12. суманаса̄ман̣ераваттху

йо хавети имам̣ дхаммадесанам̣ саттха̄ пубба̄ра̄ме вихаранто суманаса̄ман̣ерам̣ а̄раббха катхеси. татра̄йам̣ анупуббӣ катха̄ –

падумуттарабуддхака̄ласмин̃хи еко кулапутто саттха̄ра̄ чатупарисамаджджхе екам̣ бхиккхум̣ диббачаккхука̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ там̣ сампаттим̣ паттхайама̄но саттха̄рам̣ нимантетва̄ сатта̄хам̣ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса маха̄да̄нам̣ датва̄, ‘‘бханте, ахампи ана̄гате екасса буддхасса са̄сане диббачаккхука̄нам̣ агго бхавеййа’’нти паттханам̣ т̣хапеси. саттха̄ каппасатасахассам̣ олокенто тасса паттхана̄йа самиджджханабха̄вам̣ видитва̄ ‘‘ито каппасатасахассаматтхаке готамабуддхаса̄сане диббачаккхука̄нам̣ агго ануруддхо на̄ма бхависсасӣ’’ти бйа̄ка̄си. со там̣ бйа̄каран̣ам̣ сутва̄ све паттаббам̣ вийа там̣ сампаттим̣ ман̃н̃ама̄но париниббуте саттхари бхиккхӯ диббачаккхупарикаммам̣ пуччхитва̄ саттайоджаникам̣ кан̃чанатхӯпам̣ париккхипитва̄ анека̄ни дӣпаруккхасахасса̄ни ка̄ретва̄ дӣпапӯджам̣ катва̄ тато чуто девалоке ниббаттитва̄ девамануссесу каппасатасахасса̄ни сам̣саритва̄ имасмим̣ каппе ба̄ра̄н̣асийам̣ далиддакуле ниббатто суманасет̣т̣хим̣ нисса̄йа тасса тин̣аха̄рако хутва̄ джӣвикам̣ каппеси. аннабха̄ротисса на̄мам̣ ахоси. суманасет̣т̣хӣпи тасмим̣ нагаре ниччака̄лам̣ маха̄да̄нам̣ дети.

атхекадивасам̣ упарит̣т̣хо на̄ма паччекабуддхо гандхама̄дане ниродхасама̄паттито вут̣т̣ха̄йа ‘‘касса ну кхо аджджа ануггахам̣ карисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ ‘‘аджджа майа̄ аннабха̄расса ануггахам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати, ида̄ни ча со ат̣авито тин̣ам̣ а̄да̄йа гехам̣ а̄гамиссатӣ’’ти н̃атва̄ паттачӣварама̄да̄йа иддхийа̄ гантва̄ аннабха̄расса саммукхе паччут̣т̣ха̄си. аннабха̄ро там̣ туччхапаттахаттхам̣ дисва̄ ‘‘апи, бханте, бхиккхам̣ лабхиттха̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘лабхисса̄ма маха̄пун̃н̃а̄’’ти вутте ‘‘тена хи, бханте, тхокам̣ а̄гаметха̄’’ти тин̣ака̄джам̣ чхад̣д̣етва̄ вегена гехам̣ гантва̄, ‘‘бхадде, майхам̣ т̣хапитабха̄габхаттам̣ аттхи, наттхӣ’’ти бхарийам̣ пуччхитва̄ ‘‘аттхи, са̄мӣ’’ти вутте вегена пачча̄гантва̄ паччекабуддхасса паттам̣ а̄да̄йа ‘‘майхам̣ да̄тука̄мата̄йа сати деййадхаммо на хоти, деййадхамме сати пат̣игга̄хакам̣ на лабха̄ми. аджджа пана ме пат̣игга̄хако ча дит̣т̣хо, деййадхаммо ча аттхи, ла̄бха̄ вата ме’’ти гехам̣ гантва̄ бхаттам̣ патте паккхипа̄петва̄ пачча̄харитва̄ паччекабуддхасса хаттхе патит̣т̣хапетва̄ –

‘‘имина̄ пана да̄нена, ма̄ ме да̄лиддийам̣ аху;

наттхӣти вачанам̣ на̄ма, ма̄ ахоси бхава̄бхаве. –

бханте еварӯпа̄ дуджджӣвита̄ муччеййам̣, наттхӣти падамева на сун̣еййа’’нти паттханам̣ т̣хапеси. паччекабуддхо ‘‘евам̣ хоту маха̄пун̃н̃а̄’’ти ватва̄ анумоданам̣ катва̄ пакка̄ми.

