дхаммапада-ат̣т̣хакатха̄
(дутийо бха̄го)
9. па̄павагго
1. чӯл̣екаса̄т̣акабра̄хман̣аваттху
абхиттхаретха калйа̄н̣ети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто чӯл̣екаса̄т̣акабра̄хман̣ам̣ а̄раббха катхеси.
випассидасабаласса ка̄ласмин̃хи маха̄екаса̄т̣акабра̄хман̣о на̄ма ахоси, айам̣ пана етарахи са̄ваттхийам̣ чӯл̣екаса̄т̣ако на̄ма. тасса хи еко нива̄санаса̄т̣ако ахоси, бра̄хман̣ийа̄пи еко. убхиннампи екамева па̄рупанам̣, бахи гаманака̄ле бра̄хман̣о ва̄ бра̄хман̣ӣ ва̄ там̣ па̄рупати. атхекадивасам̣ виха̄ре дхаммассаване гхосите бра̄хман̣о а̄ха – ‘‘бхоти дхаммассаванам̣ гхоситам̣, ким̣ дива̄ дхаммассаванам̣ гамиссаси, уда̄ху раттим̣. па̄рупанасса хи абха̄вена на сакка̄ амхехи екато ганту’’нти. бра̄хман̣ӣ, ‘‘са̄ми, ахам̣ дива̄ гамисса̄мӣ’’ти са̄т̣акам̣ па̄рупитва̄ агама̄си. бра̄хман̣о дивасабха̄гам̣ гехе вӣтина̄метва̄ раттим̣ гантва̄ саттху пурато нисиннова дхаммам̣ ассоси. атхасса сарӣрам̣ пхарама̄на̄ пан̃чаван̣н̣а̄ пӣти уппаджджи. со саттха̄рам̣ пӯджитука̄мо хутва̄ ‘‘саче имам̣ са̄т̣акам̣ дасса̄ми, нева бра̄хман̣ийа̄, на майхам̣ па̄рупанам̣ бхависсатӣ’’ти чинтеси. атхасса маччхерачитта̄нам̣ сахассам̣ уппаджджи, пунекам̣ саддха̄читтам̣ уппаджджи. там̣ абхибхавитва̄ пуна маччхерасахассам̣ уппаджджи. итисса балавамаччхерам̣ бандхитва̄ ган̣хантам̣ вийа саддха̄читтам̣ пат̣иба̄хатийева. тасса ‘‘дасса̄ми, на дасса̄мӣ’’ти чинтентассева пат̣хамайа̄мо апагато, маджджхимайа̄мо сампатто. тасмимпи да̄тум̣ на̄саккхи. паччхимайа̄ме сампатте со чинтеси – ‘‘мама саддха̄читтена маччхерачиттена ча саддхим̣ йуджджхантассева две йа̄ма̄ вӣтиватта̄, идам̣ мама еттакам̣ маччхерачиттам̣ вад̣д̣хама̄нам̣ чатӯхи апа̄йехи сӣсам̣ уккхипитум̣ на дассати, дасса̄ми на’’нти. со маччхерасахассам̣ абхибхавитва̄ саддха̄читтам̣ пуреча̄рикам̣ катва̄ са̄т̣акам̣ а̄да̄йа саттху па̄дамӯле т̣хапетва̄ ‘‘джитам̣ ме, джитам̣ ме’’ти тиккхаттум̣ маха̄саддамака̄си.
ра̄джа̄ пасенади косало дхаммам̣ сун̣анто там̣ саддам̣ сутва̄ ‘‘пуччхатха нам̣, ким̣ кира тена джита’’нти а̄ха. со ра̄джапурисехи пуччхито таматтхам̣ а̄рочеси. там̣ сутва̄ ра̄джа̄ ‘‘дуккарам̣ катам̣ бра̄хман̣ена, сан̇гахамасса карисса̄мӣ’’ти екам̣ са̄т̣акайугам̣ да̄песи. со тампи татха̄гатассева ада̄си. пуна ра̄джа̄ две чатта̄ри ат̣т̣ха сол̣аса̄ти двигун̣ам̣ катва̄ да̄песи. со та̄нипи татха̄гатассева ада̄си. атхасса ра̄джа̄ дваттим̣са йуга̄ни да̄песи. бра̄хман̣о ‘‘аттано аггахетва̄ ладдхам̣ ладдхам̣ виссаджджесийева̄’’ти ва̄дамочанаттхам̣ тато екам̣ йугам̣ аттано, екам̣ бра̄хман̣ийа̄ти две йуга̄ни гахетва̄ тим̣са йуга̄ни татха̄гатассева ада̄си. ра̄джа̄ пана тасмим̣ саттаккхаттумпи даданте пуна да̄тука̄мойева ахоси. пуббе маха̄екаса̄т̣ако чатусат̣т̣хийа̄ са̄т̣акайугесу две аггахеси, айам̣ пана дваттим̣са̄йа ладдхака̄ле две аггахеси. ра̄джа̄ пурисе а̄н̣а̄песи – ‘‘дуккарам̣ бхан̣е бра̄хман̣ена катам̣, антепуре мама две камбала̄ни а̄хара̄пеййа̄тха̄’’ти. те татха̄ карим̣су. ра̄джа̄ сатасахассаггханаке две камбале да̄песи. бра̄хман̣о ‘‘на име мама сарӣре упайогам̣ араханти, буддхаса̄санассева ете ануччхавика̄’’ти екам̣ камбалам̣ антогандхакут̣ийам̣ саттху сайанасса упари вита̄нам̣ катва̄ бандхи, екам̣ аттано гхаре нибаддхам̣ бхун̃джантасса бхиккхуно бхаттакиччат̣т̣ха̄не вита̄нам̣ катва̄ бандхи. ра̄джа̄ са̄йанхасамайе саттху сантикам̣ гантва̄ там̣ камбалам̣ сан̃джа̄нитва̄, ‘‘бханте, кена пӯджа̄ ката̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘екаса̄т̣акена̄’’ти вутте ‘‘бра̄хман̣о мама паса̄дат̣т̣ха̄нейева пасӣдатӣ’’ти ватва̄ ‘‘чатта̄ро хаттхӣ чатта̄ро ассе чатта̄ри каха̄пан̣асахасса̄ни чатассо иттхийо чатассо да̄сийо чатта̄ро пурисе чатуро га̄маваре’’ти евам̣ йа̄ва саббасата̄ чатта̄ри чатта̄ри катва̄ саббачатуккам̣ на̄ма асса да̄песи.
бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘ахо аччхарийам̣ чӯл̣екаса̄т̣акасса каммам̣, там̣мухуттамева саббачатуккам̣ лабхи, ида̄ни катена калйа̄н̣акаммена аджджамева випа̄ко динно’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте, ‘‘бхиккхаве, сача̄йам̣ екаса̄т̣ако пат̣хамайа̄ме майхам̣ да̄тум̣ асаккхисса, саббасол̣асакам̣ алабхисса. саче маджджхимайа̄ме асаккхисса, саббат̣т̣хакам̣ алабхисса. балавапаччхимайа̄ме диннатта̄ панеса саббачатуккам̣ лабхи. калйа̄н̣акаммам̣ каронтена хи уппаннам̣ читтам̣ аха̄петва̄ тан̇кхан̣ан̃н̃ева ка̄таббам̣. дандхам̣ катам̣ кусалан̃хи сампаттим̣ дадама̄нам̣ дандхамева дада̄ти, тасма̄ читтуппа̄дасаманантарамева калйа̄н̣акаммам̣ ка̄табба’’нти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
116. ‘‘абхиттхаретха калйа̄н̣е, па̄па̄ читтам̣ нива̄райе;
дандхан̃хи карото пун̃н̃ам̣, па̄пасмим̣ раматӣ мано’’ти.
таттха абхиттхаретха̄ти туритатуритам̣ сӣгхасӣгхам̣ кареййа̄ти аттхо. гихина̄ ва̄ хи ‘‘сала̄кабхаттада̄на̄дӣсу кин̃чидева кусалам̣ карисса̄мӣ’’ти читте уппанне йатха̄ ан̃н̃е ока̄сам̣ на лабханти, евам̣ ‘‘ахам̣ пуре, ахам̣ пуре’’ти туритатуритамева ка̄таббам̣. паббаджитена ва̄ упаджджха̄йаватта̄дӣни каронтена ан̃н̃асса ока̄сам̣ адатва̄ ‘‘ахам̣ пуре, ахам̣ пуре’’ти туритатуритамева ка̄таббам̣. па̄па̄ читтанти ка̄йадуччарита̄дипа̄пакаммато ва̄ акусалачиттуппа̄дато ва̄ саббатха̄мена читтам̣ нива̄райе. дандхан̃хи карототи йо пана ‘‘дасса̄ми, на дасса̄ми сампаджджиссати ну кхо ме, но’’ти евам̣ чиккхалламаггена гаччханто вийа дандхам̣ пун̃н̃ам̣ кароти, тасса екаса̄т̣акасса вийа маччхерасахассам̣ па̄пам̣ ока̄сам̣ лабхати. атхасса па̄пасмим̣ раматӣ мано, кусалакаммакаран̣ака̄лейева хи читтам̣ кусале рамати, тато муччитва̄ па̄паниннамева хотӣти.
га̄тха̄парийоса̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
чӯл̣екаса̄т̣акабра̄хман̣аваттху пат̣хамам̣.
2. сеййасакаттхераваттху
па̄пан̃ча пурисоти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто сеййасакаттхерам̣ а̄раббха катхеси.
со хи ла̄л̣уда̄йиттхерасса саддхивиха̄рико, аттано анабхиратим̣ тасса а̄рочетва̄ тена пат̣хамасан̇гха̄дисесакамме сама̄дапито уппаннуппанна̄йа анабхиратийа̄ там̣ каммамака̄си (па̄ра̄. 234). саттха̄ тасса кирийам̣ сутва̄ там̣ паккоса̄петва̄ ‘‘евам̣ кира твам̣ каросӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘а̄ма, бханте’’ти вутте ‘‘касма̄ бха̄рийам̣ каммам̣ ака̄си, анануччхавикам̣ могхапуриса̄’’ти на̄наппака̄рато гарахитва̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃а̄петва̄ ‘‘еварӯпан̃хи каммам̣ дит̣т̣хадхаммепи сампара̄йепи дуккхасам̣ваттаникамева хотӣ’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
117. ‘‘па̄пан̃че пурисо кайира̄, на нам̣ кайира̄ пунаппунам̣;
на тамхи чхандам̣ кайира̄тха, дуккхо па̄пасса уччайо’’ти.
тассаттхо – саче пурисо саким̣ па̄пакаммам̣ кареййа, тан̇кхан̣ейева паччавеккхитва̄ ‘‘идам̣ аппатирӯпам̣ ол̣а̄рика’’нти на нам̣ кайира̄ пунаппунам̣. йопи тамхи чхандо ва̄ ручи ва̄ уппаджджеййа, тампи винодетва̄ на кайира̄тхева. ким̣ ка̄ран̣а̄? дуккхо па̄пасса уччайо. па̄пасса хи уччайо вуд̣д̣хи идхалокепи сампара̄йепи дуккхамева а̄вахатӣти.
десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
сеййасакаттхераваттху дутийам̣.
3. ла̄джадевадхӣта̄ваттху
пун̃н̃ан̃чети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ла̄джадевадхӣтарам̣ а̄раббха катхеси. ваттху ра̄джагахе самут̣т̣хитам̣.
а̄йасма̄ хи маха̄кассапо пиппалигуха̄йам̣ вихаранто джха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ саттаме дивасе вут̣т̣ха̄йа диббена чаккхуна̄ бхиккха̄ча̄рат̣т̣ха̄нам̣ олокенто екам̣ са̄ликхеттапа̄ликам̣ иттхим̣ са̄лисӣса̄ни гахетва̄ ла̄дже курума̄нам̣ дисва̄ ‘‘саддха̄ ну кхо, ассаддха̄’’ти вӣмам̣ситва̄ ‘‘саддха̄’’ти н̃атва̄ ‘‘саккхиссати ну кхо ме сан̇гахам̣ ка̄тум̣, но’’ти упадха̄ренто ‘‘виса̄рада̄ куладхӣта̄ мама сан̇гахам̣ кариссати, катва̄ ча пана маха̄сампаттим̣ лабхиссатӣ’’ти н̃атва̄ чӣварам̣ па̄рупитва̄ паттама̄да̄йа са̄ликхеттасамӣпейева ат̣т̣ха̄си. куладхӣта̄ тхерам̣ дисва̄ва пасанначитта̄ пан̃чаван̣н̣а̄йа пӣтийа̄ пхут̣т̣хасарӣра̄ ‘‘тит̣т̣хатха, бханте’’ти ватва̄ ла̄дже а̄да̄йа вегена гантва̄ тхерасса патте а̄киритва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄, ‘‘бханте, тумхехи дит̣т̣хадхаммасса бха̄гинӣ асса’’нти паттханам̣ ака̄си. тхеро ‘‘евам̣ хотӯ’’ти анумоданамака̄си. са̄пи тхерам̣ вандитва̄ аттана̄ диннада̄нам̣ а̄ваджджама̄на̄ ниватти. та̄йа ча пана кеда̄рамарийа̄да̄йа гаманамагге екасмим̣ биле гхорависо саппо нипаджджи. со тхерасса ка̄са̄йапат̣иччханнам̣ джан̇гхам̣ д̣ам̣ситум̣ на̄саккхи. итара̄ да̄нам̣ а̄ваджджама̄на̄ ниваттантӣ там̣ падесам̣ па̄пун̣и. саппо била̄ никкхамитва̄ там̣ д̣ам̣ситва̄ таттхева па̄теси. са̄ пасанначиттена ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣сабхаване тим̣сайоджанике канакавима̄не суттаппабуддха̄ вийа сабба̄лан̇ка̄рапат̣иман̣д̣итена тига̄вутена аттабха̄вена ниббатти. са̄ два̄дасайоджаникам̣ екам̣ диббаваттхам̣ нива̄сетва̄ екам̣ па̄рупитва̄ аччхара̄сахассапаривута̄ пуббакаммапака̄санаттха̄йа суван̣н̣ала̄джабхаритена оламбакена суван̣н̣асаракена пат̣иман̣д̣ите вима̄надва̄ре т̣хита̄ аттано сампаттим̣ олокетва̄ ‘‘ким̣ ну кхо ме катва̄ айам̣ сампатти ладдха̄’’ти диббена чаккхуна̄ упадха̄рентӣ ‘‘аййасса ме маха̄кассапаттхерасса диннала̄джаниссандена са̄ ладдха̄’’ти ан̃н̃а̄си.
