̄васа̄не со бра̄хман̣о сота̄паттипхале патит̣т̣хахи, сампатта̄нампи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.

ан̃н̃атарабра̄хман̣аваттху чатуттхам̣.

5. а̄нандаттхераваттху

дива̄ тапатӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ мига̄рама̄тупа̄са̄де вихаранто а̄нандаттхерам̣ а̄раббха катхеси.

пасенади косало кира маха̄пава̄ран̣а̄йа сабба̄бхаран̣апат̣иман̣д̣ито гандхама̄ла̄дӣни а̄да̄йа виха̄рам̣ агама̄си. тасмим̣ кхан̣е ка̄л̣уда̄йиттхеро джха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ парисапарийанте нисинно хоти, на̄мамева панассетам̣, сарӣрам̣ суван̣н̣аван̣н̣ам̣. тасмим̣ пана кхан̣е чандо уггаччхати, сӯрийо аттхамети. а̄нандаттхеро аттхаментасса ча сӯрийасса уггаччхантасса ча чандасса обха̄сам̣ олокенто ран̃н̃о сарӣробха̄сам̣ тхерасса сарӣробха̄сам̣ татха̄гатасса ча сарӣробха̄сам̣ олокеси. таттха саббобха̄се атиккамитва̄ саттха̄ва вирочати. тхеро саттха̄рам̣ вандитва̄, ‘‘бханте, аджджа мама име обха̄се олокентасса тумха̄камева обха̄со руччати. тумха̄кан̃хи сарӣрам̣ саббобха̄се атиккамитва̄ вирочатӣ’’ти а̄ха. атха нам̣ саттха̄, ‘‘а̄нанда, сӯрийо на̄ма дива̄ вирочати, чандо раттим̣, ра̄джа̄ алан̇катака̄лейева, кхӣн̣а̄саве ган̣асан̇ган̣икам̣ паха̄йа антосама̄паттийам̣йева вирочати, буддха̄ пана раттимпи дива̄пи пан̃чавидхена теджена вирочантӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

387. ‘‘дива̄ тапати а̄диччо, раттима̄бха̄ти чандима̄;

саннаддхо кхаттийо тапати, джха̄йӣ тапати бра̄хман̣о;

атха саббамахораттим̣, буддхо тапати теджаса̄’’ти.

таттха дива̄ тапатӣти дива̄ вирочати, раттим̣ панасса гатамаггопи на пан̃н̃а̄йати. чандима̄ти чандопи аббха̄дӣхи вимутто раттимева вирочати, но дива̄. саннаддхоти суван̣н̣аман̣ивичиттехи сабба̄бхаран̣ехи пат̣иман̣д̣ито чатуран̇гинийа̄ сена̄йа париккхиттова ра̄джа̄ вирочати, на ан̃н̃а̄такавесена т̣хито. джха̄йӣти кхӣн̣а̄саво пана ган̣ам̣ винодетва̄ джха̄йантова вирочати. теджаса̄ти самма̄самбуддхо пана сӣлатеджена дуссӣлйатеджам̣, гун̣атеджена ниггун̣атеджам̣, пан̃н̃а̄теджена дуппан̃н̃атеджам̣, пун̃н̃атеджена апун̃н̃атеджам̣, дхамматеджена адхамматеджам̣ парийа̄дийитва̄ имина̄ пан̃чавидхена теджаса̄ ниччака̄ламева вирочатӣти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

а̄нандаттхераваттху пан̃чамам̣.

6. ан̃н̃атарабра̄хман̣апаббаджитаваттху

ба̄хитапа̄поти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ бра̄хман̣апаббаджитам̣ а̄раббха катхеси.

еко кира бра̄хман̣о ба̄хиракапаббаджджа̄йа паббаджитва̄ ‘‘саман̣о готамо аттано са̄ваке ‘паббаджита̄’ти вадати, ахан̃чамхи паббаджито, мампи кхо евам̣ ваттум̣ ват̣т̣атӣ’’ти чинтетва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ пуччхи. саттха̄ ‘‘на̄хам̣ еттакена ‘паббаджито’ти вада̄ми, килесамала̄нам̣ пана пабба̄джитатта̄ паббаджито на̄ма хотӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

388. ‘‘ба̄хитапа̄поти бра̄хман̣о, самачарийа̄ саман̣оти вуччати;

пабба̄джайаматтано малам̣, тасма̄ паббаджитоти вуччатӣ’’ти.