суманасет̣т̣хинопи чхатте адхиваттха̄ девата̄ ‘‘ахо да̄нам̣ парамада̄нам̣, упарит̣т̣хе супатит̣т̣хита’’нти ватва̄ тиккхаттум̣ са̄дхука̄рамада̄си. атха нам̣ сет̣т̣хи ‘‘ким̣ мам̣ еттакам̣ ка̄лам̣ да̄нам̣ дадама̄нам̣ на пассасӣ’’ти а̄ха. на̄хам̣ тава да̄нам̣ а̄раббха са̄дхука̄рам̣ деми, аннабха̄рена пана упарит̣т̣хасса диннапин̣д̣апа̄те пасӣдитва̄ майа̄ еса са̄дхука̄ро паваттитоти. со ‘‘аччхарийам̣ вата, бхо, ахам̣ еттакам̣ ка̄лам̣ да̄нам̣ даданто деватам̣ са̄дхука̄рам̣ да̄петум̣ на̄саккхим̣, аннабха̄ро мам̣ нисса̄йа джӣванто екапин̣д̣апа̄тенева са̄дхука̄рам̣ да̄песи, тасса да̄не ануччхавикам̣ катва̄ там̣ пин̣д̣апа̄там̣ мама сантакам̣ карисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ там̣ паккоса̄петва̄ ‘‘аджджа тайа̄ кассачи кин̃чи динна’’нти пуччхи. ‘‘а̄ма, са̄ми, упарит̣т̣хапаччекабуддхасса ме аджджа бха̄габхаттам̣ динна’’нти. ‘‘ханда, бхо, каха̄пан̣ам̣ гахетва̄ етам̣ майхам̣ пин̣д̣апа̄там̣ дехӣ’’ти? ‘‘на деми, са̄мӣ’’ти. со йа̄ва сахассам̣ вад̣д̣хеси, итаро сахассена̄пи на̄да̄си. атха нам̣ ‘‘хоту, бхо, йади пин̣д̣апа̄там̣ на деси, сахассам̣ гахетва̄ паттим̣ ме дехӣ’’ти а̄ха. со ‘‘аййена саддхим̣ мантетва̄ джа̄нисса̄мӣ’’ти вегена паччекабуддхам̣ сампа̄пун̣итва̄, ‘‘бханте суманасет̣т̣хи, сахассам̣ датва̄ тумха̄кам̣ пин̣д̣апа̄те паттим̣ йа̄чати, ким̣ каромӣ’’ти пуччхи.

атхасса со упамам̣ а̄хари ‘‘сеййатха̄пи, пан̣д̣ита, куласатике га̄ме екасмим̣ гхаре дӣпам̣ джа̄леййа, сеса̄ аттано телена ват̣т̣им̣ теметва̄ джа̄ла̄петва̄ ган̣хеййум̣, пуримападӣпасса пабха̄ аттхӣти ваттабба̄ наттхӣ’’ти. атирекатара̄, бханте, пабха̄ хотӣти. евамевам̣ пан̣д̣ита ул̣ун̇кайа̄гу ва̄ хоту, кат̣аччхубхиккха̄ ва̄, аттано пин̣д̣апа̄те паресам̣ паттим̣ дентасса йаттака̄нам̣ дети, таттакам̣ вад̣д̣хати. тван̃хи екамева пин̣д̣апа̄там̣ ада̄си, сет̣т̣хисса пана паттийа̄ динна̄йа две пин̣д̣апа̄та̄ хонти еко тава, еко тасса̄ти.

со ‘‘са̄дху, бханте’’ти там̣ абхива̄детва̄ сет̣т̣хисса сантикам̣ гантва̄ ‘‘ган̣ха, са̄ми, патти’’нти а̄ха. тена хи име каха̄пан̣е ган̣ха̄ти. на̄хам̣ пин̣д̣апа̄там̣ виккин̣а̄ми, саддха̄йа те паттим̣ даммӣти. ‘‘твам̣ саддха̄йа деси, ахампи тава гун̣е пӯджеми, ган̣ха, та̄та, ито пат̣т̣ха̄йа ча пана ма̄ сахаттха̄ каммамака̄си, вӣтхийам̣ гхарам̣ ма̄петва̄ васа. йена ча те аттхо хоти, саббам̣ мама сантика̄ ган̣ха̄хӣ’’ти а̄ха. ниродха̄ вут̣т̣хитасса пана диннапин̣д̣апа̄то тадахева випа̄кам̣ дети. тасма̄ ра̄джа̄пи там̣ паваттим̣ сутва̄ аннабха̄рам̣ паккоса̄петва̄ паттим̣ гахетва̄ махантам̣ бхогам̣ датва̄ тасса сет̣т̣хит̣т̣ха̄нам̣ да̄песи.