са̄ евам̣ париттакена каммена еварӯпам̣ сампаттим̣ лабхитва̄ ‘‘на да̄ни майа̄ памаджджитум̣ ват̣т̣ати, аййасса ваттапат̣иваттам̣ катва̄ имам̣ сампаттим̣ тха̄варам̣ карисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ па̄това канакамайам̣ саммаджджанин̃чева качаварачхад̣д̣анакан̃ча паччхим̣ а̄да̄йа гантва̄ тхерасса паривен̣ам̣ саммаджджитва̄ па̄нӣйапарибходжанӣйам̣ упат̣т̣ха̄песи. тхеро там̣ дисва̄ ‘‘кеначи дахарена ва̄ са̄ман̣ерена ва̄ ваттам̣ катам̣ бхависсатӣ’’ти саллаккхеси. са̄ дутийадивасепи татхева ака̄си, тхеропи татхева саллаккхеси. татийадивасе пана тхеро тасса̄ саммаджджанисаддам̣ сутва̄ та̄лаччхидда̄дӣхи ча павит̣т̣хам̣ сарӣробха̄сам̣ дисва̄ два̄рам̣ виваритва̄ ‘‘ко еса саммаджджатӣ’’ти пуччхи. ‘‘ахам̣, бханте, тумха̄кам̣ упат̣т̣ха̄йика̄ ла̄джадевадхӣта̄’’ти. ‘‘нану майхам̣ евам̣на̄мика̄ упат̣т̣ха̄йика̄ на̄ма наттхӣ’’ти. ‘‘ахам̣, бханте, са̄ликхеттам̣ раккхама̄на̄ ла̄дже датва̄ пасанначитта̄ ниваттантӣ саппена дат̣т̣ха̄ ка̄лам̣ катва̄ та̄ватим̣садевалоке уппанна̄, майа̄ аййам̣ нисса̄йа айам̣ сампатти ладдха̄, ида̄нипи тумха̄кам̣ ваттапат̣иваттам̣ катва̄ ‘сампаттим̣ тха̄варам̣ карисса̄мӣ’ти а̄гата̄мхи, бханте’’ти. ‘‘хиййопи парепи тайа̄ветам̣ т̣ха̄нам̣ саммаджджитам̣, тайа̄ва па̄нӣйабходжанӣйам̣ упат̣т̣ха̄пита’’нти. ‘‘а̄ма, бханте’’ти. ‘‘апехи девадхӣте, тайа̄ катам̣ ваттам̣ катам̣ва хоту, ито пат̣т̣ха̄йа имам̣ т̣ха̄нам̣ ма̄ а̄гамӣ’’ти. ‘‘бханте, ма̄ мам̣ на̄сетха, тумха̄кам̣ ваттам̣ катва̄ сампаттим̣ ме тхирам̣ ка̄тум̣ детха̄’’ти. ‘‘апехи девадхӣте, ма̄ мам̣ ана̄гате читтабӣджаним̣ гахетва̄ нисиннехи дхаммакатхикехи ‘маха̄кассапаттхерасса кира ека̄ девадхӣта̄ а̄гантва̄ ваттапат̣иваттам̣ катва̄ па̄нӣйапарибходжанӣйам̣ упат̣т̣ха̄песӣ’ти ваттаббатам̣ кари, ито пат̣т̣ха̄йа идха ма̄ а̄гами, пат̣иккама̄’’ти. са̄ ‘‘ма̄ мам̣, бханте, на̄сетха̄’’ти пунаппунам̣ йа̄чийева. тхеро ‘‘на̄йам̣ мама вачанам̣ сун̣а̄тӣ’’ти чинтетва̄ ‘‘тувам̣ пама̄н̣ам̣ на джа̄на̄сӣ’’ти аччхарам̣ пахари. са̄ таттха сан̣т̣ха̄тум̣ асакконтӣ а̄ка̄се уппатитва̄ ан̃джалим̣ паггайха, ‘‘бханте, майа̄ ладдхасампаттим̣ ма̄ на̄сетха, тха̄варам̣ ка̄тум̣ детха̄’’ти родантӣ а̄ка̄се ат̣т̣ха̄си.
саттха̄ джетаване гандхакут̣ийам̣ нисиннова тасса̄ родитасаддам̣ сутва̄ обха̄сам̣ пхаритва̄ девадхӣта̄йа саммукхе нисӣдитва̄ катхенто вийа ‘‘девадхӣте мама путтасса кассапасса сам̣варакаран̣амева бха̄ро, пун̃н̃аттхика̄нам̣ пана ‘айам̣ но аттхо’ти саллаккхетва̄ пун̃н̃акаран̣амева бха̄ро. пун̃н̃акаран̣ан̃хи идха чева сампара̄йе ча сукхамева̄’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
118. ‘‘пун̃н̃ан̃че пурисо кайира̄, кайира̄ нам̣ пунаппунам̣;
тамхи чхандам̣ кайира̄тха, сукхо пун̃н̃асса уччайо’’ти.
тассаттхо – саче пурисо пун̃н̃ам̣ кареййа, ‘‘екава̄рам̣ ме пун̃н̃ам̣ катам̣, алам̣ етта̄вата̄’’ти анорамитва̄ пунаппунам̣ каротхева. тасса акаран̣аккхан̣епи тамхи пун̃н̃е чхандам̣ ручим̣ усса̄хам̣ каротхева. ким̣ ка̄ран̣а̄? сукхо пун̃н̃асса уччайо. пун̃н̃асса хи уччайо вуд̣д̣хи идхалокапаралокасукха̄ваханато сукхоти.
десана̄васа̄не девадхӣта̄ пан̃чачатта̄лӣсайоджанаматтхаке т̣хита̄ва сота̄паттипхалам̣ па̄пун̣ӣти.
ла̄джадевадхӣта̄ваттху татийам̣.
4. ана̄тхапин̣д̣икасет̣т̣хиваттху
па̄попи пассатӣ бхадранти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ана̄тхапин̣д̣икам̣ а̄раббха катхеси.
ана̄тхапин̣д̣ико хи виха̄рамева уддисса чатупан̣н̣а̄сакот̣идханам̣ буддхаса̄сане викиритва̄ саттхари джетаване вихаранте девасикам̣ тӣн̣и маха̄упат̣т̣ха̄на̄ни гаччхати, гаччханто ча ‘‘ким̣ ну кхо а̄да̄йа а̄гатоти са̄ман̣ера̄ ва̄ дахара̄ ва̄ хаттхампи ме олокеййу’’нти туччхахаттхо на̄ма на гатапуббо. па̄това гаччханто йа̄гум̣ га̄ха̄петва̄ва гаччхати, катапа̄тара̄со саппинаванӣта̄дӣни бхесаджджа̄ни. са̄йанхасамайе ма̄ла̄гандхавилепанаваттха̄дӣни га̄ха̄петва̄ гаччхати. евам̣ ниччака̄ламева дивасе дивасе да̄нам̣ датва̄ сӣлам̣ раккхати. апарабха̄ге дханам̣ париккхайам̣ гаччхати. воха̄рӯпаджӣвинописса хаттхато ат̣т̣ха̄расакот̣идханам̣ ин̣ам̣ ган̣хим̣су, куласантака̄писса ат̣т̣ха̄расахиран̃н̃акот̣ийо, надӣтӣре нидахитва̄ т̣хапита̄ удакена кӯле бхинне маха̄самуддам̣ пависим̣су. евамасса анупуббена дханам̣ париккхайам̣ агама̄си. со евам̣бхӯтопи сан̇гхасса да̄нам̣ детийева, пан̣ӣтам̣ пана катва̄ да̄тум̣ на саккоти.
со екадивасам̣ саттха̄ра̄ ‘‘дӣйати пана те, гахапати, куле да̄на’’нти вутте ‘‘дӣйати, бханте, тан̃ча кхо кан̣а̄джакам̣ билан̇гадутийа’’нти а̄ха. атха нам̣ саттха̄, ‘‘гахапати, ‘лӯкхам̣ да̄нам̣ демӣ’ти ма̄ чинтайи. читтасмин̃хи пан̣ӣте буддха̄дӣнам̣ диннада̄нам̣ лӯкхам̣ на̄ма наттхи, апича твам̣ ат̣т̣ханнам̣ арийапуггала̄нам̣ да̄нам̣ деси, ахам̣ пана вела̄мака̄ле сакаладжамбудӣпам̣ уннан̇галам̣ катва̄ маха̄да̄нам̣ паваттайама̄нопи тисаран̣агатампи кан̃чи на̄латтхам̣, даккхин̣еййа̄ на̄ма евам̣ дуллабха̄. тасма̄ ‘лӯкхам̣ ме да̄на’нти ма̄ чинтайӣ’’ти ватва̄ вела̄масуттамасса (а. ни. 9.20) катхеси. атхасса два̄ракот̣т̣хаке адхиваттха̄ девата̄ саттхари чева саттхуса̄вакесу ча гехам̣ пависантесу тесам̣ теджена сан̣т̣ха̄тум̣ асакконтӣ, ‘‘йатха̄ име имам̣ гехам̣ на пависанти, татха̄ гахапатим̣ парибхиндисса̄мӣ’’ти там̣ ваттука̄ма̄пи иссарака̄ле кин̃чи ваттум̣ на̄саккхи, ида̄ни ‘‘пана̄йам̣ дуггато ган̣хиссати ме вачана’’нти раттибха̄ге сет̣т̣хисса сиригаббхам̣ пависитва̄ а̄ка̄се ат̣т̣ха̄си. атха сет̣т̣хи нам̣ дисва̄ ‘‘ко есо’’ти а̄ха. ахам̣ те маха̄сет̣т̣хи чатуттхадва̄ракот̣т̣хаке адхиваттха̄ девата̄, туйхам̣ ова̄дада̄наттха̄йа а̄гата̄ти. тена хи овадехӣти. маха̄сет̣т̣хи тайа̄ паччхимака̄лам̣ анолокетва̄ва саман̣асса готамасса са̄сане бахум̣ дханам̣ виппакин̣н̣ам̣, ида̄ни дуггато хутва̄пи там̣ на мун̃часийева, евам̣ ваттама̄но катипа̄хенева гха̄саччха̄данаматтампи на лабхиссаси, ким̣ те саман̣ена готамена, атипаричча̄гато орамитва̄ камманте пайодженто кут̣умбам̣ сан̣т̣ха̄пехӣти. айам̣ ме тайа̄ диннаова̄доти. а̄ма, сет̣т̣хӣти. гаччха, на̄хам̣ та̄дисӣнам̣ сатенапи сахассенапи сатасахассенапи сакка̄ кампетум̣, айуттам̣ те вуттам̣, кам̣ тайа̄ мама гехе васама̄на̄йа, сӣгхам̣ сӣгхам̣ ме гхара̄ никкхама̄хӣти. са̄ сота̄паннасса арийаса̄вакасса вачанам̣ сутва̄ т̣ха̄тум̣ асакконтӣ да̄раке а̄да̄йа никкхами, никкхамитва̄ ча пана ан̃н̃аттха васанат̣т̣ха̄нам̣ алабхама̄на̄ ‘‘сет̣т̣хим̣ кхама̄петва̄ таттхева васисса̄мӣ’’ти нагарапаригга̄хакам̣ девапуттам̣ упасан̇камитва̄ аттана̄ ката̄пара̄дхам̣ а̄чиккхитва̄ ‘‘ехи, мам̣ сет̣т̣хисса сантикам̣ нетва̄ кхама̄петва̄ васанат̣т̣ха̄нам̣ да̄пехӣ’’ти а̄ха. со ‘‘айуттам̣ тайа̄ вуттам̣, на̄хам̣ тасса сантикам̣ гантум̣ уссаха̄мӣ’’ти там̣ пат̣иккхипи. са̄ чатуннам̣ маха̄ра̄джа̄нам̣ сантикам̣ гантва̄ техипи пат̣иккхитта̄ саккам̣ девара̄джа̄нам̣ упасан̇камитва̄ там̣ паваттим̣ а̄чиккхитва̄, ‘‘ахам̣, дева, васанат̣т̣ха̄нам̣ алабхама̄на̄ да̄раке хаттхена гахетва̄ ана̄тха̄ вичара̄ми, васанат̣т̣ха̄нам̣ ме да̄пехӣ’’ти сут̣т̣хутарам̣ йа̄чи.