таттха самачарийа̄ти сабба̄кусала̄ни саметва̄ чаран̣ена. тасма̄ти йасма̄ ба̄хитапа̄пата̄йа бра̄хман̣о, акусала̄ни саметва̄ чаран̣ена саман̣оти вуччати, тасма̄ йо аттано ра̄га̄дималам̣ пабба̄джайанто виноденто чарати, сопи тена пабба̄джанена паббаджитоти вуччатӣти аттхо.

десана̄васа̄не со бра̄хман̣апаббаджито сота̄паттипхале патит̣т̣хахи, сампатта̄нампи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.

ан̃н̃атарабра̄хман̣апаббаджитаваттху чхат̣т̣хам̣.

7. са̄рипуттаттхераваттху

на бра̄хман̣асса̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто са̄рипуттаттхерам̣ а̄раббха катхеси.

екасмим̣ кира т̣ха̄не самбахула̄ манусса̄ ‘‘ахо амха̄кам̣, аййо, кхантибалена саманна̄гато, ан̃н̃есу аккосантесу ва̄ пахарантесу ва̄ копаматтампи наттхӣ’’ти тхерасса гун̣е катхайим̣су. атхеко миччха̄дит̣т̣хико бра̄хман̣о ‘‘ко еса на куджджхатӣ’’ти пуччхи. ‘‘амха̄кам̣ тхеро’’ти. ‘‘нам̣ куджджха̄пенто на бхависсатӣ’’ти? ‘‘наттхетам̣, бра̄хман̣а̄’’ти. ‘‘тена хи ахам̣ нам̣ куджджха̄песса̄мӣ’’ти? ‘‘саче саккоси, куджджха̄пехӣ’’ти. со ‘‘хоту, джа̄нисса̄мисса каттабба’’нти тхерам̣ бхиккха̄йа павит̣т̣хам̣ дисва̄ паччха̄бха̄гена гантва̄ пит̣т̣химаджджхе махантам̣ па̄н̣иппаха̄рамада̄си. тхеро ‘‘ким̣ на̄мета’’нти анолокетва̄ва гато. бра̄хман̣асса сакаласарӣре д̣а̄хо уппаджджи. со ‘‘ахо гун̣асампанно, аййо’’ти тхерасса па̄дамӯле нипаджджитва̄ ‘‘кхаматха ме, бханте’’ти ватва̄ ‘‘ким̣ ета’’нти ча вутте ‘‘ахам̣ вӣмам̣санаттха̄йа тумхе пахари’’нти а̄ха. ‘‘хоту кхама̄ми те’’ти. ‘‘саче ме, бханте, кхаматха, мама гехейева нисӣдитва̄ бхиккхам̣ ган̣хатха̄’’ти тхерасса паттам̣ ган̣хи, тхеропи паттам̣ ада̄си. бра̄хман̣о тхерам̣ гехам̣ нетва̄ паривиси.

манусса̄ куджджхитва̄ ‘‘имина̄ амха̄кам̣ нирапара̄дхо аййо пахат̣о, дан̣д̣енаписса моккхо наттхи, еттхева нам̣ ма̄ресса̄ма̄’’ти лед̣д̣удан̣д̣а̄дихаттха̄ бра̄хман̣асса гехадва̄ре ат̣т̣хам̣су. тхеро ут̣т̣ха̄йа гаччханто бра̄хман̣асса хаттхе паттам̣ ада̄си. манусса̄ там̣ тхерена саддхим̣ гаччхантам̣ дисва̄, ‘‘бханте, тумха̄кам̣ паттам̣ гахетва̄ бра̄хман̣ам̣ ниваттетха̄’’ти а̄хам̣су. ким̣ етам̣ упа̄сака̄ти? бра̄хман̣ена тумхе пахат̣а̄, майамасса каттаббам̣ джа̄нисса̄ма̄ти. ким̣ пана тумхе имина̄ пахат̣а̄, уда̄ху аханти? тумхе, бхантети. ‘‘мам̣ еса пахаритва̄ кхама̄песи, гаччхатха тумхе’’ти мануссе уййоджетва̄ бра̄хман̣ам̣ ниватта̄петва̄ тхеро виха̄рамева гато. бхиккхӯ уджджха̄йим̣су ‘‘ким̣ на̄метам̣ са̄рипуттаттхеро йена бра̄хман̣ена пахат̣о, тассева гехе нисӣдитва̄ бхиккхам̣ гахетва̄ а̄гато. тхерасса пахат̣ака̄лато пат̣т̣ха̄йа ида̄ни со касса ладжджиссати, авасесе потхенто вичариссатӣ’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте, ‘‘бхиккхаве, бра̄хман̣о бра̄хман̣ам̣ пахаранто на̄ма наттхи, гихибра̄хман̣ена пана саман̣абра̄хман̣о пахат̣о бхависсати, кодхо на̄меса ана̄га̄мимаггена самуггха̄там̣ гаччхатӣ’’ти ватва̄ дхаммам̣ десенто има̄ га̄тха̄ абха̄си –

389. ‘‘на бра̄хман̣асса пахареййа, на̄сса мун̃четха бра̄хман̣о;

дхӣ бра̄хман̣асса ханта̄рам̣, тато дхӣ йасса мун̃чати.