со суманасет̣т̣хисса саха̄йако хутва̄ йа̄ваджӣвам̣ пун̃н̃а̄ни катва̄ тато чуто девалоке ниббаттитва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де капилаваттхунагаре амитоданасса саккасса гехе пат̣исандхим̣ ган̣хи, ануруддхотисса на̄мам̣ акам̣су. со маха̄на̄масаккасса канит̣т̣хабха̄та̄, саттху чӯл̣апиту путто парамасукхума̄ло маха̄пун̃н̃о ахоси. екадивасам̣ кира чхасу кхаттийесу пӯве лаккхам̣ катва̄ гул̣ехи кӣл̣антесу ануруддхо пара̄джито пӯва̄нам̣ аттха̄йа ма̄ту сантикам̣ пахин̣и. са̄ махантам̣ суван̣н̣атха̄лам̣ пӯретва̄ пӯве песеси. пӯве кха̄дитва̄ пуна кӣл̣анто пара̄джито татхева пахин̣и. евам̣ тиккхаттум̣ пӯвесу а̄хат̣есу чатуттхе ва̄ре ма̄та̄ ‘‘ида̄ни пӯва̄ наттхӣ’’ти пахин̣и. тасса̄ вачанам̣ сутва̄ ‘‘наттхӣ’’ти падасса асутапуббата̄йа ‘‘наттхипӯва̄ на̄ма ида̄ни бхависсантӣ’’ти сан̃н̃ам̣ катва̄ ‘‘гаччха наттхипӯве а̄хара̄’’ти песеси. атхасса ма̄та̄ ‘‘наттхипӯве кира, аййе, детха̄’’ти вутте ‘‘мама путтена наттхӣти падам̣ на сутапуббам̣, катхам̣ ну кхо наттхибха̄вам̣ джа̄на̄пеййа’’нти суван̣н̣апа̄тим̣ дховитва̄ апара̄йа суван̣н̣апа̄тийа̄ пат̣икуджджитва̄ ‘‘ханда, та̄та, имам̣ мама путтасса дехӣ’’ти пахин̣и. тасмим̣ кхан̣е нагарапаригга̄хика̄ девата̄ ‘‘амха̄кам̣ са̄мина̄ аннабха̄рака̄ле упарит̣т̣хасса паччекабуддхасса бха̄габхаттам̣ датва̄ ‘наттхӣти падамева на сун̣еййа’нти паттхана̄ на̄ма т̣хапита̄. саче майам̣ таматтхам̣ н̃атва̄ аджджхупеккхеййа̄ма, муддха̄пи но саттадха̄ пхалеййа̄’’ти чинтетва̄ диббапӯвехи па̄тим̣ пӯрайим̣су. со пурисо па̄тим̣ а̄харитва̄ тасса сантике т̣хапетва̄ вивари. тесам̣ гандхо сакаланагарам̣ пхари. пӯво пана мукхе т̣хапитаматтова саттарасахаран̣исахасса̄ни пхаритва̄ ат̣т̣ха̄си.

ануруддхопи чинтеси – ‘‘на мам̣ ман̃н̃е ито пуббе ма̄та̄ пийа̄йати. на хи ме ан̃н̃ада̄ та̄йа наттхипӯва̄ на̄ма паккапубба̄’’ти. со гантва̄ ма̄тарам̣ евама̄ха – ‘‘амма, на̄хам̣ тава пийо’’ти. та̄та, ким̣ вадеси, мама аккхӣхипи хадайамам̣сатопи твам̣ пийатароти. сача̄хам̣, амма, тава пийо, касма̄ мама пуббе еварӯпе наттхипӯве на̄ма на ада̄сӣти. са̄ там̣ пурисам̣ пуччхи – ‘‘та̄та, кин̃чи па̄тийам̣ ахосӣ’’ти. а̄ма, аййе, пӯва̄нам̣ па̄ти парипун̣н̣а̄ ахоси, на ме еварӯпа̄ дит̣т̣хапубба̄ти. са̄ чинтеси – ‘‘путто ме катапун̃н̃о, девата̄хисса диббапӯва̄ пахита̄ бхависсантӣ’’ти. сопи ма̄тарам̣ а̄ха – ‘‘амма, на майа̄ еварӯпа̄ пӯва̄ кха̄дитапубба̄, ито пат̣т̣ха̄йа ме наттхипӯвамева пачеййа̄сӣ’’ти. са̄ тато пат̣т̣ха̄йа тена ‘‘пӯве кха̄дитука̄момхӣ’’ти вуттака̄ле суван̣н̣апа̄тим̣ дховитва̄ ан̃н̃а̄йа па̄тийа̄ пат̣икуджджитва̄ пахин̣ати, девата̄ па̄тим̣ пӯренти. евам̣ со ага̄рамаджджхе васанто наттхӣти падасса аттхам̣ аджа̄нитва̄ диббапӯвейева парибхун̃джи.