атха нам̣ со ‘‘ахампи тава ка̄ран̣а̄ сет̣т̣хим̣ ваттум̣ на саккхисса̄ми, екам̣ пана те упа̄йам̣ катхесса̄мӣ’’ти а̄ха. са̄дху, дева, катхехӣти. гаччха, сет̣т̣хино а̄йуттакавесам̣ гахетва̄ сет̣т̣хисса хаттхато пан̣н̣ам̣ а̄ропетва̄ воха̄рӯпаджӣвӣхи гахитам̣ ат̣т̣ха̄расакот̣идханам̣ аттано а̄нубха̄вена содхетва̄ туччхагаббхе пӯретва̄ маха̄самуддам̣ павит̣т̣хам̣ ат̣т̣ха̄расакот̣идханам̣ аттхи, ан̃н̃ампи асукат̣т̣ха̄не на̄ма асса̄микам̣ ат̣т̣ха̄расакот̣идханам̣ аттхи, там̣ саббам̣ сам̣харитва̄ тасса туччхагаббхе пӯретва̄ дан̣д̣акаммам̣ катва̄ кхама̄пехӣти. са̄ ‘‘са̄дху, дева̄’’ти вуттанайенева там̣ саббам̣ катва̄ пуна тасса сиригаббхам̣ обха̄сайама̄на̄ а̄ка̄се т̣хатва̄ ‘‘ко есо’’ти вутте ахам̣ те чатуттхадва̄ракот̣т̣хаке адхиваттха̄ андхаба̄ладевата̄, майа̄ андхаба̄лата̄йа йам̣ тумха̄кам̣ сантике катхитам̣, там̣ ме кхаматха. саккасса хи ме вачанена чатупан̣н̣а̄сакот̣идханам̣ сам̣харитва̄ туччхагаббхапӯран̣ам̣ дан̣д̣акаммам̣ катам̣, васанат̣т̣ха̄нам̣ алабхама̄на̄ килама̄мӣти. ана̄тхапин̣д̣ико чинтеси – ‘‘айам̣ девата̄ ‘дан̣д̣акамман̃ча ме ката’нти вадати, аттано ча досам̣ пат̣иджа̄на̄ти, самма̄самбуддхасса нам̣ дассесса̄мӣ’’ти. со там̣ саттху сантикам̣ нетва̄ та̄йа катакаммам̣ саббам̣ а̄рочеси. девата̄ саттху па̄десу сираса̄ нипатитва̄, ‘‘бханте, йам̣ майа̄ андхаба̄лата̄йа тумха̄кам̣ гун̣е аджа̄нитва̄ па̄пакам̣ вачанам̣ вуттам̣, там̣ ме кхаматха̄’’ти саттха̄рам̣ кхама̄петва̄ маха̄сет̣т̣хим̣ кхама̄песи. саттха̄ калйа̄н̣апа̄пака̄нам̣ камма̄нам̣ випа̄кавасена сет̣т̣хин̃чева деватан̃ча оваданто ‘‘идха, гахапати, па̄папуггалопи йа̄ва па̄пам̣ на паччати, та̄ва бхадрампи пассати. йада̄ панасса па̄пам̣ паччати, тада̄ па̄памева пассати. бхадрапуггалопи йа̄ва бхадрам̣ на паччати, та̄ва па̄па̄ни пассати. йада̄ панасса бхадрам̣ паччати, тада̄ бхадрамева пассатӣ’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто има̄ га̄тха̄ абха̄си –
119. ‘‘па̄попи пассатӣ бхадрам̣, йа̄ва па̄пам̣ на паччати;
йада̄ ча паччатӣ па̄пам̣, атха па̄по па̄па̄ни пассати.
120. ‘‘бхадропи пассатӣ па̄пам̣, йа̄ва бхадрам̣ на паччати;
йада̄ ча паччатӣ бхадрам̣, атха бхадро бхадра̄ни пассатӣ’’ти.
таттха па̄поти ка̄йадуччарита̄дина̄ па̄пакаммена йуттапуггало. сопи хи пуримасучарита̄нубха̄вена ниббаттам̣ сукхам̣ анубхавама̄но бхадрампи пассати. йа̄ва па̄пам̣ на паччатӣти йа̄васса там̣ па̄пакаммам̣ дит̣т̣хадхамме ва̄ сампара̄йе ва̄ випа̄кам̣ на дети. йада̄ панасса там̣ дит̣т̣хадхамме ва̄ сампара̄йе ва̄ випа̄кам̣ дети, атха дит̣т̣хадхамме вивидха̄ каммака̄ран̣а̄, сампара̄йе ча апа̄йадуккхам̣ анубхонто со па̄по па̄па̄нийева пассати. дутийага̄тха̄йапи ка̄йасучарита̄дина̄ бхадракаммена йутто бхадро. сопи хи пуримадуччарита̄нубха̄вена ниббаттам̣ дуккхам̣ анубхавама̄но па̄пам̣ пассати. йа̄ва бхадрам̣ на паччатӣти йа̄васса там̣ бхадрам̣ каммам̣ дит̣т̣хадхамме ва̄ сампара̄йе ва̄ випа̄кам̣ на дети. йада̄ пана там̣ випа̄кам̣ дети, атха дит̣т̣хадхамме ла̄бхасакка̄ра̄дисукхам̣, сампара̄йе ча диббасампаттисукхам̣ анубхавама̄но со бхадро бхадра̄нийева пассатӣти.
десана̄васа̄не са̄ девата̄ сота̄паттипхале патит̣т̣хахи, сампаттапариса̄йапи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.
ана̄тхапин̣д̣икасет̣т̣хиваттху чатуттхам̣.
5. асан̃н̃атапариккха̄рабхиккхуваттху
ма̄ваман̃н̃етха па̄пасса̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ асан̃н̃атапариккха̄рам̣ бхиккхум̣ а̄раббха катхеси.
со кира йам̣ кин̃чи ман̃чапӣт̣ха̄дибхедам̣ париккха̄рам̣ бахи парибхун̃джитва̄ таттхева чхад̣д̣ети. париккха̄ро вассенапи а̄тапенапи упачика̄дӣхипи винассати. со бхиккхӯхи ‘‘нану, а̄вусо, париккха̄ро на̄ма пат̣иса̄митаббо’’ти вутте ‘‘аппакам̣ майа̄ катам̣, а̄вусо, етам̣, на етасса читтам̣ аттхи, на питта’’нти ватва̄ татхева кароти. бхиккхӯ тасса кирийам̣ саттху а̄рочесум̣. саттха̄ там̣ паккоса̄петва̄ ‘‘саччам̣ кира твам̣ бхиккху евам̣ каросӣ’’ти пуччхи. со саттха̄ра̄ пуччхитопи ‘‘ким̣ етам̣ бхагава̄ аппакам̣ майа̄ катам̣, на тасса читтам̣ аттхи, на̄сса питта’’нти татхева аваман̃н̃анто а̄ха. атха нам̣ саттха̄ ‘‘бхиккхӯхи евам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати, па̄пакаммам̣ на̄ма ‘аппака’нти на аваман̃н̃итаббам̣. аджджхока̄се т̣хапитан̃хи виват̣амукхам̣ бха̄джанам̣ деве вассанте кин̃ча̄пи екабиндуна̄ на пӯрати, пунаппунам̣ вассанте пана пӯратева, евамевам̣ па̄пам̣ каронто пуггало анупуббена махантам̣ па̄пара̄сим̣ каротӣ’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
121. ‘‘ма̄ваман̃н̃етха па̄пасса, на мандам̣ а̄гамиссати;
удабиндунипа̄тена, удакумбхопи пӯрати;
ба̄ло пӯрати па̄пасса, тхокам̣ тхокампи а̄чина’’нти.
таттха ма̄ваман̃н̃етха̄ти на аваджа̄неййа. па̄пасса̄ти па̄пам̣. на мандам̣ а̄гамиссатӣти ‘‘аппаматтакам̣ ме па̄пакам̣ катам̣, када̄ етам̣ випаччиссатӣ’’ти евам̣ па̄пам̣ на̄ваджа̄неййа̄ти аттхо. удакумбхопӣти деве вассанте мукхам̣ виваритва̄ т̣хапитам̣ йам̣ кин̃чи кула̄лабха̄джанам̣ йатха̄ там̣ екекасса̄пи удакабиндуно нипа̄тена анупуббена пӯрати, евам̣ ба̄лапуггало тхокам̣ тхокампи па̄пам̣ а̄чинанто каронто вад̣д̣хенто па̄пасса пӯратийева̄ти аттхо.
десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣су. саттха̄пи ‘‘аджджхока̄се сеййам̣ сантхаритва̄ пат̣ипа̄катикам̣ акаронто имам̣ на̄ма а̄паттима̄паджджатӣ’’ти (па̄чи. 108-110) сиккха̄падам̣ пан̃н̃а̄песӣти.
асан̃н̃атапариккха̄рабхиккхуваттху пан̃чамам̣.
6. бил̣а̄лапа̄дакасет̣т̣хиваттху
ма̄ваман̃н̃етха пун̃н̃асса̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто бил̣а̄лапа̄дакасет̣т̣хим̣ а̄раббха катхеси.
екасмин̃хи самайе са̄ваттхива̄сино ваггабандханена буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса да̄нам̣ денти. атхекадивасам̣ саттха̄ анумоданам̣ каронто евама̄ха –
‘‘упа̄сака̄ идхекаччо аттана̄ва да̄нам̣ дети, парам̣ на сама̄дапети. со ниббаттаниббаттат̣т̣ха̄не бхогасампадам̣ лабхати, но парива̄расампадам̣. екаччо аттана̄ да̄нам̣ на дети, парам̣ сама̄дапети. со ниббаттаниббаттат̣т̣ха̄не парива̄расампадам̣ лабхати, но бхогасампадам̣. екаччо аттана̄ ча на дети, паран̃ча на сама̄дапети. со ниббаттаниббаттат̣т̣ха̄не нева бхогасампадам̣ лабхати, на парива̄расампадам̣, вигха̄са̄до хутва̄ вичарати. екаччо аттана̄ ча дети, паран̃ча сама̄дапети. со ниббаттаниббаттат̣т̣ха̄не бхогасампадан̃чева лабхати, парива̄расампадан̃ча̄’’ти.
атхеко пан̣д̣итапурисо там̣ дхаммадесанам̣ сутва̄ ‘‘ахо аччхарийамидам̣ ка̄ран̣ам̣, ахам̣ да̄ни убхайасампаттисам̣ваттаникам̣ каммам̣ карисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ саттха̄рам̣ ут̣т̣ха̄йа гаманака̄ле а̄ха – ‘‘бханте, све амха̄кам̣ бхиккхам̣ ган̣хатха̄’’ти. киттакехи пана те бхиккхӯхи аттхоти? саббабхиккхӯхи, бхантети. саттха̄ адхива̄сеси. сопи га̄мам̣ пависитва̄, ‘‘аммата̄та̄, майа̄ сва̄тана̄йа буддхаппамукхо бхиккхусан̇гхо нимантито, йо йаттака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ саккоти, со таттака̄нам̣ йа̄гуа̄дӣнам̣ аттха̄йа тан̣д̣ула̄дӣни дету, екасмим̣ т̣ха̄не пача̄петва̄ да̄нам̣ дасса̄ма̄’’ти уггхосенто вичари.