390. ‘‘на бра̄хман̣ассетадакин̃чи сеййо, йада̄ ниседхо манасо пийехи;

йато йато хим̣самано ниваттати, тато тато самматимева дуккха’’нти.

таттха пахареййа̄ти ‘‘кхӣн̣а̄савабра̄хман̣охамасмӣ’’ти джа̄нанто кхӣн̣а̄савасса ва̄ ан̃н̃атарасса ва̄ джа̄тибра̄хман̣асса на пахареййа. на̄сса мун̃четха̄ти сопи пахат̣о кхӣн̣а̄савабра̄хман̣о асса пахаритва̄ т̣хитасса верам̣ на мун̃четха, тасмим̣ копам̣ на кареййа̄ти аттхо. дхӣ бра̄хман̣асса̄ти кхӣн̣а̄савабра̄хман̣асса ханта̄рам̣ гараха̄ми. тато дхӣти йо пана там̣ пахарантам̣ пат̣ипахаранто тасса упари верам̣ мун̃чати, там̣ татопи гараха̄мийева.

етадакин̃чи сеййоти йам̣ кхӣн̣а̄савасса аккосантам̣ ва̄ апаччаккосанам̣, пахарантам̣ ва̄ аппат̣ипахаран̣ам̣, етам̣ тасса кхӣн̣а̄савабра̄хман̣асса на кин̃чи сеййо, аппаматтакам̣ сеййо на хоти, адхиматтамева сеййоти аттхо. йада̄ ниседхо манасо пийехӣти кодханасса хи кодхуппа̄дова манасо пийо на̄ма. кодхо хи панеса ма̄та̄питӯсупи буддха̄дӣсупи апараджджхати. тасма̄ йо асса техи манасо ниседхо кодхавасена уппаджджама̄насса читтасса ниггахо, етам̣ на кин̃чи сеййоти аттхо. хим̣саманоти кодхамано. со тасса йато йато ваттхуто ана̄га̄мимаггена самуггха̄там̣ гаччханто ниваттати. тато татоти тато тато ваттхуто сакалампи ват̣т̣адуккхам̣ ниваттатийева̄ти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

са̄рипуттаттхераваттху саттамам̣.

8. маха̄паджа̄патиготамӣваттху

йасса ка̄йена ва̄ча̄йа̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто маха̄паджа̄патим̣ готамим̣ а̄раббха катхеси.

бхагавата̄ хи ануппанне ваттхусмим̣ пан̃н̃атте ат̣т̣ха гарудхамме ман̣д̣анакаджа̄тийо пурисо сурабхипуппхада̄мам̣ вийа сираса̄ сампат̣иччхитва̄ сапарива̄ра̄ маха̄паджа̄пати готамӣ упасампадам̣ лабхи, ан̃н̃о тасса̄ упаджджха̄йо ва̄ а̄чарийо ва̄ наттхи. евам̣ ладдхӯпасампадам̣ тхерим̣ а̄раббха апарена самайена катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘маха̄паджа̄патийа̄ готамийа̄ а̄чарийупаджджха̄йа̄ на пан̃н̃а̄йанти, сахаттхенева ка̄са̄йа̄ни ган̣хӣ’’ти. еван̃ча пана ватва̄ бхиккхунийо куккучча̄йантийо та̄йа саддхим̣ нева упосатхам̣ на пава̄ран̣ам̣ каронти, та̄ гантва̄ татха̄гатассапи таматтхам̣ а̄рочесум̣. саттха̄ та̄сам̣ катхам̣ сутва̄ ‘‘майа̄ маха̄паджа̄патийа̄ готамийа̄ ат̣т̣ха гарудхамма̄ динна̄, ахамевасса̄чарийо, ахамева упаджджха̄йо. ка̄йадуччарита̄дивирахитесу кхӣн̣а̄савесу куккуччам̣ на̄ма на ка̄табба’’нти ватва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –

391. ‘‘йасса ка̄йена ва̄ча̄йа, манаса̄ наттхи дуккат̣ам̣;

сам̣вутам̣ тӣхи т̣ха̄нехи, тамахам̣ брӯми бра̄хман̣а’’нти.