саттху пана парива̄раттхам̣ кулапат̣ипа̄т̣ийа̄ са̄кийакума̄ресу паббаджантесу маха̄на̄мена саккена, ‘‘та̄та, амха̄кам̣ кула̄ кочи паббаджито наттхи, тайа̄ ва̄ паббаджитаббам̣, майа̄ ва̄’’ти вутте со а̄ха – ‘‘ахам̣ атисукхума̄ло паббаджитум̣ на саккхисса̄мӣ’’ти. тена хи каммантам̣ угган̣ха, ахам̣ паббаджисса̄мӣти. ко еса камманто на̄ма̄ти? со хи бхаттасса ут̣т̣ха̄нат̣т̣ха̄нампи на джа̄на̄ти, каммантам̣ кимева джа̄ниссати, тасма̄ евама̄ха. екадивасан̃хи ануруддхо бхаддийо кимилоти тайо джана̄ ‘‘бхаттам̣ на̄ма кахам̣ ут̣т̣ха̄тӣ’’ти мантайим̣су. тесу кимило ‘‘кот̣т̣хесу ут̣т̣ха̄тӣ’’ти а̄ха. со кирекадивасам̣ вӣхӣ кот̣т̣хамхи паккхипанте аддаса, тасма̄ ‘‘кот̣т̣хе бхаттам̣ уппаджджатӣ’’ти сан̃н̃а̄йа евама̄ха. атха нам̣ бхаддийо ‘‘твам̣ на джа̄на̄сӣ’’ти ватва̄ ‘‘бхаттам̣ на̄ма уккхалийам̣ ут̣т̣ха̄тӣ’’ти а̄ха. со кирекадивасам̣ уккхалито бхаттам̣ вад̣д̣хенте дисва̄ ‘‘еттхеветам̣ уппаджджатӣ’’ти сан̃н̃амака̄си, тасма̄ евама̄ха. ануруддхо те убхопи ‘‘тумхе на джа̄на̄тха̄’’ти ватва̄ ‘‘бхаттам̣ на̄ма ратануббедхамакул̣а̄йа маха̄суван̣н̣апа̄тийам̣ ут̣т̣ха̄тӣ’’ти а̄ха. тена кира нева вӣхим̣ кот̣т̣ента̄, на бхаттам̣ пачанта̄ дит̣т̣хапубба̄, суван̣н̣апа̄тийам̣ вад̣д̣хетва̄ пурато т̣хапитабхаттамева пассати, тасма̄ ‘‘па̄тийам̣йеветам̣ уппаджджатӣ’’ти сан̃н̃амака̄си, тасма̄ евама̄ха. евам̣ бхаттут̣т̣ха̄нат̣т̣ха̄нампи аджа̄нанто маха̄пун̃н̃о кулапутто камманте ким̣ джа̄ниссати.

со ‘‘ехи кхо те, ануруддха, гхара̄ва̄саттхам̣ ануса̄сисса̄ми, пат̣хамам̣ кхеттам̣ каса̄петабба’’нтиа̄дина̄ найена бха̄тара̄ вутта̄нам̣ камманта̄нам̣ апарийантабха̄вам̣ сутва̄ ‘‘на ме гхара̄ва̄сена аттхо’’ти ма̄тарам̣ а̄пуччхитва̄ бхаддийапамукхехи пан̃чахи са̄кийакума̄рехи саддхим̣ никкхамитва̄ анупийамбаване саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ паббаджи. паббаджитва̄ ча пана самма̄пат̣ипадам̣ пат̣ипанно анупуббена тиссо виджджа̄ саччхикатва̄ диббена чаккхуна̄ ека̄сане нисиннова хаттхатале т̣хапитаа̄малака̄ни вийа сахассалокадха̄туйо олоканасаматтхо хутва̄ –

‘‘пуббенива̄сам̣ джа̄на̄ми, диббачаккху висодхитам̣;

тевиджджо иддхипаттомхи, катам̣ буддхасса са̄сана’’нти. (тхерага̄. 332, 562) –

уда̄нам̣ уда̄нетва̄ ‘‘ким̣ ну кхо ме катва̄ айам̣ сампатти ладдха̄’’ти олокенто ‘‘падумуттарапа̄дамӯле паттханам̣ т̣хапеси’’нти н̃атва̄ пуна ‘‘сам̣са̄ре сам̣саранто асукасмим̣ на̄ма ка̄ле ба̄ра̄н̣асийам̣ суманасет̣т̣хим̣ нисса̄йа джӣванто аннабха̄ро на̄ма ахоси’’нтипи н̃атва̄ –

‘‘аннабха̄ро пуре а̄сим̣, далиддо тин̣аха̄рако;