атха нам̣ еко сет̣т̣хи аттано а̄пан̣адва̄рам̣ сампаттам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ аттано пахонаке бхиккхӯ анимантетва̄ пана сакалага̄мам̣ сама̄дапенто вичаратӣ’’ти куджджхитва̄ ‘‘тайа̄ гахитабха̄джанам̣ а̄хара̄’’ти тӣхи ан̇гулӣхи гахетва̄ тхоке тан̣д̣уле ада̄си, татха̄ мугге, татха̄ ма̄сети. со тато пат̣т̣ха̄йа бил̣а̄лапа̄дакасет̣т̣хи на̄ма джа̄то, саппипха̄н̣ита̄дӣни дентопи каран̣д̣ам̣ кут̣е паккхипитва̄ екато кон̣ам̣ катва̄ биндум̣ биндум̣ паггхара̄йанто тхокатхокамева ада̄си. упа̄сако авасесехи диннам̣ екато катва̄ имина̄ диннам̣ висум̣йева аггахеси. со сет̣т̣хи тасса кирийам̣ дисва̄ ‘‘ким̣ ну кхо еса майа̄ диннам̣ висум̣ ган̣ха̄тӣ’’ти чинтетва̄ тасса паччхато паччхато екам̣ чӯл̣упат̣т̣ха̄кам̣ пахин̣и ‘‘гаччха, йам̣ еса кароти, там̣ джа̄на̄хӣ’’ти. со гантва̄ ‘‘сет̣т̣хисса махаппхалам̣ хотӯ’’ти йа̄губхаттапӯва̄нам̣ аттха̄йа екам̣ две тан̣д̣уле паккхипитва̄ муггама̄сепи телапха̄н̣ита̄дибиндӯнипи саббабха̄джанесу паккхипи. чӯл̣упат̣т̣ха̄ко гантва̄ сет̣т̣хисса а̄рочеси. там̣ сутва̄ сет̣т̣хи чинтеси – ‘‘саче ме со парисамаджджхе аван̣н̣ам̣ бха̄сиссати, мама на̄ме гахитаматтейева нам̣ пахаритва̄ ма̄ресса̄мӣ’’ти нива̄санантаре чхурикам̣ бандхитва̄ пунадивасе гантва̄ бхаттагге ат̣т̣ха̄си. со пурисо буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ паривиситва̄ бхагавантам̣ а̄ха – ‘‘бханте, майа̄ маха̄джанам̣ сама̄дапетва̄ имам̣ да̄нам̣ диннам̣, таттха сама̄дапитаманусса̄ аттано аттано балена бахӯнипи тхока̄нипи тан̣д̣ула̄дӣни адам̣су, тесам̣ саббесам̣ махаппхалам̣ хотӯ’’ти. там̣ сутва̄ со сет̣т̣хи чинтеси – ‘‘ахам̣ ‘асукена на̄ма аччхара̄йа ган̣хитва̄ тан̣д̣ула̄дӣни динна̄нӣти мама на̄ме гахитаматте имам̣ ма̄ресса̄мӣ’ти а̄гато, айам̣ пана саббасан̇га̄хикам̣ катва̄ ‘йехипи на̄л̣иа̄дӣхи минитва̄ диннам̣, йехипи аччхара̄йа гахетва̄ диннам̣, саббесам̣ махаппхалам̣ хотӯ’ти вадати. сача̄хам̣ еварӯпам̣ на кхама̄песса̄ми, девадан̣д̣о мама маттхаке патиссатӣ’’ти. со тасса па̄дамӯле нипаджджитва̄ ‘‘кхама̄хи ме, са̄мӣ’’ти а̄ха. ‘‘ким̣ ида’’нти ча тена вутте саббам̣ там̣ паваттим̣ а̄рочеси. там̣ кирийам̣ дисва̄ саттха̄ ‘‘ким̣ ида’’нти да̄навеййа̄ват̣икам̣ пуччхи. со атӣтадивасато пат̣т̣ха̄йа саббам̣ там̣ паваттим̣ а̄рочеси. атха нам̣ саттха̄ ‘‘евам̣ кира сет̣т̣хӣ’’ти пуччхитва̄, ‘‘а̄ма, бханте’’ти вутте, ‘‘упа̄сака, пун̃н̃ам̣ на̄ма ‘аппака’нти на аваман̃н̃итаббам̣, ма̄дисасса буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса да̄нам̣ датва̄ ‘аппака’нти на аваман̃н̃итаббам̣. пан̣д̣итаманусса̄ хи пун̃н̃ам̣ каронта̄ виват̣абха̄джанам̣ вийа удакена ануккамена пун̃н̃ена пӯрантийева̄’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
122. ‘‘ма̄ваман̃н̃етха пун̃н̃асса, на мандам̣ а̄гамиссати;
удабиндунипа̄тена, удакумбхопи пӯрати;
дхӣро пӯрати пун̃н̃асса, тхокам̣ тхокампи а̄чина’’нти.
тассаттхо – пан̣д̣итамануссо пун̃н̃ам̣ катва̄ ‘‘аппакаматтам̣ майа̄ катам̣, на мандам̣ випа̄кавасена а̄гамиссати, евам̣ париттакам̣ каммам̣ кахам̣ мам̣ даккхиссати, ахам̣ ва̄ там̣ кахам̣ даккхисса̄ми, када̄ етам̣ випаччиссатӣ’’ти евам̣ пун̃н̃ам̣ ма̄ваман̃н̃етха на аваджа̄неййа. йатха̄ хи нирантарам̣ удабиндунипа̄тена виваритва̄ т̣хапитам̣ кула̄лабха̄джанам̣ пӯрати, евам̣ дхӣро пан̣д̣итапурисо тхокам̣ тхокампи пун̃н̃ам̣ а̄чинанто пун̃н̃асса пӯратӣти.
десана̄васа̄не со сет̣т̣хи сота̄паттипхалам̣ па̄пун̣и, сампаттапариса̄йапи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.
бил̣а̄лапа̄дакасет̣т̣хиваттху чхат̣т̣хам̣.
7. маха̄дханава̄н̣иджаваттху
ва̄н̣иджова̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто маха̄дханава̄н̣иджам̣ а̄раббха катхеси.
тасса кира ва̄н̣иджасса гехе пан̃часата̄ чора̄ ота̄рам̣ гавесама̄на̄ ота̄рам̣ на лабхим̣су. апарена самайена ва̄н̣иджо пан̃ча сакат̣асата̄ни бхан̣д̣асса пӯретва̄ бхиккхӯнам̣ а̄роча̄песи – ‘‘ахам̣ асукат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма ва̄н̣иджджаттха̄йа гаччха̄ми, йе, аййа̄, там̣ т̣ха̄нам̣ гантука̄ма̄, те никкхаманту, магге бхиккха̄йа на киламиссантӣ’’ти. там̣ сутва̄ пан̃часата̄ бхиккхӯ тена саддхим̣ маггам̣ пат̣ипаджджим̣су. тепи чора̄ ‘‘со кира ва̄н̣иджо никкханто’’ти гантва̄ ат̣авийам̣ ат̣т̣хам̣су. ва̄н̣иджопи гантва̄ ат̣авимукхе екасмим̣ га̄ме ва̄сам̣ катва̄ две тайопи дивасе гон̣асакат̣а̄дӣни сам̣видахи, тесам̣ пана бхиккхӯнам̣ нибаддхам̣ бхиккхам̣ детийева. чора̄ тасмим̣ атичира̄йанте ‘‘гаччха, тасса никкхаманадивасам̣ н̃атва̄ ехӣ’’ти екам̣ пурисам̣ пахин̣им̣су. со там̣ га̄мам̣ гантва̄ екам̣ саха̄йакам̣ пуччхи – ‘‘када̄ ва̄н̣иджо никкхамиссатӣ’’ти. со ‘‘двӣхатӣхаччайена̄’’ти ватва̄ ‘‘киматтхам̣ пана пуччхасӣ’’ти а̄ха. атхасса со ‘‘майам̣ пан̃часата̄ чора̄ етассаттха̄йа ат̣авийам̣ т̣хита̄’’ти а̄чиккхи. итаро ‘‘тена хи гаччха, сӣгхам̣ никкхамиссатӣ’’ти там̣ уййоджетва̄, ‘‘ким̣ ну кхо чоре ва̄реми, уда̄ху ва̄н̣иджа’’нти чинтетва̄, ‘‘ким̣ ме чорехи, ва̄н̣иджам̣ нисса̄йа пан̃часата̄ бхиккхӯ джӣванти, ва̄н̣иджасса сан̃н̃ам̣ дасса̄мӣ’’ти со тасса сантикам̣ гантва̄ ‘‘када̄ гамиссатха̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘татийадивасе’’ти вутте майхам̣ вачанам̣ каротха, ат̣авийам̣ кира тумха̄кам̣ аттха̄йа пан̃часата̄ чора̄ т̣хита̄, ма̄ та̄ва гамиттха̄ти. твам̣ катхам̣ джа̄на̄сӣти? тесам̣ антаре мама саха̄йо аттхи, тасса ме катха̄йа н̃а̄танти. ‘‘тена хи ‘ким̣ ме етто гатена̄’ти ниваттитва̄ гехамева гамисса̄мӣ’’ти а̄ха. тасмим̣ чира̄йанте пуна техи чорехи песито пурисо а̄гантва̄ там̣ саха̄йакам̣ пуччхитва̄ там̣ паваттим̣ сутва̄ ‘‘ниваттитва̄ гехамева кира гамиссатӣ’’ти гантва̄ чора̄нам̣ а̄рочеси. там̣ сутва̄ чора̄ тато никкхамитва̄ итарасмим̣ магге ат̣т̣хам̣су, тасмим̣ чирайанте пунапи те чора̄ тасса сантикам̣ пурисам̣ песесум̣. со тесам̣ таттха т̣хитабха̄вам̣ н̃атва̄ пуна ва̄н̣иджасса а̄рочеси. ва̄н̣иджо ‘‘идха̄пи ме векаллам̣ наттхи, евам̣ санте нева етто гамисса̄ми, на ито, идхева бхависса̄мӣ’’ти бхиккхӯнам̣ сантикам̣ гантва̄ а̄ха – ‘‘бханте, чора̄ кира мам̣ вилумпитука̄ма̄ магге т̣хита̄, ‘пуна ниваттиссатӣ’ти сутва̄ итарасмим̣ магге т̣хита̄, ахам̣ етто ва̄ ито ва̄ агантва̄ тхокам̣ идхева бхависса̄ми, бхаданта̄ идхева васитука̄ма̄ васанту, гантука̄ма̄ аттано ручим̣ каронтӯ’’ти. бхиккхӯ ‘‘евам̣ санте майам̣ ниваттисса̄ма̄’’ти ва̄н̣иджам̣ а̄пуччхитва̄ пунадева са̄ваттхим̣ гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ нисӣдим̣су. саттха̄ ‘‘ким̣, бхиккхаве, маха̄дханава̄н̣иджена саддхим̣ на гамиттха̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘а̄ма, бханте, маха̄дханава̄н̣иджасса вилумпанаттха̄йа двӣсупи маггесу чора̄ парийут̣т̣хим̣су, тена со таттхева т̣хито, майам̣ пана там̣ а̄пуччхитва̄ а̄гата̄’’ти вутте, ‘‘бхиккхаве, маха̄дханава̄н̣иджо чора̄нам̣ аттхита̄йа маггам̣ париваджджати, джӣвитука̄мо вийа пурисо хала̄халам̣ висам̣ париваджджети, бхиккхуна̄пи ‘тайо бхава̄ чорехи парийут̣т̣хитамаггасадиса̄’ти н̃атва̄ па̄пам̣ париваджджетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
123. ‘‘ва̄н̣иджова бхайам̣ маггам̣, аппасаттхо махаддхано;
висам̣ джӣвитука̄мова, па̄па̄ни париваджджайе’’ти.
таттха бхайанти бха̄йитаббам̣, чорехи парийут̣т̣хитатта̄ саппат̣ибхайанти аттхо. идам̣ вуттам̣ хоти – йатха̄ маха̄дханава̄н̣иджо аппасаттхо саппат̣ибхайам̣ маггам̣, йатха̄ ча джӣвитука̄мо хала̄халам̣ висам̣ париваджджети, евам̣ пан̣д̣ито бхиккху аппаматтака̄нипи па̄па̄ни париваджджеййа̄ти.
десана̄васа̄не те бхиккхӯ саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣им̣су, сампаттамаха̄джанасса̄пи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.
маха̄дханава̄н̣иджаваттху саттамам̣.
8. куккут̣амиттанеса̄даваттху
па̄н̣имхи чети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ вел̣уване вихаранто куккут̣амиттам̣ на̄ма неса̄дам̣ а̄раббха катхеси.
ра̄джагахе кира ека̄ сет̣т̣хидхӣта̄ вайаппатта̄ саттабхӯмикапа̄са̄дасса упари сиригаббхе а̄раккхан̣аттха̄йа екам̣ парича̄рикам̣ датва̄ ма̄та̄питӯхи ва̄сийама̄на̄ екадивасам̣ са̄йанхасамайе ва̄тапа̄нена антаравӣтхим̣ олокентӣ пан̃ча па̄сасата̄ни пан̃ча сӯласата̄ни а̄да̄йа миге вадхитва̄ джӣвама̄нам̣ екам̣ куккут̣амиттам̣ на̄ма неса̄дам̣ пан̃ча мигасата̄ни вадхитва̄ тесам̣ мам̣сена маха̄сакат̣ам̣ пӯретва̄ сакат̣адхуре нисӣдитва̄ мам̣савиккин̣анаттха̄йа нагарам̣ пависантам̣ дисва̄ тасмим̣ пат̣ибаддхачитта̄ парича̄рика̄йа хаттхе пан̣н̣а̄ка̄рам̣ датва̄ ‘‘гаччха, етасса пан̣н̣а̄ка̄рам̣ датва̄ гаманака̄лам̣ н̃атва̄ ехӣ’’ти песеси. са̄ гантва̄ тасса пан̣н̣а̄ка̄рам̣ датва̄ пуччхи – ‘‘када̄ гамиссасӣ’’ти? со ‘‘аджджа мам̣сам̣ виккин̣итва̄ па̄това асукадва̄рена на̄ма никкхамитва̄ гамисса̄мӣ’’ти а̄ха. са̄ тена катхитакатхам̣ сутва̄ а̄гантва̄ тасса̄ а̄рочеси. сет̣т̣хидхӣта̄ аттана̄ гахетаббайуттакам̣ ваттха̄бхаран̣аджа̄там̣ сам̣видахитва̄ па̄това малинаваттхам̣ нива̄сетва̄ кут̣ам̣ а̄да̄йа да̄сӣхи саддхим̣ удакатиттхам̣ гаччхантӣ вийа никкхамитва̄ там̣ т̣ха̄нам̣ гантва̄ тасса̄гаманам̣ олокентӣ ат̣т̣ха̄си. сопи па̄това сакат̣ам̣ па̄дженто никкхами. са̄ тасса паччхато паччхато па̄йа̄си. со там̣ дисва̄ ‘‘ахам̣ там̣ ‘асукасса на̄ма дхӣта̄’ти на джа̄на̄ми, ма̄ мам̣ анубандхи, амма̄’’ти а̄ха. на мам̣ твам̣ паккосаси, ахам̣ аттано дхаммата̄йа а̄гаччха̄ми, твам̣ тун̣хӣ хутва̄ аттано сакат̣ам̣ па̄джехӣти. со пунаппунам̣ там̣ нива̄ретийева. атха нам̣ са̄ а̄ха – ‘‘са̄ми, сирӣ на̄ма аттано сантикам̣ а̄гаччхантӣ нива̄ретум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти. со тасса̄ ниссам̣сайена а̄гаманака̄ран̣ам̣ н̃атва̄ там̣ сакат̣ам̣ а̄ропетва̄ агама̄си. тасса̄ ма̄та̄питаро ито чито ча парийеса̄петва̄ апассанта̄ ‘‘мата̄ бхависсатӣ’’ти матакабхаттам̣ карим̣су. са̄пи тена саддхим̣ сам̣ва̄саманва̄йа пат̣ипа̄т̣ийа̄ сатта путте виджа̄йитва̄ те вайаппатте гхарабандханена бандхи.