таттха дуккат̣анти са̄ваджджам̣ дуккхудрайам̣ апа̄йасам̣ваттаникам̣ каммам̣. тӣхи т̣ха̄нехӣти етехи ка̄йа̄дӣхи тӣхи ка̄ран̣ехи ка̄йадуччарита̄дипавесанива̄ран̣аттха̄йа два̄рам̣ пихитам̣, там̣ ахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

маха̄паджа̄патиготамӣваттху ат̣т̣хамам̣.

9. са̄рипуттаттхераваттху

йамха̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто са̄рипуттаттхерам̣ а̄раббха катхеси.

со кира̄йасма̄ ассаджиттхерасса сантике дхаммам̣ сутва̄ сота̄паттипхалам̣ паттака̄лато пат̣т̣ха̄йа ‘‘йассам̣ диса̄йам̣ тхеро васатӣ’’ти сун̣а̄ти, тато ан̃джалим̣ паггайха татова сӣсам̣ катва̄ нипаджджати. бхиккхӯ ‘‘миччха̄дит̣т̣хико са̄рипутто, аджджа̄пи диса̄ намассама̄но вичаратӣ’’ти таматтхам̣ татха̄гатасса а̄рочесум̣. саттха̄ тхерам̣ паккоса̄петва̄ ‘‘саччам̣ кира твам̣, са̄рипутта, диса̄ намассанто вичарасӣ’’ти пуччхитва̄, ‘‘бханте, мама диса̄ намассанабха̄вам̣ ва̄ анамассанабха̄вам̣ ва̄ тумхева джа̄на̄тха̄’’ти вутте ‘‘на, бхиккхаве, са̄рипутто диса̄ намассати, ассаджиттхерасса пана сантика̄ дхаммам̣ сутва̄ сота̄паттипхалам̣ паттата̄йа аттано а̄чарийам̣ намассати. йан̃хи а̄чарийам̣ нисса̄йа бхиккху дхаммам̣ виджа̄на̄ти, тена со бра̄хман̣ена агги вийа саккаччам̣ намасситаббойева̄’’ти ватва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –

392. ‘‘йамха̄ дхаммам̣ виджа̄неййа, самма̄самбуддхадеситам̣;

саккаччам̣ там̣ намассеййа, аггихуттам̣ва бра̄хман̣о’’ти.

таттха аггихуттам̣ва̄ти йатха̄ бра̄хман̣о аггихуттам̣ самма̄ паричаран̣ена чева ан̃джаликамма̄дӣхи ча саккаччам̣ намассати, евам̣ йамха̄ а̄чарийа̄ татха̄гатапаведитам̣ дхаммам̣ виджа̄неййа, там̣ саккаччам̣ намассеййа̄ти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

са̄рипуттаттхераваттху навамам̣.

10. джат̣илабра̄хман̣аваттху

на джат̣а̄хӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ джат̣илабра̄хман̣ам̣ а̄раббха катхеси.

со кира ‘‘ахам̣ ма̄тито ча питито ча суджа̄то бра̄хман̣акуле ниббатто. саче саман̣о готамо аттано са̄ваке бра̄хман̣а̄ти вадати, мампи ну кхо татха̄ ваттум̣ ват̣т̣атӣ’’ти саттху сантикам̣ гантва̄ таматтхам̣ пуччхи. атха нам̣ саттха̄ ‘‘на̄хам̣, бра̄хман̣а, джат̣а̄маттена, на джа̄тиготтаматтена бра̄хман̣ам̣ вада̄ми, пат̣ивиддхасаччамева пана̄хам̣ бра̄хман̣оти вада̄мӣ’’ти ватва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –

393. ‘‘на джат̣а̄хи на готтена, на джачча̄ хоти бра̄хман̣о;

йамхи саччан̃ча дхаммо ча, со сучӣ со ча бра̄хман̣о’’ти.

таттха саччанти йасмим̣ пуггале чатта̄ри сачча̄ни сол̣асаха̄ка̄рехи пат̣ивиджджхитва̄ т̣хитам̣ саччан̃а̄н̣ан̃чева нававидхо ча локуттарадхаммо аттхи, со сучи, со бра̄хман̣о ча̄ти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

джат̣илабра̄хман̣аваттху дасамам̣.

11. кухакабра̄хман̣аваттху

ким̣ тети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣ вихаранто екам̣ ваггуливатам̣ кухакабра̄хман̣ам̣ а̄раббха катхеси.