пин̣д̣апа̄то майа̄ динно, упарит̣т̣хасса та̄дино’’ти. –

а̄ха. атхасса етадахоси – ‘‘йо со тада̄ майа̄ упарит̣т̣хасса диннапин̣д̣апа̄тато каха̄пан̣е датва̄ паттим̣ аггахеси, мама саха̄йако суманасет̣т̣хи кахам̣ ну кхо со етарахи ниббатто’’ти. атха нам̣ ‘‘вин̃джха̄т̣авийам̣ паббатапа̄де мун̣д̣анигамо на̄ма аттхи, таттха маха̄мун̣д̣асса на̄ма упа̄сакасса маха̄сумано чӯл̣асуманоти две путта̄, тесу со чӯл̣асумано хутва̄ ниббатто’’ти аддаса. дисва̄ ча пана чинтеси – ‘‘аттхи ну кхо таттха майи гате упака̄ро, наттхӣ’’ти. со упадха̄ренто идам̣ аддаса ‘‘со таттха майи гате саттавассикова никкхамитва̄ паббаджиссати, кхураггейева ча арахаттам̣ па̄пун̣иссатӣ’’ти. дисва̄ ча пана упакат̣т̣хе антовассе а̄ка̄сена гантва̄ га̄мадва̄ре отари. маха̄мун̣д̣о пана упа̄сако тхерасса пуббепи висса̄сико ева. со тхерам̣ пин̣д̣апа̄така̄ле чӣварам̣ па̄рупантам̣ дисва̄ путтам̣ маха̄суманам̣ а̄ха – ‘‘та̄та, аййо, ме ануруддхаттхеро а̄гато, йа̄васса ан̃н̃о кочи паттам̣ на ган̣ха̄ти, та̄васса гантва̄ паттам̣ ган̣ха, ахам̣ а̄санам̣ пан̃н̃а̄песса̄мӣ’’ти. со татха̄ ака̄си. упа̄сако тхерам̣ антонивесане саккаччам̣ паривиситва̄ тема̄сам̣ васанаттха̄йа пат̣ин̃н̃ам̣ ган̣хи, тхеропи адхива̄сеси.

атха нам̣ екадивасам̣ пат̣иджагганто вийа тема̄сам̣ пат̣иджаггитва̄ маха̄пава̄ран̣а̄йа тичӣваран̃чева гул̣ателатан̣д̣ула̄дӣни ча а̄харитва̄ тхерасса па̄дамӯле т̣хапетва̄ ‘‘ган̣хатха, бханте’’ти а̄ха. ‘‘алам̣, упа̄сака, на ме имина̄ аттхо’’ти. ‘‘тена хи, бханте, васса̄ва̄сикала̄бхо на̄меса, ган̣хатха на’’нти? ‘‘на ган̣ха̄ми, упа̄сака̄’’ти. ‘‘киматтхам̣ на ган̣хатха, бханте’’ти? ‘‘майхам̣ сантике каппийака̄рако са̄ман̣еропи наттхӣ’’ти. ‘‘тена хи, бханте, мама путто маха̄сумано са̄ман̣еро бхависсатӣ’’ти. ‘‘на ме, упа̄сака, маха̄суманенаттхо’’ти. ‘‘тена хи, бханте, чӯл̣асуманам̣ пабба̄джетха̄’’ти. тхеро ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ чӯл̣асуманам̣ пабба̄джеси. со кхураггейева арахаттам̣ па̄пун̣и. тхеро тена саддхим̣ ад̣д̣хама̄саматтам̣ таттхева васитва̄ ‘‘саттха̄рам̣ пассисса̄мӣ’’ти тасса н̃а̄таке а̄пуччхитва̄ а̄ка̄сенева гантва̄ химавантападесе аран̃н̃акут̣ика̄йа отари.

тхеро пана пакатийа̄пи а̄раддхавӣрийо, тасса таттха пуббаратта̄парараттам̣ чан̇камантасса ударава̄то самут̣т̣хахи. атха нам̣ килантарӯпам̣ дисва̄ са̄ман̣еро пуччхи – ‘‘бханте, ким̣ во руджджатӣ’’ти? ‘‘ударава̄то ме самут̣т̣хито’’ти. ‘‘ан̃н̃ада̄пи самут̣т̣хитапуббо, бханте’’ти? ‘‘а̄ма̄вусо’’ти. ‘‘кена пха̄сукам̣ хоти, бханте’’ти? ‘‘анотаттато па̄нӣйе ладдхе пха̄сукам̣ хоти, а̄вусо’’ти. ‘‘тена хи, бханте, а̄хара̄мӣ’’ти. ‘‘саккхиссаси са̄ман̣ера̄’’ти? ‘‘а̄ма, бханте’’ти. тена хи анотатте паннаго на̄ма на̄гара̄джа̄ мам̣ джа̄на̄ти, тасса а̄чиккхитва̄ бхесаджджаттха̄йа екам̣ па̄нӣйава̄ракам̣ а̄хара̄ти. со са̄дхӯти упаджджха̄йам̣ вандитва̄ веха̄сам̣ аббхуггантва̄ пан̃чайоджанасатам̣ т̣ха̄нам̣ агама̄си. там̣ дивасам̣ пана на̄гара̄джа̄ на̄гана̄т̣акапаривуто удакакӣл̣ам̣ кӣл̣итука̄мо хоти. со са̄ман̣ерам̣ а̄гаччхантам̣ дисва̄ва куджджхи, ‘‘айам̣ мун̣д̣акасаман̣о аттано па̄дапам̣сум̣ мама маттхаке окиранто вичарати, анотатте па̄нӣйаттха̄йа а̄гато бхависсати, на да̄нисса па̄нӣйам̣ дасса̄мӣ’’ти пан̣н̣а̄сайоджаникам̣ анотаттадахам̣ маха̄па̄тийа̄ уккхалим̣ пидаханто вийа пхан̣ена пидахитва̄ нипаджджи. са̄ман̣еро на̄гара̄джасса а̄ка̄рам̣ олокетва̄ва ‘‘куддхо айа’’нти н̃атва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘сун̣охи ме на̄гара̄джа, уггатеджа махаббала;

дехи ме па̄нӣйагхат̣ам̣, бхесаджджаттхамхи а̄гато’’ти.