атхекадивасам̣ саттха̄ паччӯсасамайе локам̣ волокенто куккут̣амиттам̣ сапуттам̣ сасун̣исам̣ аттано н̃а̄н̣аджа̄ласса анто павит̣т̣хам̣ дисва̄, ‘‘ким̣ ну кхо ета’’нти упадха̄ренто тесам̣ паннарасаннампи сота̄паттимаггасса упаниссайам̣ дисва̄ па̄това паттачӣварам̣ а̄да̄йа тасса па̄сат̣т̣ха̄нам̣ агама̄си. там̣ дивасам̣ па̄се баддхо екамигопи на̄хоси. саттха̄ тасса па̄самӯле падавалан̃джам̣ дассетва̄ пурато екасса гумбасса хет̣т̣ха̄ чха̄йа̄йам̣ нисӣди. куккут̣амитто па̄това дханум̣ а̄да̄йа па̄сат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ а̄дито пат̣т̣ха̄йа па̄се олокайама̄но па̄се баддхам̣ екампи мигам̣ адисва̄ саттху падавалан̃джам̣ аддаса. атхасса етадахоси – ‘‘ко майхам̣ баддхамиге моченто вичаратӣ’’ти. со саттхари а̄гха̄там̣ бандхитва̄ гаччханто гумбамӯле нисиннам̣ саттха̄рам̣ дисва̄, ‘‘имина̄ мама мига̄ мочита̄ бхависсанти, ма̄ресса̄ми на’’нти дханум̣ а̄кад̣д̣хи. саттха̄ дханум̣ а̄кад̣д̣хитум̣ датва̄ виссаджджетум̣ на̄да̄си. со сарам̣ виссаджджетумпи оропетумпи асакконто пха̄сука̄хи бхиджджантӣхи вийа мукхато кхел̣ена паггхарантена килантарӯпо ат̣т̣ха̄си. атхасса путта̄ гехам̣ гантва̄ ‘‘пита̄ но чира̄йати, ким̣ ну кхо ета’’нти ватва̄ ‘‘гаччхатха, та̄та̄, питу сантика’’нти ма̄тара̄ песита̄ дханӯни а̄да̄йа гантва̄ питарам̣ татха̄т̣хитам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ но питу пачча̄митто бхависсатӣ’’ти саттапи джана̄ дханӯни а̄кад̣д̣хитва̄ буддха̄нубха̄вена йатха̄ несам̣ пита̄ т̣хито, татхева ат̣т̣хам̣су. атха несам̣ ма̄та̄ ‘‘ким̣ ну кхо ме путта̄пи чира̄йантӣ’’ти ватва̄ саттахи сун̣иса̄хи саддхим̣ гантва̄ те татха̄т̣хите дисва̄ ‘‘касса ну кхо име дханӯни а̄кад̣д̣хитва̄ т̣хита̄’’ти олокентӣ саттха̄рам̣ дисва̄ ба̄ха̄ паггайха – ‘‘ма̄ ме питарам̣ на̄сетха, ма̄ ме питарам̣ на̄сетха̄’’ти маха̄саддамака̄си. куккут̣амитто там̣ саддам̣ сутва̄ чинтеси – ‘‘нат̣т̣хо ватамхи, сасуро кира ме еса, ахо майа̄ бха̄рийам̣ каммам̣ ката’’нти. путта̄висса ‘‘аййако кира но еса, ахо бха̄рийам̣ каммам̣ ката’’нти чинтайим̣су. куккут̣амитто ‘‘айам̣ сасуро ме’’ти меттачиттам̣ упат̣т̣хапеси, путта̄писса ‘‘аййако но’’ти меттачиттам̣ упат̣т̣хапесум̣. атха те несам̣ ма̄та̄ сет̣т̣хидхӣта̄ ‘‘кхиппам̣ дханӯни чхад̣д̣етва̄ питарам̣ ме кхама̄петха̄’’ти а̄ха.
саттха̄ тесам̣ мудучиттатам̣ н̃атва̄ дханум̣ ота̄ретум̣ ада̄си. те саббе саттха̄рам̣ вандитва̄ ‘‘кхаматха но, бханте’’ти кхама̄петва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. атха несам̣ саттха̄ анупуббим̣ катхам̣ катхеси. десана̄васа̄не куккут̣амитто саддхим̣ путтехи чева сун̣иса̄хи ча аттапан̃чадасамо сота̄паттипхале патит̣т̣хахи. саттха̄ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ виха̄рам̣ агама̄си. атха нам̣ а̄нандаттхеро пуччхи – ‘‘бханте, кахам̣ гамиттха̄’’ти. куккут̣амиттасса сантикам̣, а̄нанда̄ти. па̄н̣а̄типа̄такаммасса во, бханте, ака̄рако катоти. а̄ма̄нанда, со аттапан̃чадасамо ачаласаддха̄йа патит̣т̣ха̄йа тӣсу ратанесу никкан̇кхо хутва̄ па̄н̣а̄типа̄такаммасса ака̄рако джа̄тоти. бхиккхӯ а̄хам̣су – ‘‘нану, бханте, бхарийа̄писса аттхӣ’’ти. а̄ма, бхиккхаве, са̄ кулагехе кума̄рика̄ хутва̄ сота̄паттипхалам̣ патта̄ти. бхиккхӯ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘куккут̣амиттасса кира бхарийа̄ кума̄рикака̄ле ева сота̄паттипхалам̣ патва̄ тасса гехам̣ гантва̄ сатта путте лабхи, са̄ еттакам̣ ка̄лам̣ са̄микена ‘дханум̣ а̄хара, саре а̄хара, саттим̣ а̄хара, сӯлам̣ а̄хара, джа̄лам̣ а̄хара̄’ти вуччама̄на̄ та̄ни ада̄си. сопи та̄йа динна̄ни а̄да̄йа гантва̄ па̄н̣а̄типа̄там̣ кароти, ким̣ ну кхо сота̄панна̄пи па̄н̣а̄типа̄там̣ каронтӣ’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте, ‘‘на, бхиккхаве, сота̄панна̄ па̄н̣а̄типа̄там̣ каронти, са̄ пана ‘са̄микасса вачанам̣ каромӣ’ти татха̄ ака̄си. ‘идам̣ гахетва̄ еса гантва̄ па̄н̣а̄типа̄там̣ каротӯ’ти тасса̄ читтам̣ наттхи. па̄н̣италасмин̃хи ван̣е асати висам̣ ган̣хантасса там̣ висам̣ ануд̣ахитум̣ на саккоти, евамевам̣ акусалачетана̄йа абха̄вена па̄пам̣ акаронтасса дхануа̄дӣни нӣхаритва̄ дадатопи па̄пам̣ на̄ма на хотӣ’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
124. ‘‘па̄н̣имхи че ван̣о на̄сса, хареййа па̄н̣ина̄ висам̣;
на̄ббан̣ам̣ висаманвети, наттхи па̄пам̣ акуббато’’ти.
таттха на̄сса̄ти на бхавеййа. хареййа̄ти харитум̣ саккун̣еййа. ким̣ ка̄ран̣а̄? йасма̄ на̄ббан̣ам̣ висаманвети аван̣ан̃хи па̄н̣им̣ висам̣ анветум̣ на саккоти, евамева дхануа̄дӣни нӣхаритва̄ дентасса̄пи акусалачетана̄йа абха̄вена па̄пам̣ акуббато па̄пам̣ на̄ма наттхи, аван̣ам̣ па̄н̣им̣ висам̣ вийа на̄сса читтам̣ па̄пам̣ анугаччхатӣти.
десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
апарена самайена бхиккхӯ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ – ‘‘ко ну кхо куккут̣амиттасса сапуттасса сасун̣исасса сота̄паттимаггассӯпаниссайо, кена ка̄ран̣ена неса̄дакуле ниббатто’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте, бхиккхаве, атӣте кассападасабаласса дха̄тучетийам̣ сам̣видаханта̄ евама̄хам̣су – ‘‘ким̣ ну кхо имасса четийасса маттика̄ бхависсати, ким̣ удака’’нти. атха несам̣ етадахоси – ‘‘харита̄ламаносила̄ маттика̄ бхависсати, тилателам̣ удака’’нти. те харита̄ламаносила̄ кот̣т̣етва̄ тилателена сам̣сандитва̄ ит̣т̣хака̄йа гхат̣етва̄ суван̣н̣ена кхачитва̄ анто чиним̣су, бахимукхе пана екаггханасуван̣н̣аит̣т̣хака̄ва ахесум̣. екека̄ сатасахассаггханика̄ ахоси. те йа̄ва дха̄тунидха̄на̄ четийе нит̣т̣хите чинтайим̣су – ‘‘дха̄тунидха̄нака̄ле бахуна̄ дханена аттхо, кам̣ ну кхо джет̣т̣хакам̣ карома̄’’ти.
атхеко га̄мава̄сико сет̣т̣хи ‘‘ахам̣ джет̣т̣хако бхависса̄мӣ’’ти дха̄тунидха̄не екам̣ хиран̃н̃акот̣им̣ паккхипи. там̣ дисва̄ рат̣т̣хава̄сино ‘‘айам̣ нагарасет̣т̣хи дханамева сам̣харати, еварӯпе четийе джет̣т̣хако бхавитум̣ на саккоти, га̄мава̄сӣ пана кот̣идханам̣ паккхипитва̄ джет̣т̣хако джа̄то’’ти уджджха̄йим̣су. со тесам̣ катхам̣ сутва̄ ‘‘ахам̣ две кот̣ийо датва̄ джет̣т̣хако бхависса̄мӣ’’ти две кот̣ийо ада̄си. итаро ‘‘ахамева джет̣т̣хако бхависса̄мӣ’’ти тиссо кот̣ийо ада̄си. евам̣ вад̣д̣хетва̄ вад̣д̣хетва̄ нагарава̄сӣ ат̣т̣ха кот̣ийо ада̄си. га̄мава̄сино пана гехе навакот̣идханамева аттхи, нагарава̄сино чатта̄лӣсакот̣идханам̣. тасма̄ га̄мава̄сӣ чинтеси – ‘‘сача̄хам̣ нава кот̣ийо дасса̄ми, айам̣ ‘даса кот̣ийо дасса̄мӣ’ти ваккхати, атха ме ниддханабха̄во пан̃н̃а̄йиссатӣ’’ти. со евама̄ха – ‘‘ахам̣ еттакан̃ча дханам̣ дасса̄ми, сапуттада̄ро ча четийасса да̄со бхависса̄мӣ’’ти сатта путте сатта сун̣иса̄йо бхарийан̃ча гахетва̄ аттана̄ саддхим̣ четийасса ниййа̄деси. рат̣т̣хава̄сино ‘‘дханам̣ на̄ма сакка̄ уппа̄детум̣, айам̣ пана сапуттада̄ро атта̄нам̣ ниййа̄деси, айамева джет̣т̣хако хотӯ’’ти там̣ джет̣т̣хакам̣ карим̣су. ити те сол̣асапи джана̄ четийасса да̄са̄ ахесум̣. рат̣т̣хава̄сино пана те бхуджиссе акам̣су. евам̣ сантепи четийамева пат̣иджаггитва̄ йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ тато чута̄ девалоке ниббаттим̣су. тесу екам̣ буддхантарам̣ девалоке васантесу имасмим̣ буддхуппа̄де бхарийа̄ тато чавитва̄ ра̄джагахе сет̣т̣хино дхӣта̄ хутва̄ ниббатти. са̄ кума̄рика̄ва хутва̄ сота̄паттипхалам̣ па̄пун̣и. адит̣т̣хасаччасса пана пат̣исандхи на̄ма бха̄рийа̄ти тасса̄ са̄мико сампариваттама̄но гантва̄ неса̄дакуле ниббатти. тасса саха дассаненева сет̣т̣хидхӣтарам̣ пуббасинехо аджджхоттхари. вуттампи четам̣ –
‘‘пуббева саннива̄сена, паччуппаннахитена ва̄;
евам̣ там̣ джа̄йате пемам̣, уппалам̣ва йатходаке’’ти. (джа̄. 1.2.174);
са̄ пуббасинехенева неса̄дакулам̣ агама̄си. путта̄писса̄ девалока̄ чавитва̄ тасса̄ ева куччхисмим̣ пат̣исандхим̣ ган̣хим̣су, сун̣иса̄йописса̄ таттха таттха ниббаттитва̄ вайаппатта̄ тесам̣йева гехам̣ агамам̣су. евам̣ те саббепи тада̄ четийам̣ пат̣иджаггитва̄ тасса каммасса̄нубха̄вена сота̄паттипхалам̣ патта̄ти.