со кира веса̄линагарадва̄ре екам̣ какудхаруккхам̣ а̄руйха двӣхи па̄дехи руккхаса̄кхам̣ ган̣хитва̄ адхосиро оламбанто ‘‘капила̄нам̣ ме сатам̣ детха, каха̄пан̣е детха, парича̄рикам̣ детха, но че дассатха, ито патитва̄ маранто нагарам̣ анагарам̣ карисса̄мӣ’’ти вадати. татха̄гатасса бхиккхусан̇гхапаривутасса нагарам̣ пависанака̄ле бхиккхӯ там̣ бра̄хман̣ам̣ дисва̄ никкхаманака̄лепи нам̣ татхева оламбантам̣ пассим̣су. на̄гара̄пи ‘‘айам̣ па̄това пат̣т̣ха̄йа евам̣ оламбанто патитва̄ маранто нагарам̣ анагарам̣ кареййа̄’’ти чинтетва̄ нагаравина̄сабхӣта̄ ‘‘йам̣ со йа̄чати, саббам̣ дема̄’’ти пат̣иссун̣итва̄ адам̣су. со отаритва̄ саббам̣ гахетва̄ агама̄си. бхиккхӯ виха̄рӯпача̄ре там̣ га̄вим̣ вийа виравитва̄ гаччхантам̣ дисва̄ сан̃джа̄нитва̄ ‘‘ладдхам̣ те, бра̄хман̣а, йатха̄паттхита’’нти пуччхитва̄ ‘‘а̄ма, ладдхам̣ ме’’ти сутва̄ антовиха̄рам̣ гантва̄ татха̄гатасса таматтхам̣ а̄рочесум̣. саттха̄ ‘‘на, бхиккхаве, ида̄нева со кухакачоро, пуббепи кухакачоройева ахоси. ида̄ни панеса ба̄ладжанам̣ ван̃чети, тада̄ пана пан̣д̣ите ван̃четум̣ на̄саккхӣ’’ти ватва̄ техи йа̄чито атӣтама̄хари.

атӣте екам̣ ка̄сикага̄мам̣ нисса̄йа еко кухаката̄пасо ва̄сам̣ каппеси. там̣ екам̣ кулам̣ пат̣иджагги. дива̄ уппаннакха̄данӣйабходжанӣйато аттано путта̄нам̣ вийа тассапи екам̣ кот̣т̣ха̄сам̣ дети, са̄йам̣ уппаннакот̣т̣ха̄сам̣ т̣хапетва̄ дутийадивасе дети. атхекадивасам̣ са̄йам̣ годхамам̣сам̣ лабхитва̄ са̄дхукам̣ пачитва̄ тато кот̣т̣ха̄сам̣ т̣хапетва̄ дутийадивасе тасса адам̣су. та̄пасо мам̣сам̣ кха̄дитва̄ва расатан̣ха̄йа баддхо ‘‘ким̣ мам̣сам̣ на̄мета’’нти пуччхитва̄ ‘‘годхамам̣са’’нти сутва̄ бхиккха̄йа чаритва̄ саппидадхикат̣укабхан̣д̣а̄дӣни гахетва̄ пан̣н̣аса̄лам̣ гантва̄ екамантам̣ т̣хапеси. пан̣н̣аса̄ла̄йа пана авидӯре екасмим̣ ваммике годхара̄джа̄ вихарати. со ка̄лена ка̄лам̣ та̄пасам̣ вандитум̣ а̄гаччхати. там̣дивасам̣ панеса ‘‘там̣ вадхисса̄мӣ’’ти дан̣д̣ам̣ пат̣иччха̄детва̄ тасса ваммикасса авидӯре т̣ха̄не нидда̄йанто вийа нисӣди. годхара̄джа̄ ваммикато никкхамитва̄ тасса сантикам̣ а̄гаччхантова а̄ка̄рам̣ саллаккхетва̄ ‘‘на ме аджджа а̄чарийасса а̄ка̄ро руччатӣ’’ти татова ниватти. та̄пасо тасса ниваттанабха̄вам̣ н̃атва̄ тасса ма̄ран̣аттха̄йа дан̣д̣ам̣ кхипи, дан̣д̣о вираджджхитва̄ гато. годхара̄джа̄пи дхаммикам̣ пависитва̄ тато сӣсам̣ нӣхаритва̄ а̄гатамаггам̣ олокенто та̄пасам̣ а̄ха –

‘‘саман̣ам̣ там̣ ман̃н̃ама̄но, упагаччхимасан̃н̃атам̣;

со мам̣ дан̣д̣ена па̄ха̄си, йатха̄ асаман̣о татха̄.