там̣ сутва̄ на̄гара̄джа̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘пураттхимасмим̣ диса̄бха̄ге, ган̇га̄ на̄ма маха̄надӣ;

маха̄самуддамаппети, тато твам̣ па̄нӣйам̣ хара̄’’ти.

там̣ сутва̄ са̄ман̣еро ‘‘айам̣ на̄гара̄джа̄ аттано иччха̄йа на дассати, ахам̣ балакка̄рам̣ катва̄ а̄нубха̄вам̣ джа̄на̄петва̄ имам̣ абхибхавитва̄ва па̄нӣйам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти чинтетва̄, ‘‘маха̄ра̄джа, упаджджха̄йо мам̣ анотаттатова па̄нӣйам̣ а̄хара̄пети, тена̄хам̣ идамева харисса̄ми, апехи, ма̄ мам̣ ва̄рехӣ’’ти ватва̄ имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘итова па̄нӣйам̣ ха̄ссам̣, имина̄вамхи аттхико;

йади те тха̄мабалам̣ аттхи, на̄гара̄джа нива̄райа̄’’ти.

атха нам̣ на̄гара̄джа̄ а̄ха –

‘‘са̄ман̣ера саче аттхи, тава виккама порисам̣;

абхинанда̄ми те ва̄чам̣, харассу па̄нӣйам̣ мама̄’’ти.

атха нам̣ са̄ман̣еро ‘‘евам̣, маха̄ра̄джа, хара̄мӣ’’ти ватва̄ ‘‘йади сакконто хара̄хӣ’’ти вутте – ‘‘тена хи сут̣т̣ху джа̄нассӯ’’ти тиккхаттум̣ пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ ‘‘буддхаса̄санасса а̄нубха̄вам̣ дассетва̄ майа̄ па̄нӣйам̣ харитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти чинтетва̄ а̄ка̄сат̣т̣хадевата̄нам̣ та̄ва сантикам̣ агама̄си. та̄ а̄гантва̄ вандитва̄ ‘‘ким̣, бханте’’ти ватва̄ ат̣т̣хам̣су. ‘‘етасмим̣ анотаттадахапит̣т̣хе паннагана̄гара̄джена саддхим̣ мама сан̇га̄мо бхависсати, таттха гантва̄ джайапара̄джайам̣ олокетха̄’’ти а̄ха. со етенева нӣха̄рена чатта̄ро локапа̄ле саккасуйа̄масантуситапараниммитавасаваттӣ ча упасан̇камитва̄ таматтхам̣ а̄рочеси. тато парам̣ пат̣ипа̄т̣ийа̄ йа̄ва брахмалокам̣ гантва̄ таттха таттха брахмехи а̄гантва̄ вандитва̄ т̣хитехи ‘‘ким̣, бханте’’ти пут̣т̣хо таматтхам̣ а̄рочеси. евам̣ со асан̃н̃е ча арӯпибрахма̄но ча т̣хапетва̄ саббаттха мухуттенева а̄хин̣д̣итва̄ а̄рочеси. тасса вачанам̣ сутва̄ сабба̄пи девата̄ анотаттадахапит̣т̣хе на̄л̣ийам̣ паккхитта̄ни пит̣т̣хачун̣н̣а̄ни вийа а̄ка̄сам̣ нирантарам̣ пӯретва̄ саннипатим̣су. саннипатите девасан̇гхе са̄ман̣еро а̄ка̄се т̣хатва̄ на̄гара̄джам̣ а̄ха –

‘‘сун̣охи ме на̄гара̄джа, уггатеджа махаббала;

дехи ме па̄нӣйагхат̣ам̣, бхесаджджаттхамхи а̄гато’’ти.

атха нам̣ на̄го а̄ха –

‘‘са̄ман̣ера саче аттхи, тава виккама порисам̣;

абхинанда̄ми те ва̄чам̣, харассу па̄нӣйам̣ мама̄’’ти.