куккут̣амиттанеса̄даваттху ат̣т̣хамам̣.
9. кокасунакхалуддакаваттху
йо аппадут̣т̣хасса̄ти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто кокам̣ на̄ма сунакхалуддакам̣ а̄раббха катхеси.
со кира екадивасам̣ пуббан̣хасамайе дханум̣ а̄да̄йа сунакхапаривуто аран̃н̃ам̣ гаччханто антара̄магге екам̣ пин̣д̣а̄йа пависантам̣ бхиккхум̣ дисва̄ куджджхитва̄ ‘‘ка̄л̣акан̣н̣и ме дит̣т̣хо, аджджа кин̃чи на лабхисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ пакка̄ми. тхеропи га̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ катабхаттакиччо пуна виха̄рам̣ па̄йа̄си. итаропи аран̃н̃е вичаритва̄ кин̃чи алабхитва̄ пачча̄гаччханто пуна тхерам̣ дисва̄ ‘‘аджджа̄хам̣ имам̣ ка̄л̣акан̣н̣им̣ дисва̄ аран̃н̃ам̣ гато кин̃чи на лабхим̣, ида̄ни ме пунапи абхимукхо джа̄то, сунакхехи нам̣ кха̄да̄песса̄мӣ’’ти сан̃н̃ам̣ датва̄ сунакхе виссаджджеси. тхеропи ‘‘ма̄ евам̣ кари упа̄сака̄’’ти йа̄чи. со ‘‘аджджа̄хам̣ тава саммукхӣбхӯтатта̄ кин̃чи на̄латтхам̣, пунапи ме саммукхӣбха̄вама̄гатоси, кха̄да̄песса̄мева та’’нти ватва̄ сунакхе уййоджеси. тхеро вегена екам̣ руккхам̣ абхирухитва̄ пурисаппама̄н̣е т̣ха̄не нисӣди. сунакха̄ руккхам̣ парива̄ресум̣. луддако гантва̄ ‘‘руккхам̣ абхирухатопи те моккхо наттхӣ’’ти там̣ саратун̣д̣ена па̄датале виджджхи. тхеро ‘‘ма̄ евам̣ карохӣ’’ти там̣ йа̄чийева. итаро тасса йа̄чанам̣ ана̄дийитва̄ пунаппунам̣ виджджхийева. тхеро екасмим̣ па̄датале виджджхийама̄не там̣ уккхипитва̄ дутийам̣ па̄дам̣ оламбитва̄ тасмим̣ виджджхийама̄не тампи уккхипати, евамасса со йа̄чанам̣ ана̄дийитва̄ва двепи па̄датала̄ни виджджхийева. тхерасса сарӣрам̣ укка̄хи а̄диттам̣ вийа ахоси. со ведана̄нуваттико хутва̄ сатим̣ паччупат̣т̣ха̄петум̣ на̄саккхи, па̄рутачӣварам̣ бхассантампи на саллаккхеси. там̣ патама̄нам̣ кокам̣ сӣсато пат̣т̣ха̄йа париккхипантамева пати. сунакха̄ ‘‘тхеро патито’’ти сан̃н̃а̄йа чӣварантарам̣ пависитва̄ аттано са̄микам̣ лун̃джитва̄ кха̄данта̄ ат̣т̣химатта̄васесам̣ карим̣су. сунакха̄ чӣварантарато никкхамитва̄ бахи ат̣т̣хам̣су.
атха несам̣ тхеро екам̣ суккхадан̣д̣акам̣ бхан̃джитва̄ кхипи. сунакха̄ тхерам̣ дисва̄ ‘‘са̄микова амхехи кха̄дито’’ти н̃атва̄ аран̃н̃ам̣ пависим̣су. тхеро куккуччам̣ уппа̄деси ‘‘мама чӣварантарам̣ пависитва̄ еса нат̣т̣хо, арогам̣ ну кхо ме сӣла’’нти. со руккха̄ отаритва̄ саттху сантикам̣ гантва̄ а̄дито пат̣т̣ха̄йа саббам̣ там̣ паваттим̣ а̄рочетва̄ – ‘‘бханте, мама чӣварам̣ нисса̄йа со упа̄сако нат̣т̣хо, каччи ме арогам̣ сӣлам̣, аттхи ме саман̣абха̄во’’ти пуччхи. саттха̄ тасса вачанам̣ сутва̄ ‘‘бхиккху арогам̣ те сӣлам̣, аттхи те саман̣абха̄во, со аппадут̣т̣хасса падусситва̄ вина̄сам̣ патто, на кевалан̃ча ида̄нева, атӣтепи аппадут̣т̣ха̄нам̣ падусситва̄ вина̄сам̣ паттойева̄’’ти ватва̄ таматтхам̣ пака̄сенто атӣтам̣ а̄хари –
атӣте киреко веджджо веджджакамматтха̄йа га̄мам̣ вичаритва̄ кин̃чи каммам̣ алабхитва̄ чха̄таджджхатто никкхамитва̄ га̄мадва̄ре самбахуле кума̄раке кӣл̣анте дисва̄ ‘‘име саппена д̣ам̣са̄петва̄ тикиччхитва̄ а̄ха̄рам̣ лабхисса̄мӣ’’ти екасмим̣ руккхабиле сӣсам̣ нихаритва̄ нипаннам̣ саппам̣ дассетва̄, ‘‘амбхо, кума̄рака̄ есо са̄л̣икапотако, ган̣хатха на’’нти а̄ха. атхеко кума̄рако саппам̣ гӣва̄йам̣ дал̣хам̣ гахетва̄ нӣхаритва̄ тасса саппабха̄вам̣ н̃атва̄ вираванто авидӯре т̣хитасса веджджасса маттхаке кхипи. саппо веджджасса кхандхат̣т̣хикам̣ париккхипитва̄ дал̣хам̣ д̣ам̣ситва̄ таттхева джӣвитаккхайам̣ па̄песи, евамеса коко сунакхалуддако пуббепи аппадут̣т̣хасса падусситва̄ вина̄сам̣ паттойева̄ти.
саттха̄ имам̣ атӣтам̣ а̄харитва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
125. ‘‘йо аппадут̣т̣хасса нарасса дуссати, суддхасса посасса анан̇ган̣асса;
тамева ба̄лам̣ паччети па̄пам̣, сукхумо раджо пат̣ива̄там̣ва кхитто’’ти.
таттха аппадут̣т̣хасса̄ти аттано ва̄ саббасатта̄нам̣ ва̄ адут̣т̣хасса. нарасса̄ти саттасса. дуссатӣти апараджджхати. суддхасса̄ти нирапара̄дхассева. посасса̄ти идампи апарена̄ка̄рена сатта̄дхивачанамева. анан̇ган̣асса̄ти никкилесасса. паччетӣти патиети. пат̣ива̄танти йатха̄ екена пурисена пат̣ива̄те т̣хитам̣ пахаритука̄мата̄йа кхитто сукхумо раджоти тамева пурисам̣ паччети, тассева упари патати, евамева йо пуггало ападут̣т̣хасса пурисасса па̄н̣иппахара̄дӣни даданто падуссати, тамева ба̄лам̣ дит̣т̣хева дхамме, сампара̄йе ва̄ нирайа̄дӣсу випаччама̄нам̣ там̣ па̄пам̣ випа̄кадуккхавасена паччетӣти аттхо.
десана̄васа̄не со бхиккху арахатте патит̣т̣хахи, сампаттапариса̄йапи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.
кокасунакхалуддакаваттху навамам̣.
10. ман̣ика̄ракулӯпакатиссаттхераваттху
габбхамекети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ман̣ика̄ракулӯпакам̣ тиссаттхерам̣ а̄раббха катхеси.
со кира тхеро екасса ман̣ика̄расса куле два̄даса васса̄ни бхун̃джи. тасмим̣ куле джайампатика̄ ма̄та̄питут̣т̣ха̄не т̣хатва̄ тхерам̣ пат̣иджаггим̣су. атхекадивасам̣ со ман̣ика̄ро тхерасса пурато мам̣сам̣ чхинданто нисинно хоти. тасмим̣ кхан̣е ра̄джа̄ пасенади косало екам̣ ман̣иратанам̣ ‘‘имам̣ дховитва̄ виджджхитва̄ пахин̣атӯ’’ти песеси. ман̣ика̄ро салохитенева хаттхена там̣ пат̣иггахетва̄ пел̣а̄йа упари т̣хапетва̄ хаттхадхованаттхам̣ анто па̄виси. тасмим̣ пана гехе поса̄ванийакон̃часакун̣о аттхи. со лохитагандхена мам̣сасан̃н̃а̄йа там̣ ман̣им̣ тхерасса пассантассева гили. ман̣ика̄ро а̄гантва̄ ман̣им̣ апассанто ‘‘ман̣и кена гахито’’ти бхарийан̃ча путтаке ча пат̣ипа̄т̣ийа̄ пуччхитва̄ техи ‘‘на ган̣ха̄ма̄’’ти вутте ‘‘тхерена гахито бхависсатӣ’’ти. чинтетва̄ бхарийа̄йа саддхим̣ мантеси – ‘‘тхерена ман̣и гахито бхависсатӣ’’ти. са̄, са̄ми, ма̄ евам̣ авача, еттакам̣ ка̄лам̣ майа̄ тхерасса на кин̃чи ваджджам̣ дит̣т̣хапуббам̣, на со ман̣им̣ ган̣ха̄тӣти. ман̣ика̄ро тхерам̣ пуччхи – ‘‘бханте, имасмим̣ т̣ха̄не ман̣иратанам̣ тумхехи гахита’’нти. на ган̣ха̄ми, упа̄сака̄ти. бханте, на идха ан̃н̃о аттхи, тумхехийева гахито бхависсати, детха ме ман̣иратананти. со тасмим̣ асампат̣иччханте пуна бхарийам̣ а̄ха – ‘‘тхеренева ман̣и гахито, пӣл̣етва̄ нам̣ пуччхисса̄мӣ’’ти. са̄, са̄ми, ма̄ но на̄сайи, варам̣ амхехи да̄сабйам̣ упагантум̣, на ча тхерам̣ еварӯпам̣ ваттунти. со ‘‘саббева майам̣ да̄саттам̣ упагаччханта̄ ман̣имӯлам̣ на аггха̄ма̄’’ти раджджум̣ гахетва̄ тхерасса сӣсам̣ вет̣хетва̄ дан̣д̣ена гхат̣т̣еси. тхерасса сӣсато ча кан̣н̣ана̄са̄хи ча лохитам̣ паггхари, аккхӣни никкхамана̄ка̄раппатта̄ни ахесум̣, со ведана̄паматто бхӯмийам̣ пати. кон̃чо лохитагандхена̄ гантва̄ лохитам̣ пиви. атха нам̣ ман̣ика̄ро тхере уппаннакодхавегена ‘‘твам̣ ким̣ каросӣ’’ти па̄дена пахаритва̄ кхипи. со екаппаха̄ренева маритва̄ утта̄но ахоси.
тхеро там̣ дисва̄, упа̄сака, сӣсе вет̣ханам̣ та̄ва ме ситхилам̣ катва̄ имам̣ кон̃чам̣ олокехи ‘‘мато ва̄, но ва̄’’ти. атха нам̣ со а̄ха – ‘‘есо вийа твампи мариссасӣ’’ти. упа̄сака, имина̄ со ман̣и гилито, саче айам̣ на амарисса̄, на те ахам̣ марантопи ман̣им̣ а̄чиккхиссанти. со тасса ударам̣ пха̄летва̄ ман̣им̣ дисва̄ паведхенто сам̣виггама̄насо тхерасса па̄дамӯле нипаджджитва̄ ‘‘кхаматха, ме, бханте, аджа̄нантена майа̄ ката’’нти а̄ха. упа̄сака, нева туйхам̣ досо аттхи, на майхам̣, ват̣т̣ассевеса досо, кхама̄ми тети. бханте, саче ме кхаматха, пакатинийа̄менева ме гехе нисӣдитва̄ бхиккхам̣ ган̣хатха̄ти. ‘‘упа̄сака, на да̄на̄хам̣ ито пат̣т̣ха̄йа паресам̣ гехасса анточхаданам̣ пависисса̄ми, антогехапавесанассева хи айам̣ досо, ито пат̣т̣ха̄йа па̄десу а̄вахантесу гехадва̄ре т̣хитова бхиккхам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти ватва̄ дхутан̇гам̣ сама̄да̄йа имам̣ га̄тхама̄ха –
‘‘паччати мунино бхаттам̣, тхокам̣ тхокам̣ куле куле;
пин̣д̣ика̄йа чарисса̄ми, аттхи джан̇гхабалам̣ мама̄’’ти. (тхерага̄. 248) –
идан̃ча пана ватва̄ тхеро тенева бйа̄дхина̄ на чирассева паринибба̄йи. кон̃чо ман̣ика̄расса бхарийа̄йа куччхисмим̣ пат̣исандхим̣ ган̣хи. ман̣ика̄ро ка̄лам̣ катва̄ нирайе ниббатти. ман̣ика̄расса бхарийа̄ тхере мудучиттата̄йа ка̄лам̣ катва̄ девалоке ниббатти. бхиккхӯ саттха̄рам̣ тесам̣ абхисампара̄йам̣ пуччхим̣су. саттха̄, ‘‘бхиккхаве, идхекачче габбхе ниббаттанти, екачче па̄пака̄рино нирайе ниббаттанти, екачче катакалйа̄н̣а̄ девалоке ниббаттанти, ана̄сава̄ пана паринибба̄йантӣ’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
126. ‘‘габбхамеке уппаджджанти, нирайам̣ па̄пакаммино;
саггам̣ сугатино йанти, париниббанти ана̄сава̄’’ти.