‘‘ким̣ те джат̣а̄хи думмедха, ким̣ те аджинаса̄т̣ийа̄;

аббхантарам̣ те гаханам̣, ба̄хирам̣ паримаджджасӣ’’ти. (джа̄. 1.4.97-98);

атха нам̣ та̄пасо аттано сантакена палобхетум̣ евама̄ха –

‘‘ехи годха ниваттассу, бхун̃джа са̄лӣнамоданам̣;

телам̣ лон̣ан̃ча ме аттхи, пахӯтам̣ майха пиппхалӣ’’ти. (джа̄. 1.4.99);

там̣ сутва̄ годхара̄джа̄ ‘‘йатха̄ йатха̄ твам̣ катхеси, татха̄ татха̄ ме пала̄йитука̄мата̄ва хотӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘еса бхиййо павеккха̄ми, ваммикам̣ сатапорисам̣;

телам̣ лон̣ан̃ча киттеси, ахитам̣ майха пиппхалӣ’’ти. (джа̄. 1.4.100);

еван̃ча пана ватва̄ ‘‘ахам̣ еттакам̣ ка̄лам̣ тайи саман̣асан̃н̃ам̣ ака̄сим̣, ида̄ни пана те мам̣ пахаритука̄мата̄йа дан̣д̣о кхитто, тасса кхиттака̄лейева асаман̣о джа̄то. ким̣ та̄дисасса дуппан̃н̃асса пуггаласса джат̣а̄хи, ким̣ сакхурена аджиначаммена. аббхантаран̃хи те гаханам̣, кевалам̣ ба̄хирамева паримаджджасӣ’’ти а̄ха. саттха̄ имам̣ атӣтам̣ а̄харитва̄ ‘‘тада̄ еса кухако та̄пасо ахоси, годхара̄джа̄ пана ахамева̄’’ти ватва̄ джа̄такам̣ самодха̄нетва̄ тада̄ годхапан̣д̣итена тасса ниггахитака̄ран̣ам̣ дассенто имам̣ га̄тхама̄ха –

394. ‘‘ким̣ те джат̣а̄хи думмедха, ким̣ те аджинаса̄т̣ийа̄;

аббхантарам̣ те гаханам̣, ба̄хирам̣ паримаджджасӣ’’ти. (джа̄. 1.4.98);

таттха ким̣ те джат̣а̄хӣти амбхо дуппан̃н̃а тава баддха̄хипи има̄хи джат̣а̄хи сакхура̄йа ниваттха̄йапи има̄йа аджиначаммаса̄т̣ика̄йа ча киматтхоти. аббхантаранти аббхантаран̃хи те ра̄га̄дикилесагаханам̣, кевалам̣ хаттхилан̣д̣ам̣ ассалан̣д̣ам̣ вийа мат̣т̣хам̣ ба̄хирам̣ паримаджджасӣти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

кухакабра̄хман̣аваттху ека̄дасамам̣.

12. киса̄готамӣваттху

пам̣сукӯладхаранти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ гиджджхакӯт̣е паббате вихаранто киса̄готамим̣ а̄раббха катхеси.

тада̄ кира сакко пат̣хамайа̄ма̄васа̄не девапариса̄йа саддхим̣ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ екаманте са̄ран̣ӣйадхаммакатхам̣ сун̣анто нисӣди. тасмим̣ кхан̣е киса̄готамӣ ‘‘саттха̄рам̣ пассисса̄мӣ’’ти а̄ка̄сена̄гантва̄ саккам̣ дисва̄ ниватти. со там̣ вандитва̄ ниваттантим̣ дисва̄ саттха̄рам̣ пуччхи – ‘‘ка̄ на̄меса̄, бханте, а̄гаччхама̄на̄ва тумхе дисва̄ ниваттатӣ’’ти? саттха̄ ‘‘киса̄готамӣ на̄меса̄, маха̄ра̄джа, мама дхӣта̄ пам̣сукӯликаттхерӣнам̣ агга̄’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

395. ‘‘пам̣сукӯладхарам̣ джантум̣, кисам̣ дхаманисантхатам̣;

екам̣ ванасмим̣ джха̄йантам̣, тамахам̣ брӯми бра̄хман̣а’’нти.

таттха кисанти пам̣сукӯлика̄ хи аттано анурӯпам̣ пат̣ипадам̣ пӯрента̄ аппамам̣салохита̄ чева хонти дхаманисантхатагатта̄ ча, тасма̄ евама̄ха. екам̣ ванасминти вивиттат̣т̣ха̄не екакам̣ ванасмим̣ джха̄йантам̣ тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

киса̄готамӣваттху два̄дасамам̣.