со тиккхаттум̣ на̄гара̄джасса пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ а̄ка̄се т̣хитакова два̄дасайоджаникам̣ брахматтабха̄вам̣ ма̄петва̄ а̄ка̄сато оруйха на̄гара̄джасса пхан̣е аккамитва̄ адхомукхам̣ ниппӣл̣еси, та̄вадева балавата̄ пурисена аккантааллачаммам̣ вийа на̄гара̄джасса пхан̣е аккантаматте огалитва̄ даббиматта̄ пхан̣апут̣ака̄ ахесум̣. на̄гара̄джасса пхан̣ехи муттамуттат̣т̣ха̄нато та̄лаккхандхапама̄н̣а̄ удакават̣т̣ийо угган̃чхим̣су. са̄ман̣еро а̄ка̄сейева па̄нӣйава̄ракам̣ пӯреси. девасан̇гхо са̄дхука̄рамада̄си. атха на̄гара̄джа̄ ладжджитва̄ са̄ман̣ерасса куджджхи, джайакусумаван̣н̣а̄нисса аккхӣни ахесум̣. со ‘‘айам̣ мам̣ девасан̇гхам̣ саннипа̄тетва̄ па̄нӣйам̣ гахетва̄ ладжджа̄песи, етам̣ гахетва̄ мукхе хаттхам̣ паккхипитва̄ хадайамам̣сам̣ ва̄сса мадда̄ми, па̄де ва̄ нам̣ гахетва̄ па̄раган̇га̄йам̣ кхипа̄мӣ’’ти вегена анубандхи. анубандхантопи нам̣ па̄пун̣итум̣ на̄саккхийева. са̄ман̣еро гантва̄ упаджджха̄йасса хаттхе па̄нӣйам̣ т̣хапетва̄ ‘‘пиватха, бханте’’ти а̄ха. на̄гара̄джа̄пи паччхато а̄гантва̄, ‘‘бханте ануруддха, са̄ман̣еро майа̄ адиннамева па̄нӣйам̣ гахетва̄ а̄гато, ма̄ пивиттха̄’’ти а̄ха. евам̣ кира са̄ман̣ера̄ти. ‘‘пиватха, бханте, имина̄ ме диннам̣ па̄нӣйам̣ а̄хат̣а’’нти а̄ха. тхеро ‘‘кхӣн̣а̄саваса̄ман̣ерасса муса̄катханам̣ на̄ма наттхӣ’’ти н̃атва̄ па̄нӣйам̣ пиви. тан̇кхан̣ан̃н̃евасса а̄ба̄дхо пат̣ипассамбхи. пуна на̄го тхерам̣ а̄ха – ‘‘бханте, са̄ман̣еренамхи саббам̣ деваган̣ам̣ саннипа̄тетва̄ ладжджа̄пито, ахамасса хадайам̣ ва̄ пха̄лесса̄ми, па̄де ва̄ нам̣ гахетва̄ па̄раган̇га̄йа кхиписса̄мӣ’’ти. маха̄ра̄джа, са̄ман̣еро маха̄нубха̄во, тумхе са̄ман̣ерена саддхим̣ сан̇га̄метум̣ на саккхиссатха, кхама̄петва̄ нам̣ гаччхатха̄ти. со сайампи са̄ман̣ерасса а̄нубха̄вам̣ джа̄на̄тийева, ладжджа̄йа пана анубандхитва̄ а̄гато. атха нам̣ тхерасса вачанена кхама̄петва̄ тена саддхим̣ миттасантхавам̣ катва̄ ‘‘ито пат̣т̣ха̄йа анотаттаудакена аттхе сати тумха̄кам̣ а̄гаманакиччам̣ наттхи, майхам̣ пахин̣еййа̄тха, ахамева а̄харитва̄ дасса̄мӣ’’ти ватва̄ пакка̄ми.

тхеропи са̄ман̣ерам̣ а̄да̄йа па̄йа̄си. саттха̄ тхерасса а̄гаманабха̄вам̣ н̃атва̄ мига̄рама̄тупа̄са̄де тхерасса а̄гаманам̣ олокенто нисӣди. бхиккхӯпи тхерам̣ а̄гаччхантам̣ дисва̄ паччуггантва̄ паттачӣварам̣ пат̣иггахесум̣. атхекачче са̄ман̣ерам̣ сӣсепи кан̣н̣есупи ба̄ха̄йампи гахетва̄ сан̃ча̄летва̄ ‘‘ким̣, са̄ман̣ера чӯл̣аканит̣т̣ха, на уккан̣т̣хитосӣ’’ти а̄хам̣су. саттха̄ тесам̣ кирийам̣ дисва̄ чинтеси – ‘‘бха̄рийам̣ ватимесам̣ бхиккхӯнам̣ каммам̣ а̄сӣвисам̣ гӣва̄йа ган̣ханта̄ вийа са̄ман̣ерам̣ ган̣ханти, на̄сса а̄нубха̄вам̣ джа̄нанти, аджджа майа̄ суманаса̄ман̣ерасса гун̣ам̣ па̄кат̣ам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. тхеропи а̄гантва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ нисӣди. саттха̄ тена саддхим̣ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ а̄нандаттхерам̣ а̄мантеси – ‘‘а̄нанда, анотаттаудакенамхи па̄де дховитука̄мо, са̄ман̣ера̄нам̣ гхат̣ам̣ датва̄ па̄нӣйам̣ а̄хара̄пехӣ’’ти. тхеро виха̄ре пан̃чаматта̄ни са̄ман̣ерасата̄ни саннипа̄теси. тесу суманаса̄ман̣еро саббанавако ахоси. тхеро саббамахаллакам̣ са̄ман̣ерам̣ а̄ха – ‘‘са̄ман̣ера, саттха̄ анокаттадахаудакена па̄де дховитука̄мо, гхат̣ам̣ а̄да̄йа гантва̄ па̄нӣйам̣ а̄хара̄’’ти. со ‘‘на саккоми, бханте’’ти на иччхи. тхеро сесепи пат̣ипа̄т̣ийа̄ пуччхи, тепи татхева ватва̄ пат̣иккхипим̣су. ‘‘ким̣ панеттха кхӣн̣а̄саваса̄ман̣ера̄ наттхӣ’’ти? аттхи, те пана ‘‘на̄йам̣ амха̄кам̣ баддхо ма̄ла̄пут̣о, суманаса̄ман̣ерассева баддхо’’ти на иччхим̣су, путхуджджана̄ пана аттано асаматтхата̄йева на иччхим̣су. парийоса̄не пана суманасса ва̄ре сампатте, ‘‘са̄ман̣ера, саттха̄ анотаттадахаудакена па̄де дховитука̄мо, кут̣ам̣ а̄да̄йа кира удакам̣ а̄хара̄’’ти а̄ха. со ‘‘саттхари а̄хара̄пенте а̄харисса̄мӣ’’ти саттха̄рам̣ вандитва̄, ‘‘бханте, анотаттато кира мам̣ удакам̣ а̄ха̄ра̄петха̄’’ти а̄ха. ‘‘а̄ма, сумана̄’’ти. со виса̄кха̄йа ка̄ритесу гханасуван̣н̣акот̣т̣имесу сена̄санакут̣есу екам̣ сат̣т̣хикут̣аудакаган̣ханакам̣ маха̄гхат̣ам̣ хаттхена гахетва̄ ‘‘имина̄ ме уккхипитва̄ ам̣сакӯт̣е т̣хапитена аттхо наттхӣ’’ти оламбакам̣ катва̄ веха̄сам̣ аббхуггантва̄ химаванта̄бхимукхо паккханди.