таттха габбханти идха мануссагаббхова адхиппето. сесаметтха утта̄наттхамева.
десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
ман̣ика̄ракулӯпакатиссаттхераваттху дасамам̣.
11. тайоджанаваттху
на анталиккхети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто тайо джане а̄раббха катхеси.
саттхари кира джетаване вихаранте самбахула̄ бхиккхӯ саттху дассанаттха̄йа а̄гаччханта̄ екам̣ га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависим̣су. га̄мава̄сино те сампатте а̄да̄йа а̄санаса̄ла̄йа нисӣда̄петва̄ йа̄гукхаджджакам̣ датва̄ пин̣д̣апа̄тавелам̣ а̄гамайама̄на̄ дхаммам̣ сун̣анта̄ нисӣдим̣су. тасмим̣ кхан̣е бхаттам̣ пачитва̄ сӯпабйан̃джанам̣ дхӯпайама̄на̄йа екисса̄ иттхийа̄ бха̄джанато аггиджа̄ла̄ ут̣т̣хахитва̄ чхаданам̣ ган̣хи. тато екам̣ тин̣акарал̣ам̣ ут̣т̣хахитва̄ джалама̄нам̣ а̄ка̄сам̣ паккханди. тасмим̣ кхан̣е еко ка̄ко а̄ка̄сена гаччханто таттха гӣвам̣ павесетва̄ тин̣авалливет̣хито джха̄йитва̄ га̄мамаджджхе пати. бхиккхӯ там̣ дисва̄ ‘‘ахо бха̄рийам̣ каммам̣, пассатха̄вусо, ка̄кена паттам̣ виппака̄рам̣, имина̄ катакаммам̣ ан̃н̃атра саттха̄ра̄ ко джа̄ниссати, саттха̄рамасса каммам̣ пуччхисса̄ма̄’’ти чинтетва̄ паккамим̣су.
апаресампи бхиккхӯнам̣ саттху дассанаттха̄йа на̄вам̣ абхируйха гаччханта̄нам̣ на̄ва̄ самудде ниччала̄ ат̣т̣ха̄си. манусса̄ ‘‘ка̄л̣акан̣н̣ина̄ еттха бхавитабба’’нти сала̄кам̣ вича̄ресум̣. на̄викасса ча бхарийа̄ пат̣хамавайе т̣хита̄ дассанӣйа̄ па̄са̄дика̄, сала̄ка̄ тасса̄ па̄пун̣и. ‘‘сала̄кам̣ пуна вича̄ретха̄’’ти ватва̄ йа̄вататийам̣ вича̄ресум̣, тиккхаттумпи тасса̄ ева па̄пун̣и. манусса̄ ‘‘ким̣, са̄мӣ’’ти на̄викасса мукхам̣ олокесум̣. на̄вико ‘‘на сакка̄ екисса̄ аттха̄йа маха̄джанам̣ на̄сетум̣, удаке нам̣ кхипатха̄’’ти а̄ха. са̄ гахетва̄ удаке кхипийама̄на̄ маран̣абхайатаджджита̄ виравам̣ ака̄си. там̣ сутва̄ на̄вико ко аттхо имисса̄ а̄бхаран̣ехи нат̣т̣хехи, сабба̄бхаран̣а̄ни омун̃читва̄ екам̣ пилотикам̣ нива̄са̄петва̄ чхад̣д̣етха нам̣, ахам̣ панетам̣ удакапит̣т̣хе плавама̄нам̣ дат̣т̣хум̣ на саккхисса̄мӣ тасма̄ йатха̄ нам̣ ахам̣ на пасса̄ми, татха̄ екам̣ ва̄лукакут̣ам̣ гӣва̄йа бандхитва̄ самудде кхипатха̄ти. те татха̄ карим̣су. тампи патитат̣т̣ха̄нейева маччхакаччхапа̄ вилумпим̣су. бхиккхӯ там̣ паваттим̣ н̃атва̄ ‘‘т̣хапетва̄ саттха̄рам̣ ко ан̃н̃о етисса̄ иттхийа̄ катакаммам̣ джа̄ниссати, саттха̄рам̣ тасса̄ каммам̣ пуччхисса̄ма̄’’ти иччхитат̣т̣ха̄нам̣ патва̄ на̄ва̄то оруйха паккамим̣су.
апарепи сатта бхиккхӯ саттху дассанаттха̄йа гаччханта̄ са̄йам̣ екам̣ виха̄рам̣ пависитва̄ васанат̣т̣ха̄нам̣ пуччхим̣су. екасмин̃ча лен̣е сатта ман̃ча̄ хонти. тесам̣ тадева лабхитва̄ таттха нипанна̄нам̣ раттибха̄ге кӯт̣а̄га̄раматто па̄са̄н̣о пават̣т̣ама̄но а̄гантва̄ лен̣адва̄рам̣ пидахи. нева̄сика̄ бхиккхӯ ‘‘майам̣ имам̣ лен̣ам̣ а̄гантукабхиккхӯнам̣ па̄пайимха̄, айан̃ча маха̄па̄са̄н̣о лен̣адва̄рам̣ пидаханто ат̣т̣ха̄си, апанесса̄ма на’’нти саманта̄ саттахи га̄мехи мануссе саннипа̄тетва̄ ва̄йаманта̄пи т̣ха̄на̄ ча̄летум̣ на̄саккхим̣су. анто павит̣т̣хабхиккхӯпи ва̄йамим̣суйева. евам̣ сантепи сатта̄хам̣ па̄са̄н̣ам̣ ча̄летум̣ на̄саккхим̣су. а̄гантука̄ сатта̄хам̣ чха̄таджджхатта̄ маха̄дуккхам̣ анубхавим̣су. саттаме дивасе па̄са̄н̣о сайамева пават̣т̣итва̄ апагато. бхиккхӯ никкхамитва̄ ‘‘амха̄кам̣ имам̣ па̄пам̣ ан̃н̃атра саттха̄ра̄ ко джа̄ниссати, саттха̄рам̣ пуччхисса̄ма̄’’ти чинтетва̄ паккамим̣су. те пуримехи саддхим̣ антара̄магге сама̄гантва̄ саббе екатова саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисинна̄ саттха̄ра̄ катапат̣исантха̄ра̄ аттана̄ аттана̄ дит̣т̣ха̄нубхӯта̄ни ка̄ран̣а̄ни пат̣ипа̄т̣ийа̄ пуччхим̣су.
саттха̄пи тесам̣ пат̣ипа̄т̣ийа̄ евам̣ бйа̄ка̄си – ‘‘бхиккхаве, со та̄ва ка̄ко аттана̄ катакаммамева анубхоси. атӣтака̄ле хи ба̄ра̄н̣асийам̣ еко кассако аттано гон̣ам̣ даменто даметум̣ на̄саккхи. со хисса гон̣о тхокам̣ гантва̄ нипаджджи, потхетва̄ ут̣т̣ха̄питопи тхокам̣ гантва̄ пунапи татхева нипаджджи. со ва̄йамитва̄ там̣ даметум̣ асакконто кодха̄бхибхӯто хутва̄ ‘ито да̄ни пат̣т̣ха̄йа сукхам̣ нипаджджиссасӣ’ти пала̄лапин̣д̣ам̣ вийа каронто пала̄лена тасса гӣвам̣ паливет̣хетва̄ аггимада̄си, гон̣о таттхева джха̄йитва̄ мато. тада̄, бхиккхаве, тена ка̄кена там̣ па̄пакаммам̣ катам̣. со тасса випа̄кена дӣгхараттам̣ нирайе паччитва̄ випа̄ка̄васесена саттаккхаттум̣ ка̄кайонийам̣ ниббаттитва̄ евамева а̄ка̄се джха̄йитва̄ва мато’’ти.
са̄пи, бхиккхаве, иттхӣ аттана̄ катакаммамева анубхоси. са̄ хи атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ екасса гахапатикасса бхарийа̄ удакахаран̣акот̣т̣анапачана̄дӣни саббакичча̄ни сахаттхенева ака̄си. тасса̄ еко сунакхо там̣ гехе саббакичча̄ни курума̄нам̣ олокентова нисӣдати. кхетте бхаттам̣ харантийа̄ да̄рупан̣н̣а̄дӣнам̣ ва̄ аттха̄йа аран̃н̃ам̣ гаччхантийа̄ та̄йа саддхим̣йева гаччхати. там̣ дисва̄ дахараманусса̄ ‘‘амбхо никкханто сунакхалуддако, аджджа майам̣ мам̣сена бхун̃джисса̄ма̄’’ти уппан̣д̣енти. са̄ тесам̣ катха̄йа ман̇ку хутва̄ сунакхам̣ лед̣д̣удан̣д̣а̄дӣхи пахаритва̄ пала̄пети, сунакхо ниваттитва̄ пуна анубандхати. со кирасса̄ татийе аттабха̄ве бхатта̄ ахоси, тасма̄ синехам̣ чхиндитум̣ на саккоти. кин̃ча̄пи хи анаматагге сам̣са̄ре джа̄йа̄ ва̄ пати ва̄ абхӯтапубба̄ на̄ма наттхи, авидӯре пана аттабха̄ве н̃а̄такесу адхиматто синехо хоти, тасма̄ со сунакхо там̣ виджахитум̣ на саккоти. са̄ тасса куджджхитва̄ кхеттам̣ са̄микасса йа̄гум̣ харама̄на̄ раджджум̣ уччхан̇ге т̣хапетва̄ агама̄си, сунакхо та̄йева саддхим̣ гато. са̄ са̄микасса йа̄гум̣ датва̄ туччхакут̣ам̣ а̄да̄йа екам̣ удакат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ кут̣ам̣ ва̄лука̄йа пӯретва̄ самӣпе олокетва̄ т̣хитасса сунакхасса саддамака̄си. сунакхо ‘‘чирассам̣ вата ме аджджа мадхуракатха̄ ладдха̄’’ти нан̇гут̣т̣хам̣ ча̄ленто там̣ упасан̇ками. са̄ там̣ гӣва̄йам̣ дал̣хам̣ гахетва̄ ека̄йа раджджукот̣ийа̄ кут̣ам̣ бандхитва̄ екам̣ раджджукот̣им̣ сунакхасса гӣва̄йам̣ бандхитва̄ кут̣ам̣ удака̄бхимукхам̣ пават̣т̣еси. сунакхо кут̣ам̣ анубандханто удаке патитва̄ таттхева ка̄ламака̄си. са̄ тасса каммасса випа̄кена дӣгхараттам̣ нирайе паччитва̄ випа̄ка̄васесена аттабха̄васате ва̄лукакут̣ам̣ гӣва̄йам̣ бандхитва̄ удаке паккхитта̄ ка̄ламака̄сӣти.
тумхехипи, бхиккхаве, аттана̄ катакаммамева анубхӯтам̣. атӣтасмин̃хи ба̄ра̄н̣асива̄сино сатта гопа̄лакада̄рака̄ екасмим̣ ат̣авипадесе сатта̄хава̄рена га̄вийо вичаранта̄ екадивасам̣ га̄вийо вича̄ретва̄ а̄гаччханта̄ екам̣ маха̄годхам̣ дисва̄ анубандхим̣су. годха̄ пала̄йитва̄ екам̣ ваммикам̣ па̄виси. тасса пана ваммикасса сатта чхидда̄ни, да̄рака̄ ‘‘майам̣ да̄ни гахетум̣ на саккхисса̄ма, све а̄гантва̄ ган̣хисса̄ма̄’’ти екеко екекам̣ са̄кхабхан̇гамут̣т̣хим̣ а̄да̄йа саттапи джана̄ сатта чхидда̄ни пидахитва̄ паккамим̣су. те пунадивасе там̣ годхам̣ аманасикатва̄ ан̃н̃асмим̣ падесе га̄вийо вича̄ретва̄ саттаме дивасе га̄вийо а̄да̄йа гаччханта̄ там̣ ваммикам̣ дисва̄ сатим̣ пат̣илабхитва̄ ‘‘ка̄ ну кхо тасса̄ годха̄йа паваттӣ’’ти аттана̄ аттана̄ пидахита̄ни чхидда̄ни виварим̣су. годха̄ джӣвите нира̄лайа̄ хутва̄ ат̣т̣хичамма̄васеса̄ паведхама̄на̄ никкхами. те там̣ дисва̄ анукампам̣ катва̄ ‘‘ма̄ нам̣ ма̄ретха, сатта̄хам̣ чхиннабхатта̄ джа̄та̄’’ти тасса̄ пит̣т̣хим̣ паримаджджитва̄ ‘‘сукхена гаччха̄хӣ’’ти виссаджджесум̣. те годха̄йа ама̄ритатта̄ нирайе та̄ва на паччим̣су. те пана сатта джана̄ екато хутва̄ чуддасасу аттабха̄весу сатта сатта диваса̄ни чхиннабхатта̄ ахесум̣. тада̄, бхиккхаве, тумхехи саттахи гопа̄лакехи хутва̄ там̣ каммам̣ катанти. евам̣ саттха̄ техи пут̣т̣хапут̣т̣хам̣ пан̃хам̣ бйа̄ка̄си.