13. екабра̄хман̣аваттху

на ча̄ханти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ бра̄хман̣ам̣ а̄раббха катхеси.

со кира ‘‘саман̣о готамо аттано са̄ваке бра̄хман̣а̄ти вадати ахан̃чамхи бра̄хман̣айонийам̣ ниббатто, мампи ну кхо евам̣ ваттум̣ ват̣т̣атӣ’’ти саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ таматтхам̣ пуччхи. атха нам̣ саттха̄ ‘‘на̄хам̣, бра̄хман̣а, бра̄хман̣айонийам̣ ниббаттаматтеневам̣ вада̄ми, йо пана акин̃чано агахан̣о, тамахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

396. ‘‘на ча̄хам̣ бра̄хман̣ам̣ брӯми, йониджам̣ маттисамбхавам̣;

бхова̄ди на̄ма со хоти, саче хоти сакин̃чано;

акин̃чанам̣ ана̄да̄нам̣, тамахам̣ брӯми бра̄хман̣а’’нти.

таттха йониджанти йонийам̣ джа̄там̣. маттисамбхаванти бра̄хман̣ийа̄ ма̄ту сантаке ударасмим̣ самбхӯтам̣. бхова̄дӣти со пана а̄мантана̄дӣсу ‘‘бхо, бхо’’ти ватва̄ вичаранто бхова̄ди на̄ма хоти, саче ра̄га̄дӣхи кин̃чанехи сакин̃чано. ахам̣ пана ра̄га̄дӣхи акин̃чанам̣ чатӯхи упа̄да̄нехи ана̄да̄нам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

десана̄васа̄не со бра̄хман̣о сота̄паттипхале патит̣т̣хахи, сампатта̄нампи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.

екабра̄хман̣аваттху терасамам̣.

14. уггасенасет̣т̣хипуттаваттху

саббасам̣йоджананти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто уггасенам̣ на̄ма сет̣т̣хипуттам̣ а̄раббха катхеси. ваттху ‘‘мун̃ча пуре мун̃ча паччхато’’ти (дха. па. 348) га̄тха̄ван̣н̣ана̄йа виттха̄ритамева.

тада̄ хи саттха̄, ‘‘бханте, уггасено ‘на бха̄йа̄мӣ’ти вадати, абхӯтена ман̃н̃е ан̃н̃ам̣ бйа̄каротӣ’’ти бхиккхӯхи вутте, ‘‘бхиккхаве, мама путтасадиса̄ чхиннасам̣йоджана̄ на бха̄йантийева̄’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

397. ‘‘саббасам̣йоджанам̣ чхетва̄, йо ве на паритассати;

сан̇га̄тигам̣ висам̣йуттам̣, тамахам̣ брӯми бра̄хман̣а’’нти.

таттха саббасам̣йоджананти дасавидхасам̣йоджанам̣. на паритассатӣти тан̣ха̄йа на бха̄йати. тамаханти там̣ ахам̣ ра̄га̄дӣнам̣ сан̇га̄нам̣ атӣтатта̄ сан̇га̄тигам̣, чатуннампи йога̄нам̣ абха̄вена висам̣йуттам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

уггасенасет̣т̣хипуттаваттху чуддасамам̣.

15. двебра̄хман̣аваттху

чхетва̄ наддхинти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто две бра̄хман̣е а̄раббха катхеси.

тесу кирекасса чӯл̣арохито на̄ма гон̣о ахоси, екасса маха̄рохито на̄ма. те екадивасам̣ ‘‘тава гон̣о балава̄, мама гон̣о балава̄’’ти вивадитва̄ ‘‘ким̣ но вива̄дена, па̄джетва̄ джа̄нисса̄ма̄’’ти ачираватӣтӣре сакат̣ам̣ ва̄лука̄йа пӯретва̄ гон̣е йоджайим̣су. тасмим̣ кхан̣е бхиккхӯпи нха̄йитум̣ таттха гата̄ хонти. бра̄хман̣а̄ гон̣е па̄джесум̣. сакат̣ам̣ ниччалам̣ ат̣т̣ха̄си, наддхиваратта̄ пана чхиджджим̣су. бхиккхӯ дисва̄ виха̄рам̣ гантва̄ таматтхам̣ саттху а̄рочайим̣су. саттха̄, ‘‘бхиккхаве, ба̄хира̄ ета̄ наддхиваратта̄, йо кочи ета̄ чхиндатева, бхиккхуна̄ пана аджджхаттикам̣ кодханаддхин̃чева тан̣ха̄вараттан̃ча чхиндитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

398. ‘‘чхетва̄ наддхим̣ вараттан̃ча, санда̄нам̣ сахануккамам̣;

уккхиттапалигхам̣ буддхам̣, тамахам̣ брӯми бра̄хман̣а’’нти.