на̄гара̄джа̄ са̄ман̣ерам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣ дисва̄ паччуггантва̄ кут̣ам̣ ам̣сакӯт̣ена а̄да̄йа, ‘‘бханте, тумхе ма̄дисе да̄се виджджама̄не касма̄ сайам̣ а̄гата̄, удакенаттхе сати касма̄ са̄санаматтампи на пахин̣атха̄’’ти кут̣ена удакам̣ а̄да̄йа сайам̣ уккхипитва̄ ‘‘пурато хотха, бханте, ахамева а̄харисса̄мӣ’’ти а̄ха. ‘‘тит̣т̣хатха тумхе, маха̄ра̄джа, ахамева самма̄самбуддхена а̄н̣атто’’ти на̄гара̄джа̄нам̣ ниватта̄петва̄ кут̣ам̣ мукхават̣т̣ийам̣ хаттхена гахетва̄ а̄ка̄сена̄ган̃чхи. атха нам̣ саттха̄ а̄гаччхантам̣ олокетва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘пассатха, бхиккхаве, са̄ман̣ерасса лӣлам̣, а̄ка̄се хам̣сара̄джа̄ вийа собхатӣ’’ти а̄ха. сопи па̄нӣйагхат̣ам̣ т̣хапетва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ ат̣т̣ха̄си. атха нам̣ саттха̄ а̄ха – ‘‘кативассоси твам̣, сумана̄’’ти? ‘‘саттавассомхи, бхантети. ‘‘тена хи, сумана, аджджа пат̣т̣ха̄йа бхиккху хохӣ’’ти ватва̄ да̄йаджджаупасампадам̣ ада̄си. двейева кира са̄ман̣ера̄ саттавассика̄ упасампадам̣ лабхим̣су – айан̃ча сумано сопа̄ко ча̄ти.

евам̣ тасмим̣ упасампанне дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣, ‘‘аччхарийам̣ а̄вусо, еварӯпо хи на̄ма дахараса̄ман̣ерасса а̄нубха̄во хоти, на но ито пуббе еварӯпо а̄нубха̄во дит̣т̣хапуббо’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте, ‘‘бхиккхаве, мама са̄сане дахаропи самма̄ пат̣ипанно еварӯпам̣ сампаттим̣ лабхатийева̄’’ти ватва̄ дхаммам̣ десенто имам̣ га̄тхама̄ха –

382. ‘‘йо хаве дахаро бхиккху, йун̃джати буддхаса̄сане;

сомам̣ локам̣ пабха̄сети, аббха̄ муттова чандима̄’’ти.

таттха йун̃джатӣти гхат̣ати ва̄йамати. пабха̄сетӣти со бхиккху аттано арахаттамагган̃а̄н̣ена аббха̄дӣхи мутто чандима̄ вийа локам̣ кхандха̄дибхедам̣ локам̣ обха̄сети, ека̄локам̣ каротӣти аттхо.

десана̄васа̄не бахӯ сота̄паттипхала̄дӣни па̄пун̣им̣сӯти.

суманаса̄ман̣ераваттху два̄дасамам̣.

бхиккхуваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

пан̃чавӣсатимо вагго.