атхеко бхиккху саттха̄рам̣ а̄ха – ‘‘ким̣ пана, бханте, па̄пакаммам̣ катва̄ а̄ка̄се уппатитассапи самуддам̣ паккхандасса̄пи паббатантарам̣ павит̣т̣хасса̄пи моккхо наттхӣ’’ти. саттха̄ ‘‘еваметам̣, бхиккхаве, а̄ка̄са̄дӣсупи екападесопи наттхи, йаттха т̣хито па̄пакаммато муччеййа̄’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
127. ‘‘на анталиккхе на самуддамаджджхе, на паббата̄нам̣ виварам̣ пависса;
на виджджатӣ со джагатиппадесо, йаттхат̣т̣хито муччеййа па̄пакамма̄’’ти.
тассаттхо – саче хи кочи ‘‘имина̄ упа̄йена па̄пакаммато муччисса̄мӣ’’ти анталиккхе ва̄ нисӣдеййа, чатура̄сӣтийоджанасахассагамбхӣрам̣ маха̄самуддам̣ ва̄ пависеййа, паббатантаре ва̄ нисӣдеййа, нева па̄пакаммато муччеййа. пураттхима̄дӣсу джагатипадесесу патхавӣбха̄гесу на со ва̄лаггаматтопи ока̄со аттхи, йаттха т̣хито па̄пакаммато муччитум̣ саккун̣еййа̄ти.
десана̄васа̄не те бхиккхӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣су, сампаттамаха̄джанасса̄пи са̄ттхика̄ дхаммадесана̄ ахосӣти.
тайоджанаваттху ека̄дасамам̣.
12. суппабуддхасакйаваттху
на анталиккхети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ нигродха̄ра̄ме вихаранто суппабуддхам̣ саккам̣ а̄раббха катхеси.
со кира ‘‘айам̣ мама дхӣтарам̣ чхад̣д̣етва̄ никкханто ча, мама путтам̣ пабба̄джетва̄ тасса верит̣т̣ха̄не т̣хито ча̄’’ти имехи двӣхи ка̄ран̣ехи саттхари а̄гха̄там̣ бандхитва̄ екадивасам̣ ‘‘на да̄нисса нимантанат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ бхун̃джитум̣ дасса̄мӣ’’ти гаманамаггам̣ пидахитва̄ антаравӣтхийам̣ сурам̣ пиванто нисӣди. атхасса саттхари бхиккхусан̇гхапаривуте там̣ т̣ха̄нам̣ а̄гате ‘‘саттха̄ а̄гато’’ти а̄рочесум̣. со а̄ха – ‘‘пурато гаччха̄ти тасса вадетха, на̄йам̣ майа̄ махаллакатаро, на̄сса маггам̣ дасса̄мӣ’’ти пунаппунам̣ вуччама̄нопи татхева ватва̄ нисӣди. саттха̄ ма̄туласса сантика̄ маггам̣ алабхитва̄ тато ниватти. сопи екам̣ чарапурисам̣ песеси ‘‘гаччха, тасса катхам̣ сутва̄ ехӣ’’ти. саттха̄пи ниваттанто ситам̣ катва̄ а̄нандаттхерена ‘‘ко ну кхо, бханте, ситасса па̄тукаммасса паччайо’’ти пут̣т̣хо а̄ха – ‘‘пассаси, а̄нанда, суппабуддха’’нти. пасса̄ми, бхантети. бха̄рийам̣ тена каммам̣ катам̣ ма̄дисасса буддхасса маггам̣ адентена, ито саттаме дивасе хет̣т̣ха̄па̄са̄де сопа̄напа̄дамӯле патхавим̣ пависиссатӣти. чарапурисо там̣ катхам̣ сутва̄ суппабуддхасса сантикам̣ гантва̄ ‘‘ким̣ мама бха̄гинеййена ниваттантена вутта’’нти пут̣т̣хо йатха̄сутам̣ а̄рочеси. со тасса вачанам̣ сутва̄ ‘‘на да̄ни мама бха̄гинеййасса катха̄йа досо аттхи, аддха̄ йам̣ со вадати, там̣ татхева хоти. евам̣ сантепи нам̣ ида̄ни муса̄ва̄дена нигган̣хисса̄ми. со хи мам̣ ‘саттаме дивасе патхавим̣ пависиссатӣ’ти анийамена аватва̄ ‘хет̣т̣ха̄па̄са̄де сопа̄напа̄дамӯле патхавим̣ пависиссатӣ’’’ти а̄ха. ‘‘ито да̄ни пат̣т̣ха̄йа̄хам̣ там̣ т̣ха̄нам̣ на гамисса̄ми, атха нам̣ тасмим̣ т̣ха̄не патхавим̣ апависитва̄ муса̄ва̄дена нигган̣хисса̄мӣ’’ти аттано упабхогаджа̄там̣ саббам̣ саттабхӯмикапа̄са̄дасса упари а̄ропетва̄ сопа̄нам̣ хара̄петва̄ два̄рам̣ пидаха̄петва̄ екекасмим̣ два̄ре две две малле т̣хапетва̄ ‘‘сача̄хам̣ пама̄дена хет̣т̣ха̄ орохитука̄мо хоми, нива̄реййа̄тха ма’’нти ватва̄ саттаме па̄са̄датале сиригаббхе нисӣди. саттха̄ там̣ паваттим̣ сутва̄, ‘‘бхиккхаве, суппабуддхо на кевалам̣ па̄са̄датале веха̄сам̣ уппатитва̄ а̄ка̄се ва̄ нисӣдату, на̄ва̄йа ва̄ самуддам̣ паккхандату, паббатантарам̣ ва̄ пависату, буддха̄нам̣ катха̄йа двидха̄бха̄во на̄ма наттхи, майа̄ вуттат̣т̣ха̄нейева со патхавим̣ пависиссатӣ’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
128. ‘‘на анталиккхе на самуддамаджджхе, на паббата̄нам̣ виварам̣ пависса;
на виджджатӣ со джагатиппадесо, йаттхат̣т̣хитам̣ наппасахеййа маччӯ’’ти.
таттха йаттха т̣хитам̣ наппасахеййа, маччӯти йасмим̣ падесе т̣хитам̣ маран̣ам̣ наппасахеййа на̄бхибхавеййа, кесаггаматтопи патхавиппадесо наттхи. сесам̣ пуримасадисамева̄ти.
десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
саттаме дивасе саттху бхиккха̄ча̄рамаггасса нируддхавела̄йа хет̣т̣ха̄па̄са̄де суппабуддхасса ман̇галассо удда̄мо хутва̄ там̣ там̣ бхиттим̣ пахари. со упари нисинновасса саддам̣ сутва̄ ‘‘кимета’’нти пуччхи. ‘‘ман̇галассо удда̄мо’’ти. со панассо суппабуддхам̣ дисва̄ва саннисӣдати. атха нам̣ со ган̣хитука̄мо хутва̄ нисиннат̣т̣ха̄на̄ ут̣т̣ха̄йа два̄ра̄бхимукхо ахоси, два̄ра̄ни сайамева виват̣а̄ни, сопа̄нам̣ сакат̣т̣ха̄нейева т̣хитам̣. два̄ре т̣хита̄ малла̄ там̣ гӣва̄йам̣ гахетва̄ хет̣т̣ха̄бхимукхам̣ кхипим̣су. етенупа̄йена саттасупи талесу два̄ра̄ни сайамева виват̣а̄ни, сопа̄на̄ни йатха̄т̣ха̄не т̣хита̄ни. таттха таттха малла̄ там̣ гӣва̄йамева гахетва̄ хет̣т̣ха̄бхимукхам̣ кхипим̣су. атха нам̣ хет̣т̣ха̄па̄са̄де сопа̄напа̄дамӯлам̣ сампаттамева маха̄патхавӣ виварама̄на̄ бхиджджитва̄ сампат̣иччхи, со гантва̄ авӣчимхи ниббаттӣти.
суппабуддхасакйаваттху два̄дасамам̣.
па̄паваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
навамо вагго.
10. дан̣д̣авагго
1. чхаббаггийабхиккхуваттху
саббе тасантӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто чхаббаггийе бхиккхӯ а̄раббха катхеси.
екасмин̃хи самайе саттарасаваггийехи сена̄сане пат̣иджаггите чхаббаггийа̄ бхиккхӯ ‘‘никкхаматха, майам̣ махаллакатара̄, амха̄кам̣ етам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти ватва̄ техи ‘‘на майам̣ дасса̄ма, амхехи пат̣хамам̣ пат̣иджаггита’’нти вутте те бхиккхӯ пахарим̣су. саттарасаваггийа̄ маран̣абхайатаджджита̄ маха̄виравам̣ виравим̣су. саттха̄ тесам̣ саддам̣ сутва̄ ‘‘ким̣ ида’’нти пуччхитва̄ ‘‘идам̣ на̄ма̄’’ти а̄рочите ‘‘на, бхиккхаве, ито пат̣т̣ха̄йа бхиккхуна̄ на̄ма евам̣ каттаббам̣, йо кароти, со имам̣ на̄ма а̄паттим̣ а̄паджджатӣ’’ти паха̄рада̄насиккха̄падам̣ (па̄чи. 449 а̄дайо) пан̃н̃а̄петва̄, ‘‘бхиккхаве, бхиккхуна̄ на̄ма ‘йатха̄ ахам̣, татхева ан̃н̃епи дан̣д̣асса тасанти, маччуно бха̄йантӣ’ти н̃атва̄ паро на пахаритаббо, на гха̄тетаббо’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
129. ‘‘саббе тасанти дан̣д̣асса, саббе бха̄йанти маччуно;
атта̄нам̣ упамам̣ катва̄, на ханеййа на гха̄тайе’’ти.
таттха саббе тасантӣти саббепи сатта̄ аттани дан̣д̣е патанте тасса дан̣д̣асса тасанти. маччуноти маран̣асса̄пи бха̄йантийева. имисса̄ ча десана̄йа бйан̃джанам̣ ниравасесам̣, аттхо пана са̄васесо. йатха̄ хи ран̃н̃а̄ ‘‘саббе саннипатантӯ’’ти бхерийа̄ чара̄пита̄йапи ра̄джамаха̄матте т̣хапетва̄ сеса̄ саннипатанти, евамидха ‘‘саббе тасантӣ’’ти вуттепи хаттха̄джа̄неййо асса̄джа̄неййо усабха̄джа̄неййо кхӣн̣а̄савоти име чатта̄ро т̣хапетва̄ авасеса̄ва тасантӣти ведитабба̄. имесу хи кхӣн̣а̄саво сакка̄йадит̣т̣хийа̄ пахӣнатта̄ маран̣акасаттам̣ апассанто на бха̄йати, итаре тайо сакка̄йадит̣т̣хийа̄ балаватта̄ аттано пат̣ипаккхабхӯтам̣ саттам̣ апассанта̄ на бха̄йантӣти. на ханеййа на гха̄тайети йатха̄ ахам̣, евам̣ ан̃н̃епи сатта̄ти нева парам̣ пахареййа на пахара̄пеййа̄ти аттхо.
десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.
чхаббаггийабхиккхуваттху пат̣хамам̣.
2. чхаббаггийабхиккхуваттху
саббе тасантӣти имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ джетаване вихаранто чхаббаггийе бхиккхӯ а̄раббха катхеси.
тейева екасмин̃хи самайе тенева ка̄ран̣ена пуримасиккха̄паде саттарасаваггийе пахарим̣су. тенева ка̄ран̣ена тесам̣ таласаттикам̣ уггирим̣су. идха̄пи саттха̄ тесам̣ саддам̣ сутва̄ ‘‘ким̣ ида’’нти пуччхитва̄ ‘‘идам̣ на̄ма̄’’ти а̄рочите ‘‘на, бхиккхаве, ито пат̣т̣ха̄йа бхиккхуна̄ на̄ма евам̣ каттаббам̣, йо кароти, со имам̣ на̄ма а̄паттим̣ а̄паджджатӣ’’ти таласаттикасиккха̄падам̣ (па̄чи. 454 а̄дайо) пан̃н̃а̄петва̄, ‘‘бхиккхаве, бхиккхуна̄ на̄ма ‘йатха̄ ахам̣, татхева ан̃н̃епи дан̣д̣асса тасанти, йатха̄ ча майхам̣, татхева несам̣ джӣвитам̣ пийа’нти н̃атва̄ паро на пахаритаббо на гха̄т̣етаббо’’ти ватва̄ анусандхим̣ гхат̣етва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –
130. ‘‘саббе тасанти дан̣д̣асса, саббесам̣ джӣвитам̣ пийам̣;
атта̄нам̣ упамам̣ катва̄, на ханеййа на гха̄тайе’’ти.
таттха саббесам̣ джӣвитам̣ пийанти кхӣн̣а̄савам̣ т̣хапетва̄ сесасатта̄нам̣ джӣвитам̣ пийам̣ мадхурам̣, кхӣн̣а̄саво пана джӣвите ва̄ маран̣е ва̄ упеккхакова хоти. сесам̣ пуримасадисамева̄ти.