таттха наддхинти найханабха̄вена паваттам̣ кодхам̣. вараттанти бандханабха̄вена паваттам̣ тан̣хам̣. санда̄нам̣ сахануккаманти анусайа̄нуккамасахитам̣ два̄сат̣т̣хидит̣т̣хисанда̄нам̣, идам̣ саббампи чхиндитва̄ т̣хитам̣ авиджджа̄палигхасса уккхиттатта̄ уккхиттапалигхам̣, чатуннам̣ сачча̄нам̣ буддхатта̄ буддхам̣ там̣ ахам̣ бра̄хман̣ам̣ вада̄мӣти аттхо.

десана̄васа̄не пан̃часата̄ бхиккхӯ арахатте патит̣т̣хахим̣су, сампатта̄нампи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.

двебра̄хман̣аваттху паннарасамам̣.

16. аккосакабха̄радва̄джаваттху

аккосанти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто аккосакабха̄радва̄джам̣ а̄раббха катхеси.

тасса хи бха̄ту бха̄радва̄джасса дханан̃джа̄нӣ на̄ма бра̄хман̣ӣ сота̄панна̄ ахоси. са̄ кхӣпитва̄пи ка̄ситва̄пи паккхалитва̄пи ‘‘намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса̄’’ти имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси. са̄ екадивасам̣ бра̄хман̣апаривесана̄йа паваттама̄на̄йа паккхалитва̄ татхева маха̄саддена уда̄нам̣ уда̄неси. бра̄хман̣о куджджхитва̄ ‘‘евамева̄йам̣ васалӣ йаттха ва̄ таттха ва̄ паккхалитва̄ тасса мун̣д̣акасса саман̣акасса ван̣н̣ам̣ бха̄сатӣ’’ти ватва̄ ‘‘ида̄ни те, васали, гантва̄ тасса саттхуно ва̄дам̣ а̄ропесса̄мӣ’’ти а̄ха. атха нам̣ са̄ ‘‘гаччха, бра̄хман̣а, на̄хам̣ там̣ пасса̄ми, йо тасса бхагавато ва̄дам̣ а̄ропеййа, апи ча гантва̄ там̣ бхагавантам̣ пан̃хам̣ пуччхассӯ’’ти а̄ха. со саттху сантикам̣ гантва̄ авандитва̄ва екамантам̣ т̣хито пан̃хам̣ пуччханто имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘ким̣су чхетва̄ сукхам̣ сети, ким̣су чхетва̄ на сочати;

киссассу екадхаммасса, вадхам̣ рочеси готама̄’’ти. (сам̣. ни. 1.187);

атхасса пан̃хам̣ бйа̄каронто саттха̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘кодхам̣ чхетва̄ сукхам̣ сети, кодхам̣ чхетва̄ на сочати;

кодхасса висамӯласса, мадхураггасса бра̄хман̣а;

вадхам̣ арийа̄ пасам̣санти, тан̃хи чхетва̄ на сочатӣ’’ти. (сам̣. ни. 1.187);

со саттхари пасӣдитва̄ паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. атхасса канит̣т̣хо аккосакабха̄радва̄джо ‘‘бха̄та̄ кира ме паббаджито’’ти сутва̄ куддхо а̄гантва̄ саттха̄рам̣ асаббха̄хи пхаруса̄хи ва̄ча̄хи аккоси. сопи саттха̄ра̄ атитхӣнам̣ кха̄данӣйа̄дида̄наопаммена сан̃н̃атто саттхари пасанно паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. апареписса сундарикабха̄радва̄джо билин̇гакабха̄радва̄джоти две канит̣т̣хабха̄таро саттха̄рам̣ аккосанта̄ва саттха̄ра̄ винӣта̄ паббаджитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су.

атхекадивасам̣ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣, ‘‘а̄вусо, аччхарийа̄ вата буддхагун̣а̄, чатӯсу на̄ма бха̄тикесу аккосантесу саттха̄ кин̃чи аватва̄ тесам̣йева патит̣т̣ха̄ джа̄то’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте, ‘‘бхиккхаве, ахам̣ мама кхантибалена саманна̄гататта̄ дут̣т̣хесу адуссанто маха̄джанасса патит̣т̣ха̄ хомийева̄’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –